Adhyaya 9

Sutra 1

ज्ञातिसामन्तधनिकाः क्रमेण भूमिपरिग्रहान् क्रेतुमभ्याभवेयुः ॥ कZ_०३.९.०१ ॥

ຍາດພີ່ນ້ອງ, ເຈົ້າຂອງດິນຂ້າງເຄີຍ, ແລະຄົນມັ່ງຄັ່ງ ຕາມລໍາດັບນັ້ນ ຈະມີສິດກ່ອນໃນການຊື້ການຖືຄອງທີ່ດິນ.

Sutra 2

ततोऽन्ये बाह्याः ॥ कZ_०३.९.०२ ॥

ຈາກນັ້ນ ຄົນພາຍນອກອື່ນໆ (ຈຶ່ງອາດຊື້ໄດ້)។

Sutra 3

सामन्तचत्वारिंशत्कुल्येषु गृहप्रतिमुखे वेश्म श्रावयेयुः सामन्तग्रामवृद्धेषु क्षेत्रमारामं सेतुबन्धं तटाकमाधारं वा मर्यादासु यथासेतुभोगं अनेनार्घेण कः क्रेता इति ॥ कZ_०३.९.०३ ॥

ເຂົາເຈົ້າຈະປະກາດຕໍ່ສາທາລະນະທີ່ໜ້າເຮືອນ ໃນຫມູ່ວົງເພື່ອນບ້ານ (ກຸ່ມຄົວເຮືອນທ້ອງຖິ່ນ) ແລະຕໍ່ໜ້າຜູ້ເຖົ້າແກ່ຂອງບ້ານໃກ້ຄຽງວ່າ: «ນາ, ສວນ, ຄັນດິນ/ວຽກຊົນລະປະທານ, ໜອງ, ຫຼືອ່າງເກັບນ້ໍາ—ພ້ອມສິດທິທີ່ຕິດພັນ ແລະການໃຊ້ປະໂຫຍດຕາມປະເພນີ (ເຊັ່ນ ການໃຊ້ນ້ໍາ/ຄັນດິນ)—ຂາຍໃນລາຄານີ້; ໃຜຈະຊື້?»

Sutra 4

त्रिराघुषितमव्याहतं क्रेता क्रेतुं लभेत ॥ कZ_०३.९.०४ ॥

ເມື່ອປະກາດ 3 ຄັ້ງ ແລະບໍ່ມີການຄັດຄ້ານ ຜູ້ຊື້ອາດດໍາເນີນການຊື້ໄດ້ຢ່າງຖືກກົດໝາຍ.

Sutra 5

स्पर्धया वा मूल्यवर्धने मूल्यवृद्धिः सशुल्का कोशं गच्छेत् ॥ कZ_०३.९.०५ ॥

ຖ້າໃນການແຂ່ງຂັນເພີ່ມລາຄາ (ການປະມູນ) ເຮັດໃຫ້ລາຄາສູງຂຶ້ນ ສ່ວນທີ່ເພີ່ມນັ້ນ—ພ້ອມຄ່າທໍານຽມ/ອາກອນທີ່ຄວນຈ່າຍ—ໃຫ້ເຂົ້າຄັງຫຼວງ।

Sutra 6

विक्रयप्रतिक्रोष्टा शुल्कं दद्यात् ॥ कZ_०३.९.०६ ॥

ຜູ້ປະກາດຂາຍ (ຜູ້ປະກາດປະມູນ) ຕ້ອງຈ່າຍຄ່າທໍານຽມຕາມທີ່ກໍານົດໄວ້។

Sutra 7

अस्वामिप्रतिक्रोशे चतुर्विंशतिपणो दण्डः ॥ कZ_०३.९.०७ ॥

ສໍາລັບການປະກາດ (ໃນຂະບວນການຂາຍ) ວ່າຕົນບໍ່ແມ່ນເຈົ້າຂອງ ມີໂທດປັບ 24 ປະນະ.

Sutra 8

सप्तरात्रादूर्ध्वमनभिसरतः प्रतिक्रुष्टो विक्रीणीत ॥ कZ_०३.९.०८ ॥

ຫຼັງຈາກ 7 ຄືນ ຖ້າຜູ້ທີ່ຖືກເອີ້ນບໍ່ປາກົດຕົວ/ບໍ່ຕອບຮັບ ຜູ້ປະກາດສາມາດດໍາເນີນການຂາຍໄດ້.

Sutra 9

प्रतिक्रुष्टातिक्रमे वास्तुनि द्विशतो दण्डः अन्यत्र चतुर्विंशतिपणो दण्डः । इति वास्तुविक्रयः ॥ कZ_०३.९.०९ ॥

ຖ້າຝ່າຝືນຂັ້ນຕອນທີ່ໄດ້ປະກາດໄວ້ ໃນກໍລະນີຊັບສິນອະສັງຫາລິມະຊັບ ໂທດປັບ 200; ໃນກໍລະນີອື່ນ ໂທດປັບ 24 ປະນະ. ດັ່ງນີ້ແມ່ນຈົບ (ກົດວ່າດ້ວຍ) ການຂາຍຊັບສິນ.

Sutra 10

सीमविवादं ग्रामयोरुभयोः सामन्ता पञ्चग्रामी दशग्रामी वा सेतुभिः स्थावरैः कृत्रिमैर्वा कुर्यात् ॥ कZ_०३.९.१० ॥

ໃນຂໍ້ພິພາດເຂດແດນລະຫວ່າງສອງບ້ານ ອໍານາດການຂ້າງເຄີຍ—ສະຫະພັນ 5 ບ້ານ ຫຼື 10 ບ້ານ—ຕ້ອງຕັດສິນໂດຍໃຊ້ໝາຍເຂດແດນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນໝາຍທຳມະຊາດ/ຖາວອນ ຫຼື ໝາຍທີ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍມະນຸດ.

Sutra 11

कर्षकगोपालकवृद्धाः पूर्वभुक्तिका वा बाह्याः सेतूनामभिज्ञा बहव एको वा निर्दिश्य सीमसेतून्विपरीतवेषाः सीमानं नयेयुः ॥ कZ_०३.९.११ ॥

ຊາວນາ, ຜູ້ລ້ຽງງົວ, ຜູ້ເຖົ້າແກ່, ຫຼືຜູ້ເຄີຍຢູ່ອາໄສກ່ອນ—ແມ່ນແຕ່ຄົນນອກ—ຜູ້ຮູ້ເຄື່ອງໝາຍແດນ ອາດຖືກແຕ່ງຕັ້ງ (ຄົນດຽວຫຼືຫຼາຍຄົນ); ໂດຍແຕ່ງກາຍປອມ ພວກເຂົາຈະຊີ້ບອກ ແລະນໍາ (ເຈົ້າໜ້າທີ່) ໄປຫາແດນ ແລະເຄື່ອງໝາຍຂອງມັນ.

Sutra 12

उद्दिष्टानां सेतूनामदर्शने सहस्रं दण्डः ॥ कZ_०३.९.१२ ॥

ຖ້າບໍ່ສາມາດສະແດງ/ບໍ່ພົບເຄື່ອງໝາຍແດນທີ່ກໍານົດໄວ້ ໂທດປັບແມ່ນ 1,000.

Sutra 13

तदेव नीते सीमापहारिणां सेतुच्छिदां च कुर्यात् ॥ कZ_०३.९.१३ ॥

ເມື່ອພິສູດໄດ້ແລ້ວ ໂທດດຽວກັນນັ້ນຈະໃຊ້ກັບຜູ້ຍຶດຄອງ/ລັກເອົາແດນ ແລະຜູ້ຕັດ ຫຼືທໍາລາຍເຄື່ອງໝາຍແດນ.

Sutra 14

प्रनष्टसेतुभोगं वा सीमानं राजा यथोपकारं विभजेत् । इति सीमविवादः ॥ कZ_०३.९.१४ ॥

ໃນກໍລະນີທີ່ເຄື່ອງໝາຍແດນ ຫຼືການໃຊ້ປະໂຫຍດ/ການຄອບຄອງທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນແລ້ວໄດ້ສູນຫາຍ ກະສັດຈະແບ່ງກໍານົດແດນຕາມປະໂຫຍດທີ່ເຫັນວ່າຍຸດຕິທໍາແລະເໝາະສົມ. ດັ່ງນີ້ແມ່ນສິ້ນສຸດ (ກົດວ່າດ້ວຍ) ຂໍ້ພິພາດເຂດແດນ.

Sutra 15

क्षेत्रविवादं सामन्तग्रामवृद्धाः कुर्युः ॥ कZ_०३.९.१५ ॥

ຂໍ້ພິພາດເກືອບກັບນາ/ທີ່ດິນ ຄວນໃຫ້ເຈົ້າຂອງທີ່ດິນຂ້າງເຄີຍ ແລະ ຜູ້ເຖົ້າແກ່ໃນບ້ານ ເປັນຜູ້ຕັດສິນ.

Sutra 16

तेषां द्वैधीभावे यतो बहवः शुचयोऽनुमता वा ततो नियच्छेयुः मध्यं वा गृह्णीयुः ॥ कZ_०३.९.१६ ॥

ຖ້າຜູ້ຕັດສິນທ້ອງຖິ່ນເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມເຫັນແຕກຕ່າງກັນ ການຕັດສິນຄວນເອົາຕາມຝ່າຍທີ່ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກຜູ້ນ່າເຊື່ອຖືຈໍານວນຫຼາຍກວ່າ ຫຼືຈາກຜູ້ທີ່ຖືກຍອມຮັບວ່າເປັນອໍານາດ; ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ອາດເລືອກຂໍ້ຕົກລົງກາງໆໄດ້.

Sutra 17

तदुभयपरोक्तं वास्तु राजा हरेत्प्रनष्टस्वामिकं च ॥ कZ_०३.९.१७ ॥

ດິນ (ຫຼື ສະຖານທີ່) ທີ່ທັງສອງຝ່າຍປະຕິເສດວ່າບໍ່ແມ່ນຂອງຕົນ ແລະ ຊັບສິນທີ່ເຈົ້າຂອງຫາຍ/ບໍ່ຮູ້ຈັກ ຈະຕ້ອງຖືກນໍາເຂົ້າໃນການຄອບຄອງຂອງກະສັດ.

Sutra 18

यथोपकारं वा विभजेत् ॥ कZ_०३.९.१८ ॥

ຫຼື (ຜູ້ຕັດສິນ) ຄວນແບ່ງສັນຕາມສັດສ່ວນຂອງປະໂຫຍດທີ່ໄດ້ໃຫ້ (ແມ່ນຕາມການມີສ່ວນຮ່ວມ/ການບໍລິການ).

Sutra 19

प्रसह्यादाने वास्तुनि स्तेयदण्डः ॥ कZ_०३.९.१९ ॥

ສໍາລັບການຍຶດເອົາດິນ/ອະສັງຫາລິມະຊັບໂດຍບັງຄັບ ໂທດຈະເທົ່າກັບໂທດທີ່ກໍານົດໄວ້ສໍາລັບການລັກຂໂມຍ.

Sutra 20

कारणादाने प्रयासमाजीवं च परिसंख्याय बन्धं दद्यात् । इति क्षेत्रविवादः ॥ कZ_०३.९.२० ॥

ສໍາລັບການເອົາ (ຊັບສິນ) ໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນອັນຖືກຕ້ອງ ຫຼັງຈາກປະເມີນຄວາມພະຍາຍາມທີ່ໃຊ້ໄປ ແລະ ວິທີດໍາລົງຊີວິດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ຜູ້ພິພາກສາຄວນກໍານົດການກັກຂັງ (ການຄໍ້າປະກັນ/ຈໍາຄຸກ). ດັ່ງນີ້ຈົບພາກວ່າດ້ວຍຂໍ້ພິພາດເລື່ອງນາ/ທົ່ງນາ.

Sutra 21

मर्यादापहरणे पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०३.९.२१ ॥

ສໍາລັບການເອົາເຄື່ອງໝາຍແດນອອກ ໃຫ້ນໍາໃຊ້ຄ່າປັບຂັ້ນທໍາອິດ (ຕໍ່ໍາສຸດ) ຂອງໂທດສາຫະສະ (sāhasa) ສໍາລັບການກະທໍາຮຸນແຮງ/ລ່ວງລະເມີດ।

Sutra 22

मर्यादाभेदे चतुर्विंशतिपणः ॥ कZ_०३.९.२२ ॥

ສໍາລັບການລະເມີດແດນ ຄ່າປັບແມ່ນ 24 ປະນະ (paṇa)។

Sutra 23

तेन तपोवनविवीतमहापथश्मशानदेवकुलयजनपुण्यस्थानविवादा व्याख्याताः । इति मर्यादास्थापनम् ॥ कZ_०३.९.२३ ॥

ດ້ວຍກົດດຽວກັນນີ້ ຂໍ້ພິພາດກ່ຽວກັບປ່າສໍາລັບນັກບໍາເພັນຕະບະ, ປ່າທີ່ສະຫງວນໄວ້, ທາງຫຼວງ, ປ່າຊ້າ/ສະຖານທີ່ເຜົາສົບ, ວັດ/ສະຖານບູຊາ, ສະຖານທີ່ປະກອບພິທີບູຊາ (ຍະຊະນະ) ແລະສະຖານທີ່ສັກສິດ/ມີບຸນອື່ນໆ ໄດ້ຖືກອະທິບາຍແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນຈົບພາກວ່າດ້ວຍການກໍານົດແດນ.

Sutra 24

सर्व एव विवादाः सामन्तप्रत्ययाः ॥ कZ_०३.९.२४ ॥

ແທ້ຈິງແລ້ວ ຂໍ້ພິພາດທັງໝົດອາໄສພະຍານ/ການຢືນຢັນຈາກເພື່ອນບ້ານ (ຜູ້ຢູ່ໃກ້ເຄຽງ)।

Sutra 25

विवीतस्थलकेदारषण्डखलवेश्मवाहनकोष्ठानां पूर्वं पूर्वमाबाधं सहेत ॥ कZ_०३.९.२५ ॥

ໃນກໍລະນີມີການລົບກວນ/ລຸກລ້ຳ ທີ່ກະທົບ (ຕາມລຳດັບ) ພື້ນທີ່ໂລ່ງ/ທີ່ດິນທີ່ເຄື່ອງແລ້ວ, ນາ (kedāra), ປ່ານ້ອຍ/ສວນໄມ້ (ṣaṇḍa), ລານນວດເຂົ້າ (khala), ເຮືອນ (veśman), ພາຫະນະ/ການຂົນສົ່ງ (vāhana), ຫຼື ໂກດັງ/ຄັງເກັບ (koṣṭha) ນັ້ນ ສິ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ກ່ອນຈະຕ້ອງຮັບການຂັດຂວາງກ່ອນ (ໃຫ້ລຳດັບຄວາມສຳຄັນຕາມທີ່ລະບຸ).

Sutra 26

ब्रह्मसोमारण्यदेवयजनपुण्यस्थानवर्जाः स्थलप्रदेशाः ॥ कZ_०३.९.२६ ॥

ພື້ນທີ່ດິນທີ່ເໝາະສົມ ແມ່ນພື້ນທີ່ທີ່ບໍ່ຮວມເອົາປ່າສັກສິດຂອງພຣະພຣະຫມາ/ໂຊມາ, ສະຖານທີ່ບູຊາຍັນແກ່ເທວະດາ ແລະສະຖານທີ່ສັກສິດອື່ນໆ।

Sutra 27

आधारपरिवाहकेदारोपभोगैः परक्षेत्रकृष्टबीजहिंसायां यथोपघातं मूल्यं दद्युः ॥ कZ_०३.९.२७ ॥

ຖ້າໂດຍການ (ໃຊ້ຜິດ) ຄອງປ້ອນນ້ຳ, ຄອງລະບາຍນ້ຳ ຫຼືໂດຍການໃຊ້/ເພີ່ນພອນນາ (kedāra) ແລ້ວເຮັດໃຫ້ເມັດພືດທີ່ຫວ່ານໃນນາຂອງຄົນອື່ນເສຍຫາຍ ຕ້ອງຈ່າຍຄ່າຊົດເຊີຍຕາມສັດສ່ວນຂອງຄວາມເສຍຫາຍ।

Sutra 28

केदारारामसेतुबन्धानां परस्परहिंसायां हिंसाद्विगुणो दण्डः ॥ कZ_०३.९.२८ ॥

ເມື່ອນາ, ສວນ/ອຸທະຍານ ແລະຄັນກັ້ນນ້ຳຊົນລະປະທານ (setu-bandha) ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ກັນແລະກັນ (ໂດຍການລົບກວນ) ຄ່າປັບຈະເປັນສອງເທົ່າຂອງຄວາມເສຍຫາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ।

Sutra 29

पश्चान्निविष्टमधरतटाकं नोपरितटाकस्य केदारमुदकेनाप्लावयेत् ॥ कZ_०३.९.२९ ॥

ອ່າງນ້ຳທາງລຸ່ມທີ່ສ້າງຂຶ້ນພາຍຫຼັງ ບໍ່ຄວນໃຫ້ນ້ຳຂອງຕົນໄປຖ້ວມນາຂອງຜູ້ຖືອອ່າງນ້ຳທາງເທິງ।

Sutra 30

उपरिनिविष्टं नाधरतटाकस्य पूरास्रावं वारयेदन्यत्र त्रिवर्षोपरतकर्मणः ॥ कZ_०३.९.३० ॥

ອ່າງນ້ຳທາງເທິງ ບໍ່ຄວນຂັດຂວາງການລະບາຍນ້ຳຖ້ວມ/ນ້ຳໄຫຼອອກຂອງອ່າງນ້ຳທາງລຸ່ມ ນອກເສຍແຕ່ວ່າວຽກງານທາງລຸ່ມນັ້ນຖືກປະລະໄວ້ບໍ່ໄດ້ໃຊ້/ບໍ່ໄດ້ດຳເນີນການເປັນເວລາສາມປີ।

Sutra 31

तस्यातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः तटाकवामनं च ॥ कZ_०३.९.३१ ॥

ຖ້າຝ່າຝືນກົດນັ້ນ ຕ້ອງຖືກປັບໄໝສາຫາສະ (sāhasa) ຂັ້ນທຳອິດ (ຕ່ຳສຸດ) ແລະຕ້ອງຫຼຸດ/ຕັດແຕ່ງຮູບຮ່າງຂອງອ່າງນ້ຳ (ແກ້ໄຂທາງກາຍະພາບ) ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ।

Sutra 32

पञ्चवर्षोपरतकर्मणः सेतुबन्धस्य स्वाम्यं लुप्येत अन्यत्रापद्भ्यः ॥ कZ_०३.९.३२ ॥

ສິດຄອບຄອງ/ກຳມະສິດເທິງຄັນກັ້ນນ້ຳຊົນລະປະທານ (setu-bandha) ຈະສິ້ນສຸດ ຖ້າການໃຊ້ງານ/ການບຳລຸງຮັກສາຢຸດໄປ 5 ປີ—ຍົກເວັ້ນໃນກໍລະນີໄພພິບັດ।

Sutra 33

तटाकसेतुबन्धानां नवप्रवर्तने पाञ्चवर्षिकः परिहारः भग्नोत्सृष्टानां चातुर्वर्षिकः समुपारूढानां त्रैवर्षिकः स्थलस्य द्वैवर्षिकः ॥ कZ_०३.९.३३ ॥

ສຳລັບອ່າງນ້ຳ ແລະ ຄັນກັ້ນນ້ຳທີ່ຕັ້ງໃໝ່ ໃຫ້ຍົກເວັ້ນ/ຜ່ອນຜັນ (parihāra) 5 ປີ; ສຳລັບທີ່ແຕກພັງແລ້ວຖືກປະຖິ້ມ 4 ປີ; ສຳລັບທີ່ຟື້ນຟູແລ້ວນຳກັບມາໃຊ້ງານ 3 ປີ; ແລະສຳລັບແຕ່ພຽງທີ່ດິນ (ທີ່ຖືກຟື້ນຄືນ/ນຳມາໃຊ້) 2 ປີ।

Sutra 34

स्वात्माधाने विक्रये च ॥ कZ_०३.९.३४ ॥

ເຊັ່ນດຽວກັນ (ກົດເຫຼົ່ານີ້ໃຊ້) ໃນກໍລະນີການນຳຕົນເອງໄປຈຳນຳ/ຈຳນອງ ແລະໃນການຂາຍ (ຊັບສິນ/ງານປະເພດນັ້ນ) ດ້ວຍ।

Sutra 35

खातप्रावृत्तिमनदीनिबन्धायतनतटाककेदारारामषण्डवापानां सस्यवर्णभागोत्तरिकमन्येभ्यो वा यथोपकारं दद्युः ॥ कZ_०३.९.३५ ॥

ສຳລັບຜູ້ທີ່ດຳເນີນ (ຫຼື ບຳລຸງຮັກສາ) ການຊົນລະປະທານ ແລະ ງານນ້ຳ—ຄອງ, ຄັນກັ້ນແມ່ນ້ຳ, ອ່າງເກັບນ້ຳ, ໜອງ/ສະຫຼອງ, ນາ/ແປງຊົນລະປະທານ, ສວນ, ດົງນ້ອຍ, ແລະ ບໍ່ນ້ຳ—ຊາວນາຄວນໃຫ້ ຕາມສັດສ່ວນຂອງປະໂຫຍດທີ່ໄດ້ຮັບ ສ່ວນແບ່ງເພີ່ມເຕີມເຫນືອຈາກສ່ວນແບ່ງຜົນຜະລິດປົກກະຕິ (ຫຼື ການຜ່ອນຜັນທີ່ເທົ່າກັນ) ຫຼື ໃຫ້ຄ່າຊົດເຊີຍທຽບເທົ່າຜ່ານຜູ້ອື່ນຕາມຄວາມເໝາະສົມ។

Sutra 36

प्रक्रयावक्रयाधिभागभोगनिषृष्टोपभोक्तारश्चैषां प्रतिकुर्युः ॥ कZ_०३.९.३६ ॥

ຜູ້ທີ່ໄດ້ໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກຊັບສິນເຫຼົ່ານີ້ໂດຍການຊື້, ຂາຍຕໍ່/ໂອນ, ຈຳນຳ/ຈຳປະກັນ, ຖືຄອງແບບແບ່ງສ່ວນ, ສິດໃຊ້ປະໂຫຍດ (usufruct), ຫຼືການມອບໝາຍໃຫ້ຜູ້ອື່ນໃຊ້ ກໍຕ້ອງຮັບຜິດຊອບຕໍ່ພັນທະຕອບແທນທີ່ສອດຄ່ອງກັບຊັບສິນນັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ (ຄືຕ້ອງຮ່ວມຈ່າຍ/ຊົດເຊີຍຕາມທີ່ຈຳເປັນ)។

Sutra 37

अर्पतीकारे हीनद्विगुणो दण्डः ॥ कZ_०३.९.३७ ॥

ສຳລັບການຜິດນັດໃນການສົ່ງມອບ/ຊຳລະຄືນຕາມທີ່ສັນຍາໄວ້ (ສິ່ງທີ່ຄວນຈ່າຍ) ຄ່າປັບເທົ່າກັບສອງເທົ່າຂອງຈຳນວນທີ່ຂາດໄປ।

Sutra 38

वारे वा तोयमन्येषां प्रमादेनोपरुन्धतः ॥ कZ_०३.९.३८च्द् ॥

ເຊັ່ນດຽວກັນ ຖ້າໃນເວລາທີ່ເປັນຄິວ/ສິດຂອງຄົນອື່ນ ຜູ້ໃດໜຶ່ງໂດຍຄວາມປະມາດໄປກັ້ນ ຫຼືກັກນ້ຳຂອງເຂົາ (ກໍຕ້ອງຖືກລົງໂທດ).