Prakarana 20
सोपान-आरम्भ: ‘आगमन’ (Advent) का द्वार—जहाँ निर्गुण ब्रह्म करुणा-वश सगुण शिशु-रूप धारण कर भक्त के हृदय में ‘प्रेम-बीज’ बोता है। यह चरण साधक को तत्त्व-चिन्तन से ‘लीला-स्मरण’ में उतारकर नाम, रूप, गुण, धाम की साधना हेतु पात्र बनाता है।
ພາກນີ້ເຮັດໃຫ້ "ການສະເຫຼີມສະຫຼອງຢ່າງປີຕົກ" ເປັນປັດໄຈຂອງສາທະນະ. ໃນຂໍ້ຄວາມນີ້, ລຳດັບຈາກການປະຕິບັດໄປສູ່ການປາກົດ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການເລົ່າເລື່ອງປະຫວັດສາດ, ແຕ່ເປັນເຄື່ອງໝາຍທາງວິນຍານຂອງຄວາມສິກດີສາກົນ: ທັນທີທີ່ຮາຣິເຂົ້າໄປໃນຄັງຄັດ, ສັບພະສິ່ງທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ ກໍຍິນດີຊົມຊື່ນ, ໝາຍຄວາມວ່າ ແມ່ນແຕ່ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ ແລະ ບໍ່ມີຊີວິດ ກໍຖືກສະຫວ່າງໂດຍສັຕວະ. ລົດຊາດທີ່ເດັນ ແມ່ນອັດທະບູດ ແລະ ວາສັລຍະ; ຄວາມເປັນມາຂອງເກົາສັລຍາ ໄດ້ອຸ້ມພະພຣະຫັນສູງສຸດໃນຕັກຂອງນາງ, ເຊິ່ງເປັນລະຄອນທາງຫຼັກຄວາມຂອງຕຸນສີ. ດ້ວຍການສວຍສວາຂອງເທບະ, ຝົນດອກໄມ້ຕົກລົງ, ແລະ ສຽງກອງຢູ່ທາງສະຫວັນ, ສຽງລວມຂອງການບູຊາສະຄຸນະ ໄດ້ລຸກຂຶ້ນ; ຈາກນັ້ນ, ໃນການຕັ້ງຊື່, "ນາມ" ເອງ ໄດ້ຖືກປະກາດເປັນບ່ອນພັກຜ່ອນຂອງສາມໂລກ, ເຊິ່ງເປັນຄຳສອນທາງປະຕິບັດໃນພັກຕິ. ດັ່ງນັ້ນ, ບາລະການດ໌ ໃນທີ່ນີ້ ໄດ້ນຳຜູ້ສະແຫວງຫາຈາກຫຼັກການນິຣວິກັນປະ ໄປສູ່ນາມສະມານະ, ກີດນາ, ແລະ ການພັດທະນາຕໍ່ລີລາຂອງເດັກນ້ອຍ, ໂດຍວາງຂັ້ນທຳອິດຂອງການຂຶ້ນສູ່ສູງຢ່າງໝັ້ນຄົງ.
Verses
ເຈົາໄປ 190.1-4
तबहिं रायँ प्रिय नारि बोलाईं।कौसल्यादि तहाँ चलि आई।।
अर्ध भाग कौसल्याहि दीन्हा।उभय भाग आधे कर कीन्हा।।
कैकेई कहँ नृप सो दयऊ।रह्यो सो उभय भाग पुनि भयऊ।।
कौसल्या कैकेई हाथ धरि।दीन्ह सुमित्रहि मन प्रसन्न करि।।
एहि बिधि गर्भसहित सब नारी।भईं हृदयँ हरषित सुख भारी।।
जा दिन तें हरि गर्भहिं आए।सकल लोक सुख संपति छाए।।
मंदिर महँ सब राजहिं रानी।सोभा सील तेज की खानीं।।
सुख जुत कछुक काल चलि गयऊ।जेहिं प्रभु प्रगट सो अवसर भयऊ।।
tabahiṁ rāyaṁ priya nāri bolāīṁ।kausalyādi tahāṁ cali āī।।
ardha bhāga kausalyāhi dīnhā।ubhaya bhāga ādhe kara kīnhā।।
kaikeī kahaṁ nṛpa so dayau।rahyo so ubhaya bhāga puni bhayau।।
kausalyā kaikeī hātha dhari।dīnha sumitrahi mana prasanna kari।।
ehi bidhi garbha-sahita saba nārī।bhaīṁ hṛdayaṁ haraṣita sukha bhārī।।
jā dina teṁ hari garbhahi āe।sakala loka sukha saṁpati chāe।।
mandira mahaṁ saba rājahiṁ rānī।sobhā sīla teja kī khānīṁ।।
sukha juta kachuka kāla cali gayau।jehiṁ prabhu pragaṭa so avasara bhayau।।
ຄັນນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ຮຽກພະມະເຫສີອັນເປັນທີ່ສົມຮັກ ພະນາງເກົາສັຽຍາ ແລະ ພະມະເຫສີອື່ນໆ ເສດຈານມາຍັງສະຖານນັ້ນ ພະອົງປະທານສ່ວນຄິ່ງແກ່ພະນາງເກົາສັຽຍາ ແລະ ໄດ້ແບ່ງອີກເຄິ່ງໜຶ່ງອອກເປັນສອງສ່ວນ ສ່ວນໜຶ່ງ ພະຣາຊາປະທານແກ່ພະນາງໄຄເກຍີ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອນັ້ນໄດ້ແບ່ງອອກເປັນສອງສ່ວນອີກຄັ້ງ ພະນາງເກົາສັຽຍາ ແລະ ພະນາງໄຄເກຍີ ຮັບໄວ້ໃນພະຫັດຖ໌ ແລ້ວນຳໄປຖວາຍແກ່ພະນາງສຸມິຕຣາ ເຮັດໃຫ້ພະທັມປີດິນດີໃຈ ດ້ວຍວິທີນີ້ ພະມະເຫສີທັງໝົດໄດ້ທັມຄັນພາ ຕັ້ງຢູ່ໃນພະທັມດ້ວຍຄວາມປີດິນປາບປຸມ ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມສຸກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ນັບແຕ່ວັນທີ່ພະຫະຣິເສດຈານເຂົ້າສູ່ຄັນພາ ໂລກທັງປວງໄດ້ຄຸ້ມຄອງໄປດ້ວຍຄວາມສຸກ ແລະ ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ໃນພະຣາຊະວັງ ພະມະເຫສີທັງໝົດຂອງພະຣາຊາ ທີ່ມີຄວາມສະຫງສາງາມ ເປັນແຫຼ່ງແຫ່ງຄວາມງົດງາມ ຄຸນທຳ ແລະ ລັສະມີ ເວລາຜ່ານໄປສ່ວນໜຶ່ງດ້ວຍຄວາມສຸກ ແລ້ວໂອກາດທີ່ພະຜກະພັງຈະເສດຈານປາກົດກໍໄດ້ມາຮອດ
ໂດຫາ 190
जोग लगन ग्रह बार तिथि सकल भए अनुकूल।चर अरु अचर हर्षजुत राम जनम सुखमूल।।190।।
joga lagana graha bāra tithi sakala bhae anukūla |cara aru acara harṣajuta rāma janama sukhamūla ||190||
ການຮ່ວມກັນອັນເປັນສິລິມຸງຄຸນ ໄດ້ແກ່ ຕຳແໜ່ງດວງດາວ ວັນໃນອາທິດ ແລະ ວັນຕາມປະຕິທິນຈັນທະຄົມ ລ້ວນແຕ່ເປັນສິລິມຸງຄຸນ. ສັດທຸກຊະນິດ ທັງທີ່ເຄື່ອນທີ່ໄດ້ ແລະ ບໍ່ເຄື່ອນທີ່ ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕີ ໄດ້ສັນລະເສີນການປະສູດຂອງພະລາມ ອັນເປັນຕົ້ນກຳເໜີດແຫ່ງຄວາມສຸກ.
ເຈົາໄປ 191.1-4
नौमी तिथि मधु मास पुनीता।सुकल पच्छ अभिजित हरिप्रीता।।
मध्यदिवस अति सीत न घामा।पावन काल लोक बिश्रामा।।
सीतल मंद सुरभि बह बाऊ।हरषित सुर संतन मन चाऊ।।
बन कुसुमित गिरिगन मनिआरा।स्रवहिं सकल सरिताऽमृतधारा।।
सो अवसर बिरंचि जब जाना।चले सकल सुर साजि बिमाना।।
गगन बिमल सकुल सुर जूथा।गावहिं गुन गंधर्ब बरूथा।।
बरषहिं सुमन सुअंजलि साजी।गहगहि गगन दुंदुभी बाजी।।
अस्तुति करहिं नाग मुनि देवा।बहुबिधि लावहिं निज निज सेवा।।
naumī tithi madhu māsa punītā |sukala paccha abhijita hariprītā ||
madhya-divasa ati sīta na ghāmā |pāvana kāla loka bisrāmā ||
sītala manda surabhi baha bāū |haraṣita sura santana mana cāū ||
bana kusumita girigana maniārā |sravahiṃ sakala saritā’mṛta-dhārā ||
so avasara birañci jaba jānā |cale sakala sura sāji bimānā ||
gagana bimala sakula sura jūthā |gāvahiṃ guna gandharba barūthā ||
baraṣahiṃ sumana su-añjali sājī |gahagahi gagana duṃdubhī bājī ||
astuti karahiṃ nāga muni devā |bahu-bidhi lāvahiṃ nija nija sevā ||
ໃນວັນຂຶ້ນ 9 ຄູ່ ຂອງເດືອນມະທຸ ອັນບໍລິສຸດ ໃນຊ່ວງເດືອນຂຶ້ນ ແລະ ໃນຍາມອະພິຊິດ ອັນເປັນທີ່ພະຜູ້ເປັນສະເຫວີຍຊົງພະຈັກພະໃຈ. ໃນຍາມທ່ຽງ ບໍ່ມີຄວາມຮ້ອນຮ້າຍ ແຕ່ມີຄວາມເຢັນສະບາຍ ເປັນເວລາບໍລິສຸດ ເຊິ່ງໂລກພົບຄວາມສະຫງົບ. ລົມພັດອ່ອນໆ ໜ້າພັກພັນດ້ວຍກິ່ນຫອມ ພະເຈົ້າ ແລະ ພະລັກຜູ້ມີຄຸນທຸກພະອົງຊົງພະຈັກພະໃຈ ພະຫົວໃຈເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕີ. ປ່າໄມ້ອອກດອກ ພູເຂົາສາຍຕ່າງໆສະຫວ່າງສະຫວ່າງດັ່ງເພັດລັດ ແລະ ແມ່ນ້ຳທຸກສາຍໄຫຼລົງມາດັ່ງສາຍນ້ຳອະມະຕະ. ເມື່ອພະພົມມາຊາຮັບຮູ້ຍາມອັນເປັນສິລິມຸງຄຸນນັ້ນ ເທບະດາທຸກພະອົງກໍໄດ້ເດີນທາງມາ ສະຫວ່າງສະຫວ່າງໃນພາຫະນະທີ່ງົດງາມ. ທ້ອງຟ້າໃສສະອາດ ໝູ່ເທບະດາໄດ້ມາຊຸມກັນ ຂະບວນຄັນທັບພະໄດ້ຂັບຮ້ອງສັນລະເສີນພະຜູ້ເປັນສະເຫວີຍ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ໂຮຍດອກໄມ້ລົງມາເປັນກຳມືງາມໆ ແລະ ທ້ອງຟ້າກໍສັ່ງກ້ອງຂຶ້ນດ້ວຍສຽງກອງຢູ່ເທບະດາ. ເທບະດາງູ ພະລັກ ແລະ ພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍສັນລະເສີນ ແຕ່ລະພະອົງປະຕິບັດພະຍານຸພາບຕາມແບບວິທີຂອງຕົນ.
ໂດຫາ 191
सुर समूह बिनती करि पहुँचे निज निज धाम।जगनिवास प्रभु प्रगटे अखिल लोक बिश्राम।।191।।
sura samūha binatī kari pahuṁce nija nija dhāma |jaganivāsa prabhu pragaṭe akhila loka biśrāma ||191||
ຫຼັງຈາກໄດ້ຖວາຍຄຳອະທິຖານດ້ວຍຄວາມນອບນ້ຳໃຈ ໝູ່ເທບະດາກໍໄດ້ກັບໄປຍັງທີ່ປະທັບຂອງຕົນ. ຈາກນັ້ນພະຜູ້ເປັນສະເຫວີຍ ຜູ້ຊົງເປັນທີ່ປະທັບແຫ່ງຈັກກະວານ ໄດ້ຊົງປາກົດພະກາຍ ເປັນທີ່ພັກພັກ ແລະ ທີ່ພິເສດຂອງໂລກທັງປວງ.
ສັນທະ 192
भए प्रगट कृपाला दीनदयाला कौसल्या हितकारी।हरषित महतारी मुनि मन हारी अद्भुत रूप बिचारी।।
लोचन अभिरामा तनु घनस्यामा निज आयुध भुज चारी।भूषन बनमाला नयन बिसाला सोभासिंधु खरारी।।
कह दुइ कर जोरी अस्तुति तोरी केहि बिधि करौं अनंता।माया गुन ग्यानातीत अमाना बेद पुरान भनंता।।
करुना सुख सागर सब गुन आगर जेहि गावहिं श्रुति संता।सो मम हित लागी जन अनुरागी भयउ प्रगट श्रीकंता।।
ब्रह्मांड निकाया निर्मित माया रोम रोम प्रति बेद कहै।मम उर सो बासी यह उपहासी सुनत धीर पति थिर न रहै।।
उपजा जब ग्याना प्रभु मुसकाना चरित बहुत बिधि कीन्ह चहै।कहि कथा सुहाई मातु बुझाई जेहि प्रकार सुत प्रेम लहै।।
माता पुनि बोली सो मति डौली तजहु तात यह रूपा।कीजै सिसुलीला अति प्रियसीला यह सुख परम अनूपा।।
सुनि बचन सुजाना रोदन ठाना होइ बालक सुरभूपा।यह चरित जे गावहिं हरिपद पावहिं ते न परहिं भवकूपा।।
bhae pragaṭa kṛpālā dīna-dayālā kausalya hitakārī |haraṣita mahatārī muni mana hārī adbhuta rūpa bicārī ||
locana abhirāmā tanu ghana-syāmā nija āyudha bhuja cārī |bhūṣana bana-mālā nayana bisālā sobhā-siṃdhu kharārī ||
kaha dui kara jorī astuti torī kehi bidhi karauṃ anaṃtā |māyā guna gyānātīta amānā beda purāna bhanantā ||
karuṇā sukha sāgara saba guna āgara jehi gāvahiṃ śruti saṃtā |so mama hita lāgī jana anurāgī bhayau pragaṭa śrī-kaṃtā ||
brahmāṃḍa nikāyā nirmita māyā roma-roma prati beda kahai |mama ura so bāsī yaha upahāsī sunata dhīra pati thira na rahai ||
upajā jaba gyānā prabhu musakānā carita bahuta bidhi kīnha cahai |kahi kathā suhāī mātu bujhāī jehi prakāra suta prema lahai ||
mātā puni bolī so mati ḍaulī tajahu tāta yaha rūpā |kījai sisulīlā ati priya-sīlā yaha sukha parama anūpā ||
suni bacana sujānā rodana ṭhānā hoi bālaka sura-bhūpā |yaha carita je gāvahiṃ hari-pada pāvahiṃ te na parahiṃ bhava-kūpā ||
ພະຜູ້ເປັນທີ່ພຶງຜູ້ມີກະຣຸນາ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶງແກ່ຜູ້ທຸກຍາກ ຜູ້ອຸປະຖຳເກົາສັນຢາ ໄດ້ປາກົດພະອົງແລ້ວ. ພະມາຕາຊົງຊົມຊື່ນ ຈິດໃຈຂອງພວກມຸນີຖືກຄອບງຳ ຊົງພິຈາລະນາພະຮູບອັນອັດສະຈັນ. ພະເນດງາມສະຫວ່າງ ພະກາຍດຳດັ່ງເມກຝົນ ສີ່ພະກະຊົງຖືອາວຸດຂອງພະອົງ. ຊົງປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບແລະມາລາດອກໄມ້ປ່າ ພະເນດກວ້າງໃຫຍ່ ຜູ້ປະຫານຂຣ ຊົງເປັນມະຫາສະມຸດແຫ່ງຄວາມງາມ. ຊົງປະນົບມືທັງສອງແລ້ວຕຣັດວ່າ ຂ້າພະອົງຜູ້ບໍ່ມີທີ່ສຸດສິ້ນ ຂ້າພະອົງຈະສະຫຣພາພະອົງດ້ວຍວິທີໃດ. ພະອົງຢູ່ເໜືອມາຢາ ເໜືອຄຸນທັງປວງ ເໜືອຄວາມຮູ້ ບໍ່ສາດວາດສະຫວັນໄດ້ ດັ່ງທີ່ເວດແລະປຸຣານກ່າວໄວ້. ຊົງເປັນມະຫາສະມຸດແຫ່ງກະຣຸນາແລະຄວາມສຸກ ຄັງຄຸນທັງປວງ ຊຶ່ງເວດແລະສັນຕະສະຫຣະສະຫຣາວ. ພະສຣີກັນຖະ ຜູ້ຊົງຮັກຜູ້ອັກຮັກຂອງພະອົງ ໄດ້ປາກົດເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຂ້າພະອົງ. ເວດກ່າວວ່າໃນຮູຂຸມຂົນທຸກຂົນຂອງພະອົງ ມີຫມູ່ພຣະຫມານທ໌ທີ່ສ້າງໂດຍມາຢາຢູ່. ພະອົງນັ້ນເອງຜູ້ສະຖິດໃນຫົວໃຈຂອງຂ້າພະອົງ ເປັນເລື່ອງຊົວໃຫ້ຫົວຄືມ; ໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ແມ້ແຕ່ຜູ້ມັ່ນຄົງກໍບໍ່ສາຕັ້ງມັ່ນໄດ້. ເມື່ອຄວາມຮູ້ບັງເກີດຂຶ້ນ ພະເຈົ້າຊົງຍິ້ມ ຊົງປະສົງຈະຊົງປະຕິບັດພະລິລາຫຼາຍປະກອນ. ຊົງເລົ່ານິທານອັນໄພສະຫວາດໃຫ້ພະມາຕາເຂົ້າໃຈ ເພື່ອພະມາຕາຈະໄດ້ມີຄວາມຮັກບຸດຕໍ່ພະອົງ. ພະມາຕາຕຣັດອີກຄັ້ງ ສະຕິສຳປະຊັນສັ່ນຄົວ ວ່າ ລູກຮັກ ຈົ່ງສະລະຮູບນີ້ເຖິງ ຈົ່ງຊົງສະແດງພະລິລາແຫ່ງຄວາມເປັນທາຣກ ອັນເປັນທີ່ຮັກຢ່າງຍິ່ງຂອງມາຕາ ຄວາມສຸກນີ້ເປັນສຸກອຸດົມບໍ່ມີທີ່ປຽບໄດ້. ໄດ້ຍິນພະດຳລັດແລ້ວ ພະເຈົ້າຜູ້ຊົງປັນຍາ ພະເຈົ້າແຫ່ງເທວະດາ ຊົງກາຍເປັນທາຣກແລະຊົງຮ້ອງໄຫ້. ຜູ້ໃດຮ້ອງເລົ່າເລື່ອງນີ້ ຍ່ອນບັນລຸພະບາດແຫ່ງພະຫຣິ ແລະບໍ່ຕົກລົງສູ່ກ້ອງບໍ່ແຫ່ງວັດສັງສາຣ.
ໂດຫາ 192
बिप्र धेनु सुर संत हित लीन्ह मनुज अवतार।निज इच्छा निर्मित तनु माया गुन गो पार।।192।।
bipra dhenu sura santa hita līnha manuja avatāra |nija icchā nirmita tanu māyā guna go pāra ||192||
ເພື່ອຄວາມສະຫວັດດີຂອງພາມະພາບ, ໂຄນຄວາຍ, ເທບະດາ ແລະ ພະລັກຜູ້ມີຄຸນ ພະອົງໄດ້ຊົງຈຸລົງມາເກີດເປັນມະນຸດ. ພະລັກກາຍຂອງພະອົງຖືກຮັບເອົາດ້ວຍພະບົດພະຍານຸພາບຂອງພະອົງເອງ ພະອົງຊົງເໜືອກວ່າຍາມະຍະ ແລະ ການຫຼິ້ນຂອງຄຸນທັມມະ.
ເຈົາໄປ 193.1-4
सुनि सिसु रुदन परम प्रिय बानी।संभ्रम चलि आई सब रानी।।
हरषित जहँ तहँ धाईं दासी।आनँद मगन सकल पुरबासी।।
दसरथ पुत्रजन्म सुनि काना।मानहुँ ब्रह्मानंद समाना।।
परम प्रेम मन पुलक सरीरा।चाहत उठत करत मति धीरा।।
जाकर नाम सुनत सुभ होई।मोरें गृह आवा प्रभु सोई।।
परमानंद पूरि मन राजा।कहा बोलाइ बजावहु बाजा।।
गुर बसिष्ठ कहँ गयउ हँकारा।आए द्विजन सहित नृपद्वारा।।
अनुपम बालक देखेन्हि जाई।रूप रासि गुन कहि न सिराई।।
suni sisu rudana parama priya bānī |saṁbhrama cali āī saba rānī ||
haraṣita jahã̐ tahã̐ dhāīṁ dāsī |ānaṁda magana sakala purabāsī ||
dasaratha putra-janma suni kānā |mānahuṁ brahmānaṁda samānā ||
parama prema mana pulaka sarīrā |cāhata uṭhata karata mati dhīrā ||
jākara nāma sunata subha hoī |moreṁ gṛha āvā prabhu soī ||
paramānaṁda pūri mana rājā |kahā bolāi bajāvahu bājā ||
guru basiṣṭha kahaṁ gayau haṁkārā |āe dvijana sahita nṛpa-dvārā ||
anupama bālaka dekheṁhi jāī |rūpa rāsi guna kahi na sirāī ||
ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງໄຫ້ຂອງເດັກນ້ອຍ ອັນເປັນທີ່ຮັກກວ່າສຽງດົນຕີໃດໆ ພະມະເຫະນີທຸກພະອົງກໍໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມຮີບຮ້ອບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ. ນາງສາວບ່າວໄດ້ແລ່ນໄປມາດ້ວຍຄວາມປິຕີ ປະຊາຊົນທົ່ວເມືອງຊົງຈົມຢູ່ໃນຄວາມສຸກ. ເມື່ອພະລາຊາທັດສະລະໄດ້ຍິນເລື່ອງການປະສູດຂອງພະລາຊະໂອລົດ ຊົງປິຕິຍິນດີປານຈະວ່າຄວາມສຸກອັນສູງສົ່ງໄດ້ຊົງເຕັມເຕະໂປ່ມພະອົງ. ພະຫົວໃຈຂອງພະອົງຊົງລົ້ນໄຫຼດ້ວຍຄວາມຮັກອັນສູງສົ່ງ ພະກາຍຊົງສັ່ນໄຫວ ແລະ ເຖິງຊົງປາດໂລກຂຶ້ນຍັງພະອົງກໍຊົງສະຖິດຈິດໃຈຂອງພະອົງໄວ້. ເຖິງແຕ່ໄດ້ຍິນພະນາມຂອງພະອົງກໍຈະເກີດຄວາມດີ ພະຜູ້ເປັນສະເຫວີຍພະອົງເອງໄດ້ຊົງມາປະທັບໃນເຮືອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ! ພະຫົວໃຈຂອງພະລາຊາຊົງເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິອັນສູງສົ່ງ ພະອົງຊົງກ່າວວ່າ ຈົ່ງເອີ້ນພວກເຂົາ ໃຫ້ມີການບັນລຸດັງຕີມະຫາລັດ! ໄດ້ມີການສົ່ງຄົນໄປເຊີນພະຄູບາສິດ ແລະ ພາມະພາບພ້ອມດ້ວຍພະອົງໄດ້ເດີນມາຮອດປະຕູວັງ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ເຫັນເດັກນ້ອຍຜູ້ບໍ່ມີຜູ້ໃດເທົ່າທຽມ ເປັນບ່ອນລວມຂອງຄວາມງາມ ຄຸນງານຂອງພະອົງບໍ່ສາມາດກ່າວໃຫ້ຮອດໄດ້.
ໂດຫາ 193
नंदीमुख सराध करि जातकरम सब कीन्ह।हाटक धेनु बसन मनि नृप बिप्रन्ह कहँ दीन्ह।।193।।
nandīmukha sarādha kari jātakaram saba kīnha |hāṭaka dhenu basana mani nr̥pa bipranha kahã dīnha ||193||
ຫຼັງຈາກໄດ້ປະຕິບັດສັນລະລາດນັນທີມູຂະ ແລະ ໄດ້ສຳເລັດພິທີກຳທຸກຢ່າງແລ້ວ ພະລາຊາທ່ານໄດ້ຊົງມອບທາດຄຳ ໂຄນຄວາຍ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະ ເພັດລັດໃຫ້ແກ່ພາມະພາບ.
ເຈົາໄປ 194.1-4
ध्वज पताक तोरन पुर छावा।कहि न जाइ जेहि भाँति बनावा।।
सुमनबृष्टि अकास तें होई।ब्रह्मानंद मगन सब लोई।।
बृंद बृंद मिलि चलीं लोगाई।सहज संगार किएँ उठि धाई।।
कनक कलस मंगल धरि थारा।गावत पैठहिं भूप दुआरा।।
करि आरति नेवछावरि करहीं।बार बार सिसु चरनन्हि परहीं।।
मागध सूत बंदिगन गायक।पावन गुन गावहिं रघुनायक।।
सर्बस दान दीन्ह सब काहू।जेहिं पावा राखा नहिं ताहू।।
मृगमद चंदन कुंकुम कीचा।मची सकल बीथिन्ह बिच बीचा।।
dhvaja patāka torana pura chāvā |kahi na jāi jehi bhā̃ti banāvā ||
sumanabṛṣṭi ākāsa tẽ hoī |brahmānanda magana saba loī ||
bṛnda bṛnda mili calī̃ logāī |sahaja siṅgāra kiẽ uṭhi dhāī ||
kanaka kalasa maṅgala dhari thārā |gāvata paiṭhahĩ bhūpa duārā ||
kari ārati nevachāvari karahī̃ |bāra bāra sisu carananhĩ parahī̃ ||
māgadha sūta bandigana gāyaka |pāvana guna gāvahĩ raghunāyaka ||
sarabasa dāna dīnh saba kāhū |jehi pāvā rākhā nahĩ tāhū ||
mṛgamada candana kuṅkuma kīcā |macī sakala bīthinhi bica bīcā ||
ເມືອງນັ້ນປົກຄຸມດ້ວຍທຸງ ປ້າຍ ແລະ ຊຸ້ມປະດັບງານລ້ຽງ ຕົກແຕ່ງໃນຮູບແບບທີ່ບໍ່ສາມາດພັນນາໄດ້ ດອກໄມ້ຝົນຕົກລົງມາຈາກທ້ອງຟ້າ ແລະ ປະຊາຊົນທັງປວງຈົມຢູ່ໃນຄວາມສຸກອັນເປັນພຣະຫົມານັນ ແມ່ຍິງເດີນທາງເປັນກຸ່ມໆ ຮວມກັນເປັນຝູງໆ ລຸກຂຶ້ນວ່ອງໄປດ້ວຍການປະດັບຕາມປົກກະຕິ ຖືໝໍ້ຄຳແລະຖາດສິ່ງມົງກົດ ຮ້ອງເພງເດີນເຂົ້າປະຕູວັງຂອງກະສັດ ປະຕິບັດພິທີອາຣາຕີແລະຖວາຍສິ່ງຂວັນ ແລ້ວກົມລົງແທບພະບາດຂອງທາຣະກຸມານຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລາະ ນັກຮ້ອງມາຄັດ ຜູ້ປະກາດ ຫມູ່ນັກດົນຕີ ແລະ ນັກຮ້ອງ ຮ້ອງສະຫຼະສະຫວນຄຸນຄວາມດີອັນສັກສິດຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຣາຄຸວົງສ໌ ທຸກຄົນບໍລິຈາກສິ່ງທີ່ຕົນມີທັງໝົດ ແລະ ຜູ້ໃດທີ່ໄດ້ຮັບທານກໍບໍ່ເກັບໄວ້ເພື່ອຕົນເອງ ກະຈາດ ຈັນທະ ແລະ ຂະມິ້ນ ກາຍເປັນໂຄກຕົມ ທີ່ປົກລາດຢູ່ທົ່ວທຸກຕະຫຼາກຕະຫຼາຍຈາກປາຍສຸດຫາປາຍສຸດ
ໂດຫາ 194
गृह गृह बाज बधाव सुभ प्रगटे सुषमा कंद।हरषवंत सब जहँ तहँ नगर नारि नर बृंद।।194।।
gṛha-gṛha bāja badhāva subha pragaṭe suṣamā kanda |haraṣavanta saba jahã-tahã nagara nāri nara bṛnda ||194||
ໃນທຸກເຮືອນ, ກອງແລະດອງເຄື່ອງດົນຕີສັ່ງສຽງ, ແລະ ຄຳອວຍພອນທີ່ເປັນມົງຄຸນໄດ້ລຸກຂຶ້ນ, ເພາະວ່າ ຕົ້ນກຳເໜີດຂອງຄວາມງາມໄດ້ປາກົດ. ໃນທົ່ວເມືອງ, ບ່ອນໃດກໍ່ຕາມ, ຊາຍແລະຍິງເປັນຝູ່ຫຼວງໄດ້ລົ້ນໄຫຼດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ.
ເຈົາໄປ 195.1-4
कैकयसुता सुमित्रा दोऊ।सुंदर सुत जनमत भैं ओऊ।।
वह सुख संपति समय समाजा।कहि न सकइ सारद अहिराजा।।
अवधपुरी सोहइ एहि भाँती।प्रभुहि मिलन आई जनु राती।।
देखि भानू जनु मन सकुचानी।तदपि बनी संध्या अनुमानी।।
अगर धूप बहु जनु अँधिआरी।उड़इ अभीर मनहुँ अरुनारी।।
मंदिर मनि समूह जनु तारा।नृप गृह कलस सो इंदु उदारा।।
भवन बेदधुनि अति मृदु बानी।जनु खग मूखर समयँ जनु सानी।।
कौतुक देखि पतंग भुलाना।एक मास तेइँ जात न जाना।।
kaikayasutā sumitrā doū |sundara suta janamata bhai oū ||
vaha sukha sampati samaya samājā |kahi na sakai sārad ahi-rājā ||
avadhapurī sohai ehi bhā̃tī |prabhuhi milana āī janu rātī ||
dekhi bhānū janu mana sakucānī |tadapi banī sandhyā anumānī ||
agara dhūpa bahu janu ãdhiārī |uṛai abhīra manahũ arunārī ||
mandira mani samūha janu tārā |nṛpa gṛha kalasa so indu udārā ||
bhavana bedadhuni ati mṛdu bānī |janu khaga mūkhara samayã janu sānī ||
kautuka dekhi pataṅga bhulānā |eka māsa teĩ jāta na jānā ||
ໄກເຍກີ ທິດາຂອງກະສັດເກກາຍ ແລະ ສຸມິດຕາ ທັງສອງໄດ້ໃຫ້ກຳເນີດບຸດທີ່ງົດງາມ ຄວາມຊົມຊື່ນ ຄວາມຮັ່ງມີ ລະດູການ ແລະ ການຊຸມນຸມນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ສະຣັສວະຕີ ຫຼື ເສສະ ຣາຊາແຫ່ງນາກ ກໍບໍ່ສາອັນນາໄດ້ ນະຄອນອະຍຸດທະຍາ ສ່ອນໄສໃນລັກສະນະດັ່ງກັນ ດຸ່ນຮາຕຣີ ໄດ້ມາເພື່ອພົບພົນພຣະຜູ້ເປັນນາຍ ເມືເຫັນພະອາທິດ ນາງດຸ່ນຈະອັບອັນດ້ວຍຄວາມອາຍ ທັງນັ້ນກໍ່ຮັບເອົາຮູບແບບແຫ່ງສະນະທີ ຕາມທີ່ຈິນຕະນາໄດ້ ກຳຍານທີ່ຫອມຫຼາຍນັ້ນດຸ່ນຄວາມມືດ ແລະ ຜົງອະບີຣທີ່ລອຍຂຶ້ນນັ້ນດຸ່ນແສງສີແດງແຫ່ງສະນະທີ ກຸ່ມແກ້ວໃນວັງດຸ່ນດວງດາວ ແລະ ຍອດກະລຶບເທິງວັງຂອງກະສັດນັ້ນດຸ່ນພະຈັນທີ່ສະຫວ່າງສະຫວັກ ສຽງສວດພະເວດໃນວັງດັງນຸ້ມນວນ ດຸ່ນສຽງນົກຮ້ອງໃນຍາມສະນະທີ ເມືເຫັນຄວາມອັດສະຈັນນີ້ ພະອາທິດກໍລືມຕົນເອງ ແລະ ບໍ່ຮູ້ວ່າເວລາຫນຶ່ງເດືອນຜ່ານໄປ
ໂດຫາ 195
मास दिवस कर दिवस भा मरम न जानइ कोइ।रथ समेत रबि थाकेउ निसा कवन बिधि होइ।।195।।
māsa divasa kara divasa bhā marama na jānai koi |ratha sameta rabi thākeu nisā kavan bidhi hoi ||195||
ມື້ໜຶ່ງກາຍເປັນຍາວເໝືອນໜຶ່ງເດືອນ ແຕ່ບໍ່ມີໃຜຮູ້ຄວາມລັບນັ້ນ ພະອາທິດຢຸດນິ່ງພ້ອມລົດມ້າ ຄໍາຄືນຈະມາເຖິງໄດ້ດ້ວຍວິທີໃດ
ເຈົາໄປ 196.1-4
यह रहस्य काहू नहिं जाना।दिन मनि चले करत गुनगाना।।
देखि महोत्सव सुर मुनि नागा।चले भवन बरनत निज भागा।।
औरउ एक कहउँ निज चोरी।सुनु गिरिजा अति दृढ़ मति तोरी।।
काक भुसुंडि संग हम दोऊ।मनुजरूप जानइ नहिं कोऊ।।
परमानंद प्रेमसुख फूले।बीथिन्ह फिरहिं मगन मन भूले।।
यह सुभ चरित जान पै सोई।कृपा राम कै जापर होई।।
तेहि अवसर जो जेहि बिधि आवा।दीन्ह भूप जो जेहि मन भावा।।
गज रथ तुरग हेम गो हीरा।दीन्हे नृप नानाबिधि चीरा।।
yaha rahasya kāhū nahiṁ jānā |dina mani cale karata guna-gānā ||
dekhi mahotsava sura muni nāgā |cale bhavana baranata nija bhāgā ||
auru eka kahauṁ nija corī |sunu girijā ati dṛṛha mati torī ||
kāka bhusuṇḍi saṅga hama doū |manuja-rūpa jānai nahiṁ koū ||
paramānanda prema-sukha phūle |bīthinha phirahiṁ magana mana bhūle ||
yaha subha carita jāna pai soī |kṛpā rāma kai jāpara hoī ||
tehi avasara jo jehi bidhi āvā |dīnha bhūpa jo jehi mana bhāvā ||
gaja ratha turaga hema go hīrā |dīnhe nṛpa nānābidhi cīrā ||
ບໍ່ມີໃຜຮູ້ຄວາມລຶກລັບອັນເຊື່ອງຊ້ອນນີ້. ດວງຕາເວັນສືບຕໍ່ເດີນທາງໄປ, ຮ້ອງສັນລະເສຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ. ເຫັນງານບຸຕະເພດອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ພະເທບ, ຮືສີ, ແລະ ນາກ ໄດ້ກັບໄປວັງຂອງຕົນ, ເລົ່າເຖິງຄວາມໂຊກດີຂອງຕົນ. ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າເລື່ອງສ່ວນຕົວອີກເລື່ອງໜຶ່ງ, ຈົ່ງຟັງເດີ້ ພະຄີຣີ, ເພາະຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງທ່ານແມ່ນໜັກແໜ້ນຢ່າງຍິ່ງ. ກັກພູສຸນດິ ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າພ້ອມກັນ, ບໍ່ມີໃຜຮັບຮູ້ພວກເຮົາໃນຮູບມະນຸດ. ພວກເຮົາໄດ້ບານຍືດໃນຄວາມສຸກອັນຍິ່ງປະເສິດ ແລະ ຄວາມປິຕິແຫ່ງຄວາມຮັກ, ຍ່າງຢູ່ໃນຖະໜົນຫົນທາງ, ມຸ່ງເພີດເພີນ ແລະ ລືມສິ່ງອື່ນໆທັງໝົດ. ມີແຕ່ຜູ້ໃດທີ່ພະກະລຸນາຂອງພະຣາມປະທັບຢູ່ ຈຶ່ງຈະຮູ້ເລື່ອງບຸນນີ້ຢ່າງແທ້ຈິງ. ໃນເວລານັ້ນ, ໃຜກໍ່ຕາມທີ່ມາໃນຮູບແບບໃດ, ກະສັດໄດ້ປະທານສິ່ງທີ່ພໍໃຈຫົວໃຈຂອງເຂົາ: ຊ້າງ, ລົດສອງ, ລົດສີ່, ຄຳ, ໂຄ, ແລະ ພອຍແພ; ກະສັດຍັງໄດ້ປະທານເຄື່ອງນຸ່ງຫຼາຍຊະນິດອີກດ້ວຍ.
ໂດຫາ 196
मन संतोषे सबन्हि के जहँ तहँ देहि असीस।सकल तनय चिर जीवहुँ तुलसिदास के ईस।।196।।
manu santoṣe sabanhi ke jahã̐-tahã̐ dehi asīsa |sakala tanaya cira jīvahũ tulasīdāsa ke īsa ||196||
ກະສັດໄດ້ທຳໃຫ້ຈິດໃຈຂອງທຸກຄົນພໍໃຈ ແລະ ພວກເຂົາບ່ອນໃດກໍ່ຕາມ ກໍໄດ້ອວຍພອນວ່າ ຂໍໃຫ້ບັນດາອະທິບັດທັງປວນຈົງມີອາຍຸຍືນຍາວ ຜູ້ເປັນຜູ້ຄອບຄອງຂອງຕຸລສິທາສ
ເຈົາໄປ 197.1-4
कछुक दिवस बीते एहि भाँती।जात न जानिअ दिन अरु राती।।
नामकरन कर अवसरु जानी।भूप बोलि पठए मुनि ग्यानी।।
करि पूजा भूपति अस भाषा।धरिअ नाम जो मुनि गुनि राखा।।
इन्ह के नाम अनेक अनूपा।मैं नृप कहब स्वमति अनुरूपा।।
जो आनंद सिंधु सुखरासी।सीकर तें त्रैलोक सुपासी।।
सो सुख धाम राम अस नामा।अखिल लोक दायक बिश्रामा।।
बिस्व भरन पोषन कर जोई।ताकर नाम भरत अस होई।।
जाके सुमिरन तें रिपु नासा।नाम सत्रुहन बेद प्रकासा।।
kachuka divasa bīte ehi bhā̃tī।jāta na jāni-a dina aru rātī॥
nāma-karana kara avasaru jānī।bhūpa boli paṭhae muni gyānī॥
kari pūjā bhūpati asa bhāṣā।dhari-a nāma jo muni guni rākhā॥
inha ke nāma aneka anūpā।maĩ nṛpa kahaba sva-mati anurūpā॥
jo ānanda-sindhu sukha-rāsī।sīkara tẽ trailoka su-pāsī॥
so sukha-dhāma rāma asa nāmā।akhila loka-dāyaka biśrāmā॥
bisva-bharana poṣana kara joī।tākara nāma bharata asa hoī॥
jāke sumirana tẽ ripu nāsā।nāma satru-hana beda prakāsā॥
ບໍ່ຫຼາຍວັນໄດ້ຜ່ານໄປໃນລັກສະນະນີ້, ໄວປານທີ່ວ່າ ບໍ່ສາມາດແຍກແຍະກາງວັນ ແລະ ຄືນ. ຮູ້ວ່າເວລາສຳລັບພິທີຕັ້ງຊື່ໄດ້ມາຮອດ, ກະສັດໄດ້ສົ່ງຄົນໄປເຊີນຮືສີຜູ້ມີປັນຍາ. ຫຼັງຈາກໄດ້ບູຊາພະອົງແລ້ວ, ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນໄດ້ກ່າວວ່າ: ຈົ່ງຕັ້ງຊື່ຕາມຄຸນສົມບັດຂອງເດັກໆ ເຫຼົ່ານີ້. ຊື່ຂອງເຂົາຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທຽບໄດ້; ແຕ່, ເຈົ້າກະສັດເອີຍ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງຕົນເອງ. ຜູ້ເປັນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມສຸກ, ພະຄັງແຫ່ງຄວາມປິຕິ, ໂດຍເພຽງໜຶ່ງຢອດຂອງພະອົງ, ໂລກທັງສາມກໍ່ພໍໃຈຢ່າງເຕັມ, ທີ່ພັກຜ່ອນແຫ່ງຄວາມສຸກນັ້ນ: ພະນາມຂອງພະອົງຈະເປັນ ຣາມ, ຜູ້ປະທານຄວາມສະຫງົບໃຫ້ໂລກທັງປວງ. ຜູ້ເປັນທີ່ພັກພາຍາພິລັກ ແລະ ເປັນທີ່ພັກພາຍຸກັບຂອງຈັກກະວານ, ພະນາມຂອງພະອົງຈະເປັນ ພົມຕະ. ຜູ້ໃດທີ່ກ່າວລະນຶກເຖິງພະອົງແລ້ວ ສັດຕູກໍ່ຖືກທຳລາຍ, ພະນາມຂອງພະອົງຈະເປັນ ສັຕຣຸຄະ, ຕາມທີ່ເວດາໄດ້ປະກາດ.
ໂດຫາ 197
लच्छन धाम राम प्रिय सकल जगत आधार।गुरु बसिष्ट तेहि राखा लछिमन नाम उदार।।197।।
lacchana-dhāma rāma-priya sakala jagata ādhāra |guru basiṣṭa tehi rākhā lachimana nāma udāra ||197||
ລັກສະໝະ ຜູ້ເປັນທີ່ພັກແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີ, ທີ່ຮັກແພງຂອງພະຣາມ, ແລະ ເປັນທີ່ພັກພາຍຂອງໂລກທັງປວງ, ພະຄູບາສິສສະຕະ ໄດ້ປະທານພະນາມອັນສູງສົ່ງ ລັກສະໝະ ໃຫ້ແກ່ພະອົງ.
ເຈົາໄປ 198.1-4
धरे नाम गुर हृदयँ बिचारी।बेद तत्व नृप तव सुत चारी।।
मुनि धन जन सरबस सिव प्राना।बाल केलि तेहिं सुख माना।।
बारेहि ते निज हित पति जानी।लछिमन राम चरन रति मानी।।
भरत सत्रुहन दूनउ भाई।प्रभु सेवक जसि प्रीति बड़ाई।।
स्याम गौर सुंदर दोउ जोरी।निरखहिं छबि जननीं तृन तोरी।।
चारिउ सील रूप गुन धामा।तदपि अधिक सुखसागर रामा।।
हृदयँ अनुग्रह इंदु प्रकासा।सूचत किरन मनोहर हासा।।
कबहुँ उछंग कबहुँ बर पलना।मातु दुलारइ कहि प्रिय ललना।।
dhare nāma gur hṛdayaṁ bicārī |beda tatva nṛpa tava suta cārī ||
muni dhana jana sarabasa siva prānā |bāla keli tehiṁ sukha mānā ||
bārehi te nija hita pati jānī |lachimana rāma charana rati mānī ||
bharata satruhana dūnau bhāī |prabhu sevaka jasi prīti baṛāī ||
syāma gaura sundara dou jorī |nirakhahiṁ chabi jananīṁ tṛna torī ||
cāriu sīla rūpa guna dhāmā |tadapi adhika sukhasāgara rāmā ||
hṛdayaṁ anugraha indu prakāsā |sūcata kiraṇa manohara hāsā ||
kabahuṁ uchaṅga kabahuṁ bara palanā |mātu dulārai kahi priya lalanā ||
ຄູຜູ້ເປັນຄູຣຸຕັ້ງນາມຫຼັງຈາກຕຶກຕອງໃນໃຈແລ້ວກ່າວວ່າ ມະຫາລາດ ໂອຣົດທັງສີ່ພະອົງຂອງພະອົງແມ່ນແກ່ນແທ້ແຫ່ງພະເວດ ເປັນຊັບສົມບັດແຫ່ງພວກສີ ເປັນທັງໝົດແຫ່ງຜູ້ຈົງຮັກ ແລະ ເປັນຊີວິດຂອງພະສິວ ພະສິວຊົງບັນເທີງໃນກິລາວັຍເດັກຂອງພະອົງ ນັບແຕ່ວັຍເດັກ ລັກສະມັນຮູ້ວ່າຣາມເປັນຜູ້ໃຫຍ່ແລະເປັນຜູ້ອຸປະຖຳຂອງຕົນ ຈຶ່ງມີຄວາມຮັກເລິກເຊິ່ງຕໍ່ບາດພະຣາມ ພຣະຕະ ແລະ ສັຕຣຸຄນ ສອງອ້າຍນ້ອງມີຄວາມຮັກໃຫຍ່ໃຫຍ່ດັ່ງຄວາມຮັກລະຫວ່າງນາຍກັບບ່າວ ທັງສອງຄູ່ງາມງົດງາມ ຄົນໜຶ່ງດຳ ຄົນໜຶ່ງຂາວ ພະມາຕາຊົງເບິ່ງຄວາມງາມແລ້ວຫັກຫຍ້າເພື່ອປັດຕາ ທັງສີ່ເປັນທີ່ຢູ່ແຫ່ງການປະພຶດດີ ຄວາມງາມ ແລະ ຄຸນທຳ ແຕ່ຣາມຊົງເປັນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມສຸກເໜືອກວ່າຜູ້ອື່ນ ພະຈັນແຫ່ງພະໜົວໃຈອັນເມດຕາຊົງແຜ່ສະຫວາດ ລັສະມີຂອງພະອົງປາກົດໃນຮອຍຍິ້ມອັນງາມ ບາງເທື່ອນຫົວບ່າ ບາງເທື່ອໃນເປນອັນວິຈິດ ພະມາຕາຊົງກອດກູດເອີ້ນພະອົງວ່າໂອຣົດທີ່ຮັກ
ໂດຫາ 198
ब्यापक ब्रह्म निरंजन निर्गुन बिगत बिनोद।सो अज प्रेम भगति बस कौसल्या के गोद।।198।।
byāpaka brahma nirañjana nirguṇa bigata binoda |so aja prema bhagati basa kausalayā ke goda ||198||
ພະພຣະມັນທີ່ຊຸ່ມຊົມທຸກສິ່ງ, ບໍລິສຸດ, ຢູ່ເໜືອກຸນ, ແລະ ເກີນການປ່ຽນແປງທຸກຢ່າງ, ພະຜູ້ເປັນອະໄພຍະສັດນັ້ນ, ຖືກຍຶດໂດຍຄວາມຮັກ ແລະ ພັກຕິ, ພັກຢູ່ໃນຕົວຂອງເທວີໂກສະລະ.
ເຈົາໄປ 199.1-6
काम कोटि छबि स्याम सरीरा।नील कंज बारिद गंभीरा।।
अरुन चरन पकंज नख जोती।कमल दलन्हि बैठे जनु मोती।।
रेख कुलिस धवज अंकुर सोहे।नूपुर धुनि सुनि मुनि मन मोहे।।
कटि किंकिनी उदर त्रय रेखा।नाभि गभीर जान जेहि देखा।।
भुज बिसाल भूषन जुत भूरी।हियँ हरि नख अति सोभा रूरी।।
उर मनिहार पदिक की सोभा।बिप्र चरन देखत मन लोभा।।
कंबु कंठ अति चिबुक सुहाई।आनन अमित मदन छबि छाई।।
दुइ दुइ दसन अधर अरुनारे।नासा तिलक को बरनै पारे।।
सुंदर श्रवन सुचारु कपोला।अति प्रिय मधुर तोतरे बोला।।
चिक्कन कच कुंचित गभुआरे।बहु प्रकार रचि मातु सँवारे।।
पीत झगुलिआ तनु पहिराई।जानु पानि बिचरनि मोहि भाई।।
रूप सकहिं नहिं कहि श्रुति सेषा।सो जानइ सपनेहुँ जेहि देखा।।
kāma koṭi chabi syāma sarīrā |nīla kañja bārida gaṃbhīrā ||
aruna carana pakaṃja nakha jotī |kamala dalanhi baiṭhe janu motī ||
rekha kulisa dhavaja aṃkura sohe |nūpura dhuni suni muni mana mohe ||
kaṭi kiṃkinī udara traya rekhā |nābhi gabhīra jāna jehi dekhā ||
bhuja bisāla bhūṣana juta bhūrī |hiyã hari nakha ati sobhā rūrī ||
ura manihāra padika kī sobhā |bipra carana dekhata mana lobhā ||
kaṃbu kaṃṭha ati cibuka suhāī |ānana amita madana chabi chāī ||
dui dui dasana adhara arunāre |nāsā tilaka ko baranai pāre ||
suṃdara śravana sucāru kapolā |ati priya madhura totare bolā ||
cikkana kaca kuṃcita gabhuāre |bahu prakāra raci mātu sãvāre ||
pīta jhaguliyā tanu pahirāī |jānu pāni bicarani mohi bhāī ||
rūpa sakahiṃ nahiṃ kahi śruti seṣā |so jānaī sapanehũ jehi dekhā ||
ຮູບຮ່າງສີຄຣ້າມືດຂອງພະອົງມີຄວາມງົດງາມດັ່ງເທບພະເຈົ້າແຫ່ງຄວາມຮັກຫຼາຍລ້ານອົງ, ມີສີຄືກັບດອກບົວສີຟ້າແລະເມດສາດີຫຼາຍ. ໃນຝາເທິງດອກບົວສີຊົມພູຂອງພະອົງ, ເລັບມີຄວາມແຈ້ງວາວດຸດຄືກັບໄຂ່ມຸກທີ່ປະດັບຢູ່ເທິງກີບດອກບົວ. ຮອຍຂອງສາຍຟ້າຜ່າ, ທຸງແລະຄອນຊ້າງເຫຼົ່ານັ້ນສ່ອງແສງຢູ່ເທິງຝາ, ແລະສຽງແຊກຂອງພະອົງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງພວກສາມະຣະເທວທີ່ໄດ້ຍິນມັນຊື່ງມົວ. ສາຍແຂນທີ່ມີກະດິ່ງນ້ອຍໆຄ້ອງເອົາເອນພະອົງ, ແລະມີຮອຍພັບສາມຮອຍຢູ່ເທິງພະນາພູນ; ຄວາມເລິກຂອງພະນາພູນພະອົງມີແຕ່ຜູ້ທີ່ໄດ້ເຫັນເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈະຮູ້ໄດ້. ພະຫັດຍາວຂອງພະອົງປະດັດດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຫຼາຍຢ່າງ, ແລະເທິງພະໂອສຂອງພະອົງ, ເລັບເສືອມີຄວາມງົດງາມຫຼາຍ. ເທິງພະໂອສຂອງພະອົງມີສະຫຼຽນແກ້ວມີຄວາມວາດສະຫຼາກສະຫງ່າ, ແລະການເຫັນຮອຍຕີນຂອງພາມະມະຫາບາດຢູ່ບ່ອນນັ້ນເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຫຼົງໄຫຼ. ພະນາພູນຂອງພະອົງຄືກັບຫົວສັງແລະຄາມຂອງພະອົງມີຄວາມງົດງາມຫຼາຍ, ໃບໜ້າຂອງພະອົງມີຄວາມງົດງາມຂອງເທບພະເຈົ້າແຫ່ງຄວາມຮັກນັບບໍ່ຖອນ. ພະອົງມີແຂ້ວນ້ອຍສອງຊ້ອນເທິງແລະສອງຊ້ອນລຸ່ມ, ແລະມີປາກສີຊົມພູ; ຜູ້ໃດຈະສາມາດອະທິບາຍຈັກຂອງພະອົງແລະຮອຍບົນໃບໜ້າໄດ້? ຫູຂອງພະອົງງົດງາມແລະແກ້ມຂອງພະອົງມີຄວາມສະຫງ່າສະເຫວີຍຫຼາຍ, ແລະສຳພາດທີ່ຫວານຊ້ອຍຂອງພະອົງເປັນທີ່ຮັກຫຼາຍ. ຜົມຂອງເດັກນ້ອຍທີ່ມັນເງົາຫຍິບງາມຂອງພະອົງ, ພະມານດາໄດ້ຮັບສ້າງແລະປະດັບໃນຮູບແບບຕ່າງໆຫຼາຍຢ່າງ. ຮ່າງກາຍຂອງພະອົງນຸ່ງດ້ວຍເຄື່ອງສີເຫຼືອງນ້ອຍໆ, ແລະການລໍຄະເທດ່ອນແລະມືຂອງພະອົງເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້ອຍ. ເວດແລະເສດສະໜາບໍ່ສາມາດອະທິບາຍຮູບຮ່າງຂອງພະອົງໄດ້; ມີແຕ່ຜູ້ທີ່ໄດ້ເຫັນມັນ, ເຖິງແມ່ນໃນຄວາມຝັນຈຶ່ງຈະຮູ້ໄດ້.
ໂດຫາ 199
सुख संदोह मोहपर ग्यान गिरा गोतीत।दंपति परम प्रेम बस कर सिसुचरित पुनीत।।199।।
sukha-sandoha moha-para gyāna girā go-tīta |daṃpati parama prema basa kara sisu-carita punīta ||199||
ພະອົງເປັນກອງແຫ່ງຄວາມສຸກ ເໜືອອາວິຊຊາ ເໜືອຄວາມຮູ້ ວາຈາ ແລະ ອິນທຣີຍະທັງຫຼາຍ ແຕ່ພະອົງຊົງຢູ່ພາຍໃຕ້ຄວາມຮັກອັນສູງສຸດຂອງພະລາຊະຄູບາດທັງສອງພະອົງ ຈຶ່ງຊົງປະຕິບັດກິຈະບັນບຣິສຸທິຂອງພະກຸມານ
Frequently Asked Questions
परंपरा में राम-जन्म, नामकरण, और शिशु-लीला का पाठ ‘मंगल-कारक’ माना गया है: गृह-कलह/अशान्ति में शान्ति, संतान-सुख की कामना, तथा ‘नाम-आश्रय’ दृढ़ होने से भय-निवारण। विशेषतः छंद-अंश में कहा है—‘यह चरित जे गावहिं हरिपद पावहिं ते न परहिं भवकूपा’—अर्थात् कीर्तन-स्मरण भव-कूप से उबारने वाला।
लोक-परंपरा में राम-जन्म प्रसंग पर ‘श्री राम जय राम जय जय राम’ (नाम-संकीर्तन) या ‘राम रामेति रामेति’ (नाम-जप) समपुट रूप में जोड़ा जाता है; कुछ रामानंदी पाठ-परंपराओं में ‘सियाराम मय सब जग जानी’ भी भाव-समपुट की तरह बीच-बीच में बोला/गाया जाता है।
Ask anything about Prakarana 20 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
