Shloka 142
रुद्र-स्तवराजः (Rudra-Stavarāja) — Exempla of Śiva’s Boons and the Hymn’s Phalaśruti
कला: काष्ठा लवा मात्रा मुहूर्ताहःक्षपा: क्षणा: । विश्वेक्षेत्र प्रजाबीज॑ लिड्रमाद्यस्तु निर्गम:
vāyudeva uvāca | kalāḥ kāṣṭhā lavā mātrā muhūrtāhaḥkṣapāḥ kṣaṇāḥ | viśvakṣetraṁ prajābījaṁ liṅgam ādyas tu nirgamaḥ ||
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ກະລາ (kalā), ກາສຖາ (kāṣṭhā), ລະວະ (lava), ມາຕຣາ (mātrā), ມຸຫູຣຕະ (muhūrta), ກາງວັນແລະກາງຄືນ, ແລະ ກະສະນະ (kṣaṇa)—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນມາດຕະວັດ ແລະການແບ່ງຂອງເວລາ. ພຣະອົງແມ່ນຖານຮອງຮັບຈັກກະວານ ດັ່ງດິນຮອງຮັບຕົ້ນໄມ້ແຫ່ງໂລກ; ພຣະອົງແມ່ນເມັດເຫດແຫ່ງສັດທັງປວງ; ພຣະອົງແມ່ນ “ລິງຄະ” (liṅga) ອັນລະອຽດ ທີ່ໃຫ້ອະນຸມານເຖິງສິ່ງທີ່ບໍ່ປາກົດ; ແລະພຣະອົງແມ່ນຜູ້ປາກົດອອກກ່ອນສຸດໃນການສ້າງ.»
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a metaphysical teaching: Time is articulated through its traditional subdivisions, and behind these measures stands a primordial principle—support of the cosmos, seed of beings, subtle sign of the unmanifest, and the first manifestation in creation.
Vāyudeva is describing cosmic principles rather than a battlefield event: he enumerates units of time and then characterizes the foundational source that underlies the universe and initiates the process of manifestation.