Rukmāṅgada–Vāmadeva Saṃvāda: Ahimsa, Hunting, and the Fruit of Dvādaśī-Bhakti

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । ततः प्राह विशालाक्षी भर्तुर्वाक्यं निशम्य सा । सत्यमुक्तं त्वया राजन्पुत्रसौख्यात्परं सुखम् ॥ १ ॥

ວະສິດຖະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ນາງຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ ໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງຜົວແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ທ່ານເວົ້າຖືກແທ້; ບໍ່ມີຄວາມສຸກໃດຍິ່ງໄປກວ່າຄວາມສຸກຈາກລູກຊາຍ»។

Verse 2

न भवेदिह राजेंद्र मुनीनां भाषितं यथा । तुल्यं भवति लोकेऽस्मिन् विष्ण्वाख्यस्य परस्य हि ॥ २ ॥

ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດຈະເທົ່າທຽມຄໍາກ່າວຂອງມຸນີ; ເພາະມັນສອດຄ່ອງກັບພຣະອົງສູງສຸດ ນາມວ່າ ວິສນຸ।

Verse 3

पुत्रे भारस्त्वया न्यस्तः सप्तद्वीपसमुद्भवः । मार्गी हिंसां परित्यज्य यज्ञैरिष्ट्वा जनार्दनम् ॥ ३ ॥

ລູກເອີຍ, ພາລະໜ້າທີ່ແຫ່ງການປົກຄອງໂລກ—ມີທະວີບເຈັດ ແລະ ມະຫາສະໝຸດ—ໄດ້ຖືກມອບໃຫ້ເຈົ້າແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງເດີນຕາມທາງທຳ, ລະທິ້ງຄວາມຮຸນແຮງ, ແລະ ບູຊາພຣະຈະນາຣະດະນະດ້ວຍຍັດຍະ (ພິທີບູຊາ).

Verse 4

भोगस्पृहां परित्यज्य सेवस्व सुरनिम्नगाम् । एतन्न्याय्यं भवति भो न न्याय्यो मृगनिग्रहः ॥ ४ ॥

ຈົ່ງລະທິ້ງຄວາມຢາກໃນການເສບສຸກທາງກາຍ ແລະ ຈົ່ງອຸທິດຕົນຮັບໃຊ້ແມ່ນ້ຳທິບພະເຈົ້າ. ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ຄວນຢ່າງແທ້ຈິງ, ສະຫາຍເອີຍ; ການຂ້າສັດບໍ່ຄວນເລີຍ.

Verse 5

हृदये नखपातो हि वृद्धाया भूपते यथा । तथा विषयसेवा हि पितॄणां पुत्रिणां विदुः ॥ ५ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ເຫມືອນການຂີດດ້ວຍເລັບໃສ່ຫົວໃຈຂອງແມ່ເຖົ້າຍ່ອມເຈັບປວດ, ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ນັກປັນຍາຮູ້ວ່າ ການເສບຕິດວັດຖຸແຫ່ງອາລົມ ນຳທຸກຂ໌ມາໃຫ້ພໍ່ແມ່ຜູ້ມີລູກ.

Verse 6

गृहे वापि हृषीकेशं पूजयस्व महीपते । निर्दोषमृगयूथानां न युक्तं सूदनं तव ॥ ६ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ຈົ່ງບູຊາ ຮຣິສີເກສະ (ວິສນຸ) ແມ່ນແຕ່ໃນເຮືອນຂອງພະອົງເອງ. ການຂ້າຝູງສັດທີ່ບໍ່ມີຜິດ ບໍ່ເໝາະສົມກັບພະອົງເລີຍ.

Verse 7

अहिंसा परमो धर्मः पुराणे परिकीर्तितः । हिंसया वर्तमानस्य व्यर्थो धर्म्मोभवेदिति । कुर्वन्नपि वृथा धर्मान्यो हिंसामनुवर्तते ॥ ७ ॥

ໃນປຸຣານະ ໄດ້ປະກາດວ່າ ອະຫິງສາ (ບໍ່ເຮັດຮ້າຍ) ແມ່ນທຳມະອັນສູງສຸດ. ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຄວາມຮຸນແຮງ ທຳມະຂອງເຂົາກໍເປັນໄຮ້ຄ່າ; ແມ່ນແຕ່ເຮັດພິທີທຳອື່ນໆ ກໍສູນເປົ່າ ເພາະຍັງຕາມຫິງສາຢູ່.

Verse 8

परैरुपहतां भूप नोपभुंजंति साधवः । षड्विधं नृप ते प्रोक्तं विद्वद्भिर्जीवघातनम् ॥ ८ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ດີງາມ (ສາທຸ) ບໍ່ບໍລິໂພກສິ່ງທີ່ໄດ້ມາຈາກການເຮັດຮ້າຍໂດຍຄົນອື່ນ. ໂອ ຜູ້ປົກຄອງ, ນັກຮູ້ໄດ້ກ່າວວ່າ ການຂ້າ/ເຮັດຮ້າຍສັດມີ 6 ປະເພດ.

Verse 9

अनुमोदयिता पूर्वं द्वितीयो घातकः स्मृतः । विश्वासकस्तृतीयोऽपि चतुर्थो भक्षकस्तथा । पंचमः पाचकः प्रोक्तः षष्ठो भूपात्र विग्रही । हिं सया संयुतं धर्ममधर्मं च विदुर्बुधाः ॥ ९ ॥

ອັນທຳອິດ ແມ່ນຜູ້ອະນຸໂມທະນາ ຫຼືຍອມຮັບການກະທຳນັ້ນ; ອັນທີສອງ ແມ່ນຜູ້ຂ້າ. ອັນທີສາມ ແມ່ນຜູ້ຊັກຊວນ ຫຼືເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນໄວ້ໃຈເພື່ອໃຫ້ເຮັດ. ອັນທີສີ່ ແມ່ນຜູ້ກິນ. ອັນທີຫ້າ ແມ່ນຜູ້ປຸງອາຫານ; ອັນທີຫົກ ໂອ ພະຣາຊາ, ແມ່ນຜູ້ຍຶດຄອງດິນແລະພາຊະນະ (ເຄື່ອງມືແລະຊັບສິນ). ນັກປັນຍາຮູ້ວ່າ ທັງທຳມະແລະອະທຳມະ ກໍຖືກເປື້ອນເມື່ອປະກົບກັບຫິງສາ.

Verse 10

न पापं कुरुते भूप पुत्रे भारं निवेश्य वै । धर्मं समाश्रयमन्सम्यक्संजातपलितः पिता ॥ १० ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອພໍ່ເຖົ້າ—ຜົມກາຍເປັນສີຂາວ—ໄດ້ມອບພາລະໜ້າທີ່ໃຫ້ລູກຊາຍຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ທ່ານບໍ່ກະທຳບາບ; ແຕ່ກັບພຶງພາທຳມະຢ່າງຖືກທາງ.

Verse 11

परित्यज्य इमं भावं मृगहिंसासमुद्भवम् । मृगशीला हि राजानो विनष्टाः शतशो नृप ॥ ११ ॥

ຈົ່ງລະທິ້ງນິໄສນີ້ ທີ່ເກີດຈາກການລ່າສັດແລະການເຮັດຮ້າຍສັດ. ໂອ ພະຣາຊາ, ກະສັດຫຼາຍຮ້ອຍອົງທີ່ຕິດນິໄສລ່າສັດ ໄດ້ພິນາດໄປແລ້ວ.

Verse 12

तस्माद्दुष्टं हि तन्मन्ये यत्र मृगपातनम् । दया वरा मृगेराज्ञां धर्मिणामपि दृश्यते ॥ १२ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ສະຖານທີ່ນັ້ນຊົ່ວຊ້າຢ່າງແທ້—ບ່ອນທີ່ຂ້າສັດກວາງ; ເພາະແມ່ນແຕ່ລາຊາແຫ່ງສັດປ່າກໍຍັງມີເມດຕາອັນສູງສົ່ງ ແລະເຫັນໄດ້ໃນຜູ້ທີ່ອ້າງວ່າຖືທຳມະດ້ວຍ.

Verse 13

निवारितो मया हि त्वं हितबुद्ध्या पुनः पुनः । एवं ब्रुवाणां तां भार्यां नृपो वचनमब्रवीत् ॥ १३ ॥

“ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຫ້າມເຈົ້າຊ້ຳໆ ດ້ວຍໃຈທີ່ຫວັງດີຕໍ່ເຈົ້າ” ເມື່ອນາງພັນລະຍາເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ພະຣາຊາຈຶ່ງຕອບນາງດ້ວຍຖ້ອຍຄຳນີ້.

Verse 14

नहिहिंसे मृगान्देवि मृगव्याजेन कानने । पर्य्यटिष्ये धनुष्पाणिः कुर्वन्कंटकशोधनम् ॥ १४ ॥

“ໂອ ເທວີເອີຍ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຂ້າສັດໃນປ່າ ໂດຍອ້າງວ່າໄປລ່າ. ຖືຄັນທະນູໄວ້ໃນມື, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເດີນວຽນໄປມາ ເພື່ອກຳຈັດໜາມ ແລະອຸປະສັກອັນອັນຕະລາຍ.”

Verse 15

जनमध्ये सुतो मेऽस्तु काननेऽहं वरानने । श्वापदेभ्यश्च दस्युभ्यः प्रजा रक्ष्या महीभृता ॥ १५ ॥

“ໂອ ນາງຜູ້ໜ້າງາມ, ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າມີບຸດຊາຍຢູ່ທ່າມກາງປະຊາຊົນ, ແລະຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າພຳນັກໃນປ່າ. ແລະປະຊາຊົນພຶງຖືກກະສັດປົກປ້ອງ—ຈາກສັດດຸຮ້າຍ ແລະຈາກໂຈນຜູ້ປົ່ນສະດົມ.”

Verse 16

आत्मनावाथ पुत्रेण गोपनीयाः प्रजा शुभे । प्रजा अरक्षन्नृपतिः सधर्म्मोऽपि व्रजत्यधः ॥ १६ ॥

ໂອ ຜູ້ມີມົງຄຸນ, ປະຊາຊົນພຶງຖືກປົກປ້ອງ—ໂດຍກະສັດເອງ ຫຼືໂດຍພຣະຣາຊະບຸດ. ກະສັດຜູ້ບໍ່ຮັກສາປະຊາ ແມ່ນແຕ່ຈະຖືທຳມະກໍຕາມ ກໍຕົກຕ່ຳລົງ.

Verse 17

सोऽहं रक्षणमुद्दिश्यगमिष्यामि वनं प्रिये । विमुक्तभावोऽहमिति मेरुश्रृंगे रविर्यथा ॥ १७ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ ຜູ້ຮັກ, ເພື່ອຈຸດປະສົງແຫ່ງການປົກປ້ອງ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປສູ່ປ່າ; ຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມໝັ້ນໃຈວ່າ «ຂ້າພະເຈົ້າພົ້ນພັນທະ» ເຫມືອນດວງອາທິດຢືນຢູ່ເທິງຍອດເຂົາເມຣຸ।

Verse 18

एवमुद्दिश्य तां राजा आरुरोह हयोत्तमम् । दोषापतिसमप्रख्यं निर्दोषं क्षितिभूषणम् ॥ १८ ॥

ເມື່ອຕັ້ງໃຈດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພະຣາຊາໄດ້ຂຶ້ນຂີ່ມ້າອັນປະເສີດທີ່ສຸດ—ສະຫວ່າງໄສເຫມືອນຈອມແຫ່ງຄືນ (ດວງຈັນ), ບໍ່ມີມົນທິນ, ເປັນເຄື່ອງປະດັບຂອງແຜ່ນດິນ।

Verse 19

देववाहसमं रूपे प्रभंजनसमं जवे । धरामादृत्य भूपालो दत्वा तं दक्षिणं करम् ॥ १९ ॥

ດ້ວຍຮູບຮ່າງ ມັນເຫມືອນພາຫະນະຂອງເທວະ; ດ້ວຍຄວາມໄວ ເຫມືອນລົມພັດກະໂຊກ. ພະຣາຊາໄດ້ນົບນ້ອມຕໍ່ແຜ່ນດິນ ແລ້ວຍື່ນມືຂວາຮັບເອົາມັນ।

Verse 20

सहस्रकोटिदातारं कामिनीकुचपीडनम् । अशोकपल्लवाकारं वज्रांकुशविरोहणम् ॥ २० ॥

ມັນເປັນຜູ້ໃຫ້ທານແລະພອນນັບພັນໂກດ; ເປັນຜູ້ກົດອົບອຸ່ນອົງອົບຂອງນາງຜູ້ຮັກດ້ວຍຄວາມພິໄລ; ຮູບຮ່າງດັ່ງຍອດອະໂສກອ່ອນນຸ່ມ; ແລະມີເຄື່ອງໝາຍວັຊຣະ (vajra) ກັບ ອັງກຸຊະ (aṅkuśa) ປາກົດເທິງກາຍ।

Verse 21

संप्रतस्थे महीपालश्चालयानो महीतलम् । साधयानो ययौ देशान्काननं स नृपोत्तमः ॥ २१ ॥

ແລ້ວພະຣາຊາ—ຜູ້ປົກປ້ອງແຜ່ນດິນ ແລະເປັນຈອມກະສັດອັນປະເສີດ—ໄດ້ອອກເດີນທາງ ດັ່ງກຳລັງເຮັດໃຫ້ພື້ນດິນສັ່ນໄຫວພາຍໃຕ້ຝີຕີນ; ດຳເນີນພະປະສົງຢ່າງໝັ້ນຄົງ ຜ່ານດິນແດນຫຼາຍແຫ່ງ ແລ້ວເຂົ້າສູ່ປ່າ।

Verse 22

वाजिवेगेन निर्द्धूता वारणाः स्यंदना हयाः । पदातयो निपेतुस्ते मूर्च्छिताः क्षितिमण्डले ॥ २२ ॥

ດ້ວຍຄວາມໄວແຮງຂອງມ້າທີ່ພຸ້ນພາ ຊ້າງ ລົດຮົບ ແລະມ້າຖືກກະແທກຈົນກະຈາຍ; ທະຫານຍ່າງຕີນກໍລົ້ມສະຫຼົບຢູ່ເທິງຜືນດິນ।

Verse 23

स राजा सहसा प्राप्तो मुनीनामाश्रमं परम् । योजनानां समुत्तीर्य शतमष्टोत्तरं नृप ॥ २३ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ກະສັດນັ້ນໄດ້ໄປຮອດອາສຣົມອັນປະເສີດຂອງບັນດາມຸນີຢ່າງວ່ອງໄວ ຫຼັງຈາກຂ້າມໄດ້ 108 ໂຢຊະນະ।

Verse 24

प्रविवेशाश्रमं रम्यं कदलीखण्डमण्डितम् । अशोकबकुलोपेतं पुन्नागसरलावृतम् ॥ २४ ॥

ພຣະອົງເຂົ້າໄປໃນອາສຣົມອັນຮື່ນຮົມ ປະດັບດ້ວຍດົງກ້ວຍ ງາມດ້ວຍຕົ້ນອະໂສກະ ແລະບະກຸລະ ແລະຖືກລ້ອມຮອບດ້ວຍພຸນນາກະ ແລະສະຣະລະ।

Verse 25

मातुलिंगैः कपित्थैश्च खर्जूरैः पनसादिभिः । नारिकेलैस्तथा तालैः केतकैः सिंदुवारकैः ॥ २५ ॥

ມີທັງຫມາກມາຕຸລິງກະ (ຊິດຣອນ), ຫມາກກະປິດຖະ (wood-apple), ຫມາກຄະຣຊູຣະ (ອິນທະພານ), ຫມາກປະນະສະ (ຂະໜຸນ) ແລະອື່ນໆ; ມີຫມາກພ້າວ ແລະຫມາກຕານ; ພ້ອມດ້ວຍດອກເກຕະກີ ແລະດອກສິນດຸວາຣະ ສຳລັບການບູຊາ।

Verse 26

चन्दनैः सतमालैश्च सालैः पिप्पलचंपकैः । क्रमुकैर्दाडिमैश्चैव धात्रीवृक्षैः सहस्रशः ॥ २६ ॥

ມີຕົ້ນໄມ້ນັບພັນນັບໝື່ນ—ຕົ້ນຈັນທະນະ, ສະຕະມາລະ, ສາລະ, ພິບພະລະ ແລະຈຳປະກະ; ພ້ອມດ້ວຍຕົ້ນຫມາກພົມ (areca), ຕົ້ນທັບທິມ, ແລະຕົ້ນທາດຣີ (ອາມະລະກີ) ຢ່າງຫຼາຍຫຼວງ।

Verse 27

निम्बवृक्षैश्च बहुशस्तथाम्रैर्लोध्रपादपैः । परिपक्वफलैर्नम्रैः खगारूढैः समावृतम् ॥ २७ ॥

ສະຖານນັ້ນຖືກຫ້ອມລ້ອມທຸກທິດດ້ວຍຕົ້ນນີມຫຼາຍຕົ້ນ ພ້ອມດ້ວຍຕົ້ນໝາກມ່ວງ ແລະ ຕົ້ນໂລດຣາ; ເມື່ອຜົນສຸກເຕັມ ກິ່ງງ່າກໍໂຄ້ງຕ່ຳ ແລະມີນົກເກາະຢູ່ເຕັມໄປ.

Verse 28

ह्यद्येन वायुना युक्तं पुष्पगन्धावृतेन हि । पश्यमानो मुनिं राजा ददर्श हुतभुक्प्रभम् ॥ २८ ॥

ແລ້ວຕໍ່ມາ ດ້ວຍລົມນັ້ນເອງທີ່ຫ້ອມຫຸ້ມດ້ວຍກິ່ນຫອມດອກໄມ້ ກະສັດເມື່ອເບິ່ງຢູ່ ກໍໄດ້ເຫັນມຸນີ ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງໄຟບູຊາ.

Verse 29

वामदेवं द्विजवरं बहुशिष्यसमावृतम् । अवरुह्य हयाद्दृष्ट्वा प्रणनाम च सादरम् ॥ २९ ॥

ເມື່ອກະສັດເຫັນ ວາມະເທວະ—ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາທະວິຊະ—ຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍສາວົກຫຼາຍຄົນ ກໍລົງຈາກມ້າ ແລະກໍກົ່ມກາບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.

Verse 30

तेनापि मुनिना राजा ह्यर्घाद्यैरभिपूजितः । उपविश्यासने कौशे प्राह संहृष्टया गिरा ॥ ३० ॥

ມຸນີນັ້ນກໍໄດ້ບູຊາຕ້ອນຮັບກະສັດດ້ວຍອາຣະຄະຍະ ແລະເຄື່ອງບູຊາອື່ນໆຕາມຄວນ. ແລ້ວກະສັດນັ້ນນັ່ງລົງເທິງອາສນະຫຍ້າກຸສະ ແລະເວົ້າດ້ວຍສຽງຊື່ນບານ.

Verse 31

अद्य मे पातकं क्षीणं संप्राप्तं कर्मणः फलम् । दृष्ट्वा तव पदांभोजं सम्यग्ध्यानपरस्य च ॥ ३१ ॥

ມື້ນີ້ ບາບຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຫມົດສິ້ນ ແລະຜົນແທ້ຂອງກຳເກົ່າກໍໄດ້ບັນລຸ—ເພາະຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະບາດດັ່ງດອກບົວຂອງທ່ານ ແລະໄດ້ເຫັນຜູ້ທີ່ອຸທິດຕົນຢ່າງສົມບູນໃນການພິຈາລະນາອັນຖືກຕ້ອງ.

Verse 32

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य रुक्मांगदमहीपतेः । संपृष्ट्वा कुशलं प्राह वामदेवो मुदान्वितः ॥ ३२ ॥

ເມື່ອວາມະເທວະໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງພະຣາຊາ ຣຸກມາງກະດະ ແລ້ວ ທ່ານໄດ້ຖາມໄຖ່ສຸກທຸກ ແລະເວົ້າດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ।

Verse 33

राजंस्त्वयातिपुण्येन विष्णुभक्तेन वीक्षितः । ममाश्रमो महाभाग पुण्यो जातो धरातले ॥ ३३ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ເນື່ອງຈາກພະອົງມີບຸນຍາທິການຍິ່ງ ແລະເປັນຜູ້ພັກດີຕໍ່ພຣະວິສນຸ ໄດ້ຫຼຽວມາເບິ່ງ, ອາສຣົມຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ໂອ ຜູ້ມີວາສນາຍິ່ງ, ກໍໄດ້ກາຍເປັນສະຖານທີ່ບໍລິສຸດໃນແຜ່ນດິນນີ້।

Verse 34

कस्तेऽन्यस्तुल्यतामेति पार्थिवो धरणीतले । येन वैवस्वतो माग्रो भग्नो निर्जित्य वै यमम् ॥ ३४ ॥

ໃນແຜ່ນດິນນີ້ ມີກະສັດຜູ້ໃດຈະເທົ່າທຽມພະອົງໄດ້? ພະອົງໄດ້ທໍາລາຍເສັ້ນທາງຂອງໄວວັສວະຕະ (ພຣະຍົມ) ໂດຍຊະນະພຣະຍົມແທ້ໆ।

Verse 35

प्रापितः सकलो लोको वैकुंठं पदमव्ययम् । उपोषयित्वा नृपतेद्वादशीं पापनाशिनीम् ॥ ३५ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ໂດຍການຖືອຸໂປສະຖະວັນທວາດະສີ ອັນຊໍາລະບາບ, ປະຊາຊົນທັງປວງຖືກນໍາໄປສູ່ໄວກຸນຖະ—ພຣະສະຖານອັນບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ।

Verse 36

चतुर्भिः शोभनोपायैः प्रजाः सयम्य भूतले । स्वकर्मस्था विकर्मस्था नीता मधुभिदः पदम् ॥ ३६ ॥

ດ້ວຍອຸບາຍອັນງາມ 4 ປະການ, ພະອົງໄດ້ຄວບຄຸມແລະຝຶກຝົນປະຊາຊົນໃນແຜ່ນດິນ; ທັງຜູ້ຢູ່ໃນໜ້າທີ່ອັນຖືກຕ້ອງ ແລະແມ່ນແຕ່ຜູ້ຫຼົ່ນໄປໃນການກະທໍາຜິດ ກໍຖືກນໍາໄປສູ່ພຣະສະຖານຂອງມະທຸພິດ (ພຣະວິສນຸ)।

Verse 37

सोऽस्माकं द्रष्टुकामानां संप्राप्तो दर्शनं नृप । श्वपचोऽपि महीपाल विष्णुभक्तो द्विजाधिकः ॥ ३७ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ພຣະອົງນັ້ນໄດ້ມາປາກົດໃຫ້ພວກເຮົາຜູ້ປາຖະໜາເຫັນ ໄດ້ຮັບດາຣະຊັນ. ໂອ ຜູ້ຄອງແຜ່ນດິນ, ແມ່ນແຕ່ຜູ້ກໍ່ກຳເນີດຕ່ຳສຸດ ຖ້າເປັນພະວິສນຸພັກຕະ ກໍສູງກວ່າດວິຊະ.

Verse 38

विष्णुभक्तिविहीनस्तु द्विजोऽपि श्वपचाधिकः । दुर्लभा भूप राजानो विष्णुभक्ता महीतले ॥ ३८ ॥

ດວິຊະຜູ້ຂາດພະວິສນຸພັກຕິ ແມ່ນແຕ່ເປັນດວິຊະກໍຕ່ຳກວ່າຜູ້ກິນເນື້ອຫມາ. ໂອ ພະຣາຊາ, ບັນດາກະສັດຜູ້ເປັນພະວິສນຸພັກຕະໃນໂລກນີ້ ຫາຍາກຍິ່ງ.

Verse 39

नावैष्णवो भवेद्राजा क्षितिलक्ष्मीप्रसाधकः । यो न राजा हरेर्भक्तो देवेष्वन्येषु भक्तिमान् ॥ ३९ ॥

ກະສັດຜູ້ຈະປະດັບແລະປົກຄອງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງແຜ່ນດິນ ບໍ່ຄວນເປັນຜູ້ບໍ່ແມ່ນໄວສນະວະ. ກະສັດໃດບໍ່ເປັນພັກຕະຂອງຮະຣິ ແມ່ນແຕ່ຈະມີພັກຕິຕໍ່ເທວະອື່ນ ກໍບໍ່ແມ່ນຜູ້ປົກຄອງແທ້.

Verse 40

यथा जारे पतिं त्यक्त्वा रता स्त्री स तथा नृपः । एवं व्यतिक्रमस्तस्य नृपतेर्भवति ध्रुवम् ॥ ४० ॥

ເຫມືອນຍິງຜູ້ໜຶ່ງລະທິ້ງຜົວ ແລ້ວໄປຕິດພັນກັບຊາຍຮັກ, ກະສັດຜູ້ລະທິ້ງໜ້າທີ່ອັນຊອບທຳກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ການລ່ວງເກີນທຳຂອງກະສັດນັ້ນ ຈະເກີດຂຶ້ນແນ່ນອນ.

Verse 41

धर्मस्यार्थस्य कामस्य प्रज्ञायाश्च गतेरपि । तत्त्वया न्यायविहितं कृतं विष्णोः प्रपूजनम् ॥ ४१ ॥

ການບູຊາພຣະວິສນຸ ໄດ້ຖືກປະກອບຕາມພິທີອັນຖືກຕ້ອງ ແລະຕາມຫຼັກສັດທຳແທ້, ເປັນຫົນທາງໄປສູ່ ທຳ, ອັດຖະ, ກາມ ແລະຄວາມກ້າວໜ້າແຫ່ງປັນຍາ.

Verse 42

तेन धन्योऽसि नृपते वयं धन्यास्तवेक्षणात् । इत्येवं भाषमाणं तु वामदेवं नृपोत्तमः ॥ ४२ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ ພະຣາຊາ, ພຣະອົງເປັນຜູ້ມີພອນ; ແລະພວກເຮົາກໍມີພອນ ເນື່ອງຈາກໄດ້ເຫັນພຣະອົງ. ໃນຂະນະທີ່ ວາມະເທວະ ກ່າວຢູ່ນັ້ນ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດກໍຕອບຮັບ.

Verse 43

उवाचावनतो भूत्वा प्रकृत्या विनयान्वितः । क्षामये त्वा द्विजश्रेष्ठ नाहमेतादृशो विभो ॥ ४३ ॥

ເຂົາໄດ້ກ້ົມກາບ ແລະໂດຍນິໄສມີຄວາມຖ່ອມຕົນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: “ໂອ້ ທະວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ຂໍຈົ່ງອະໄພໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ. ໂອ້ ຜູ້ມີ຤ິດ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ແມ່ນຄົນແບບນັ້ນ.”

Verse 44

त्वत्पादपांसुना तुल्यो नाहं विप्र भवामि हि । न विप्रेभ्योऽधिका देवा भवंतीह कदाचन ॥ ४४ ॥

ໂອ້ ພຣາຫມັນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເທົ່າແມ່ນແຕ່ຝຸ່ນທີ່ຕິດພຣະບາດຂອງທ່ານ. ແທ້ຈິງໃນໂລກນີ້ ເທວະທັງຫຼາຍບໍ່ເຄີຍສູງກວ່າພຣາຫມັນເລີຍ.

Verse 45

परितुष्टैर्द्विजैर्भक्तिर्जंतोर्भवति माधवे । द्वेष्यो भवति तै रुष्टैः सत्यमेतन्मयेरितम् ॥ ४५ ॥

ເມື່ອທະວິຊະທັງຫຼາຍພໍໃຈ ພັກຕິຂອງສັດຕໍ່ ມາທະວະ (ພຣະວິສນຸ) ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ແຕ່ເມື່ອພວກເຂົາໂກດ ຄົນນັ້ນກໍກາຍເປັນຜູ້ນ່າຊັງສໍາລັບພວກເຂົາ. ນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກ່າວໄວ້.

Verse 46

तमाह वामदेवस्तु ब्रूहि किं ते ददाम्यहम् । नादेयं विद्यते राजन्गृहायातस्य तेऽधुना ॥ ४६ ॥

ແລ້ວ ວາມະເທວະ ກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງບອກມາ—ຂ້າພະເຈົ້າຈະໃຫ້ຫຍັງແກ່ທ່ານ? ໂອ້ ພະຣາຊາ, ບັດນີ້ທ່ານມາຮອດເຮືອນຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ຈະບໍ່ອາດຖວາຍໃຫ້ທ່ານໄດ້.”

Verse 47

अभीष्टं हि महीपाल यो ददाति महीतले । पटहं वासरे विष्णोः प्रजाभोजनवारणम् ॥ ४७ ॥

ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ໃດທີ່ໃຫ້ສິ່ງທີ່ປາຖະນາໃນແຜ່ນດິນ ຄວນໃຫ້ຕີກອງປະກາດໃນວັນສັກສິດຂອງພຣະວິສນຸ ເພື່ອຫ້າມການເລີ້ຍງອາຫານຫຼືການລ້ຽງສະຫລອງແກ່ປະຊາຊົນ।

Verse 48

तमाह नृपतिर्विप्रं कृतांजलिपुटस्तदा । प्राप्तमेव मया सर्वं त्वदंघ्रियुगलेक्षणात् ॥ ४८ ॥

ໃນເວລານັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ກ່າວກັບພຣາຫມັນ ດ້ວຍມືປະນົມຄາລະວະວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບທຸກສິ່ງແທ້ໆ ເພີຍແຕ່ໄດ້ເຫັນຄູ່ພະບາດຂອງທ່ານ”।

Verse 49

ममैकः संशयो ब्रह्मन् वर्तते बहुकालतः । तं पृच्छामि द्विजाग्र्यं त्वां सर्वसंदेहभञ्जनम् ॥ ४९ ॥

ໂອ ພຣະພຣາຫມັນ, ຄວາມສົງໄສອັນດຽວໄດ້ຄ້າງຢູ່ໃນໃຈຂ້າພະເຈົ້າມາດົນນານ. ດັ່ງນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມທ່ານ—ຜູ້ເປັນຍອດໃນຫມູ່ທະວິຊະ—ຜູ້ທຳລາຍຄວາມສົງໄສທັງປວງ।

Verse 50

त्रैलोक्यसुन्दरी भार्या मम केन सुकर्मणा । या विलोकयते दृष्ट्या मां सदा मन्मथाधिकम् ॥ ५० ॥

ດ້ວຍກຸສົນກຳອັນໃດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຈຶ່ງໄດ້ພັນລະຍາຜູ້ເປັນຄວາມງາມແຫ່ງສາມໂລກ—ນາງຜູ້ມອງຂ້າພະເຈົ້າເສມອ ດ້ວຍສາຍຕາທີ່ເຫັນວ່າຂ້າພະເຈົ້າງາມຍິ່ງກວ່າມັນມະຖະ (ເທວະແຫ່ງຄວາມຮັກ)។

Verse 51

यत्र यत्र पदं देवी ददाति वरवर्णिनी । तत्र तत्र निधानानि प्रकाशयति मेदिनी ॥ ५१ ॥

ບ່ອນໃດບ່ອນໜຶ່ງທີ່ ເທວີຜູ້ຜິວພັນງາມ ວາງຮອຍພະບາດຂອງນາງ ທີ່ນັ້ນໆ ແຜ່ນດິນກໍເປີດເຜີຍຂຸມຊັບທີ່ຊ່ອນໄວ້।

Verse 52

यस्याश्चांगं जराहीनं वलीपलितवर्जितम् । सदा भाति मुनिश्रेष्ठ शारदेंदुप्रभा यथा ॥ ५२ ॥

ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ, ກາຍນາງປາສຈາກຄວາມແກ່; ບໍ່ມີຮອຍຍັບ ແລະ ຜົມຂາວ, ສ່ອງສະຫວ່າງເສມືອນແສງຈັນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ.

Verse 53

विनाग्निनापि सा विप्र साधयत्येव षड्रसम् । अन्नं पचति यत्स्वल्पं तस्मिन्भुञ्जंति कोटयः ॥ ५३ ॥

ໂອ ພຣາຫມັນ, ແມ່ນແຕ່ບໍ່ມີໄຟ ນາງກໍສາມາດປຸງຮສທັງຫົກໄດ້; ອາຫານນ້ອຍໆທີ່ນາງປຸງ ກໍພໍໃຫ້ຄົນນັບລ້ານກິນ.

Verse 54

पतव्रता दानशीला सर्वभूतसुखावहा । नावज्ञा क्रियते ब्रह्मन् वाक्येनापि प्रसूप्तया ॥ ५४ ॥

ນາງຍຶດໝັ້ນໃນພັນທະພຣະຍາ, ມີໃຈບຸນໃນທານ, ແລະນຳຄວາມສຸກໃຫ້ສັດທັງປວງ. ໂອ ພຣາຫມັນ, ນາງບໍ່ເຄີຍດູໝິ່ນ ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍຄຳເວົ້າຄຳດຽວ, ເຖິງແມ່ນຜູ້ອື່ນຈະເລີນເລີຍກໍຕາມ.

Verse 55

यस्यां जातस्तु तनयो ममाज्ञायां स्थितः सदा । अहमेव धरापृष्ठे पुत्री द्विजवरोत्तम ॥ ५५ ॥

ໃນນາງນັ້ນ ບຸດຄົນໜຶ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນ ແລະຢູ່ໃນຄວາມນອບນ້ອມຕໍ່ຄຳສັ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າເສມືອນເດີມ. ແລະຂ້າພະເຈົ້າເອງ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນດວງດິຈ, ໄດ້ກາຍເປັນບຸດສາວເທິງຜືນແຜ່ນດິນ.

Verse 56

यस्य पुत्रः पितुर्भक्तो ह्यधिको गुणसंचयैः । एकद्वीपपतिश्चाहं विदितो धरणीतले ॥ ५६ ॥

ບຸດຂອງນາງນັ້ນ ມີພັກຕິຕໍ່ພໍ່ ແລະເກີນກວ່າພໍ່ໃນການສະສົມຄຸນງາມຄວາມດີ. ຜູ້ນັ້ນແມ່ນຂ້າພະເຈົ້າ, ຜູ້ຖືກຮູ້ຈັກໃນໂລກວ່າເປັນເຈົ້າແຫ່ງທະວີບດຽວ.

Verse 57

पुत्रो ममाधिको जातः सप्तद्वीपप्रपालकः । मदर्थे येन विप्रेंद्र समानीता नृपात्मजा ॥ ५७ ॥

ບຸດຂອງຂ້າໄດ້ເກີດຂຶ້ນ ເຫນືອກວ່າຂ້າ—ເປັນຜູ້ປົກປ້ອງທະວີບທັງ 7; ແລະເພື່ອຂ້າ ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ ລາວໄດ້ນໍາທິດາກະສັດມາທີ່ນີ້।

Verse 58

विद्युल्लेखेति विख्याता रणे जित्वा महीभुजः । अथ तेनाधिपतिना रूपद्रविणशालिना ॥ ५८ ॥

ນາງໄດ້ມີຊື່ສຽງວ່າ «ວິດຍຸນເລຂາ». ນາງໄດ້ຊະນະກະສັດໃນສົງຄາມ; ແລ້ວນາງກໍໄດ້ພົວພັນກັບອະທິປະຕິນັ້ນ—ຜູ້ມີຄວາມງາມ ແລະ ຊັບສິນອຸດົມ.

Verse 59

षण्मासेन रणे जित्वा कृत्वा सर्वान्निरायुधान् । यो गत्वा प्रमदाराज्यं जित्वा ताः प्रमदा रणे ॥ ५९ ॥

ຜູ້ນັ້ນ ໃນເວລາຫົກເດືອນ ຊະນະໃນສົງຄາມ ເຮັດໃຫ້ຄູ່ຕໍ່ສູ້ທັງໝົດກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ມີອາວຸດ; ແລ້ວໄປຍັງອານາຈັກຂອງພຣະມະດາ ແລະຊະນະພວກນາງໃນການປະລະມືອີກດ້ວຍ.

Verse 60

आजहार शुभास्तासां मध्यादष्टौ वरांगनाः । प्रददौ मयि ताः सर्वाः प्रणम्य च पुनः पुनः ॥ ६० ॥

ຈາກກາງພວກນາງຜູ້ເປັນມົງຄຸນນັ້ນ ລາວໄດ້ນໍາເອົານາງສາວຜູ້ປະເສີດ 8 ນາງອອກມາ; ແລ້ວກໍກົ້ມກາບຊໍ້າໆ ແລະຖວາຍພວກນາງທັງໝົດແກ່ຂ້າ.

Verse 61

यानि वासांसि दिव्यानि यानि रत्नानि भूतले । तानि मे प्रददौ पुत्रो जनन्या तूपवर्णितः ॥ ६१ ॥

ເສື້ອຜ້າທິບທັງຫຼາຍ ແລະ ແກ້ວມະນີທັງປວງທີ່ຢູ່ໃນໂລກ—ບຸດຂອງຂ້າໄດ້ຖວາຍໃຫ້ຂ້າທັງໝົດ ດັ່ງທີ່ແມ່ຂອງລາວໄດ້ບອກໄວ້.

Verse 62

एकाह्ना पृथिवीं सर्वामतीत्य बहुयोजनाम् । पुनरायाति शर्वर्यां मत्पादाभ्यंगकारणात् ॥ ६२ ॥

ໃນມື້ດຽວ ລາວເດີນທາງຂ້າມໂລກທັງປວງ ກວ້າງໄກຫຼາຍໂຢຊະນະ; ຕົກຄ່ຳກໍກັບຄືນອີກ ເນື່ອງຈາກໄດ້ຊະໂລມ ແລະຮັບໃຊ້ພຣະບາດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ।

Verse 63

निशीथेंऽगानि संवाह्य द्वारि तिष्ठति दंशितः । प्रबोधयन्प्रेष्यजनान्निद्रया संकुलेंद्रियान् ॥ ६३ ॥

ໃນຍາມທ່ຽງຄືນ ຜູ້ຖືກກັດຢືນຢູ່ທີ່ປະຕູ ນວດຖູອະໄວຍະວະຂອງຕົນ ແລະປຸກບ່າວໃຊ້ໃນເຮືອນ ຜູ້ມີອິນຊີຖືກຄວາມງ່ວງຄອບງຳ।

Verse 64

तथायं मे मुनिश्रेष्ठ देहो रोगविवर्जितः । अप्रमेयं मम सुखं वशगा हि प्रिया गृहे ॥ ६४ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ ກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າປາດສະຈາກໂລກໄພ; ຄວາມສຸກຂອງຂ້າພະເຈົ້າຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້, ແລະເມຍຜູ້ຮັກກໍຢູ່ໃນເຮືອນນີ້ດ້ວຍຄວາມເຊື່ອຟັງ।

Verse 65

वाजिनो वारणाश्चैव धनधान्यमनंतकम् । वर्तते हि जनः सर्वो ममाज्ञापालकः क्षितौ ॥ ६५ ॥

ມ້າ ແລະ ຊ້າງທັງຫຼາຍ, ທັງຊັບສິນ ແລະ ເຂົ້າຂອງອັນຫາທີ່ສິ້ນສຸດບໍ່ໄດ້; ແທ້ຈິງ ຜູ້ຄົນທັງປວງໃນແຜ່ນດິນ ລ້ວນປະຕິບັດຕາມຄຳສັ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ।

Verse 66

केन कर्मप्रभावेण ममेदं सांप्रतं सुखम् । इह जन्मकृतं वापि परजन्मकृतं तथा ॥ ६६ ॥

ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງກຳໃດ ຄວາມສຸກໃນປັດຈຸບັນນີ້ຈຶ່ງມາຮອດຂ້າພະເຈົ້າ? ເປັນຜົນຈາກການກະທຳໃນຊາດນີ້ ຫຼືຈາກການກະທຳໃນຊາດກ່ອນດ້ວຍ?

Verse 67

मम पुण्यं वद ब्रह्मन् विचार्य स्वमनीषया ॥ ६७ ॥

ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ຂໍໃຫ້ທ່ານພິຈາລະນາດ້ວຍປັນຍາຂອງຕົນ ແລ້ວກ່າວໃຫ້ຂ້ອຍຮູ້ເຖິງບຸນ (puṇya) ຂອງຂ້ອຍ।

Verse 68

देहे न रोगो वशगाप्रिया च गृहे विभूतिर्नृहरौ च भक्तिः । विद्वत्सु पूजा द्विजदानशक्तिर्मन्येऽहमेतत्सुकृतप्रसूतम् ॥ ६८ ॥

ໃນກາຍມີຄວາມປອດໄພຈາກໂລກ, ມີພັນລະຍາທີ່ຮັກແລະກົງກັນ, ໃນເຮືອນມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ, ແລະມີພັກຕິຕໍ່ ນຶຫຣິ (ພຣະວິສນຸໃນຮູບນຣະສິງຫ) ພ້ອມທັງບູຊານັກຮູ້ ແລະມີກຳລັງໃນການໃຫ້ທານແກ່ດວິຊະ—ຂ້ອຍເຫັນວ່າທັງໝົດນີ້ເກີດຈາກສຸກຣິຕະໃນອະດີດ।

Verse 69

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे रुक्मांगद वामदेवसंवादो नाम दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥

ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີສິບ ຊື່ວ່າ «ບົດສົນທະນາລະຫວ່າງ ຣຸກມາງກະດ ແລະ ວາມະເທວະ» ໃນພາກອຸດຕະຣະ ຂອງ ບຣິຫັນ-ນາຣະດີຍະ ປຸຣານະ ອັນນ່າເຄົາລົບ।