Adhyaya 167
Chapter Arc: वायुदेव युधिष्ठिर से कहते हैं कि अब वे भगवान् शंकर (रुद्र) के माहात्म्य का वर्णन करेंगे—उस देव का, जो बहुरूप है और जिसके नाम-रूप अनंत हैं। → शिव के अनेक नामों (अग्नि, स्थाणु, महेश्वर, एकाक्ष, त्र्यम्बक, विश्वरूप) और उनके द्वैत-स्वरूप का विस्तार होता है—एक ओर घोर-उग्र तत्त्व, दूसरी ओर सौम्य-शिव तत्त्व; यही द्वंद्व जगत के शुभ-अशुभ, संहार-पालन, भय-आश्रय को एक साथ धारण करता है। → वर्णन चरम पर तब पहुँचता है जब शिव की ‘बहुरूपता’ और ‘सर्वाक्षिता’ उद्घाटित होती है—भूत-भव्य-भवत् में स्थावर-जंगम रूपों में उनका प्राकट्य, सहस्राक्ष/सर्वतोऽक्षिमय स्वरूप, और यह कि उनके नेत्रों से तेज प्रकट होता है तथा उनके चक्षुओं का अंत नहीं। → वायुदेव निष्कर्ष देते हैं कि वही देव मनुष्यों को आयु-बल-फल देते भी हैं और हर लेते भी; त्रैलोक्य के शुभ-अशुभ कर्मों के फल-वितरण में वे नित्य प्रवृत्त हैं; समस्त कामनाओं के अधीश्वर होने से ‘ईश्वर’ और महान लोकों के अधीश्वर होने से ‘महेश्वर’ कहलाते हैं।
Shlokas
Verse 1
ऑपन--माज छा अप ऋाल एकषष्ट्यधिकशततमो< ध्याय: भगवान् शड्करके माहात्म्यका वर्णन वायुदेव उवाच युधिष्ठिर महाबाहो महाभाग्यं महात्मन: । रुद्राय बहुरूपाय बहुनाम्ने निबोध मे
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ, ໂອ ຜູ້ມີວາສນາຍິ່ງໃຫຍ່, ຈົ່ງຟັງຂ້າ ເມື່ອຂ້າຈະກ່າວເຖິງມະຫິມາຂອງພຣະຣຸທຣະ—ພຣະເຈົ້າຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ຮັບຮູບຫຼາຍປະການ ແລະມີນາມຫຼາຍປະການ».
Verse 2
वदन्त्यग्निं महादेवं तथा स्थाणु महेश्वरम् । एकाक्ष॑ त्रयम्बकं॑ चैव विश्वरूपं शिवं तथा
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: ບັນດາຜູ້ຮູ້ແຈ້ງເອີ້ນພຣະເທວະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ດ້ວຍນາມຫຼາຍປະການ—ອັກນິ, ມະຫາເທວະ, ສະຖານຸ, ມະເຫສະວະຣະ, ເອກາກສະ, ຕຣະຍັມບະກະ, ວິສະວະຣູປະ, ແລະ ສິວະ.
Verse 3
द्वे तनू तस्य देवस्य वेदज्ञा ब्राह्मणा विदु: । घोरामन्यां शिवामन्यां ते तनू बहुधा पुनः
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ບັນດາພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ວິເທດ ຮູ້ວ່າເທວະອົງນີ້ມີຮູບສອງປະການ. ຮູບໜຶ່ງແມ່ນນ່າຢ້ານ ແລະຊວນໃຫ້ຄາລະວະ; ອີກຮູບໜຶ່ງແມ່ນ ‘ສິວະ’—ມົງຄຸນ ແລະເມດຕາ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ທັງສອງຮູບນີ້ຍັງຖືກເຂົ້າໃຈວ່າແຕກອອກເປັນຫຼາຍປະເພດອີກ».
Verse 4
उग्रा घोरा तनुर्यास्य सो<न्निर्विद्युत् स भास्कर: । शिवा सौम्या च या त्वस्य धर्मस्त्वापो5थ चन्द्रमा:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຮູບທີ່ດຸຮ້າຍ ແລະນ່າຢ້ານຂອງພຣະອົງ ຊວນໃຫ້ເກີດຄວາມຫວາດຫວັນ; ໃນພາກນັ້ນ ພຣະອົງປາກົດເປັນໄຟ, ເປັນຟ້າຜ່າ, ແລະເປັນດວງອາທິດ. ແຕກຕ່າງຈາກນັ້ນ ມີຮູບທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ສິວະ’—ອ່ອນໂຍນ, ສະງົບສຸດຍອດ ແລະເປັນມົງຄຸນ; ໃນພາກນັ້ນ ພຣະອົງປາກົດເປັນທຳມະ, ເປັນນ້ຳ, ແລະເປັນດວງຈັນ».
Verse 5
आत्मनोडर्ध तु तस्याग्नि: सोमो<र्ध पुनरुच्यते । ब्रह्मचर्य चरत्येका शिवा चास्य तनुस्तथा
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໃນພຣະອົງນັ້ນ ຄຶ່ງໜຶ່ງແມ່ນ ອັກນິ (ໄຟ) ແລະອີກຄຶ່ງໜຶ່ງກໍຖືກປະກາດອີກຄັ້ງວ່າເປັນ ໂສມ (ຈັນທຣາ, ພະລັງອັນເຢັນ). ຮູບໜຶ່ງຂອງພຣະອົງດໍາລົງຢູ່ໃນ ພຣະຫມະຈັຣຍາ (ວິໄນພຣະຫມະຈັຣຍາ/ຄວາມພົວພັນອັນບໍລິສຸດ) ແລະຮູບນັ້ນກໍແມ່ນ ສີວະ (Śiva) ດ້ວຍ»។
Verse 6
यास्य घोरतमा मूर्तिर्जगत् संहरते तथा । ईश्वरत्वान्महत्त्वाच्च महेश्वर इति स्मृत:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຮູບອັນນ່າຢ້ານກົວທີ່ສຸດຂອງພຣະອົງນັ້ນ ນໍາໃຫ້ເກີດການສະລາຍຂອງໂລກ. ແລະເນື່ອງຈາກພຣະອົງມີອໍານາດເປັນເຈົ້າສູງສຸດ ແລະມີຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ ຈຶ່ງຖືກຈື່ຈໍາດ້ວຍນາມ ‘ມະເຫສະວະຣະ’ (ພຣະເຈົ້າຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່)»។
Verse 7
यन्निर्दहति यत्तीक्ष्णो यदुग्रो यत् प्रतापवान् | मांसशोणितमज्जादो यत् ततो रुद्र उच्यते
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກພຣະອົງເຜົາໄໝ້ສັດທັງປວງ, ເນື່ອງຈາກພຣະອົງແຫຼມຄົມຢ່າງຫຼາຍ ແລະດຸຮ້າຍ, ເນື່ອງຈາກພຣະອົງມີພະລັງອໍານາດຍິ່ງໃຫຍ່, ແລະເນື່ອງຈາກ—ດັ່ງໄຟແຫ່ງການສະລາຍ—ພຣະອົງກິນແມ່ນແຕ່ເນື້ອ, ເລືອດ, ແລະໄຂກະດູກ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນພຣະອົງວ່າ ‘ຣຸດຣະ’»។
Verse 8
देवानां सुमहान् यच्च यच्चास्य विषयो महान् | यच्च विश्व महत् पाति महादेवस्तत: स्मृत:,वे देवताओंमें महान् हैं, उनका विषय भी महान् है तथा वे महान् विश्वकी रक्षा करते हैं; इसलिये “महादेव” कहलाते हैं
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງຍິ່ງໃຫຍ່ຢ່າງຫາທຽບບໍ່ໄດ້ໃນຫມູ່ເທວະທັງຫຼາຍ; ຂອບເຂດອໍານາດຂອງພຣະອົງກໍກວ້າງໃຫຍ່; ແລະພຣະອົງປົກປ້ອງຈັກກະວານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້. ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຖືກຈື່ຈໍາດ້ວຍນາມ ‘ມະຫາເທວະ’—ເທວະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່»។
Verse 9
धूम्ररूपं च यत्तस्य धूर्जटीत्यत उच्यते । समेधयति यत्नित्यं सर्वान् वै सर्वकर्मभि:
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກຮູບຂອງພຣະອົງມີສີຄວັນ ຈຶ່ງເອີ້ນພຣະອົງວ່າ ທູຣະຈະຕິ (Dhūrjaṭi). ແລະເນື່ອງຈາກພຣະອົງ—ຜ່ານພິທີກໍາ ແລະການກະທໍາທຸກປະເພດ—ຈຸດໄຟ ແລະເສີມກໍາລັງໃຫ້ທຸກສິ່ງ (ໄຟບູຊາ ແລະກິດອັນສັກສິດ) ຢ່າງສະເໝີ ພຣະອົງຈຶ່ງເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ການງານທັງປວງເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ເສມອ»។
Verse 10
दहत्यूर्ध्व स्थितो यच्च प्राणान् तृणां स्थिरश्न यत्
ພຣະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ສິ່ງໃດທີ່ສະຖິດຢູ່ເທິງແລ້ວເຜົາໄໝ້; ແລະສິ່ງໃດທີ່ກິນເອົາລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດຂອງຫຍ້າ—ສິ່ງນີ້ກໍຄວນເຂົ້າໃຈໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມສະພາບແລະໜ້າທີ່ຂອງມັນ».
Verse 11
यदस्य बहुधा रूप॑ भूतं भव्यं भवत्तथा
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກຮູບຂອງພຣະອົງປາກົດໄດ້ຫຼາຍປະການ—ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ, ແລະປັດຈຸບັນ—ປາກົດຜ່ານຮູບຮ່າງຂອງທັງສິ່ງຢູ່ນິ່ງແລະສິ່ງເຄື່ອນໄຫວ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ‘ພະຫຸຣູປ’ (Bahurūpa). ແລະເນື່ອງຈາກເທວະທັງປວງສະຖິດຢູ່ໃນພຣະອົງ, ພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ ‘ວິສະວະຣູປ’ (Viśvarūpa).»
Verse 12
स्थावरं जज्जमं चैव बहुरूपस्ततः स्मृतः । विश्वे देवाश्व यत्तस्मिन् विश्वरूपस्तत: स्मृत:
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກພຣະອົງຜູ້ດຽວນັ້ນຖືກເຂົ້າໃຈວ່າປາກົດເປັນຮູບຫຼາຍນັບບໍ່ຖ້ວນ ທັງສິ່ງຢູ່ນິ່ງແລະສິ່ງເຄື່ອນໄຫວ—ຜ່ານອະດີດ, ປັດຈຸບັນ, ແລະອະນາຄົດ—ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳວ່າ ‘ພະຫຸຣູປ’ (Bahurūpa). ແລະເນື່ອງຈາກເທວະທັງປວງສະຖິດຢູ່ໃນພຣະອົງ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳວ່າ ‘ວິສະວະຣູປ’ (Viśvarūpa).»
Verse 13
सहस्राक्षोड्युताक्षो वा सर्वतो$क्षिमयो5पि वा । चक्षुष: प्रभवेत् तेजो नास्त्यन्तो5थास्य चक्षुषाम्
ພຣະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງອາດຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ສະຫັດສະຣາກສະ’ (Sahasrākṣa) ຜູ້ມີພັນຕາ, ຫຼື ‘ອະຍຸຕາກສະ’ (Ayutākṣa) ຜູ້ມີໝື່ນຕາ, ຫຼືກະທັ້ງ ‘ສະຣະວະໂຕ’ກສິມະຍະ’ (Sarvato’kṣimaya) ຜູ້ທີ່ມີຕາຢູ່ທຸກທິດ. ຈາກດວງຕາຂອງພຣະອົງ ຄວາມສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນບໍ່ຂາດສາຍ, ແລະດວງຕາຂອງພຣະອົງບໍ່ມີຂອບເຂດ. ດັ່ງນັ້ນ ນາມສັນລະເສີນເຫຼົ່ານີ້ຈຶ່ງເໝາະສົມກັບພຣະອົງ».
Verse 14
सर्वथा यत् पशून् पाति तैश्व यद् रमते सह । तेषामधिपतिर्यच्च तस्मात् पशुपति: स्मृत:
ພຣະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກພຣະອົງປົກປ້ອງສັດທັງຫຼາຍທຸກປະການ, ຊື່ນຊົມການຢູ່ຮ່ວມກັບພວກມັນ, ແລະສະຖິດເປັນເຈົ້ານາຍແລະຜູ້ຄຸ້ມຄອງຂອງພວກມັນ, ດັ່ງນັ້ນພຣະອົງຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳດ້ວຍນາມ ‘ປະສຸປະຕິ’ (Paśupati)—ເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ.»
Verse 15
नित्येन ब्रह्मचर्येण लिड्रमस्य यदा स्थितम् । महयत्यस्य लोकक्न प्रियं होतन्महात्मन:
ວາຍຸໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອບຸກຄົນໜຶ່ງຕັ້ງມັ່ນໃນພຣະຫມະຈັນຍາ (brahmacarya) ທຸກມື້ ແລະບູຊາສິວະລິງຄະນີ້ເປັນນິດ, ມັນຈະກາຍເປັນທີ່ຮັກຢ່າງຍິ່ງຂອງພຣະສັງກະຣະ (Śaṅkara) ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ແລະນຳໃຫ້ໂລກທັງຫຼາຍໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງສູງສົ່ງ. ຄຳສອນຄື: ການຂັດເກົາຕົນ ຄຽງຄູ່ກັບຄວາມສັດທາບູຊາທີ່ສະໝໍ້ສະເໝີ ເປັນສິ່ງທີ່ພຣະສິວະພໍໃຈເປັນພິເສດ ແລະໃຫ້ຜົນມົງຄຸນເກີນກວ່າຕົນເອງ».
Verse 16
विग्रहं पूजयेद् यो वै लिड्7ं वापि महात्मन: । लिड्ं पूजयिता नित्यं महतीं श्रियमश्नुते,जो महात्मा शंकरके श्रीविग्रह अथवा लिंगकी पूजा करता है, वह लिंगपूजक सदा बहुत बड़ी सम्पत्तिका भागी होता है
ວາຍຸເທວະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບູຊາພຣະຮູບອັນສັກສິດ ຫຼືລິງຄະຂອງພຣະສັງກະຣະຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່, ຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ບູຊາລິງຄະເປັນນິດ ແລະຈະໄດ້ຮັບສິຣິມົງຄຸນແລະຄວາມຮັ່ງມີອັນຍິ່ງໃຫຍ່».
Verse 17
ऋषयश्चापि देवाश्ष गन्धर्वाप्सरसस्तथा । लिड्रमेवार्चयन्ति सम यत् तदूर्ध्व समास्थितम्
ວາຍຸໄດ້ກ່າວວ່າ: «ບັນດາລຶສີ, ເທວະທັງຫຼາຍ, ແລະທັງກັນດະວະກັບອັບສະຣາ ກໍບູຊາລິງຄະນັ້ນເອງ ທີ່ຖືກສະຖາປະນາໄວ້ໃນໂລກສູງ»। ຂໍ້ນີ້ຊີ້ວ່າ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີສະຖານະສູງກໍຍັງນົບນ້ອມພຣະສິວະຜ່ານການບູຊາລິງຄະ; ຄວາມເຄົາລົບນີ້ເຮັດໃຫ້ພຣະມະຫາເທວະປິຕິຍິນດີ ແລະພຣະອົງຜູ້ຮັກຜູ້ພັກດີ ຈະປະທານຄວາມສຸກແລະຄວາມຜາສຸກໃຫ້ແກ່ເຂົາເຈົ້າ.
Verse 18
पूज्यमाने ततस्तस्मिन् मोदते स महेश्वर: । सुखं ददाति प्रीतात्मा भक्तानां भक्तवत्सल:
ເມື່ອສັນຍາລັກອັນສັກສິດນັ້ນຖືກບູຊາ, ພຣະມະເຫສະວະ (Mahādeva) ກໍປິຕິຍິນດີ. ພຣະອົງຜູ້ຮັກຜູ້ພັກດີ, ເມື່ອພຣະທັຍຍິນດີແລ້ວ, ຈະປະທານຄວາມສຸກແລະຄວາມຜາສຸກໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ.
Verse 19
एष एव श्मशानेषु देवो वसति निर्दहन् । यजन्ते ते जनास्तत्र वीरस्थाननिषेविण:
ວາຍຸໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເທວະອົງນີ້ເອງສະຖິດຢູ່ໃນປ່າຊ້າ, ເຜົາຜານສິ່ງທີ່ຄວນເຜົາ. ຜູ້ຄົນທີ່ບູຊາພຣະອົງຢູ່ທີ່ນັ້ນ—ໄປສູ່ສະຖານທີ່ອັນກ່ຽວພັນກັບວີຣະຊົນ—ຈະໄດ້ຮັບໂລກອັນປະເສີດ ທີ່ຜູ້ກ້າຫານໄດ້ຮັບ».
Verse 20
विषयस्थ: शरीरेषु स मृत्यु: प्राणिनामिह । स च वायु: शरीरेषु प्राणापानशरीरिणाम्,वे प्राणियोंके शरीरोंमें रहनेवाले और उनके मृत्युरूप हैं तथा वे ही प्राण-अपान आदि वायुके रूपसे देहके भीतर निवास करते हैं
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ໃນສັດທີ່ມີກາຍທັງຫຼາຍ ພຣະອົງສະຖິດຢູ່ໃນຮ່າງກາຍ ເປັນພະລັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ທ່າມກາງອາລົມວັດຖຸ; ເພາະສະນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງເປັນຄວາມຕາຍຂອງເຂົາເຈົ້າໃນໂລກນີ້. ແລະຫຼັກການດຽວກັນນັ້ນ ໃນຮ່າງກາຍ ເປັນວາຍຸ ສະຖິດຢູ່ໃນສັດມີຊີວິດ ໃນຮູບຂອງ ປຣານ ແລະ ອະປານ (ພ້ອມທັງລົມຊີວິດອື່ນໆ)».
Verse 21
तस्य घोराणि रूपाणि दीप्तानि च बहूनि च । लोके यान्यस्य पूज्यन्ते विप्रास्तानि विदुर्बुधा:
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງມີຮູບຫຼາຍປະການ—ນ່າຢ້ານ ແລະ ເຈີດຈ້າ—ໃນນັ້ນມີຫຼາຍປາງທີ່ຖືກບູຊາໃນໂລກ. ຜູ້ຮູ້ແທ້ເຖິງປາງເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ນບຣາຫມັນຜູ້ປັນຍາ.»
Verse 22
नामधेयानि देवेषु बहुन्यस्य यथार्थवत् । निरुच्यन्ते महत्त्वाच्च विभुत्वात् कर्मभिस्तथा,उनकी महत्ता, व्यापकता तथा दिव्य कर्मोंके अनुसार देवताओंमें उनके बहुत-से यथार्थ नाम प्रचलित हैं
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໃນຫມູ່ເທວະທັງຫຼາຍ ມີນາມຫຼາຍປະການທີ່ໃຊ້ເອີ້ນພຣະອົງ ແຕ່ລະນາມລ້ວນມີຄວາມໝາຍຖືກຕ້ອງ—ເກີດຈາກຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ ຈາກອຳນາດທີ່ແຜ່ຊາຍທົ່ວໄປ ແລະຈາກກິດການທິບຂອງພຣະອົງ. ດັ່ງນັ້ນ ປະເພນີຂອງສະຫຼຸບນາມຫຼາຍສະບັບ ບໍ່ແມ່ນພຽງຂົນທຳນຽມຫວ່າງເປົ່າ ແຕ່ເປັນການຍອມຮັບວ່າ ນາມຄວນສອດຄ່ອງກັບຄຸນລັກສະນະ ແລະ ການກະທຳທີ່ແທ້ຈິງ».
Verse 23
वेदे चास्य विदुर्विप्रा: शतरुद्रीयमुत्तमम् । व्यासेनोक्तं च यच्चापि उपस्थानं महात्मन:
ບຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ວິເທດ ແລະ ຊ່ຽວຊານໃນເວດ ຮູ້ຈັກພຣະອົງຜ່ານ «ສະຕະຣຸທຣີຍະ» ອັນປະເສີດ ທີ່ໃນນັ້ນໄດ້ປະກາດນາມອັນສູງສົ່ງຫຼາຍປະການຂອງພຣະອົງ. ແລະມະຫາິສີ ວະຍາສະ ກໍໄດ້ສອນບົດສັນລະເສີນແຫ່ງການນົບນ້ອມບູຊາ (ອຸປະສະຖານ) ທີ່ຖວາຍແດ່ພຣະເຈົ້າຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ (ພຣະສິວະ) ນັ້ນດ້ວຍ.
Verse 24
प्रदाता सर्वलोकानां विश्व चाप्युच्यते महत् । ज्येष्ठभूतं वदन्त्येनं ब्राह्यणा ऋषयो5परे
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງເປັນຜູ້ເກື້ອກູນແກ່ທຸກໂລກ ປະທານສິ່ງທີ່ສັດທັງຫຼາຍປາຖະໜາ. ຈັກກະວານອັນກວ້າງໃຫຍ່ນີ້ເອງ ຖືກປະກາດວ່າເປັນການປະຈັກຂອງພຣະອົງ. ເພາະສະນັ້ນ ບຣາຫມັນ ແລະ ິສີທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງກ່າວວ່າພຣະອົງເປັນຜູ້ເຖົ້າແກ່ທີ່ສຸດ—ເປັນບຸບພະການ ແລະ ເປັນຜູ້ສູງສຸດໃນຫມູ່ສັດທັງຫຼາຍ».
Verse 25
प्रथमो होष देवानां मुखादग्निमजीजनत् । ग्रहैर्बहुविधै: प्राणान् संरुद्धानुत्सूजत्यपि
ພະວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງນັ້ນເປັນຜູ້ສູງສຸດໃນຫມູ່ເທວະທັງຫຼາຍ; ຈາກພຣະໂອສຖຂອງພຣະອົງເອງ ພຣະອົງໄດ້ກໍ່ເກີດໄຟ (ອັກນິ). ແມ່ນແຕ່ສັດທັງຫຼາຍທີ່ລົມຫາຍໃຈຊີວິດຖືກອັດຕັນໂດຍເຄາະຮ້າຍຈາກດາວນະຄອນຫຼາຍປະເພດ—ພຣະອົງກໍປົດປ່ອຍໃຫ້ພົ້ນທຸກ».
Verse 26
विमुज्चति न पुण्यात्मा शरण्य: शरणागतान् । आयुरारोग्यमैश्वर्य वित्तं कामांश्व॒ पुष्कलान्
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ຜູ້ມີບຸນ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງພາ ບໍ່ເຄີຍລະທິ້ງຜູ້ທີ່ເຂົ້າມາຂໍພຶ່ງ. ແກ່ຜູ້ໃຫ້ທີ່ພຶ່ງນັ້ນ ຈະບັງເກີດອາຍຸຍືນ, ສຸຂະພາບ, ອຳນາດປົກຄອງ, ຊັບສິນ, ແລະການສຳເລັດປາດຖະໜາອັນຄວນປາດຖະໜາຢ່າງອຸດົມ.»
Verse 27
शक्रादिषु च देवेषु तस्यैश्वर्यमिहोच्यते
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໃນຫມູ່ພະອິນທຣາ ແລະເທວະອື່ນໆ ອຳນາດອັນເປັນເຈົ້າຂອງພຣະອົງນັ້ນ ຖືກກ່າວໄວ້ໃນນີ້.»
Verse 28
ऐश्वर्याच्चैव कामानामी श्वर: पुनरुच्यते
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ແລະເນື່ອງຈາກພຣະອົງເປັນບໍ່ເກີດຂອງອຳນາດປົກຄອງ ແລະຂອງຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ ຈຶ່ງຖືກເອີ້ນອີກຄັ້ງວ່າ ‘ອີສະວະຣະ’ (ພຣະເຈົ້າ).»
Verse 29
बहुभिववविधै रूपैर्विश्व॑ं व्याप्तमिदं जगत् । तस्य देवस्य यद् वक्त्र समुद्रे वडवामुखम्
ພະວາຍຸກ່າວວ່າ: «ໂລກທັງປວງນີ້ ຖືກເທວະອົງນັ້ນແຜ່ຊຶມຄອບຄຸມໄວ້ດ້ວຍຫຼາຍວິທີ ຜ່ານຮູບຮ່າງອັນຫຼາກຫຼາຍນັບບໍ່ຖ້ວນ. ແລະ ‘ປາກ’ ຂອງເທວະອົງນັ້ນ ກໍແມ່ນສິ່ງທີ່ປາກົດໃນທະເລເປັນ ວະດະວາ-ມຸຂະ (Vaḍavā-mukha) — ໄຟໃຕ້ທະເລ.»
Verse 96
मनुष्यान् शिवमन्विच्छंस्तस्मादेष शिव: स्मृत: । अथवा उनकी जटाका रूप धूम्र वर्णका है
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກພຣະອົງສະແຫວງຫາຄວາມສຸກສະຫງົບ ແລະຄວາມເຈຣິນ (śiva) ໃຫ້ແກ່ມະນຸດ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳວ່າ ‘ສິວະ (Śiva)’». ຂໍ້ຄວາມຍັງອະທິບາຍອີກວ່າ ເນື່ອງຈາກຜົມມັດ (ຈະຕາ) ບນພຣະເສົາມີສີຄືຄວັນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ທູຣຈະຕິ (Dhūrjaṭi)’; ແລະເນື່ອງຈາກດ້ວຍການກະທຳທຸກປະເພດ ພຣະອົງຍົກຍ້ອງຄວາມເຈຣິນຂອງທຸກຄົນ ແລະປາດຖະໜາຄວາມດີໃຫ້ທຸກສັດ ຊື່ ‘ສິວະ’ ຈຶ່ງເໝາະສົມຢ່າງຍິ່ງ.
Verse 106
स्थिरलिंगश्न यन्नित्यं तस्मात् स्थाणुरिति स्मृत: । ये ऊर्ध्वभागमें स्थित होकर देहधारियोंके प्राणोंका नाश करते हैं। सदा स्थिर रहते हैं और जिनका लिंग-विग्रह सदा स्थिर रहता है। इसलिये ये 'स्थाणु” कहलाते हैं
ວາຍຸກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກນິມິດສັນຍາ (liṅga) ຂອງພຣະອົງຢູ່ຢ່າງນິ່ງສະຫງົບ ແລະໝັ້ນຄົງຢູ່ເສມອ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຖືກຈື່ຈຳດ້ວຍນາມ ‘ສະຖານຸ (Sthāṇu)’—ຜູ້ໝັ້ນຄົງ»។
Verse 161
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि महेश्वरमाहात्म्यं नाम एकषष्ट्यधिकशततमो< ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ» ແລະໂດຍສະເພາະໃນພາກວ່າດ້ວຍທຳມະແຫ່ງການໃຫ້ທານ (dāna) ບົດທີ່ມີຊື່ «ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງມະເຫສະວະຣະ (Maheśvara)» ກໍສິ້ນສຸດລົງ—ເປັນບົດທີ 161. ຂໍ້ປິດທ້າຍນີ້ປິດການສອນຢ່າງເປັນທາງການ ແລະຈັດວາງຄຳປາໄສກ່ອນໜ້າໃຫ້ຢູ່ໃນຂະບວນປະເພນີຈັນຍາບັນຂອງທານ ແລະຄວາມພັກດີຕໍ່ພຣະສິວະ (Maheśvara).
Verse 266
स ददाति मनुष्येभ्य: स एवाक्षिपते पुन: । पुण्यात्मा और शरणागतवत्सल तो वे इतने हैं कि शरणमें आये हुए किसी प्राणीका त्याग नहीं करते। वे ही मनुष्योंको आयु
ວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງນັ້ນແຫຼະເປັນຜູ້ປະທານໃຫ້ແກ່ມະນຸດ ແລະພຣະອົງນັ້ນແຫຼະອີກທີ່ຖອນຄືນ. ພຣະອົງມີຈິດບຸນ ແລະເມດຕາຕໍ່ຜູ້ມາຂໍພຶ່ງພາຢ່າງຍິ່ງ ຈົນບໍ່ເຄີຍລະທິ້ງສັດໃດໆທີ່ເຂົ້າມາພຶ່ງພາ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ປະທານອາຍຸ, ສຸຂະພາບ, ອຳນາດອະທິປະໄຕ, ຊັບສິນ ແລະການສຳເລັດຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງໃຫ້ແກ່ຜູ້ຄົນ; ແລະເມື່ອເຖິງການອັນຄວນ ພຣະອົງກໍຖອນຄືນອີກ. ຄຳສອນຄື ໃຫ້ຮູ້ເຫັນອຳນາດສູງສຸດເໜືອການໄດ້ແລະການເສຍ ແລະໃຫ້ພຶ່ງພາດ້ວຍໃຈບໍ່ຂຸ່ນເຄືອງເມື່ອໂຊກຊະຕາຜັນຜວນ.
Verse 276
स एव व्यापृतो नित्य॑ं त्रैलोक्यस्य शुभाशुभे । इन्द्र आदि देवताओंके पास उन्हींका दिया हुआ ऐश्वर्य बताया जाता है। तीनों लोकोंके शुभाशुभ कर्मोंका फल देनेके लिये वे ही सदा तत्पर रहते हैं
ວາຍຸກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນທີ່ພົວພັນຢູ່ເສມອໃນການຈັດການສິ່ງທີ່ເປັນມົງຄຸນ ແລະອະມົງຄຸນໃຫ້ແກ່ສາມໂລກ. ອຳນາດອະທິປະໄຕທີ່ເຫັນຢູ່ໃນພຣະອິນທຣະ ແລະເທວະອື່ນໆ ຖືກປະກາດວ່າເປັນອຳນາດທີ່ພຣະອົງປະທານ. ພຣະອົງຍັງຄົງມຸ່ງໝັ້ນຢູ່ຕະຫຼອດໃນການແຈກຢາຍຜົນຂອງກຳດີ ແລະກຳຊົ່ວ ໃຫ້ທົ່ວທຸກໂລກ.
Verse 283
महेश्वरक्ष लोकानां महतामीश्वरश्ष सः । समस्त कामनाओंके अधीश्वर होनेके कारण उन्हें “ईश्वर कहते हैं और महान् लोकोंके ईश्वर होनेके कारण उनका नाम “महेश्वर' हुआ है
ວາຍຸໄດ້ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງຖືກເອີ້ນວ່າ «ອີສະວະຣະ» ເພາະພຣະອົງເປັນຈອມເຈົ້າຜູ້ປົກຄອງເຫນືອຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ ແລະການສຳເລັດຜົນຂອງມັນ; ແລະເພາະພຣະອົງເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງໂລກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະສັດຜູ້ສູງສົ່ງ ຈຶ່ງຮູ້ຈັກພຣະອົງວ່າ «ມະເຫສະວະຣະ».