Adhyaya 164
Chapter Arc: युधिष्ठिर भीष्म से पूछते हैं—आप निरन्तर कठोर-व्रती ब्राह्मणों की पूजा करते हैं; इस पूजन का प्रत्यक्ष और परोक्ष फल क्या है, और किस ‘व्युष्टि’ (परम सिद्धि/उत्कर्ष) की दृष्टि से यह आचरण सर्वोच्च है? → भीष्म उत्तर को अपने अधिकार से आगे बढ़ाकर एक उच्चतर स्रोत की ओर मोड़ते हैं—‘एष ते केशवः सर्वमाख्यास्यति’—और ब्राह्मण-पूजा के फल को कृष्ण-तत्त्व से जोड़ते हुए, स्तुति-परक महिमा-वर्णन का द्वार खोलते हैं। → केशव/नारायण की सर्वव्यापकता और यज्ञ-स्वरूपता का विराट उद्घोष—यज्ञों में स्तोत्र, साम, ब्रह्ममंत्र और हवि सब उसी को लक्ष्य करते हैं; वही मातरिश्वा (वायु), सविता, आदिदेव; वही त्रिलोकी-विजयी; वही पंचनाभि-चक्रधारी सृष्टि-रचयिता—और खाण्डव-प्रसंग सहित ‘सर्वत्रगः’ महात्मा का दैदीप्य। → स्तुति का निष्कर्ष यह कि केशव ही नारायण, परम, अव्यय, जगत् के मध्य-आदि-अन्त में स्थित, समस्त प्राणियों के भावक और विश्व-रक्षक हैं; ब्राह्मण-पूजा का परम फल इसी परमपुरुष-सम्बन्ध में प्रतिष्ठित है।
Shlokas
Verse 1
अष्टपञ्चाशर्दाधिकशततमो« ध्याय: भीष्मजीके द्वारा भगवान् श्रीकृष्णकी महिमाका वर्णन युधिछिर उवाच ब्राह्मणानर्चसे राजन् सततं संशितव्रतान् । कं तु कर्मोदयं दृष्टवा तानर्चसि जनाधिप
ຢຸທິສະຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ທ່ານເຄີຍນະມັດສະການບູຊາພຣາຫມັນຜູ້ມັ່ນຄົງໃນວັດຕະປະຕິບັດອັນເຂັ້ມງວດຢູ່ເສມອ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ! ຂໍໃຫ້ທ່ານບອກຂ້າພະເຈົ້າວ່າ ເຫັນຜົນອັນໃດຈາກກຳມະ ທ່ານຈຶ່ງບູຊາພວກເຂົາ?»
Verse 2
कां वा ब्राह्मणपूजायां व्युष्टिं दृष्टवा महाव्रत । तानर्चसि महाबाहो सर्वमेतद् वदस्व मे
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ຖືວຣະຕະອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ—ເຈົ້າເບິ່ງໄປຫາຜົນບຸນໃນອະນາຄົດອັນໃດ ທີ່ເກີດຈາກການບູຊາພຣາຫມັນ ແລ້ວຈຶ່ງເຄົາລົບພວກເຂົາ? ຈົ່ງບອກຂ້ອຍໃຫ້ໝົດ»។
Verse 3
भीष्म उवाच एष ते केशव: सर्वमाख्यास्यति महामति: । व्युष्टिं ब्राह्मणपूजायां दृष्टव्युष्टिमहाव्रत:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາ, ກະເຊວະນີ້ຈະອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າທັງໝົດ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ຖືວຣະຕະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະໄດ້ເຫັນດ້ວຍຕາຕົນເອງແລ້ວ ຜົນແທ້ແລະປະໂຫຍດທີ່ເກີດຈາກການເຄົາລົບບູຊາພຣາຫມັນ; ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງເອງຈະເລົ່າໃຫ້ເຈົ້າຟັງທັງໝົດ»។
Verse 4
बलं श्रोत्रे वाड्मनश्चक्षुषी च ज्ञानं तथा सविशुद्ध॑ ममाद्य । देहन्यासो नातिचिरान्मतो मे न चाति तूर्ण सविताद्य याति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ກຳລັງຂອງຂ້ອຍກັບຄືນມາ; ການໄດ້ຍິນ, ຄຳເວົ້າ, ໃຈ ແລະຕາທັງສອງກໍມັ່ນຄົງ, ປັນຍາຂອງຂ້ອຍກໍແຈ້ງໃສແລະບໍລິສຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍເຫັນວ່າ ການວາງລົງຮ່າງກາຍນີ້ບໍ່ໄກ. ແຕ່ມື້ນີ້ ພຣະອາທິດບໍ່ເຄື່ອນໄປຢ່າງຮີບຮ້ອນເກີນໄປ»។
Verse 5
उक्ता धर्मा ये पुराणे महान्तो राजन विप्राणां क्षत्रियाणां विशां च । तथा शूद्राणां धर्ममुपासते च शेषं कृष्णादुपशिक्षस्व पार्थ
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດ, ຂ້ອຍໄດ້ຖ່າຍທອດແລ້ວ ທັງຫມົດເຖິງທຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສອນໄວ້ໃນປະເພນີໂບຮານ—ທຳຂອງພຣາຫມັນ, ກະສັດຕະຣິຍະ, ໄວຊະຍະ, ແລະຊູດຣະ; ພ້ອມທັງໜ້າທີ່ທີ່ຄົນທຸກຊັ້ນວັນນະເຄົາລົບແລະປະຕິບັດ. ສ່ວນທີ່ຍັງເຫຼືອ, ໂອ ພາຣະຖະ, ຈົ່ງຮຽນຕໍ່ຈາກ ພຣະກຣິສນະ»។
Verse 6
अहं होन॑ वेझि तत्त्वेन कृष्णं यो<यं हि यच्चास्य बल॑ पुराणम् | अमेयात्मा केशव: कौरवेन्द्र सो<यं धर्म वक्ष्यति संशयेषु
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍຮູ້ຈັກພຣະກຣິສນະຕາມຄວາມເປັນຈິງ—ພຣະອົງແມ່ນໃຜ ແລະພະລັງອັນໂບຮານດັ້ງເດີມຂອງພຣະອົງແມ່ນຫຍັງ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງກຸຣຸ, ກະເຊວະມີສະພາບອັນບໍ່ອາດວັດໄດ້; ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອໃດທີ່ຄວາມສົງໄສເກີດຂຶ້ນໃນໃຈເຈົ້າ, ພຣະອົງນີ້ແຫຼະຈະປະກາດທຳໃຫ້ເຈົ້າຮູ້»។
Verse 7
कृष्ण: पृथ्वीमसृजत् खं दिवं च कृष्णस्य देहान्मेदिनी सम्बभूव । वराहो5यं भीमबल: पुराण: स पर्वतान् व्यसृजद् वै दिशश्चल॒
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພຣະກຣິດສະນະ (Kṛṣṇa) ໄດ້ບັນດານໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນ, ຟ້າອາກາດ ແລະ ສະຫວັນ. ຈາກພຣະວິກາຍຂອງພຣະອົງເອງ ແຜ່ນດິນຜູ້ຄ້ຳຈຸນໂລກໄດ້ປາກົດ. ພຣະອົງແມ່ນພຣະບຸລຸດບູຮານຜູ້ມີພະລັງອັນນ່າຢ້ານ ຜູ້ປາກົດເປັນວະຣາຫາ (ໝູປ່າ) ແລະໄດ້ສ້າງພູເຂົາທັງຫຼາຍ ພ້ອມທັງກຳນົດທິດທາງທັງປວງ.
Verse 8
अस्य चाधो<थान्तरिक्ष॑ दिवं च दिशश्षतस्रो विदिशश्षतस््र: । सृष्टिस्तथैवेयमनुप्रसूता स निर्ममे विश्वमिदं पुराणम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພາຍໃຕ້ພຣະອົງມີອັນຕະຣິກ (ພາກກາງແຫ່ງອາກາດ), ສະຫວັນ, ທິດທາງຮ້ອຍທິດ ແລະ ທິດກາງຮ້ອຍທິດ. ຈາກພຣະອົງນີ້ ສາຍສືບຕໍ່ແຫ່ງການສ້າງສັນຈຶ່ງດຳເນີນຕໍ່ໄປ; ແລະພຣະອົງເອງແມ່ນຜູ້ປັ້ນແຕ່ງຈັກກະວານບູຮານນີ້.
Verse 9
अस्य नाभ्यां पुष्करं सम्प्रसूत॑ यत्रोत्पन्न: स्वयमेवामितौजा: । तेनाच्छिन्नं तत् तमः पार्थ घोरं यत् तत् तिष्ठत्यर्णवं तर्जयानम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຈາກພຣະນາບີຂອງພຣະອົງ ດອກບົວໄດ້ບັງເກີດ; ແລະໃນດອກບົວນັ້ນ ພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ຜູ້ເກີດຂຶ້ນໂດຍຕົນເອງ ມີລັດສະໝີອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ໄດ້ປາກົດ. ໂດຍພຣະອົງນັ້ນ ຄວາມມືດອັນນ່າສະພຶງກົວຖືກຕັດຂາດ—ຄວາມມືດທີ່ແຜ່ຄຸມທົ່ວທິດ ດັ່ງຈະຂູ່ຂວັນແມ່ນ້ຳທະເລເອງ—ກວ້າງໃຫຍ່, ລຶກລັບ, ແລະບໍ່ມີຂອບເຂດ.
Verse 10
कृते युगे धर्म आसीत् समग्र- स्त्रेताकाले ज्ञानमनुप्रपन्न: । बल॑ त्वासीद् द्वापरे पार्थ कृष्ण: कलौ त्वधर्म: क्षितिमिवाजगाम
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນຍຸກກຣິຕະ (Kṛta) ທຳມະຕັ້ງຢູ່ຄົບຖ້ວນ. ໃນຍຸກເຕຣຕາ (Tretā) ພຣະກຣິດສະນະສະຖິດເປັນປັນຍາແລະວິເວກອັນສົມບູນ. ໃນຍຸກດວາປະຣະ (Dvāpara), ໂອ ປາຣຖະ, ພຣະອົງປາກົດເປັນພະລັງ. ແຕ່ໃນຍຸກກະລິ (Kali) ອະທຳມະຈະລົງມາຄອບຄອງແຜ່ນດິນ ດັ່ງຜູ້ລົງມາຍຶດຄອງ—ໃຫ້ຄວາມອະຍຸດຕິທຳກາຍເປັນອຳນາດເດັ່ນ.
Verse 11
इन्होंने ही प्रचीनकालमें दैत्योंका संहार किया और ये ही दैत्यसम्राट् बलिके रूपमें प्रकट हुए। ये भूतभावन प्रभु ही भूत और भविष्य इनके ही स्वरूप हैं तथा ये ही इस सम्पूर्ण जगतके रक्षा करनेवाले हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນການບູຮານ ພະລັງທິບພະນີ້ເອງໄດ້ທຳລາຍພວກໄດຕະຍະ (Daitya); ແລະພຣະອົງນີ້ເອງຕໍ່ມາໄດ້ປາກົດເປັນ ບາລິ (Bali) ຈັກກະພັດແຫ່ງໄດຕະຍະ. ພຣະເຈົ້າອົງດຽວນັ້ນ—ຜູ້ອຸປະຖຳຄ້ຳຈຸນ ແລະເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງສັດທັງປວງ—ມີທັງອະດີດແລະອະນາຄົດເປັນຮູບພາບຂອງພຣະອົງ; ແລະພຣະອົງເທົ່ານັ້ນແມ່ນຜູ້ປົກປ້ອງໂລກທັງມວນນີ້.
Verse 12
यदा धर्मों ग्लाति वंशे सुराणां तदा कृष्णो जायते मानुषेषु । धर्मे स्थित्वा स तु वै भावितात्मा परांक्ष लोकानपरांश्ष पाति
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອທຳມະເລີ່ມເສື່ອມຖອຍໃນສາຍຕະກູນຂອງເທວະດາ ໃນເວລານັ້ນ ພຣະກຣິດສະນະ (ກຣິດສະນະ) ກໍເກີດມາໃນຫມູ່ມະນຸດ. ພຣະອົງຕັ້ງຢູ່ໃນທຳມະຢ່າງໝັ້ນຄົງ ມີຈິດໃນບໍລິສຸດແລະຖືກຂັດເກົາ ພຣະອົງດຳລົງຊີວິດຕາມທຳມະນັ້ນ ຟື້ນຟູມັນ ແລະປົກປ້ອງທັງໂລກສູງແລະໂລກຕ່ຳ.
Verse 13
त्याज्यं त्यक्त्वा चासुराणां वधाय कार्याकार्ये कारणं चैव पार्थ | कृतं करिष्यत् क्रियते च देवो राहुं सोम॑ विद्धि च शक्रमेनम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣຖະ! ມີພຣະອົງຜູ້ໜຶ່ງ ຜູ້ລະທິ້ງສິ່ງທີ່ຄວນລະ ແລ້ວກາຍເປັນເຫດປັດໃຈເອງ ເພື່ອການທຳລາຍອະສຸຣະ. ສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດ ແລະສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນເຮັດ ພ້ອມທັງເຫດຂອງທັງສອງ ລ້ວນເປັນສະພາບຂອງພຣະອົງ. ພຣະເຈົ້າຜູ້ເປັນເທວະນັ້ນ ແມ່ນຮູບແຫ່ງກຳ—ທັງສິ່ງທີ່ໄດ້ເຮັດແລ້ວ, ທີ່ຈະເຮັດ, ແລະທີ່ກຳລັງເຮັດ. ໂອ ລູກແຫ່ງກຸນຕີ! ຈົ່ງຮູ້ພຣະອົງນັ້ນເປັນ ຣາຫູ, ເປັນ ໂສມະ (ດວງຈັນ), ແລະເປັນ ຊັກຣະ (ອິນທຣະ)».
Verse 14
स विश्वकर्मा स हि विश्वरूप: स विश्वभुग् विश्वसृग् विश्वजिच्च । स शूलभृच्छोणित भृत् कराल- स््तं कर्मभिविंदितं वै स्तुवन्ति
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແມ່ນ ວິສະວະກັມມາ ຊ່າງຜູ້ປັ້ນແຕ່ງແຫ່ງສາກົນ; ແທ້ຈິງພຣະອົງແມ່ນຜູ້ມີຮູບຮ່າງສາກົນ. ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ເສບສຸກໃນສາກົນ, ຜູ້ສ້າງສາກົນ, ແລະຜູ້ຊະນະສາກົນ. ພຣະອົງຖືຕຣິສູນ ແລະຖືຖ້ວຍກະໂຫຼກທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍເລືອດ ປາກົດເປັນຮູບອັນນ່າຢ້ານ. ດ້ວຍກຳອັນຫຼາກຫຼາຍຂອງພຣະອົງ ທີ່ໂດ່ງດັງໃນໂລກ ນັ້ນແຫຼະ ພຣະສີກຣິດສະນະ ຜູ້ທີ່ຊົນທັງປວງສັນລະເສີນ.
Verse 15
त॑ं गन्धर्वाणामप्सरसां च नित्य- मुपतिष्ठन्ते विबुधानां शतानि | त॑ राक्षसाक्ष परिसंवदन्ति रायस्पोष: स विजिगीषुरेक:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ເທວະດານັບຮ້ອຍ—ທັງຄັນທະວະ ແລະ ອັບສະຣາ—ຄອຍປະຈຳຢູ່ຮັບໃຊ້ພຣະອົງຢ່າງບໍ່ຂາດ. ແມ່ນແຕ່ຣາກຊະສະກໍຍັງປຶກສາກັບພຣະອົງ ແລະຂໍຄຳເຫັນຊອບຈາກພຣະອົງ. ພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວແມ່ນຜູ້ພິທັກ ແລະຜູ້ເພີ່ມພູນຊັບສິນ ແລະເປັນຜູ້ມຸ່ງຫາໄຊຊະນະດ້ວຍໃຈດຽວ».
Verse 16
तमध्वरे शंसितार: स्तुवन्ति रथन्तरे सामगाश्र स्तुवन्ति । त॑ ब्राह्मणा ब्रद्ममन्त्रै: स्तुवन्ति तस्मै हविरध्वर्यव: कल्पयन्ति
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນພິທີບູຊາຍັນ ຜູ້ຂັບສັນລະເສີນພາຍໃນພິທີຈະສັນລະເສີນພຣະອົງ. ນັກຮ້ອງສາມັນ ຈະສັນລະເສີນພຣະອົງດ້ວຍທຳນອງຣະຖັນຕະຣະ. ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ວິເທດ ຈະສັນລະເສີນພຣະອົງດ້ວຍມັນຕຣະອັນສັກສິດ ແລະພຣະອັດວາຣຍຸ ຈະຈັດສັນສ່ວນຂອງເຄື່ອງບູຊາໃຫ້ພຣະອົງຕາມພິທີ».
Verse 17
स पौराणी ब्रह्मागुहां प्रविष्टो महीसत्र भारताग्रे ददर्श । स चैव गामुद्दधाराग्रयकर्मा विक्षोभ्य दैत्यानुरगान् दानवांश्ष॒
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງນັ້ນໄດ້ເຂົ້າໄປໃນຖ້ຳບູຮານຂອງພຣະພຣະຫມາ ແລະໄດ້ເຫັນ—ໂອ ຜູ້ເປັນເລີດໃນວົງສາບາຣະຕະ—ການລະລາຍຂອງແຜ່ນດິນລົງສູ່ນ້ຳ. ແລະພຣະສີກຣິດສະນະ ຜູ້ເປັນກຳລັງສູງສຸດແຫ່ງການສ້າງ ໄດ້ກະທົບໃຫ້ໄດຕະ, ດານະວະ ແລະວົງນາກາທັງຫຼາຍຫວັ່ນໄຫວ ແລ້ວຍົກແຜ່ນດິນຂຶ້ນຈາກຄວາມເລິກໃຕ້ພິພົບ.
Verse 18
त॑ घोषार्थे गीर्भिरिन्द्रा: स्तुवन्ति स चापीशो भारतैक: पशूनाम् | तस्य भक्षान् विविधान् वेदयन्ति तमेवाजौ वाहनं वेदयन्ति
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເພື່ອຄວາມຜາສຸກຂອງຖິ່ນຖານຄົນລ້ຽງງົວ ພຣະອິນທຣາ ແລະເທວະອື່ນໆ ສັນລະເສີນພຣະອົງດ້ວຍບົດສັນລະເສີນ. ໂອ ຜູ້ສືບສາຍບາຣະຕະ, ພຣະສີກຣິດສະນະພຽງພຣະອົງດຽວເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ. ອາຫານນານາຊະນິດຖືກນຳໄປຖວາຍພຣະອົງ; ແລະໃນສົງຄາມ ພຣະອົງພຽງພຣະອົງດຽວຖືກຍອມຮັບວ່າເປັນພະລັງທີ່ນຳໄປສູ່ໄຊຊະນະ.
Verse 19
तस्यान्तरिक्षं पृथिवी दिवं च सर्व वशे तिष्ठति शाश्वृतस्य । स कुम्भे रेत: ससृजे सुराणां यत्रोत्पन्नमृषिमाहुर्वसिष्ठम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຟ້າກາງ, ແຜ່ນດິນ, ແລະສະຫວັນ—ທັງໝົດຢູ່ໃນອຳນາດຂອງພຣະອົງຜູ້ນິລັນດອນນັ້ນ. ພຣະອົງໄດ້ນຳເມັດພັນຂອງເທວະ (ມິຕຣະ ແລະ ວະຣຸນະ) ໃສ່ໄຫ, ແລະຈາກໄຫນັ້ນ—ດັ່ງທີ່ເລົ່າກັນ—ໄດ້ເກີດພຣະລິສີ ວະສິດຖະ.
Verse 20
स मातरिश्वा विभुरश्ववाजी स रश्मिवान् सविता चादिदेव: । तेनासुरा विजिता: सर्व एव तद्विक्रान्तैर्विजितानीह त्रीणि
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແມ່ນມາຕະຣິສະວັນ—ລົມຜູ້ແຜ່ຊາຍທົ່ວທຸກແຫ່ງ; ພຣະອົງແມ່ນມ້າຜູ້ໄວກຳລັງກ້າ; ພຣະອົງແມ່ນສະວິຕຣະ ຜູ້ສ່ອງຮັງສີ ແລະເປັນເທວະດັ້ງເດີມ. ໂດຍພຣະອົງ ອະສຸຣະທັງປວງຖືກພິຊິດ; ແລະດ້ວຍກ້າວຍ່າງອັນກ້າຫານ ພຣະອົງໄດ້ວັດແລະຄອບຄອງໂລກທັງສາມ.
Verse 21
स देवानां मानुषाणां पितृणां तमेवाहुर्यज्ञविदां वितानम् । स एव काल॑ विभजन्नुदेति तस्योत्तरं दक्षिणं चायने द्वे
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພຣະອົງພຽງພຣະອົງດຽວຖືກປະກາດວ່າເປັນອາດຕະຂອງເທວະ, ຂອງມະນຸດ, ແລະຂອງບັນພະບຸລຸດ (ພິຕຣະ). ຜູ້ຮູ້ຍັດຍະກຳເອີ້ນພຣະອົງວ່າເປັນຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ ແລະຫຼັກການຈັດລຽງຂອງຍັດຍະ. ພຣະອົງແບ່ງເວລາ ແລະຜຸດຂຶ້ນເປັນພຣະອາທິດ; ແລະເສັ້ນທາງສອງສາຍ—ອຸດຕະຣາຍະນະ ແລະ ທັກຊິນາຍະນະ—ແມ່ນມາກຂອງພຣະອົງ.
Verse 22
तस्यैवोर्ध्व॑ तिर्यगधश्षुरन्ति गभस्तयो मेदिनीं भासयन्त: । त॑ं ब्राह्मणा वेदविदो जुषन्ति तस्यादित्यो भामुपयुज्य भाति
ຈາກພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວ ລຳແສງກໍໄຫຼອອກໄປທັງເທິງ ທັງຂ້າງ ແລະທັງລຸ່ມ ສ່ອງສະຫວ່າງແຜ່ນດິນ. ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ວິດາ ນົບນ້ອມບູຊາຕໍ່ຫຼັກການນັ້ນ ແລະພຣະອາທິດກໍສ່ອງສະຫວ່າງໂດຍອາໄສລຳແສງຂອງພຣະອົງ.
Verse 23
स मासि मास्यध्वरकृद् विधत्ते तमध्वरे वेदविद: पठन्ति । स एवोक्तश्नक्रमिदं त्रिनाभि सप्ताश्वयुक्त वहते वै त्रिधाम
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ເດືອນແລ້ວເດືອນອີກ ພຣະອົງປະກອບພິທີຍັດຍະຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ໃນພິທີນັ້ນ ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ວິດາ ສວດອ່ານແລະປະກາດຄຸນຄວາມດີຂອງພຣະອົງ. ພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວຮັບພາແລະຄ້ຳຈຸນກົງລໍ້ແຫ່ງປີ—ມີສາມນາບີ, ສາມທີ່ສະຖິດ, ແລະຜູກດ້ວຍມ້າເຈັດຕົວ—ຈຶ່ງຮັກສາການເຄື່ອນໄຫວຂອງເວລາໃຫ້ເປັນລະບຽບດ້ວຍຍັດຍະ.»
Verse 24
महातेजा: सर्वग: सर्वसिंह: कृष्णो लोकान् धारयते यथैक: । हंसं तमोघ्नं च तमेव वीर कृष्णं सदा पार्थ कर्तारमेहि
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ວິລະຊົນ, ພຣະກຣິດສະນະ—ຜູ້ມີລັດສະໝີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ສະຖິດຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງ ແລະເປັນສິງຫາໃນບັນດາທັງປວງ—ພຽງຜູ້ດຽວຄ້ຳຈຸນໂລກທັງຫມົດ. ໂອ້ ປາຣຖະ, ຈົ່ງຮັບຮູ້ພຣະກຣິດສະນະນັ້ນເສມອ່າວ່າ ເປັນຜູ້ບໍລິສຸດດຸດຫົງ ແລະເປັນຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມມືດດຸດພຣະອາທິດ; ແລະຈົ່ງຮູ້ວ່າ ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ກະທຳແທ້ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງການກະທຳທັງປວງ.»
Verse 25
स एकदा कक्षगतो महात्मा तुष्टो विभु: खाण्डवे धूमकेतु: । स राक्षसानुरगांश्वावजित्य सर्वत्रग: सर्वमग्नौ जुहोति
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຄັ້ງໜຶ່ງ ພຣະອົງຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ແລະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງອຳນາດ—ທູມະເກຕຸ, ພຣະໄຟ—ໄດ້ເຂົ້າໄປໃນພົງພຸ່ມແຫ່ງປ່າຂານດະວະ ແລະແຜ່ຊຶມໄປທົ່ວໄມ້ແຫ້ງທັງຫມົດ ຈົນໄດ້ຮັບຄວາມອິ່ມເຕັມ. ພຣະອົງຜູ້ສະຖິດທົ່ວທຸກແຫ່ງ ຫຼັງຈາກປາບປາມຣາກສະສະ ແລະພວກນາກະທີ່ຍຶດຕິດກັບບ່ອນນັ້ນແລ້ວ ກໍນຳທຸກສິ່ງຖວາຍລົງໃນໄຟນັ້ນເອງ—ເຜົາຜານດຸດການຖວາຍອາຫູຕິ.»
Verse 26
स एव पार्थाय श्वेतमश्चं प्रायच्छत् स एवाश्वानथ सर्वाश्षकार । स बन्धुरस्तस्य रथस्त्रिचक्र- स्त्रिवच्छिरा क्षतुरश्वस्त्रिनाभि:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວໄດ້ປະທານມ້າຂາວໃຫ້ແກ່ປາຣຖະ (ອາຣຈຸນ) ແລະພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວໄດ້ສ້າງມ້າທັງປວງ. ພຣະອົງແມ່ນສາຍຜູກທີ່ຍຶດຮັດລົດສົງຄາມແຫ່ງໂລກ. ກຸນະສາມ—ສັດຕະວະ, ຣາຈະສະ, ຕະມະສະ—ແມ່ນລໍ້ສາມຂອງມັນ; ການເຄື່ອນໄຫວຂອງມັນມີສາມທາງ—ຂຶ້ນເທິງ, ທາງກາງ, ແລະລົງລຸ່ມ. ເວລາ, ອຳນາດທີ່ມອງບໍ່ເຫັນ (ອະດຣິດຕະ), ຄວາມປາຖະໜາ, ແລະຄວາມຕັ້ງໃຈແນ່ວແນ່ ແມ່ນມ້າສີ່ຕົວຂອງມັນ. ດຸມລໍ້ຂອງມັນແມ່ນກິດຈະກຳສາມປະເພດທີ່ມີສີຂາວ, ສີດຳ, ແລະສີແດງ. ລົດແຫ່ງສັງສານັ້ນຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງພຣະສີກຣິດສະນະ.»
Verse 27
स विहायो व्यदधात् पञ्चनाभि: स निर्ममे गां दिवमन्तरिक्षम् सो<रण्यानि व्यसृजत् पर्वतांश्व हृषीकेशो5मितदीप्ताग्नितेजा:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ພຣະເຈົ້າຜູ້ມີກົງລໍ້ຫ້າຊ່ອງ (ປັນຈະນາພິ) ໄດ້ປັ້ນແຕ່ງຟ້າອາກາດ; ພຣະອົງຍັງສ້າງແຜ່ນດິນ, ສະຫວັນ, ແລະອາກາດກາງ. ຮຶສີເກສະ ຜູ້ມີຣັດສະມີດຸດໄຟລຸກໂຊນອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ໄດ້ໃຫ້ກໍ່ເກີດປ່າໄມ້ ແລະພູເຂົາທັງຫຼາຍ.”
Verse 28
अलंघयदू वै सरितो जिघांसन् शक्रं वज्ं प्रहरन्तं निरास । स महेन्द्र: स्तूयते वै महाध्वरे विप्रैरैको ऋक््सहस: पुराणै:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ເພື່ອປາດຊີວິດ Śakra (ອິນທຣາ) ພຣະອົງໄດ້ໂດດຂ້າມແມ່ນ້ຳຫຼາຍສາຍ ແລະຂັບໄລ່ອິນທຣາຜູ້ກຳລັງຍົກວັດຊຣະ (vajra) ຈະຟັນຟາດ. ພຣະອົງນັ້ນແຫຼະຖືກສັນລະເສີນວ່າ ‘ມະເຫນທຣາ’: ໃນພິທີບູຊາອັນໃຫຍ່ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍສັນລະເສີນພຣະອົງພຽງອົງດຽວ ດ້ວຍບົດຮ້ອງຮິກເວດອັນເກົ່າແກ່ນັບພັນ.”
Verse 29
दुर्वासा वै तेन नानयेन शक््यो गृहे राजन् वासयितुं महौजा: । तमेवाहुर्ऋषिमेकं पुराणं स विश्वकृद् विदधात्यात्मभावान्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ! ນັກບວດຜູ້ມີິດທິເດດສູງ ດຸຣວາສາ ບໍ່ມີໃຜສາມາດເຊີນໃຫ້ພັກຢູ່ໃນເຮືອນໄດ້ ນອກຈາກພຣະອົງນັ້ນ. ພຣະອົງເທົ່ານັ້ນຖືກຂານນາມວ່າ ຣິຊິບູຮານຜູ້ດຽວ ບໍ່ມີໃຜເທົ່າທຽມ; ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ສ້າງສາກົນ ແລະຈາກພຣະສະພາບຂອງພຣະອົງເອງ ພຣະອົງຍັງບັນດານໃຫ້ເກີດຮູບຮ່າງແຫ່ງການມີຢູ່ອັນຫຼາກຫຼາຍຢູ່ເສມອ.”
Verse 30
वेदांश्व॒ यो वेदयते5धिदेवो विधींश्व यश्चाश्रयते पुराणान् । कामे वेदे लौकिके यत्कलं च विष्वक्सेन: सर्वमेतत् प्रतीहि
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ແມ່ນແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນເທວະແຫ່ງເທວະທັງປວງ ກໍຍັງສຶກສາເວດ ແລະອາໄສບົດບັນຍັດເກົ່າແກ່ທີ່ຖືກຮັກສາໃນປູຣານະ. ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ດ້ວຍຄວາມເຊື່ອອັນໝັ້ນຄົງວ່າ ຜົນທັງປວງທີ່ເກີດຈາກພິທີກຳອັນມີຄວາມປາຖະໜາ—ຈະເປັນເວດິກຫຼືໂລກິກ—ລ້ວນພັກພິງຢູ່ໃນ ສຣີກຣິສນະ (Viṣvaksena) ພຽງອົງດຽວ.”
Verse 31
ज्योतींषि शुक्लानि हि सर्वलोके त्रयो लोका लोकपालास्त्रयश्न । त्रयो5ग्नयो व्याहृतयश्न तिस्र: सर्वे देवा देवकीपुत्र एव
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໃນທຸກໂລກ ແສງສະອາດບໍລິສຸດທັງຫຼາຍແມ່ນພຣະອົງ; ສາມໂລກແມ່ນພຣະອົງ; ຜູ້ພິທັກສາມໂລກທັງສາມກໍແມ່ນພຣະອົງ. ໄຟສັກສິດສາມຢ່າງແມ່ນພຣະອົງ ແລະ ວະຍາຫຣິຕິສາມ (bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ) ກໍແມ່ນພຣະອົງ; ແທ້ຈິງແລ້ວ ເທວະທັງປວງລ້ວນແມ່ນບຸດແຫ່ງເທວະກີ—ສຣີກຣິສນະ—ນັ້ນເອງ. ພວກເຂົາເວົ້າວ່າ ພຣະອົງແມ່ນ ວາສຸເທວະ—ຜູ້ຄ້ຳຈຸນສາກົນ ເຫນືອຄຸນລັກສະນະ—ແລະແມ່ນ ສັງກັຣສະນະ ຜູ້ເປັນຫຼັກຊີວິດ. ຈາກພຣະອົງນັ້ນ ປຣັດຍຸມນະ ແລະ ອະນິຣຸດທະ ກໍເກີດອອກມາເປັນປາງຕໍ່ໆ ຕາມທີ່ພຣະຜູ້ເກີດດ້ວຍຕົນເອງ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ບັນຊາ ແລະເປີດເຜີຍພຣະອົງ.”
Verse 32
स वत्सर: स ऋतुः सो<र्धमास: सोडहोरात्र: स कला वै स काष्ठा: । मात्रा मुहूर्ताश्च लवा: क्षणाश्र विष्वक्सेन: सर्वमेतत् प्रतीहि
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ວ່າ ພຣະເຈົ້າ—ວິສະວັກເສນ (Viśvaksena)—ແມ່ນທັງປີ ແລະ ລະດູການ; ແມ່ນທັງຄຶ່ງເດືອນ ແລະ ວົງຈອນກາງວັນ-ກາງຄືນ; ພຣະອົງແມ່ນກະລາ (kalā) ແລະ ກາສຖາ (kāṣṭhā), ພ້ອມທັງ ມາຕຣາ (mātrā), ມຸຫູຣຕະ (muhūrta), ລະວະ (lava), ແລະ ກະສະນະ (kṣaṇa). ຈົ່ງເຂົ້າໃຈວ່າ ມາດຕາວັດເວລາທັງປວງ ບໍ່ແມ່ນອື່ນໃດ ແຕ່ເປັນການປະກົດຮູບຂອງພຣະອົງເທົ່ານັ້ນ.
Verse 33
चन्द्रादित्यौ ग्रहनक्षत्रतारा: सर्वाणि दर्शान्यथ पौर्णमासम् | नक्षत्रयोगा ऋतवकश्च पार्थ विष्वक्सेनात् सर्वमेतत् प्रसूतम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣຖະ (Partha), ດວງຈັນ ແລະ ດວງອາທິດ, ດາວເຄາະທັງຫຼາຍ, ນັກສັດຣະ (ຄະນະດາວ) ແລະ ດາວທັງປວງ; ພິທີວັນເດືອນດັບ ແລະ ພິທີວັນເດືອນເຕັມ; ການປະສານຂອງນັກສັດຣະ ແລະ ລະດູການ—ທັງໝົດນີ້ເກີດຂຶ້ນຈາກ ວິສະວັກເສນ (Viśvaksena) ຜູ້ຊະນະທຸກສິ່ງ.
Verse 34
रुद्रादित्या वसवो<थाश्रिनौ च साध्याक्षु विश्वे मरुतां गणाश्ष । प्रजापतिर्देवमातादितिश्न सर्वे कृष्णादृषयश्चैव सप्त
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຣຸດຣະ, ອາທິດຍະ, ວະສຸ, ອັດສະວິນີກຸມານ, ສາທຍະ, ວິສະເວເທວະ, ຄະນະມະຣຸດ, ປຣະຊາປະຕິ, ອະດິຕິ—ແມ່ແຫ່ງເທວະ—ແລະ ສັບຕະຣິຊິ (ິຊິເຈັດອົງ) ທັງໝົດນີ້ ລ້ວນປະກົດອອກຈາກ ພຣະກຣິສນະ (Kṛṣṇa) ເທົ່ານັ້ນ.
Verse 35
वायुर्भूत्वा विक्षिपते च विश्व- मनग्निर्भूत्वा दहते विश्वरूप: । आपो भूत्वा मज्जयते च सर्व ब्रह्मा भूत्वा सृजते विश्वसंघान्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງກາຍເປັນລົມ ແລະ ກະຈາຍການເຄື່ອນໄຫວໃຫ້ແກ່ໂລກທັງປວງ; ກາຍເປັນໄຟ—ຜູ້ມີຮູບທຸກຮູບ—ແລະ ເຜົາຜານມັນ; ກາຍເປັນນ້ຳ ແລະ ຈົມທຸກສິ່ງ; ແລະ ກາຍເປັນພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ພຣະອົງກໍ່ສ້າງຫມູ່ມວນແຫ່ງສະກົນຈັກກະວານ.
Verse 36
वेद्यं च यद् वेदयते च वेद्यं विधिश्व यश्व श्रयते विधेयम् । धर्मे च वेदे च बले च सर्व चराचरं केशवं त्वं प्रतीहि
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ດ້ວຍຄວາມເຊື່ອມັ່ນອັນໝັ້ນຄົງ: ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ ແລະ ຜູ້ຮູ້ຜູ້ພະຍາຍາມຮູ້ສິ່ງນັ້ນ; ຫຼັກແຫ່ງວິທິ (vidhi) ແລະ ຜູ້ທີ່ຍັງອາໄສຢູ່ໃນສິ່ງທີ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ປະຕິບັດ (vidheya)—ທັງໝົດນີ້ຕັ້ງຢູ່ໃນ ທັມມະ, ໃນ ເວດ, ແລະ ໃນພະລັງອຳນາດແຫ່ງເທວະ. ຈົ່ງເຂົ້າໃຈວ່າ ຈັກກະວານທັງປວງ—ທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຢຸດນິ່ງ—ບໍ່ແມ່ນອື່ນໃດ ແຕ່ເປັນ ເກສະວະ (Keshava, Krishna) ພຣະອົງເອງ.
Verse 37
ज्योतिर्भूत: परमोडसौ पुरस्तात् प्रकाशते यत्प्रभया विश्वरूप: । अप: सृष्टवा सर्वभूतात्मयोनि: पुराकरोत् सर्वमेवाथ विश्वम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແຫ່ງແສງສະຫວ່າງອັນສູງສຸດ ປາກົດຢູ່ທິດຕາເວັນອອກ ໂດຍຮັບຮູບສາກົນ (ວິສະວະຣູປ)؛ ດ້ວຍລັດສະຫມີຂອງພຣະອົງ ໂລກທັງປວງຖືກສ່ອງສະຫວ່າງ. ພຣະອົງແມ່ນຄັນທະກໍາເນີດ ແລະ ອາດຕະພາຍໃນຂອງສັດທັງຫມົດ. ໃນການບູຮານ ພຣະອົງໄດ້ສ້າງນ້ໍາກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງສ້າງສັບພະຈັກກະວານທັງມວນ.
Verse 38
ऋतूनुत्पातान् विविधान्यद्भूतानि मेघान् विद्युत्सर्वमैरावतं च । सर्व कृष्णात् स्थावरं जड़मं च विश्वात्मानं विष्णुमेनं प्रतीहि
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຈົ່ງຮູ້ໄວ້—ລະດູການ, ລາງຮ້າຍນານາປະເພດ, ສິ່ງອັດສະຈັນຫຼາຍຢ່າງ, ເມກ, ຟ້າຜ່າ, ໄອຣາວະຕະ (Airāvata) ແລະ ໂລກທັງປວງ—ທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ, ແມ່ນກະທັ້ງສິ່ງທີ່ຄົງທີ່ແລະບໍ່ຮູ້ສຶກ—ລ້ວນເກີດຈາກ ກຣິສນະ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຮັບຮູ້ພຣະອົງເປັນ ວິສນຸ—ອາດຕະແຫ່ງສາກົນ.
Verse 39
ये विश्वके निवासस्थान और निर्गुण हैं। इन्हींको वासुदेव, जीवभूत संकर्षण, प्रद्युम्न और चौथा अनिरुद्ध कहते हैं। ये आत्मयोनि परमात्मा सबको अपनी आज्ञाके अधीन रखते हैं
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ພຣະອົງແມ່ນທີ່ພັກອາໄສຂອງສາກົນ ແລະ ຢູ່ເຫນືອກວ່າຄຸນະ (guṇa) ທັງສາມ. ບັນດາຜູ້ຮູ້ຈັກເອີ້ນພຣະອົງວ່າ ວາສຸເທວະ, ສັງກັຣຊະນະ (ຫຼັກຊີວິດ), ປຣະດະຍຸມນະ, ແລະ ອົງທີ່ສີ່ ອະນິຣຸດທະ. ພຣະອົງເກີດຈາກພຣະອົງເອງ ແລະ ເປັນພຣະອາດຕະສູງສຸດ; ພຣະອົງຄຸ້ມຄອງສັດທັງປວງໃຫ້ຢູ່ໃຕ້ພຣະບັນຊາຂອງພຣະອົງ.
Verse 40
स पञ्चाधा पञ्चजनोपपन्नं संचोदयन् विश्वमिदं सिसुक्षु: । ततश्चलकारावनिमारुतौ च खं ज्योतिरम्भश्ष॒ तथैव पार्थ
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຈັກກະວານທັງມວນນີ້, ພຣະອົງ—ຜູ້ຂັບເຄື່ອນອັນສູງສຸດ—ຜູ້ມີພາວະເປັນຫ້າປະການ ແລະ ສຳພັນກັບຫ້າຫມວດແຫ່ງສັດ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ໂລກເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຄຸ້ມຄອງສັດທັງປວງໃຫ້ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງພຣະອົງ. ຈາກນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ປັ້ນແຕ່ງທາດໃຫຍ່ທັງຫ້າຕາມລຳດັບ: ດິນ, ນ້ໍາ, ໄຟ (ແສງ), ລົມ, ແລະ ອາກາດ/ຫ້ອງວ່າງ.
Verse 41
स स्थावरं जड़म॑ चैवमेत- च्चतुर्विधं लोकमिमं च कृत्वा । ततो भूमिं व्यद्धात् पज्चबीजां द्यौ: पृथिव्यां धास्यति भूरि वारि
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອພຣະອົງໄດ້ສ້າງໂລກນີ້ໃຫ້ມີລຳດັບຊີວິດສີ່ປະເພດ ພ້ອມທັງສິ່ງທີ່ຢູ່ນິ່ງ ແລະ ບໍ່ຮູ້ສຶກ, ຈາກນັ້ນພຣະອົງໄດ້ສ້າງແຜ່ນດິນໃຫ້ເປັນພື້ນດິນແຫ່ງເມັດພັນຂອງຫ້າເຫດ. ແລ້ວເມື່ອພຣະອົງເປັນຟ້າ/ທ້ອງຟ້າ ພຣະອົງກໍ່ໂຮຍນ້ໍາອັນອຸດົມລົງເທິງແຜ່ນດິນ ເພື່ອໃຫ້ການສ້າງດຳລົງຢູ່ ແລະ ໃຫ້ສັດທັງປວງດຳເນີນຕາມກຳມະທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້.
Verse 42
तेन विश्व कृतमेतद्धि राजन् स जीवयत्यात्मनैवात्मयोनि: । ततो देवानसुरान् मानवांश्न 23064 “३६ ९०.३ [ प्रजाश्न । समासेन त् सर्वान् सदा भूतपति: सिसृक्षु:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ! ຈັກກະວານທັງປວງນີ້ ເກີດຂຶ້ນໂດຍພຣະອົງນັ້ນເອງ; ແລະພຣະເຈົ້າຜູ້ເກີດໂດຍຕົນເອງ (ອາດມະໂຢນິ) ຊົງຫຼ້ຽງຊີວິດສັດທັງຫຼາຍດ້ວຍພະລັງຂອງພຣະອົງເອງ. ຈາກພຣະອົງນັ້ນ ຊີວິດແລະການຄ້ຳຈຸນ ໄຫຼໄປຫາເທວະ, ອະສຸຣະ, ມະນຸດ ແລະສັດທັງປວງ. ໂດຍຫຍໍ້ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຊົງປາດຖະໜາຢູ່ເສມອ ໃຫ້ມີການສ້າງແລະການດຳລົງຢູ່ຂອງຊີວິດທັງປວງ ຕາມລຳດັບແຫ່ງທຳ.
Verse 43
शुभाशुभ॑ स्थावरं जड़मं॑ च विष्वक्सेनात् सर्वमेतत् प्रतीहि । यद् वर्तते यच्च भविष्यतीह सर्व होतत् केशवं त्वं प्रतीहि
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຈົ່ງຮູ້ໃຫ້ແນ່ນອນວ່າ ໂລກທັງປວງນີ້—ດີແລະຊົ່ວ, ເຄື່ອນໄຫວແລະຢຸດນິ່ງ, ແມ່ນແຕ່ສິ່ງທີ່ເບິ່ງຄືຈະເປັນອະຈິດ—ລ້ວນເກີດຈາກ ເກສະວະ (ພຣະກຣິດສະນະ) ຜູ້ເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງຫມູ່ທັງປວງ. ສິ່ງທີ່ມີຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ ແລະສິ່ງທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ຈົ່ງເຂົ້າໃຈວ່າ ທັງໝົດນັ້ນແມ່ນ ເກສະວະ ເອງ.
Verse 44
मृत्युश्वैव प्राणिनामन्तकाले साक्षात् कृष्ण: शाश्वतो धर्मवाह: | भूतं च यच्चेह न विद्या किंचिद् विष्वक्सेनात् सर्वमेतत् प्रतीहि
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຮອດວາລະສຸດທ້າຍຂອງສັດມີຊີວິດ ຄວາມຕາຍເອງກໍແມ່ນ ພຣະກຣິດສະນະ ປາກົດຕໍ່ໜ້າພວກເຂົາ. ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ຄ້ຳຈຸນແລະຜູ້ຖືທຳ (ທັມມະ) ອັນນິລັນດອນ. ສິ່ງທີ່ຜ່ານພົ້ນໄປແລ້ວ ແລະສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ຮູ້ບໍ່ເຫັນໃນນີ້ ຈົ່ງຮູ້ໃຫ້ແນ່ນອນວ່າ ທັງໝົດລ້ວນອອກມາຈາກ ວິສະວັກເສນະ (ພຣະກຣິດສະນະ) ແຕ່ພຣະອົງດຽວ.
Verse 45
यत् प्रशस्तं च लोकेषु पुण्यं यच्च शुभाशुभम् । तत्सर्व केशवो$चिन्त्यो विपरीतमतः परम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ໂລກທັງຫຼາຍຍົກຍ້ອງວ່າປະເສີດ, ສິ່ງໃດທີ່ເປັນບຸນ, ແລະສິ່ງໃດທີ່ນັບວ່າເປັນມົງຄຸນຫຼືອະມົງຄຸນ—ທັງໝົດນັ້ນແທ້ຈິງແມ່ນການປາກົດຂອງ ເກສະວະ ຜູ້ຫາອາດຄິດຄາດບໍ່ໄດ້. ການຄິດວ່າມີສິ່ງໃດຢູ່ນອກເໜືອຈາກ ພຣະກຣິດສະນະ ແມ່ນເພີຍແຕ່ເຄື່ອງໝາຍຂອງປັນຍາທີ່ຫັນໄປສູ່ຄວາມຜິດ.
Verse 46
एतादृश: केशवो5तश्व भूयो नारायण: परमश्चाव्ययश्व । मध्याद्यन्तस्य जगतस्तस्थुषश्न बुभूषतां प्रभवश्वाव्ययश्व
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ນີ້ແມ່ນພຣະມະຫິມາຂອງ ເກສະວະ—ແລະແທ້ຈິງຍັງຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່ານີ້ອີກ. ພຣະອົງພຽງອົງດຽວແມ່ນ ນາຣາຍະນະ ບຸຣຸດສູງສຸດ ຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ. ພຣະອົງແມ່ນຕົ້ນ, ກາງ, ແລະປາຍຂອງຈັກກະວານທັງປວງ—ທັງສິ່ງທີ່ເຄື່ອນໄຫວແລະສິ່ງທີ່ຢຸດນິ່ງ. ແລະສຳລັບສັດທີ່ປາດຖະໜາຈະໄດ້ຮັບຮ່າງກາຍແລະເກີດໃນໂລກນີ້ ພຣະອົງແມ່ນແຫຼ່ງກຳເນີດຂອງການອອກມາຂອງພວກເຂົາ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນພຣະອົງວ່າ ພຣະເຈົ້າຜູ້ບໍ່ປ່ຽນແປງ ແລະບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນທຸກສັດ.
Verse 131
स एव पूर्व निजघान दैत्यान् स पूर्वदेवश्च बभूव सम्राट् । स भूतानां भावनो भूतभव्य: स विश्वस्यास्य जगतश्लाभिगोप्ता
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໃນການກ່ອນ ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວໄດ້ປະຫານພວກໄດຕະຍະ ແລະໄດ້ເປັນຈັກກະພັດໃນຫມູ່ເທວະດາບູຮານ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ຫຼ້ຽງດູສັດທັງປວງ—ທັງອະດີດແລະອະນາຄົດ—ແລະເປັນຜູ້ພິທັກຮັກສາຢ່າງຕື່ນຕົວແກ່ຈັກກະວານນີ້ທັງມວນ.”
Verse 158
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि महापुरुषमाहात्म्ये अष्टपज्चाशदधिकशततमो< ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ—ໂດຍສະເພາະໃນພາກວ່າດ້ວຍທຳແຫ່ງການໃຫ້ (ດານະ-ທຳມະປະຣະວະ)—ບົດວ່າດ້ວຍຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ ມະຫາປຸຣຸສະ ສິ້ນສຸດລົງຢູ່ທີ່ນີ້ (ບົດທີ 158)។