Atharva Veda 3.13.5: Kanda 3, Anuvaka 2, Sukta 13, Mantra 5

Sukta 13

Sanskrit (Devanagari)

आपो॑ भ॒द्रा घृ॒तमिदाप॑ आसन्न॒ग्नीषोमौ॑ बिभ्र॒त्याप॒ इत् ताः। ती॒व्रो रसो॑ मधुपृचा॑मरंग॒म आ मा॑ प्रा॒णेन॑ स॒ह वर्च॑सा गमेत्

Recitation with translationAtharva Veda 3.13.5

IAST Transliteration

ā́po bhadrā́ ghṛtám íd ā́pa āsann agnī́ṣómau bibhratī́r ā́pa ít tā́ḥ | tīvró rásो madhupṛcā́m áraṅgam ā́ mā prāṇéna sahá várcasā gamet

English Translation (Griffith/Whitney)

Auspicious are the Waters: the Waters were, indeed, ghee; bearing Agni and Soma—those Waters indeed. Let their keen essence, honey-blent and harmless, come unto me together with breath and with splendour.

Translation

ນ້ຳທັງຫຼາຍເປັນສິດສິລາ: ນ້ຳແມ່ນ, ແທ້ຈິ່ງ, ເນີຍສົດ; ໄດ້ຖືອັກນີແລະໂສມາ - ນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນແທ້. ຂໍໃຫ້ສານທີ່ເຂັ້ມແຂງຂອງເຂົາເຈົ້າ, ຜະສົມກັບນ້ຳຜຶ້ງແລະບໍ່ເປັນອັນຕະລາຍ, ມາຫາຂ້າພະເຈົ້າພ້ອມກັບລົມຫາຍໃຈແລະຄວາມສະຫວ່າງສະຫວັດ.

The meaning

What it says

The waters are auspicious; they are likened to ghee and said to bear Agni and Soma. Their sharp (keen) essence, mixed with honey and harmless, is invoked to come with prāṇa (breath/life) and varcas (splendour/vigour).

The inner meaning

Healing is the reintegration of opposites: fire (Agni) and cool nectar (Soma) held together in a single medium. The ‘keen essence’ is disciplined vitality—strong yet non-injurious—arriving as renewed breath and confidence.

The truth in it

True nourishment is both potent and non-harming; vitality arises when transformative fire and restorative sweetness are harmonized in the body and mind.

What it is for

Kind of hymn

Bhaisajya (Healing tonic) / Paustika (Vitality, splendour)

Its aim

To ingest/receive consecrated water as a tonic that restores prāṇa (life-breath) and varcas (vigour/splendour), framed as a safe, honeyed essence.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

Pada patha

आपः । भद्राः । घृतम् । इत् । आपः । आसन् । अग्नी-षोमौ । बिभ्रतीः । आपः । इत् । ताः । तीव्रः । रसः । मधु-पृचाम् । अरंगम् । आ । मा । प्राणेन । सह । वर्चसा । गमेत्

आपः

watersWaters; healing, purifying goddessesNounस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनRole कर्तृRoot अप् (प्रातिपदिक) → आप्/आपः

भद्राः

auspicious, beneficentauspicious, kindly; beneficent in therapeutic applicationAdjectiveस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (आपः इति विशेष्यस्य विशेषणम्)Role कर्तृRoot भद्र (प्रातिपदिक)

घृतम्

gheeghee; unctuous vitality-substance, offering-medium, healer of dryness/weaknessNounनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनRole कर्म (अर्थतः ‘धारयन्ति’ इत्यस्य)Root घृत (प्रातिपदिक)

इद्

indeedIndeclinableनिपात (एव/खलु-अर्थे)Root इद् (निपात)

आपः

the watersWaters; repeated for insistence on identity of mediumNounस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनRole कर्तृRoot अप् (प्रातिपदिक) → आप्/आपः

आसन्

werewere; asserting an original state/constitutionVerbलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचनRoot अस् (धातु)

अग्नीषोमौ

Agni and SomaAgni and Soma; paired principles of heat/illumination and sap/immortalityNounपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचनRole कर्मRoot अग्नि + सोम (द्वन्द्व-समास, प्रातिपदिक)

बिभ्रती

bearing, carryingParticiple (Adjectival)वर्तमान-कर्तरि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (आपः इत्यस्य विशेषणम्)Role कर्तृRoot भृ (धातु) → बिभ्रत् (वर्तमान कृदन्त)

आपः

the watersWaters; again as subjectNounस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनRole कर्तृRoot अप् (प्रातिपदिक) → आप्/आपः

इत्

indeedindeed, even; emphaticIndeclinableनिपात (एव/खलु-अर्थे)Root इत् (निपात)

ताः

those (waters)those; the very waters just invokedPronounस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (आपः इत्यस्य पुनरुक्त-सूचकः)Role कर्तृRoot तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

तीव्रः

strong, sharpsharp, strong; potent, efficaciousAdjectiveपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (रसः इत्यस्य विशेषणम्)Role कर्तृRoot तीव्र (प्रातिपदिक)

रसः

sap, essence, juicesap/essence/flavour; medicinal ‘juice’ and vital principleNounपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनRole कर्तृRoot रस (प्रातिपदिक)

मधुपृचाम्

honey-mixed / honey-touchedhoney-mixed; sweetened/pleasantly compounded (a tonic mixture)Adjective (compound)स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (अर्थतः ‘मधु-मिश्रिताम्/मधु-स्पृष्टाम्’ इति; रसम्/ओषधिम् प्रति)Role कर्मRoot मधु + पृच्/पृचा (समास/प्रातिपदिक; ‘मधु-पृचा’)

अरङ्गम्

unhindered, safe course (unimpeded state)Adjective/Nounनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (गमेत् इत्यस्य कर्म; ‘अविघ्नम्/अनपायम्’ इत्यर्थे)Role कर्मRoot अरङ्ग (प्रातिपदिक)

आ

towards, hitherhither; toward the speaker/patientIndeclinableउपसर्गः (गम् धातोः सह ‘आ-गम्’ = ‘आगच्छतु’)Root आ (उपसर्ग/अव्यय)

मा

to meto me; dative of recipient (patient/reciter)Pronounउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचनRole कर्मRoot अस्मद् (सर्वनाम) → मा

प्राणेन

with breath, with life-forcewith breath/life-force; vital animationNounपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचनRole करणRoot प्राण (प्रातिपदिक)

सह

together withtogether with; accompanimentIndeclinableसह-योगे (तृतीया-सापेक्षम्)Root सह (अव्यय)

वर्चसा

with radiance, vigorwith splendour/vigour; bodily radiance, health, social charismaNounनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचनRole करणRoot वर्चस् (प्रातिपदिक)

गमेत्

may it come / may it go (hither)may it come; optative wish for infusion of vitalityVerbविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचनRoot गम् (धातु)

Sandhi Notes

• आपः | भद्राः | घृतम् | इद् | आपः | आसन् | अग्नीषोमौ | बिभ्रती | आपः | इत् | ताः | तीव्रः | रसः | मधुपृचाम् | अरङ्गम् | आ | मा | प्राणेन | सह | वर्चसा | गमेत् । प्रमुख-सन्धयः:
• (1) घृतमिदापः = घृतम् + इद् + आपः (म् + इ → मि; निपात ‘इद्’ संहितायाम् ‘इद्/इत्’ रूपेण)
• (2) आसन्नग्नीषोमौ = आसन् + अग्नीषोमौ (न् + अ → न्न)
• (3) बिभ्रत्यापः = बिभ्रती + आपः (ई + आ → या; संहितायां ‘त्य’ लेखनम्)
• (4) आप इत् ताः = आपः + इत् + ताः (विसर्गलोप/पदविरामे)
• (5) आ मा = उपसर्ग ‘आ’ + सर्वनाम ‘मा’ (पदविभागः)

Seer, deity and metre

Rishi

Atharvanic tradition (unspecified)

Devata

Āpas (Waters) as bearers of Agni and Soma

Chandas

Mixed/expanded anuṣṭubh-like (AV often allows freer cadence in longer pādas); exact metrical scan uncertain without full pada accent data

Rasa

Shanta and Adbhuta

Sayana's Commentary

The Seer

The Deity

The Metre

The Rite

In the Home

Substances

Healing Context

Magic Charm Layer

Symbols in this Mantra

Yogic Application

Chanting Notes

Practical Application

Scholarly Questions