Sarga 74
परशुरामप्रादुर्भावः · The Appearance of Parasurama on the Return from Mithila
बालकाण्ड
ເມື່ອຄືນຜ່ານໄປ ວິສວາມິດຣະ ມຸນີ ໃຫ້ພອນແກ່ເຈົ້າຊາຍແຫ່ງວົງສ໌ຣະຄຸ ແລ້ວເດີນທາງໄປທາງເໜືອສູ່ພູເຂົາ (ໂດຍນັຍແມ່ນທິດຫິມາລະຍະ)។ ຈາກນັ້ນ ພຣະທະສະຣະຖ ລາພຣະຊະນະກ ແລະເລີ່ມເດີນທາງກັບໄປອະໂຍທະຍາ। ພຣະຊະນະກສົ່ງໄປໄດ້ໄລຍະໜຶ່ງ ແລະປະທານກັນຍາທະນະຢ່າງຫຼາຍ: ຝູງງົວໃຫຍ່, ຜ້າດີ, ຄຳເງິນ, ແກ້ວມະນີ, ຂ້າຮັບໃຊ້, ແລະກອງທັບຈະຕຸຣັງຄະ (ຊ້າງ, ມ້າ, ລົດຮົບ, ທະຫານຍ່າງ)។ ເມື່ອຂະບວນເດີນທາງມີຣິສີນຳໜ້າ ກໍໄດ້ຍິນສຽງນົກຮ້ອງອັນບໍ່ດີ ແຕ່ກວາງກັບເຄື່ອນໄປທາງຂວາເປັນນິມິດມົງຄຸນ। ພຣະທະສະຣະຖຜູ້ຫວັ່ນໄຫວດ້ວຍນິມິດປົນກັນ ຈຶ່ງທູນຖາມວະສິດຖະ। ວະສິດຖະອະທິບາຍວ່າ ສຽງນົກເປັນລາງຂອງເຫດການໃຫຍ່ອັນນ່າຢ້ານ ທີ່ຢູ່ໃນລຳດັບແຫ່ງທິບຍະ ແລະກວາງຊີ້ເຖິງການສະງົບລົງ—ຈຶ່ງຄວນລະຄວາມໂສກ। ທັນໃດນັ້ນ ພາຍຸແລະຄວາມມືດປົກຄຸມ ຈົນດວງອາທິດຖືກບັງ; ຝຸ່ນຄ້າຍຂີ້ເທົ່າຫຸ້ມຫໍ້ກອງທັບ ຜູ້ຄົນຫຼາຍຄົນສະຫຼົບ ແຕ່ພຣະທະສະຣະຖ ເຈົ້າຊາຍທັງຫຼາຍ ແລະຣິສີຜູ້ໃຫຍ່ຍັງສະຫງົບໝັ້ນຄົງ। ໃນຄວາມມືດນັ້ນ ປາກົດ ພາຣຄະວະ ຊາມະດັກນະຍະ ປະຣະຊູຣາມ—ນ່າຢ້ານແຕ່ສະຫວ່າງໄສ ຜົມມັດ ຖືຂວານ ແລະຄັນທະນູດຸດຟ້າຜ່າພ້ອມລູກສອນເອກ ດັ່ງພຣະສິວະຜູ້ປາບຕຣິປຸຣະ। ຣິສີທັງຫຼາຍລະລຶກເຖິງຄວາມໂກດທີ່ເຄີຍປະຫານກະສັດກະສັດຕຣິຍະ ຈຶ່ງກັງວົນ ແລະຖວາຍອັຣຄະຍະພ້ອມກ່າວຄຳອ່ອນໂຍນ। ປະຣະຊູຣາມຮັບການນົບນ້ອມ ແລ້ວຫັນໄປກ່າວກັບ ຣາມ ດາຊະຣະຖີ ໂດຍກົງ ເປັນການປູທາງໃຫ້ການປະຊັນໜ້າລະຫວ່າງອຳນາດແຫ່ງຕະປະ, ຄວາມຊອບທຳແຫ່ງວິຊາອາວຸດ, ແລະການສຳລວມຕາມທຳມະ.
Shlokas
Verse 1
अथ रात्र्यां व्यतीतायां विश्वामित्रो महामुनिः ।आपृष्ट्वा तौ च राजानौ जगामोत्तरपर्वतम् ॥१॥आशीर्भिः पूरयित्वा च कुमारांश्च सराघवान् ।
ເມື່ອຄ່າຄືນຜ່ານໄປແລ້ວ ມະຫາມຸນີ ວິສວາມິຕຣະ ໄດ້ລາຈາກພະຣາຊາທັງສອງ ແລະປະທານພອນໃຫ້ແກ່ກຸມານວົງຣາຆະວະໃຫ້ເຕັມປຽມ ແລ້ວຈຶ່ງອອກເດີນທາງມຸ່ງໄປສູ່ພູເຂົາທາງທິດເໜືອ
Verse 2
विश्वामित्रे गते राजा वैदेहं मिथिलाधिपम् ।आपृष्ट्वाऽथ जगामाशु राजा दशरथः पुरीम् ॥२॥
ເມື່ອວິສວາມິຕຣະມຸນີໄດ້ເດີນທາງຈາກໄປແລ້ວ ພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະໄດ້ລາພຣະຊະນະກະໄວເທຫະ ເຈົ້າແຫ່ງມິຖິລາ ແລ້ວຮີບເດີນທາງກັບເມືອງຂອງພຣະອົງ (ອະໂຍທະຍາ)
Verse 3
गच्छन्तं तं तु राजानमन्वगच्छन्नराधिपः ॥३॥अथ राजा विदेहानां ददौ कन्याधनं बहु ।
ເມື່ອພະຣາຊາດະຊະຣະຖະເສດັດອອກເດີນທາງ ພະຣາຊາຊະນະກະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງວິເທຫະ ໄດ້ຕາມໄປສົ່ງເປັນໄລຍະໜຶ່ງ; ແລ້ວພະອົງເຈົ້າແຫ່ງວິເທຫະກໍປະທານຂອງກໍານັນວິວາຫະແກ່ພະທິດາທັງຫຼາຍຢ່າງອຸດົມ.
Verses 4-5
गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वरः ।कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमकोट्यंबराणि च ॥४॥हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलङ्कृतम् ।ददौ कन्यापिता तासां दासीदासमनुत्तमम् ॥५॥
ກະສັດແຫ່ງມິຖິລາ ຜູ້ເປັນບິດາຂອງເຈົ້າສາວໄດ້ປະທານງົວໜຶ່ງແສນຕົວ, ພຣະພານຜ້າຂົນຊັບຊ້ຳ, ເຄື່ອງນຸ່ງໄໝຫຼາຍກໂຕ, ຊ້າງ, ມ້າ, ລົດຮົບ ແລະ ທະຫານບົດ, ພ້ອມດ້ວຍຂ້າຮັບຊາຍ-ຍິງທີ່ງົດງາມ ມີລັກສະນະສະຫງ່າງາມດຸດວິນຍານ.
Verse 6
हिरण्यस्य सुवर्णस्य मुक्तानां विद्रुमस्य च ॥६॥ददौ परमसंहृष्टः कन्याधनमनुत्तमम् ।
ດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ ພະອົງໄດ້ປະທານຊັບສິນສໍາລັບເຈົ້າສາວອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້: ຄໍາ, ເຄື່ອງປະດັບຄໍາບໍລິສຸດ, ໄຂ່ມຸກ ແລະປະກາລັງ.
Verse 7
दत्त्वा बहु धनं राजा समनुज्ञाप्य पार्थिवम् ॥७॥प्रविवेश स्वनिलयं मिथिलां मिथिलेश्वरः ।
ເມື່ອຖວາຍຊັບສິນຈໍານວນຫຼາຍ ແລະໄດ້ຮັບພຣະຣາຊະອະນຸຍາດແລ້ວ ພຣະຊະນະກະ ເຈົ້າແຫ່ງມິຖິລາ ກໍໄດ້ເຂົ້າສູ່ພຣະວັງຂອງພຣະອົງໃນນະຄອນມິຖິລາອີກຄັ້ງ
Verse 8
राजाऽप्ययोध्याधिपतिस्सह पुत्रैर्महात्मभिः ।ऋषीन् सर्वान् पुरस्कृत्य जगाम सबलानुगः ॥८॥
ສົມເດັດພະຍາທະສະຣະຖະ ກະສັດເຈົ້າຄອງນະຄອນອະຍົດທະຍາ ໄດ້ເດີນທາງອອກພ້ອມດ້ວຍໂອຣົດຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ໂດຍໃຫ້ບັນດາສາດສັດທາງທັງປວງນຳໜ້າ ແລະ ກອງທັບພ້ອມທູນຕາມມາຂ້າງຫຼັງ
Verse 9
गच्छन्तं तं नरव्याघ्रं सर्षिसङ्घं सराघवम् ॥९॥घोराः स्म पक्षिणो वाचो व्याहरन्ति ततस्ततः ।
ໃນຂະນະທີ່ເສົາຂອງມະນຸດຜູ້ນັ້ນ ກຳລັງເດີນທາງໄປ ພ້ອມດ້ວຍສະມາຄົມສາດສັດທາງ ແລະ ບັນດາຣາຄະວະ ນົກຕົວຕ່າງໆໃນທີ່ຕ່າງໆ ໄດ້ສັ່ນເສຽງຮ້ອງທີ່ຫຍຸ້ງຍາກ ເປັນບົດສັນຍານຊ້ຳໆກັບໄປ
Verse 10
भौमाश्चैव मृगा स्सर्वे गच्छन्ति स्म प्रदक्षिणम् ॥१०॥तान् दृष्ट्वा राजशार्दूलो वसिष्ठं पर्यपृच्छत ।
ສັດບົກທັງປວງພາກັນເຄື່ອນໄປວຽນຂວາເປັນປະທັກສິນ. ເຫັນດັ່ງນັ້ນ ພະຣາຊາຜູ້ດຸດດັ່ງເສືອໃນຫມູ່ກະສັດ ຈຶ່ງທູນຖາມພະວະສິດຖະ
Verse 11
असौम्याः पक्षिणो घोरा मृगाश्चापि प्रदक्षिणाः ॥११॥किमिदं हृदयोत्कम्पि मनो मम विषीदति ।
ນົກທັງຫຼາຍນ່າຢ້ານກົວ ແລະເປັນລາງອັບມົງຄົນ ແຕ່ຝູງກວາງກັບວຽນຂວາເປັນປະທັກສິນ. ນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ໃຈຂ້າພະເຈົ້າສັ່ນສະທ້ານ ແລະຈິດໃຈກໍຫມົດຫວັງ
Verse 12
राज्ञो दशरथस्यैतच्छ्रुत्वा वाक्यं महानृषिः ॥१२॥उवाच मधुरां वाणीं श्रूयतामस्य यत्फलम् ।
ເມື່ອມະຫາຣິສິໄດ້ຍິນພະດຳຣັດຂອງພະຣາຊາທະສະຣະຖະແລ້ວ ທ່ານກ່າວດ້ວຍວາຈາອ່ອນຫວານວ່າ: “ຈົ່ງຟັງຜົນແຫ່ງການນີ້ເຖີດ”
Verse 13
उपस्थितं भयं घोरं दिव्यं पक्षिमुखाच्च्युतम् ॥१३॥मृगाः प्रशमयन्त्येते सन्तापस्त्यज्यतामयम् ।
ຄວາມຢ້ານກົວອັນນ່າສະພຶງໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນ—ໂດຍສຽງຮ້ອງທີ່ຫຼຸດອອກຈາກປາກນົກ ປານດັ່ງເປັນນິມິດທິບບອກເຫດ. ແຕ່ຝູງກວາງເຫຼົ່ານີ້ກັບຊີ້ວ່າອັນຕະລາຍຈະສົງົບລົງ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງລະທິ້ງຄວາມໂສກເສົ້ານີ້ເຖີດ
Verse 14
तेषां संवदतां तत्र वायुः प्रादुर्बभूव ह ॥१४॥कम्पयन् पृथिवीं सर्वां पातयंश्च द्रुमांच्छुभान् ।
ເມື່ອພວກເຂົາກໍາລັງສົນທະນາກັນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກໍເກີດພາຍຸລົມຂຶ້ນຢ່າງກະທັນຫັນ ສັ່ນສະເທືອນແຜ່ນດິນທັງປວງ ແລະໂຄ່ນລົ້ມຕົ້ນໄມ້ງາມໆລົງ.
Verse 15
तमसा संवृतस्सूर्य स्सर्वा न प्रबभुर्दिश ॥१५॥भस्मना चावृतं सर्वं संमूढमिव तद्बलम् ।
ຄວາມມືດໄດ້ປົກຄຸມດວງອາທິດ ແລະທິດທັງປວງກໍບໍ່ສ່ອງສະຫວ່າງອີກຕໍ່ໄປ। ທຸກສິ່ງຖືກຄຸ້ມດ້ວຍຂີ້ເຖົ່າ ກອງທັບທັງໝົດຈຶ່ງເບິ່ງຄືຖືກທໍາໃຫ້ມືນງົດ ແລະສັບສົນ.
Verse 16
वसिष्ठश्चर्षयश्चान्ये राजा च ससुतस्तदा ॥१६॥संसज्ञा इव तत्रासन् सर्वमन्यद्विचेतनम् ।
ໃນເວລານັ້ນ ວະສິດຖະ ແລະບັນດາລຶສີອື່ນໆ ພ້ອມທັງພະຣາຊາກັບພະຣາຊະບຸດທັງຫຼາຍ ຍັງຄົງຢູ່ດັ່ງຜູ້ມີສະຕິຄົບຖ້ວນ; ແຕ່ຄົນອື່ນໆທັງໝົດໃນທີ່ນັ້ນກໍສູນເສຍສະຕິ.
Verses 17-20
तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमूः ॥१७॥ददर्श भीमसङ्काशं जटामण्डलधारिणम् ।भार्गवं जामदग्न्यं तं राजराजविमर्दिनम् ॥१८॥कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुस्सहम् ।ज्वलंतमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनैः ॥१९॥स्कन्धे चासज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम् ।प्रगृह्य शरमुख्यं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम् ॥२०॥
ໃນຄວາມມືດອັນນ່າຢ້ານນັ້ນ ກອງທັບດູປານດັ່ງຖືກຂີ້ເທົ່າປົກຄຸມ. ແລ້ວພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະໄດ້ເຫັນ ພາຣຄະວະ ປະຣະສຸຣາມ ບຸດແຫ່ງຊະມະດັກນີ—ຮູບພັນນ່າກົດຂົນ ສວມຊະຕາມັນດະລະດຸດມົກກຸດ ແລະເລື່ອງລືວ່າເປັນຜູ້ຂົ່ມຂີ່ກະສັດ. ພຣະອົງຍາກຈະພິຊິດດຸດພູເຂົາໄກລາສ ແລະທົນບໍ່ໄດ້ດຸດໄຟແຫ່ງປຣະລະຍະ; ລຸກໂຊດໂຊນດ້ວຍເທຊະທາງວິນຍານ ຈົນຊົນທົ່ວໄປບໍ່ອາດຈ້ອງມອງ. ມີຂວານພາດບ່າ ຈັບຄັນທະນູທີ່ວາບວາບດຸດກຸ່ມຟ້າຜ່າ ພ້ອມລູກສອນເອກ ປານດັ່ງພຣະສິວະເມື່ອທໍາລາຍຕຣິປຸຣະ
Verse 21
तं दृष्ट्वा भीमसङ्काशं ज्वलन्तमिव पावकम् ।वसिष्ठप्रमुखा विप्रा जपहोमपरायणाः ॥२१॥सङ्गता मुनयस्सर्वे सञ्जजल्पुरथो मिथः ।
ເມື່ອເຫັນ ພາຣຄະວະ ຣາມ ຜູ້ນ່າຢ້ານຢ່າງຫນັກ ສະຫວ່າງໄສດັ່ງໄຟລຸກ ວະສິດຖະ ແລະບັນດາຣິຊີພຣາຫມະນອື່ນໆ ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນການຈະປະ (ສວດມັນຕຣາ) ແລະໂຫມະ (ບູຊາໄຟ) ກໍພາກັນຊຸມນຸມທັງໝົດ ແລ້ວປຶກສາກັນດ້ວຍສຽງເບົາໆ.
Verses 22-23
कच्चित्पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति ॥२२॥पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वरः ।क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम् ॥२३॥
ຫຼືວ່າເຂົາຍັງໂກດແຄ້ນດ້ວຍເຫດທີ່ບິດາຖືກສັງຫານ ແລະຈະຕັ້ງໃຈກຳຈັດພວກກະສັດ (ກະສັດຕຣິຍະ) ອີກຄັ້ງບໍ? ກ່ອນນັ້ນເມື່ອໄດ້ສັງຫານກະສັດຕຣິຍະແລ້ວ ຄວາມໂກດແລະຄວາມຮ້ອນໃຈຂອງເຂົາກໍສົງບລົງ—ແນ່ນອນເຂົາບໍ່ປາດຖະນາຈະທຳລາຍລະບຽບກະສັດຕຣິຍະອີກເທື່ອ।
Verse 24
एवमुक्त्वाऽर्घ्यमादाय भार्गवं भीमदर्शनम् ।ऋषयो राम रामेति वचो मधुरमब्रुवन् ॥२४॥
ຫຼັງຈາກເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ບັນດາສາດສັດທາງໄດ້ຮັບເອົາບູຊາອາຣະຄະ ແລະ ໄດ້ກ່າວຄຳອັນອ່ອນຫວານຕໍ່ທ່ານພາຣະຄະວະຜູ້ມີສັບພະສົບສະໜ່າວາດ ວ່າ ຣາມະ ຣາມະ
Verse 25
प्रतिगृह्य तु तां पूजामृषिदत्तां प्रतापवान् ।रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्योऽभ्यभाषत ॥२५॥
ພະຣາມຜູ້ມີພະອານຸພາບ ບຸດຂອງພະຍາທາດຄະນີ ຮັບການບູຊາທີ່ພະລືວິໃຫ້ ແລ້ວກໍໄດ້ກ່າວຕໍ່ພະຣາມ ບຸດຂອງພະຍາທັສະຣາຖ
Inside Sarga 74
Voices in this sarga
- Daśaratha
- Vasiṣṭha
- Ṛṣis (assembled sages)
- Paraśurāma (Rāma Jāmadagnya)
Frequently Asked Questions
The chapter stages a dharma-sensitive response to fear and uncertainty: Daśaratha confronts contradictory omens and must choose between panic and disciplined inquiry; the sages then manage a potentially violent encounter by honoring Paraśurāma with arghya and measured speech, prioritizing restraint and protocol.
Vasiṣṭha’s counsel models nimitta-vicāra without fatalism: unsettling signs may indicate a powerful event, yet one should not abandon steadiness. The sarga also teaches that ritualized respect and calm address can de-escalate confrontation even when immense power is present.
Mithilā and Ayodhyā frame the political geography of departure and return; Viśvāmitra’s movement toward the northern mountains gestures to the Himālaya cultural horizon. Culturally, the sarga highlights kanyādhana (marriage-gift economy) and arghya (hospitality to ascetics) as formal instruments of alliance and social order.
Ask anything about Sarga 74 of the Valmiki Ramayana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
