Adhyaya 18
रुद्र-स्तवराजः (Rudra-Stavarāja) — Exempla of Śiva’s Boons and the Hymn’s Phalaśruti
Upa-parva: Śiva-stava (Rudra-stavarāja) and Exempla of Śaiva Grace
Vaiśaṃpāyana reports that Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa), characterized as a mahāyogin, instructs the recitation of a Śiva hymn, asserting that Śiva’s favor yields desired aims, as it did for him during austerities. A sequence of voices and exempla follows: figures such as Ālambāyana and other sages describe tapas, curses, moral peril, and subsequent refuge in Maheśvara, resulting in release from fault, restoration of well-being, longevity, and excellence. Jāmadagnya (Paraśurāma) narrates purification and divine gifts (including the paraśu and astras) after grievous distress, with assurances of invincibility and fame. Parāśara frames Vyāsa’s birth and cosmic role as a boon’s outcome, positioning lineage and authorship within a providential register. Additional accounts (e.g., Māṇḍavya’s ordeal and relief; Gālava’s reunion with his father) reinforce Śiva as rescuer and ordainer of destiny. The chapter culminates in Kṛṣṇa’s expansive Rudra-stavarāja enumerating deities, cosmic principles, and categories of experience as arising from Śarva, followed by a phalaśruti: disciplined, pure recitation for a year is said to yield Aśvamedha-like merit and role-specific benefits, with a concluding claim of extensive heavenly residence proportional to one’s bodily ‘romakūpa’ count.
Chapter Arc: भीष्म शरशय्या पर धर्म-उपदेश की धारा में एक दिव्य मोड़ लेते हैं—वे महेश्वर के असंख्य नाम-रूपों का स्मरण कराते हुए बताते हैं कि स्तुति स्वयं साधना बन जाती है। → श्लोकों में शिव के विराट, विरोधाभासी-से प्रतीत होने वाले गुण एक-एक कर उभरते हैं—ऊर्ध्वगात्मा, पशुपति, पिनाकधृत, वराह-रूप, शत्रुहा—मानो श्रोता के भीतर प्रश्न उठे: इतने रूपों वाले देव को मनुष्य कैसे समझे, कैसे पकड़े? इसी के साथ यह भी प्रतिपादित होता है कि केवल सुनना नहीं, सुनाना-कथन-कीर्तन भी साधक को उसी भाव में स्थिर करता है। → चरम बिंदु पर अध्याय यह उद्घोष करता है कि जो सर्वभाव से महेश्वर की शरण लेते हैं, शरणागतवत्सल देव उन्हें संसार-सागर से उबारते हैं; और जो एकभक्ति से इस स्तोत्र का पाठ करते हैं, उन्हें वही परम गति प्राप्त होती है जो सांख्य-योग के साधकों को मिलती है। → भक्ति का रहस्य स्पष्ट होता है—शिव की कृपा से ही मनुष्य में अनन्य भक्ति जन्म लेती है, और वही भक्ति परम सिद्धि का द्वार बनती है। स्तुति, वंदना, अर्चना—ये सब एक ही मार्ग के विविध चरण हैं। → नारायण-नाम का स्मरण (यम के प्रति ‘नारायणाय…’ का संकेत) यह आभास देता है कि आगे उपदेश में देव-तत्त्व की एकता और नाम-रहस्य का विस्तार होगा।
Shlokas
Verse 136
ऊर्ध्वगात्मा पशुपतिर्वातरंहा मनोजव: । चन्दनी पद्मनालाग्र: सुरभ्युत्तरणो नर:
ພຣະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງມີສະພາບຍົກຂຶ້ນສູ່ເທິງ ເກີນກວ່າຂໍ້ຈຳກັດທັງປວງ; ເປັນປະສຸປະຕິ—ຈອມເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງຫມົດ; ໄວດັ່ງລົມ ແລະໄວດັ່ງໃຈ. ອວຍວະຖືກທາດ້ວຍຈັນທະນາ; ເປັນປາຍສຸດ (ແກ່ນ) ຂອງກ້ານດອກບົວ; ແລະເປັນ ‘ນະຣະ’—ຜູ້ໃນຮູບບຸລຸດ—ຜູ້ນຳສຸຣະພີລົງມາ.»
Verse 137
कर्णिकारमहास्रग्वी नीलमौलि: पिनाकधृत् । उमापतिरुमाकान्तो जाह्नवीधृदुमाधव:
ພຣະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ສວມພວງມາລາໃຫຍ່ດ້ວຍດອກກັນນິກາຣະ; ຜູ້ມີມົງກຸດອັນມີອັນມະນີສີນ້ຳເງິນເຂັ້ມປະດັບຢູ່ເທິງສີສະ; ຜູ້ຖືຄັນທະນູພິນາກະ; ອຸມາປະຕິ—ຈອມເຈົ້າແຫ່ງອຸມາ; ອຸມາການຕະ—ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງອຸມາ; ຜູ້ທີ່ທອງຈາຫນະວີ (ຄື ຄົງຄາ) ໄວ້ເທິງສີສະ; ແລະ ອຸມາທະວະ—ສາມີຂອງອຸມາ.»
Verse 138
वरो वराहो वरदो वरेण्य: सुमहास्वन: । महाप्रसादो दमन: शत्रुहा श्वेतपिज्रल:
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ປະເສີດ (ວະຣະ), ເປັນວະຣາຫະ—ອະວະຕານຮູບໝູປ່າອັນຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ປະທານພອນ (ວະຣະດະ), ແລະເປັນຜູ້ຄວນເລືອກເອົາໄວ້ບູຊາ (ວະເຣນຍະ). ສຽງຄຳຮ້ອງຂອງພຣະອົງກວ້າງໃຫຍ່ ແລະກ້າຫານ. ພຣະອົງປະທານພຣະກະລຸນາອັນໃຫຍ່ແກ່ຜູ້ພັກດີ, ປາບປະຫານຄົນຊົ່ວ, ທຳລາຍສັດຕູ, ແລະປາກົດດ້ວຍລັດສະຫມີຂາວປົນທອງນ້ຳຕານ.»
Verse 139
पीतात्मा परमात्मा च प्रयतात्मा प्रधानधृत् । सर्वपारश्वमुखस्त्रयक्षो धर्मसाधारणो वर:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ມີຈິດວິນຍານດັ່ງຄຳ ແລະເປັນອາດຕະມະສູງສຸດ; ພາຍໃນຖືກຝຶກຝົນ ແລະບໍລິສຸດ; ພຣະອົງທົງຮັບ “ປຣະທານ” (Pradhāna) ອັນເປັນພື້ນຖານດັ່ງເດີມຂອງໂລກ. ຫັນໜ້າໄປທຸກທິດ ມີຕາສາມ ແລະປະທານພອນຕາມທຳມະ—ເປັນພຣະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ໃຫ້ຄວາມຊອບທຳເປັນມາດຕະຖານຮ່ວມແກ່ສັດທັງປວງ».
Verse 140
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा अमृतो गोवृषेश्चर: । साध्यर्षिवसुरादित्यो विवस्वान् सवितामृत:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແມ່ນອາດຕະມະພາຍໃນຂອງສັດທັງປວງ ທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວແລະບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ; ສະພາບຂອງພຣະອົງລະອຽດລຶກຢ່າງຍິ່ງ. ພຣະອົງເປັນອະມະຕະ ແລະເປັນຈອມເຈົ້າຜູ້ທົງຮັກສາທຳມະແຫ່ງ “ງົວແລະງົວຜູ້”—ລະບຽບອັນຄ້ຳຈຸນຄວາມຊອບທຳ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ນຳທາງແກ່ສາດຍະ ແລະພວກລິສີ; ຖືກນັບຢູ່ໃນວະສຸ ແລະອາດິຕະຍະ; ພຣະອົງແມ່ນ ວິວັສວານ, ສະວິຕຣ—ດວງອາທິດອັນສະຫວ່າງໄສ ມີສະພາບອະມະຕະ ຜູ້ໃຫ້ກຳເນີດແລະຫຼ້ຽງຊີວິດແກ່ໂລກ.
Verse 141
व्यास: सर्ग: सुसंक्षेपो विस्तर: पर्ययो नरः । ऋतु: संवत्सरो मास: पक्ष: संख्यासमापन:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນ ວະຍາສະ (Vyāsa); ພຣະອົງແມ່ນ “ສັກກະ” (sarga) ການແຜ່ອອກແຫ່ງຈັກກະວານ. ພຣະອົງເປັນທັງຮູບແບບສັ້ນກະທັດ ແລະຮູບແບບກວ້າງໃຫຍ່ຂອງການສ້າງ. ພຣະອົງແມ່ນ “ນະຣະ” ດັ່ງໄວສວານະຣະ ຜູ້ແຜ່ຊຶມໄປທົ່ວ. ພຣະອົງແມ່ນລະດູ, ປີ, ເດືອນ, ກຶ່ງເດືອນ, ແລະເປັນ ‘ການສິ້ນສຸດແຫ່ງການນັບ’—ຈຸດຕໍ່ຂອງປະຕິທິນທີ່ປິດຈົບການນັບເວລາ».
Verse 142
कला: काष्ठा लवा मात्रा मुहूर्ताहःक्षपा: क्षणा: । विश्वेक्षेत्र प्रजाबीज॑ लिड्रमाद्यस्तु निर्गम:
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ກະລາ (kalā), ກາສຖາ (kāṣṭhā), ລະວະ (lava), ມາຕຣາ (mātrā), ມຸຫູຣຕະ (muhūrta), ກາງວັນແລະກາງຄືນ, ແລະ ກະສະນະ (kṣaṇa)—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນມາດຕະວັດ ແລະການແບ່ງຂອງເວລາ. ພຣະອົງແມ່ນຖານຮອງຮັບຈັກກະວານ ດັ່ງດິນຮອງຮັບຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງໂລກ; ພຣະອົງແມ່ນເມັດເຫດແຫ່ງສັດທັງປວງ; ພຣະອົງແມ່ນ “ລິງຄະ” (liṅga) ອັນລະອຽດ ທີ່ໃຫ້ອະນຸມານເຖິງສິ່ງທີ່ບໍ່ປາກົດ; ແລະພຣະອົງແມ່ນຜູ້ປາກົດອອກກ່ອນສຸດໃນການສ້າງ.»
Verse 143
सदसद् व्यक्तमव्यक्तं पिता माता पितामह: । स्वर्गद्धारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम्
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນທັງການມີ (sat) ແລະການບໍ່ມີ (asat); ທັງທີ່ປາກົດ (vyakta) ແລະບໍ່ປາກົດ (avyakta). ພຣະອົງແມ່ນພໍ່, ແມ່, ແລະປູ່ຜູ້ເປັນຕົ້ນສາຍ. ພຣະອົງແມ່ນປະຕູໄປສະຫວັນ, ປະຕູແຫ່ງການກໍ່ກຳເນີດປະຊາ, ແລະປະຕູໄປສູ່ໂມກສະ—ແທ້ຈິງແລ້ວ ພຣະອົງແມ່ນ ຕຣິວິສຖະປະ (Triviṣṭapa) ສະຫວັນນັ້ນເອງ.»
Verse 144
निर्वाणं ह्वादनश्वैव ब्रह्मतोक: परा गति: । देवासुरविनिर्माता देवासुरपरायण:
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແມ່ນນິຣວານເອງ ເປັນຜູ້ປະທານຄວາມປິຕິສຸກ ແລະເປັນພຣະພຣະຫມໂລກເອງ—ເປັນຈຸດໝາຍສູງສຸດ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ສ້າງທັງເທວະ ແລະອະສຸຣະ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງພາອັນສູງສຸດ ທີ່ທັງເທວະແລະອະສຸຣະຕ້ອງອາໄສໃນທ້າຍທີ່ສຸດ.
Verse 145
देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृत: । देवासुरमहामात्रो देवासुरगणाश्रय:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແມ່ນຄູອາຈານອັນຄວນເຄົາລົບຂອງທັງເທວະແລະອະສຸຣະ; ເປັນເທວະສູງສຸດ ທີ່ເທວະແລະອະສຸຣະພາກັນນົບນ້ອມ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ເລີດທີ່ສຸດໃນພວກເຂົາ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງພາຂອງຫມູ່ກອງເທວະແລະອະສຸຣະ.
Verse 146
देवासुरगणाध्यक्षो देवासुरगणाग्रणी: । देवातिदेवो देवर्षिदेवासुरवरप्रद:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແມ່ນປະທານຜູ້ຄຸ້ມຄອງຫມູ່ກອງເທວະແລະອະສຸຣະ ເປັນຜູ້ນຳອັນເລີດທີ່ສຸດໃນພວກເຂົາ. ພຣະອົງແມ່ນເທວະເຫນືອເທວະ ເປັນລະສີທິບອັນສູງສົ່ງ ແລະເປັນຜູ້ປະທານພອນ ແມ່ນແຕ່ແກ່ເທວະແລະອະສຸຣະດ້ວຍ.
Verse 147
देवासुरेश्वरो विश्वो देवासुरमहे श्वरः । सर्वदेवमयो<चिन्त्यो देवतात्मा55त्मसम्भव:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນຈອມເຈົ້າເຫນືອເທວະແລະອະສຸຣະ, ເປັນຜູ້ສະຫວ່າງໄສທົ່ວທັງປວງ, ເປັນມະຫາຜູ້ປົກຄອງເທວະແລະອະສຸຣະ. ພຣະອົງປະກອບດ້ວຍເທວະທັງປວງ, ເກີນກວ່າໃຈຈະຄິດໄດ້; ພຣະອົງມີສະພາບແທ້ເປັນເທວະ ແລະເກີດຂຶ້ນໂດຍຕົນເອງ (ສະວະຍັມພູ)».
Verse 148
९४७ देवासुरेश्वर:--देवताओं और असुरोंके ईश्वर, ९४८ विश्व:--विराट् स्वरूप, ९४९ देवासुरमहेश्वर:--देवताओं और असुरोंके महान् ईश्वर, ९५० सर्वदेवमय:--सम्पूर्ण देवस्वरूप, ९५१ अचिन्त्य:--अचिन्त्यस्वरूप, ९५२ देवतात्मा--देवताओंके अन्तरात्मा, ९५३ आत्मसम्भव:--स्वयम्भू ।।
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ປາກົດເປັນສິ່ງທັງປວງທີ່ງອກງາມຈາກແຜ່ນດິນ; ເປັນຕຣິວິກຣະມະ ຜູ້ກ້າວສາມກ້າວວັດໂລກ; ເປັນແພດທິບ; ປອດມົນທິນ ແລະບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງ; ອະມະຕະ. ພຣະອົງຄວນແກ່ການສັນລະເສີນ; ເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງຊ້າງ; ເຄື່ອນໄຫວບໍ່ຢຸດ ແລະແຜ່ຊຶມທົ່ວ; ເປັນເສືອ—ດຸດັນໃນອຳນາດ; ເປັນສິງໂຕໃນຫມູ່ເທວະ; ແລະເປັນງົວຜູ້ນຳໃນຫມູ່ມະນຸດ—ຜູ້ເລີດທີ່ສຸດໃນມະນຸດ.
Verse 149
विबुधोड5ग्रवर: सूक्ष्म: सर्वदेवस्तपोमय: । सुयुक्त: शोभनो वच्ञी प्रासानां प्रभवो5व्यय:
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແທ້ຈິງແມ່ນເທວະຜູ້ຮູ້ທັນ, ເປັນຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບສ່ວນທໍາອິດໃນຍັດຍະ; ມີສະພາບລະອຽດລຶກລ້ຳ; ຮວບຮວມເທວະທັງປວງໄວ້ໃນພຣະອົງ; ເກີດຈາກຕະປະ. ພ້ອມພຽງດີເສມອ (ເພື່ອປະທານພຣະກະລຸນາແກ່ຜູ້ພັກດີ), ມີຄວາມມົງຄຸນເປັນທໍາມະຊາດ, ຜູ້ຖືວັດຊະຣະ, ແລະເປັນແຫຼ່ງກໍ່ກໍາເນີດອາວຸດ ‘ປຣາສາ’ ອັນບໍ່ເສື່ອມສູນ—ອະມະຕະ».
Verse 150
गुहः कान््तो निज: सर्ग: पवित्र सर्वपावन: । शृद्धी शृज्धप्रियो बभ्ू राजराजो निरामय:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນ ກຸຫະ (ສະກັນດະ), ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກແລະສະຫວ່າງໄສ; ການປະກົດຂອງພຣະອົງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການສ້າງໂລກ ບໍ່ອາດແຍກອອກໄດ້. ພຣະອົງບໍລິສຸດຢ່າງສູງສຸດ ແລະເປັນຜູ້ຊໍາລະທຸກສິ່ງ. ພຣະອົງຖືສຣິງກີ (ແກ້ວສຽງ/ແກ້ວຂອງສັດ) ແລະຊື່ນຊອບຍອດພູສູງ; ພຣະອົງໄດ້ປະກົດເປັນວິສນຸ. ພຣະອົງແມ່ນກະສັດເຫນືອກະສັດທັງປວງ, ປາສະຈາກໂລກະພະຍາດ ແລະຂໍ້ດ່າງພ້ອຍທັງປວງ.»
Verse 151
अभिराम: सुरगणो विराम: सर्वसाधन: । ललाटाक्षो विश्वदेवो हरिणो ब्रह्म॒वर्चस:
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນ ອະພິຣາມະ, ຜູ້ປະທານຄວາມຊື່ນບານ; ສຸຣະຄະນະ, ຜູ້ເປັນຮູບແຫ່ງຫມູ່ເທວະ; ວິຣາມະ, ຜູ້ນໍາການເຄື່ອນໄຫວທັງປວງໃຫ້ສົງບ; ແລະ ສັຣວະສາທະນະ, ຜູ້ບັນລຸໄດ້ດ້ວຍທຸກວິທີແຫ່ງການປະພຶດທາງທໍາ. ພຣະອົງແມ່ນ ລະລາຕາກສະ, ຜູ້ມີຕາທີສາມຢູ່ກາງໜ້າຜາກ; ວິສະວະເທວະ, ພຣະພາວະທີ່ສະຖິດຢູ່ທົ່ວສາກົນ; ຫະຣິນະ, ຜູ້ປະກົດເປັນຮູບກວາງ; ແລະ ພຣະຫມະວັຣຈະສະ, ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍສະຫງ່າລາສີແຫ່ງປັນຍາອັນສັກສິດ.»
Verse 152
स्थावराणां पतिश्नैव नियमेन्द्रियवर्धन: । सिद्धार्थ:सिद्धभूतार्थो 5चिन्त्य:सत्यव्रत: शुचि:
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນເຈົ້າແຫ່ງສິ່ງທີ່ຢືນຢູ່ບໍ່ເຄື່ອນ (ພູເຂົາ). ດ້ວຍການປະພຶດຕາມນິຍະມະວິໄນ ພຣະອົງເພີ່ມພູນອໍານາດເຫນືອອິນທຣີຍະແລະໃຈ. ພຣະປາຖະນາຂອງພຣະອົງສໍາເລັດ; ຈຸດປະສົງທັງປວງກໍສໍາເລັດແລ້ວ. ພຣະອົງເກີນກວ່າຄວາມຄິດທົ່ວໄປ, ມັ່ນຄົງໃນພຣະປະຕິຍານແຫ່ງຄວາມຈິງ, ແລະບໍລິສຸດທັງສິ້ນ.»
Verse 153
व्रताधिप: परं ब्रह्म भक्तानां परमा गति: । विमुक्तो मुक्ततेजाश्न श्रीमान् श्रीवर्धनी जगत्
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງແມ່ນຈອມເຈົ້າແຫ່ງວຣະຕະ, ແມ່ນພຣະພຣະຫມະອັນສູງສຸດ; ສໍາລັບຜູ້ພັກດີ ພຣະອົງແມ່ນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດ ແລະເປົ້າໝາຍສຸດທ້າຍ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນເປັນນິດ, ປ່ອຍລັດສະຫມີອັນຫາຜູ້ຕ້ານທານບໍ່ໄດ້ໃສ່ສັດຕູ; ພ້ອມດ້ວຍສິຣີມົງຄຸນແຫ່ງເທວະ, ພຣະອົງເພີ່ມພູນໂຊກລາບໃຫ້ແກ່ຜູ້ນະມັດສະການ, ແລະພຣະອົງແມ່ນຮູບແຫ່ງໂລກທັງປວງ.»
Verse 154
यथाप्रधानं भगवानिति भक्त्या स्तुतो मया । यन्न ब्रह्मादयो देवा विदुस्तत्त्वेन नर्षय:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຄວາມສັດທາພັກດີ ຂ້າໄດ້ສັນລະເສີນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ ‘ເປັນຫຼັກການສູງສຸດ (Pradhāna) ເອງ’—ຄວາມຈິງນີ້ ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາ ແລະເທວະອື່ນໆ ພ້ອມທັງລືສີ ກໍຍັງບໍ່ຮູ້ໄດ້ຄົບຖ້ວນຕາມແກ່ນແທ້».
Verse 155
भक््त्या त्वेवं पुरस्कृत्य मया यज्ञपतिर्विभु:
ດ້ວຍຄວາມສັດທາພັກດີ ຂ້າໄດ້ນໍາພຣະເຈົ້າຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຍັດຍະ ຜູ້ມີອໍານາດອັນຫາທີ່ສຸດ ໄວ້ເປັນປະທານກ່ອນ—ເຊີນຊູພຣະອົງເປັນອະທິປະໄຕສູງສຸດແຫ່ງພິທີ.
Verse 156
शिवमेश्रि: स्तुवन् देव॑ नामभि: पुष्टिवर्धनी:,जो सदा योगयुक्त एवं पवित्रभावसे रहनेवाला भक्त इन पुष्टिवर्धक नामोंद्वारा भगवान् शिवकी स्तुति करता है, वह स्वयं ही उन परमात्मा शिवको प्राप्त कर लेता है
ວາຍຸກ່າວວ່າ: ຜູ້ມີສັດທາຜູ້ດໍາລົງຊີວິດດ້ວຍຄວາມບໍລິສຸດ ແລະຕັ້ງມັ່ນໃນໂຍຄະຢູ່ເສມອ ພ້ອມທັງສັນລະເສີນພຣະສິວະດ້ວຍນາມທີ່ຫຼ້ຽງຊູ ແລະເພີ່ມພະລັງເຫຼົ່ານີ້ ຈະບັນລຸອາດຕະສູງສຸດ—ພຣະສິວະ—ໂດຍການປະພຶດພັກດີຂອງຕົນເອງ.
Verse 157
नित्ययुक्तः शुचिर्भक्तः प्राप्रोत्यात्मानमात्मना,जो सदा योगयुक्त एवं पवित्रभावसे रहनेवाला भक्त इन पुष्टिवर्धक नामोंद्वारा भगवान् शिवकी स्तुति करता है, वह स्वयं ही उन परमात्मा शिवको प्राप्त कर लेता है
ວາຍຸກ່າວວ່າ: ຜູ້ມີສັດທາຜູ້ຕັ້ງມັ່ນເສມອ, ບໍລິສຸດ, ແລະໝັ້ນຄົງໃນຄວາມພັກດີ ຍ່ອມບັນລຸອາດຕະສູງສຸດໂດຍອາດຕະພາຍໃນຂອງຕົນ. ຜູ້ໃດທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນໂຍຄະຢູ່ເສມອ ແລະດ້ວຍໃຈທີ່ຖືກຊໍາລະ ສັນລະເສີນພຣະສິວະດ້ວຍນາມທີ່ຫຼ້ຽງຊູແລະເພີ່ມພະລັງ ຍ່ອມເຖິງພຣະສິວະຜູ້ສູງສຸດນັ້ນແນ່ນອນ.
Verse 158
एतद्धि परम॑ ब्रह्म परं ब्रह्माधिगच्छति । ऋषयश्चैव देवाश्न स्तुवन्त्येतेन तत्परम्
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ນີ້ແທ້ແມ່ນພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດ; ໂດຍການສັນລະເສີນ/ວິທີນີ້ ຜູ້ຄົນຍ່ອມບັນລຸພຣະພຣະຫມັນອັນສູງສຸດ. ລືສີທັງຫຼາຍ ແລະເທວະທັງຫຼາຍກໍໃຊ້ສະໂຕຕຣະນີ້ເອງ ເພື່ອສັນລະເສີນພຣະອົງຜູ້ສູງສຸດນັ້ນ».
Verse 159
स्तूयमानो महादेवस्तुष्यते नियतात्मभि: । भक्तानुकम्पी भगवानात्मसंस्थाकरो विभु:
ເມື່ອຜູ້ມີວິໄນ ແລະ ຄວບຄຸມຕົນເອງ ສັນລະເສີນພຣະມະຫາເທວະ ດ້ວຍນາມອັນສັກສິດ, ພຣະອົງຍ່ອມປິຕິຍິນດີຢ່າງລຶກຊຶ້ງ. ພຣະພະຄະວານ ຜູ້ເມດຕາຕໍ່ຜູ້ພັກດີ ແມ່ນອຳນາດອັນແຜ່ຊາຍທົ່ວທຸກແຫ່ງ ຜູ້ສ້າງໃຫ້ເຂົາເຈົ້າຕັ້ງມັ່ນໃນຄວາມສະຫງົບພາຍໃນ—ໃຫ້ຕົນຕັ້ງຢູ່ໃນຕົນເອງ.
Verse 160
तथैव च मनुष्येषु ये मनुष्या: प्रधानत: । आस्तिका: श्रद्दधानाश्न बहुभिर्जन्मभि: स्तवै:
ດັ່ງນັ້ນໃນມະນຸດທັງຫຼາຍ: ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ເຊື່ອຖືໃນລະບຽບທິບພະ ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍສັດທາ—ຜູ້ທີ່ຄວາມພັກດີໄດ້ຖືກຫຼ້າຫຼວງໂດຍບົດສັນລະເສີນຕະຫຼອດຫຼາຍຊາດ—ຍ່ອມກາຍເປັນຜູ້ສະຫວ່າງໄສດ້ວຍພະລັງທາງວິນຍານອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້.
Verse 161
भक्त्या हाुनन्यमीशानं परं देव॑ सनातनम् | कर्मणा मनसा वाचा भावेनामिततेजस:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຄວາມພັກດີ ຈົ່ງນະມັດສະການພຣະອີຊານ—ພຣະເທວະສູງສຸດ ແລະ ອະມະຕະການ. ໂດຍການກະທຳ ໃຈ ວາຈາ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກພາຍໃນ, ຜູ້ໃດທີ່ມີໃຈຈົງຮັກພຽງອົງດຽວ ລະລຶກພຣະສິວະ—ພຣະເຈົ້າແຫ່ງໂລກ ຜູ້ເປັນນິລັນດອນ—ຊ້ຳໆ ບໍ່ວ່າຕື່ນຫຼືນອນ, ເດີນຫຼືນັ່ງ, ແມ່ນແຕ່ໃນການເປີດແລະປິດຕາ, ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບລັດສະໝີທາງວິນຍານອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້. ແລະຜູ້ທີ່ຟັງ ແລະ ເລົ່າເຖິງພຣະອົງ, ສົນທະນາເຖິງພຣະມະຫິມາ, ແລະ ສັນລະເສີນພຣະອົງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງດ້ວຍບົດສັນລະເສີນນີ້, ຜູ້ນັ້ນເອງກໍກາຍເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການສັນລະເສີນ; ຢູ່ໃນຄວາມພໍໃຈຕະຫຼອດ ແລະ ຊື່ນບານໃນຄວາມພັກດີນັ້ນ».
Verse 162
शयाना जाग्रमाणाश्च व्रजन्नुपविशंस्तथा । उन्मिषन् निमिषंश्वैव चिन्तयन्त: पुनः पुन:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: ບໍ່ວ່ານອນຢູ່ຫຼືຕື່ນ, ເດີນຫຼືນັ່ງ, ແມ່ນແຕ່ໃນການເປີດແລະປິດຕາ, ພວກເຂົາກໍຄິດຄຳນຶງເຖິງ(ພຣະອົງ) ຊ້ຳໆ ອີກແລ້ວອີກ.
Verse 163
शृण्वन्त: श्रावयन्तश्न॒ कथयन्तश्न ते भवम् | स्तुवन्तः स्तूयमानाश्न तुष्यन्ति च रमन्ति च
ວາຍຸກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ຟັງ(ການສັນລະເສີນພຣະອົງ), ໃຫ້ຄົນອື່ນຟັງ, ແລະ ເວົ້າເຖິງພຣະອົງ—ຜູ້ພັກດີທີ່ສັນລະເສີນພຣະອົງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ແລະ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການສັນລະເສີນເອງ—ຍ່ອມຢູ່ໃນຄວາມພໍໃຈພາຍໃນ ແລະ ຊື່ນບານ.
Verse 164
जन्मकोटिसहस्रेषु नानासंसारयोनिषु । जन्तोर्विगतपापस्य भवे भक्ति: प्रजायते
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຜ່ານການເກີດຫຼາຍພັນລ້ານ ພະເດີນຫຼົງໄຫຼໃນຄັນແລະສະພາບຫຼາຍຢ່າງໃນສັງສາຣາ; ເມື່ອສັດມີຊີວິດໜຶ່ງຫຼຸດພົ້ນຈາກບາບໂດຍສິ້ນເຊີງ ຄວາມພັກດີຕໍ່ພຣະສິວະຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນໃຈ».
Verse 165
उत्पन्ना च भवे भक्तिरनन्या सर्वभावत: । भाविन: कारणे चास्य सर्वयुक्तस्य सर्वथा,भाग्यसे जो सर्वसाधनसम्पन्न हो गया है, उसको जगत्के कारण भगवान् शिवमें सम्पूर्णभावसे सर्वथा अनन्य भक्ति प्राप्त होती है
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໃນຜູ້ທີ່ສົມບູນພ້ອມທຸກປະການ ຈະເກີດຄວາມພັກດີອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ—ດ້ວຍໃຈທັງໝົດ ແລະເປັນເອກະ—ຕໍ່ພຣະສິວະ ຜູ້ເປັນເຫດປັດໃຈຂອງໂລກ. ຄວາມພັກດີນັ້ນມາພ້ອມກັບຕົວຕົນທັງມວນ ບໍ່ເຫຼືອທີ່ໃຫ້ໃຈແບ່ງສອງ».
Verse 166
एतद् देवेषु दुष्प्रापं मनुष्येषु न लभ्यते । निर्विघ्ना निश्चला रुद्रे भक्तिरव्यभिचारिणी
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຄວາມພັກດີອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ—ບໍ່ມີອຸປະສັກ, ໝັ້ນຄົງ, ແລະເປັນເອກະ—ຕໍ່ຣຸດຣະ ແມ່ນຫາຍາກແມ່ນແຕ່ໃນຫມູ່ເທວະ. ໃນຫມູ່ມະນຸດກໍບໍ່ຄ່ອຍພົບ; ຄວາມພັກດີແບບນີ້ບໍ່ມັກເກີດຂຶ້ນໂດຍຕົນເອງ».
Verse 167
तस्यैव च प्रसादेन भक्तिरुत्पद्यते नृणाम् | येन यान्ति परां सिद्धि तद्भागवतचेतस:
ດ້ວຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງເທົ່ານັ້ນ ຄວາມພັກດີຈຶ່ງເກີດໃນມະນຸດ. ໂດຍຄວາມພັກດີນັ້ນ ໃຈຂອງເຂົາກາຍເປັນ “ພາຄະວະຕະ”—ຈົມຢູ່ໃນພຣະອົງ—ແລະບັນລຸສິດທິອັນສູງສຸດ.
Verse 168
ये सर्वभावानुगताः: प्रपद्यन्ते महेश्वरम् । प्रपन्नवत्सलो देव: संसारात् तान् समुद्धरेत्,जो सम्पूर्ण भावसे अनुगत होकर महेश्वरकी शरण लेते हैं, शरणागतवत्सल महादेवजी इस संसारसे उनका उद्धार कर देते हैं
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ຕາມດ້ວຍອາລົມແລະໃຈທັງໝົດ ເຂົ້າໄປພຶ່ງພາມະເຫສະວະຣະ (Maheśvara), ພຣະມະຫາເທວະ (Mahādeva) ຜູ້ເມດຕາຕໍ່ຜູ້ມາພຶ່ງພາ, ຈະຍົກເຂົາຂຶ້ນ ແລະຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນຈາກພັນທະແຫ່ງສັງສາຣາ».
Verse 169
एवमन्ये विकुर्वन्ति देवा: संसारमोचनम् । मनुष्याणामृते देवं नान्या शक्तिस्तपोबलम्
ວາຍຸເທວະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໃນທຳນອງນີ້ແຫຼະ ເທວະອື່ນໆກໍປົດປ່ອຍຕົນອອກຈາກພັນທະແຫ່ງສັງສານ ໂດຍການສັນລະເສີນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ. ສຳລັບມະນຸດ ນອກຈາກການເຂົ້າພຶ່ງພາພຣະອົງ (ມະຫາເທວະ) ແລ້ວ ບໍ່ມີອຳນາດອື່ນ ຫຼືພະລັງທີ່ເກີດຈາກຕະປະສະຍາ ທີ່ຈະນຳໃຫ້ພົ້ນຈາກສັງສານໄດ້».
Verse 170
इति तेनेन्द्रकल्पेन भगवान् सदसत्पति: । कृत्तिवासा: स्तुतः कृष्ण तण्डिना शुभबुद्धिना
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ກຣິດສະນະ! ມຸນີຕັນດິ ຜູ້ມີປັນຍາອັນມົງຄຸນ ແລະສົ່ງປະກາຍດັ່ງອິນທຣະ ໄດ້ສັນລະເສີນພຣະສິວະຜູ້ປະເສີດ—ຜູ້ນຸ່ງຫຸ້ມໜັງຊ້າງ ແລະເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງເຫດແລະຜົນ, ແຫ່ງສິ່ງທີ່ມີ ແລະບໍ່ມີ.
Verse 171
स्तवमेतं भगवतो ब्रह्मा स्वयमधारयत् । गीयते च स बुद्धयेत ब्रह्मा शंकरसंनिधौ
ວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ບົດສັນລະເສີນນີ້ແດ່ພຣະຜູ້ປະເສີດ ພຣະພຣະຫມາໄດ້ຮັບໄວ້ໃນໃຈດ້ວຍພຣະອົງເອງ. ແລະເຂົາເຂົ້າໃຈວ່າ ພຣະພຣະຫມາຂັບຮ້ອງມັນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພຣະສັງກະຣະ (Śaṅkara) ໂດຍກົງ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນພາກພຽນຮຽນຮູ້ ແລະຝັງໄວ້ໃນໃຈ ຄຳສັນລະເສີນອັນດຸດດັ່ງເວດນີ້».
Verse 172
इदं पुण्यं पवित्र च सर्वदा पापनाशनम् | योगदं मोक्षदं चैव स्वर्गदं तोषदं तथा,यह परम पवित्र, पुण्यजनक तथा सर्वदा सब पापोंका नाश करनेवाला है। यह योग, मोक्ष, स्वर्ग और संतोष--सब कुछ देनेवाला है
ວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ຄຳສອນນີ້ເປັນກຸສົນ ແລະບໍລິສຸດ ທຳລາຍບາບໄດ້ເສມອ. ມັນໃຫ້ໂຍຄະ, ໃຫ້ໂມກຂະ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ), ໃຫ້ສະຫວັນ, ແລະໃຫ້ຄວາມພໍໃຈດ້ວຍ».
Verse 173
एवमेतत् पठन्ते य एकभक््त्या तु शड्करम् | या गति: सांख्ययोगानां व्रजन्त्येतां गतिं तदा
ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ. ຜູ້ໃດທ່ອງບົດສັນລະເສີນນີ້ ດ້ວຍຄວາມພັກດີອັນເອກະຈິດຕໍ່ພຣະສັງກະຣະ (Śaṅkara) ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮອດຄວາມເຖິງອັນສູງສຸດດຽວກັນ ທີ່ນັກຮູ້ສາງຂະຍະ ແລະໂຍຄີທັງຫຼາຍໄດ້ບັນລຸ.
Verse 174
स्तवमेतं प्रयत्नेन सदा रुद्रस्य संनिधौ । अब्दमेकं चरेद् भक्त: प्राप्रुयादीप्सितं फलम्
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ຜູ້ມີສັດທາສະຫຼອງສະໂຕດນີ້ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນຢ່າງສະເໝີ ໃນພຣະພັກຂອງຣຸດຣະ (ພຣະສິວະ) ຢູ່ເທື່ອ. ຖ້າຮັກສາວິນັຍນີ້ຄົບໜຶ່ງປີ ຈະໄດ້ຮັບຜົນຕາມທີ່ປາດຖະໜາ».
Verse 175
एतद् रहस्यं परम॑ ब्रह्मणो हृदि संस्थितम् । ब्रह्मा प्रोवाच शक्राय शक्र: प्रोवाच मृत्यवे,यह परम रहस्यमय स्तोत्र ब्रह्माजीके हृदयमें स्थित है। ब्रह्माजीने इन्द्रको इसका उपदेश दिया और इन्द्रने मृत्युको
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຄວາມລັບອັນສູງສຸດນີ້ ສະຖິດຢູ່ໃນດວງໃຈຂອງພຣະພຣະຫມາ. ພຣະພຣະຫມາໄດ້ສອນໃຫ້ແກ່ ສັກຣະ (ອິນທຣະ) ແລະ ສັກຣະໄດ້ສອນຕໍ່ໃຫ້ແກ່ ມຣິຕຍຸ (ຄວາມຕາຍ)».
Verse 176
मृत्यु: प्रोवाच रुद्रेभ्यो रुद्रेभ्यस्तण्डिमागमत् । महता तपसा प्राप्तस्तण्डिना ब्रह्मसझनि
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ມຣິຕຍຸໄດ້ສອນຄຳສອນນີ້ໃຫ້ແກ່ພວກຣຸດຣະ; ຈາກພວກຣຸດຣະ ມັນໄດ້ມາເຖິງ ຕັນດິ. ຕັນດິໄດ້ຮັບມັນໃນພຣະຫມະໂລກ ດ້ວຍຕະປັດສະຍາ (ຄວາມພາກພຽນອັນເຂັ້ມງວດ) ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ».
Verse 177
तण्डि: प्रोवाच शुक्राय गौतमाय च भार्गव: । वैवस्वताय मनवे गौतम: प्राह माधव,माधव! तण्डिने शुक्रको, शुक्रने गौतमको और गौतमने वैवस्वतमनुको इसका उपदेश दिया
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພາຣຄະວະໄດ້ສອນຄຳສອນນີ້ໃຫ້ແກ່ ສຸກຣະ ແລະ ໂກຕະມະ. ແລະ ໂກຕະມະ—ໂອ ມາທະວະ—ໄດ້ສອນຕໍ່ໃຫ້ແກ່ ໄວວັສວະຕະ ມະນຸ».
Verse 178
नारायणाय साध्याय समाधिष्ठाय धीमते । यमाय प्राह भगवान् साध्यो नारायणो<च्युत:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ແດ່ ນາຣາຍະນະ—ຜູ້ທີ່ເອີ້ນວ່າ ສາທຍະ—ຜູ້ສະຖິດໃນສະມາທິອັນສົມບູນ ແລະ ມີປັນຍາອັນສູງສຸດ—ພຣະອົງຜູ້ເປັນສາທຍະ, ນາຣາຍະນະ, ອະຈຸຕະ (ຜູ້ບໍ່ຜິດພາດ) ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານີ້ແກ່ ຍະມະ».
Verse 1543
स्तोतव्यमर्च्य वन्द्यं च कः स्तोष्यति जगत्पतिम् । श्रीकृष्ण! इस प्रकार बहुत-से नामोंमेंसे प्रधान-प्रधान नाम चुनकर मैंने उनके द्वारा भक्तिपूर्वक भगवान् शंकरका सावन किया। जिन्हें ब्रह्मा आदि देवता तथा ऋषि भी तत्त्वसे नहीं जानते। उन्हीं स्तवनके योग्य
ຄວນແກ່ການສັນລະເສີນ, ຄວນແກ່ການບູຊາ, ແລະຄວນແກ່ການນົບນ້ອມ—ແທ້ຈິງແລ້ວ ໃຜຈະສາມາດສັນລະເສີນພຣະເຈົ້າແຫ່ງສາກົນໄດ້ຢ່າງພໍຄວນ? ໂອ ສຣີກຣິດສະນະ! ໂດຍເລືອກເອົານາມອັນປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດານາມຫຼາຍປະການ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍບົດສັນລະເສີນດ້ວຍຄວາມພັກດີແດ່ ພຣະພະຄະວານ ສັງກະຣະ. ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣົມ ແລະເທວະອື່ນໆ ພ້ອມທັງລະສີທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ຮູ້ພຣະອົງຕາມສະພາວະແທ້. ແລ້ວໃຜຈະປະພັນຄໍາສັນລະເສີນທີ່ສົມຄວນແດ່ ພຣະສິວະ—ພຣະເຈົ້າແຫ່ງໂລກ—ຜູ້ຄວນແກ່ການສັນລະເສີນ ບູຊາ ແລະນົບນ້ອມແຕ່ຜູ້ດຽວ?
Verse 1556
ततोअभ्यनुज्ञां सम्प्राप्प स्तुतो मतिमतां वर: । इस तरह भक्तिके द्वारा भगवान्को सामने रखते हुए मैंने उन्हींसे आज्ञा लेकर उन बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ भगवान् यज्ञपतिकी स्तुति की
ຕໍ່ມາ ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ຖືກຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ມີປັນຍາ—ໄດ້ຖວາຍບົດສັນລະເສີນແດ່ພຣະອົງ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຍັດຍະ (ພິທີບູຊາ) ໂດຍວາງພຣະອົງໄວ້ຕໍ່ໜ້າຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍຄວາມພັກດີ ແລະກະທໍາຕາມພຣະອົງອະນຸຍາດເທົ່ານັ້ນ.
Frequently Asked Questions
The exempla repeatedly stage the tension between inherited consequence (curses, accusations, past harm) and moral repair, resolved through refuge, disciplined conduct, and devotional recitation framed as ethically restorative.
The chapter instructs that regulated senses, purity, and sustained devotion—expressed through a structured hymn—are presented as means to stabilize the mind, remediate distress, and align personal aims with dharma.
Yes. It claims that one-year recitation with restraint and purity yields Aśvamedha-like merit and role-specific benefits (learning for brāhmaṇa, conquest for a king, gain and skill for vaiśya, auspicious posthumous well-being for śūdra), concluding with a hyperbolic measure of heavenly residence.