Adhyaya 8
ເປັນລະຫັດປະຕິບັດທີ່ໃຊ້ໄດ້ຈິງສໍາລັບກົດໝາຍເພື່ອນບ້ານໃນເມືອງ: ກໍານົດມາດຕະຖານລັກສະນະອາຄານ ແລະ ປັບເງິນການລະເມີດທີ່ກ່ອນໃຫ້ເກີດຄວາມລໍາຄານ ເພື່ອໃຫ້ຊອກຊອຍ, ທໍ່ລະບາຍນໍ້າ, ແລະ ການຄ້າປະຈໍາວັນມີຂໍ້ຂັດແຍ່ງນ້ອຍ ແລະ ລັດຄຸ້ມຄອງໄດ້. ການກໍ່ສ້າງເອກະຊົນຖືກຄວບຄຸມເປັນຫຼັກເພື່ອປ້ອງກັນຜົນກະທົບຕໍ່ຄົນອື່ນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຕົກແຕ່ງເມືອງ. ຖະໜົນຫຼວງ ແລະ ຊອກຫຼັກໆ ຖືກປົກປ້ອງເປັນເສັ້ນເລືອດຍຸດທະສາດ; ການກີດຂວາງກາຍເປັນປະເພດຄວາມຜິດທີ່ລົງໂທດໄດ້. ປ່ອງຢ້ຽມ, ປະຕູ, ກໍາແພງ, ຂັ້ນໄດ, ທໍ່ລະບາຍ, ແລະ ທາງລະບາຍນໍ້າ ຖືກມອງເປັນຈຸດສ່ຽງທີ່ຄາດເດົາໄດ້ຕໍ່ອັນຕະລາຍ. ຄ່າປັບທີ່ກໍານົດແນ່ນອນປ່ຽນການຖຽງກັນຂອງເພື່ອນບ້ານທີ່ຍຸ່ງຍາກໃຫ້ເປັນການບັງຄັບໃຊ້ທີ່ບໍລິຫານໄດ້ ແລະ ເຮັດຊໍ້າໄດ້. ສຸຂະອະນາໄມ ແລະ ການຄວບຄຸມນໍ້າຫຼຸດຜ່ອນຄວາມເສຍຫາຍລູກໂຊ່ ແລະ ການລົບກວນສາທາລະນະສຸກ ເຮັດໃຫ້ພາລະການຟ້ອງຮ້ອງຫຼຸດລົງ. Daṇḍa ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນເທັກໂນໂລຊີການປະຕິບັດຕາມທີ່ຂະຫຍາຍໄດ້ ເສີມອໍານາດຜ່ານລະບຽບປະຈໍາວັນ.
Sutras
Sutra 1
सामन्तप्रत्यया वास्तुविवादाः ॥
ຂໍ້ພິພາດກ່ຽວກັບຊັບສິນ/ທີ່ດິນ (vāstu) ຄວນຕັດສິນໂດຍອີງໃສ່ຄໍາຢືນຢັນຂອງເພື່ອນບ້ານທີ່ຕິດກັນ (sāmanta)។
Sutra 2
गृहं क्षेत्रमारामः सेतुबन्धस्तटाकमाधारो वा वास्तुः ॥
“vāstu” (ຊັບສິນ/ສະຖານທີ່) ປະກອບມີ: ເຮືອນ, ນາ/ທົ່ງ, ສວນ/ສວນໝາກໄມ້, ຄັນກັ້ນນ້ໍາ/ເຂື່ອນ, ໜອງ/ສະລອງ, ຫຼື ແຫຼ່ງ/ຖານຮອງຮັບນ້ໍາ।
Sutra 3
कर्णकीलायससम्बन्धोऽनुगृहं सेतुः ॥
“setu” (ວຽກງານຊົນລະປະທານ/ຄັນກັ້ນນ້ໍາ) ປະກອບມີສ່ວນປະກອບທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ຂອງມັນ—ເຊັ່ນ karṇa (ສ່ວນດິນທີ່ຍື່ນ/ຄໍ້າ), kīla (ເສົາ/ຫຼັກ), ແລະອຸປະກອນເຫຼັກ—ພ້ອມທັງໂຄງສ້າງຊ່ວຍເຫຼືອ (anugṛha) ດ້ວຍ।
Sutra 4
यथासेतुभोगं वेश्म कारयेत् ॥
ເຮືອນຕ້ອງກໍ່ສ້າງໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບສິດການໃຊ້ສອຍ/ສິດຜ່ານ (easements) ທີ່ກໍານົດໄວ້ ອັນເກີ່ຍວກັບຄັນດິນ, ຄອງນໍ້າ, ແລະ ວຽກງານສາທາລະນະ (setu).
Sutra 5
अभूतं वा परकुड्यादपक्रम्य द्वावरत्नी त्रिपदीं वा देशबन्धं कारयेत् ॥
ຖ້າຍັງບໍ່ມີແຖບປ້ອງກັນ (ຂອບເຂດ) ຢູ່ແລ້ວ ຕ້ອງສ້າງຂອບເຂດດິນ (ເຂດກັ້ນ/ການຖອຍຫຼັງ) ໂດຍຖອຍອອກຈາກກຳແພງຂອງເພື່ອນບ້ານ 2 ອະຣັດນີ ຫຼື 3 ປາດາ।
Sutra 6
अवस्करं भ्रममुदपानं वा न गृहोचितादन्यत्र अन्यत्र सूतिकाकूपादानिर्दशाहादिति ॥
ບໍ່ໃຫ້ວາງຫຼຸມຂີ້ເຫຍື້ອ, ຄູ/ຮ່ອງຂີ້ເປື້ອນ (cess), ຫຼື ບໍ່ນ້ຳ ໃນບ່ອນອື່ນນອກຈາກບ່ອນທີ່ກຳນົດໄວ້ສຳລັບເຮືອນ; ຍົກເວັ້ນບໍ່/ຫຼຸມສຳລັບແມ່ຫຼັງຄອດ (sūtikā-kūpa) ທີ່ອະນຸຍາດໄດ້ພຽງແຕ່ເຖິງ 10 ມື້ (ຫຼັງຄອດ) ເທົ່ານັ້ນ।
Sutra 7
तस्यातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः ॥
ຖ້າຝ່າຝືນກົດນັ້ນ ຜູ້ກະທຳຜິດຕ້ອງຈ່າຍຄ່າປັບ sāhasa ຂັ້ນທຳອິດ (ຂັ້ນຕ່ຳສຸດ).
Sutra 8
तेनेन्धनावघातनकृतं कल्याणकृत्येष्वाचामोदकमार्गाश्च व्याख्याताः ॥
ຕາມຫຼັກການດຽວກັນນີ້ ກົດລະບຽບກ່ຽວກັບຄວາມລົບກວນທີ່ເກີດຈາກການຟັນໄມ້/ຕັດໄມ້ເປັນຟືນ ແລະກ່ຽວກັບວຽກງານສາທາລະນະປະໂຫຍດ—ເຊັ່ນ ທາງລະບາຍນ້ຳລ້າງ ແລະ ທາງນ້ຳ/ຮ່ອງນ້ຳ (ທາງລະບາຍ)—ກໍຖືກອະທິບາຍໄວ້ແລ້ວເຊັ່ນກັນ।
Sutra 9
त्रिपदीप्रतिक्रान्तमध्यर्धमरत्निं वा गाढप्रसृतमुदकमार्गं प्रस्रवणप्रपातं वा कारयेत् ॥
ຕ້ອງສ້າງທາງນ້ຳ/ຮ່ອງລະບາຍ ໃຫ້ຖອຍອອກ 3 ປາດາ; ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ໃຫ້ມີຄວາມເລິກ 1 ອະຣັດນີກຶ່ງ ແລະໃຫ້ການໄຫຼແນ່ນອນ/ຄວບຄຸມໄດ້; ຫຼືຈັດໃຫ້ມີທາງຊຶມ/ທາງອອກ ຫຼື ຈຸດປ່ອຍນ້ຳຕົກ (ເພື່ອລະບາຍ).
Sutra 10
तस्यातिक्रमे चतुष्पञ्चाशत्पणो दण्डः ॥
ຖ້າຝ່າຝືນຂໍ້ກຳນົດນັ້ນ ຈະຖືກປັບ 54 ປະນະ।
Sutra 11
एकपदीप्रतिक्रान्तमरत्निं वा चक्रिचतुष्पदस्थानमग्निष्ठमुदञ्जरस्थानं रोचनीं कुट्टनीं वा कारयेत् ॥
ຈະຕ້ອງຈັດໃຫ້—ເບື້ອງອອກໄປ 1 ປະດະ ຫຼືພາຍໃນ 1 ອະຣັດນິ—ມີບ່ອນເຊັ່ນ ບ່ອນຈອດລົດ/ຖານລໍ້, ບ່ອນສຳລັບສັດສີ່ຂາ, ບ່ອນກໍ່ໄຟ/ເຕົາ, ບ່ອນວາງໄຫນ້ຳ, ແລະອຸປະກອນໃຫ້ແສງ/ໃຊ້ເຮັດວຽກ (rocanī, kuṭṭanī) ດ້ວຍ।
Sutra 12
तस्यातिक्रमे चतुर्विंशतिपणो दण्डः ॥
ຖ້າຝ່າຝືນກົດນັ້ນ ຈະຖືກປັບ 24 ປະນະ។
Sutra 13
सर्ववास्तुकयोः प्राक्षिप्तकयोर्वा शालयोः किष्कुरन्तरिका त्रिपदी वा ॥
ລະຫວ່າງໂຮງເກັບເຂົ້າ/ຄັງສິນຄ້າ—ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ຮອບໆແປງກໍ່ສ້າງທັງໝົດ ຫຼືໃນອາຄານທີ່ແຊກ/ຕິດກັນ—ຊ່ອງຫ່າງທີ່ກຳນົດແມ່ນ 1 ກິສກຸ ຫຼື 3 ປະດະ।
Sutra 14
तयोश्चतुरङ्गुलं नीप्रान्तरम् (नीव्रान्तरम्) समारूढकं वा ॥
ລະຫວ່າງເຮືອນ/ກຳແພງທີ່ຕິດກັນສອງຝ່າຍ ຄວນເວັ້ນຊ່ອງຫ່າງ 4 ອັງກຸລາ, ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນໃຫ້ຈັດເຮັດຮອຍຕໍ່ແບບຍົກຂຶ້ນ/ເປັນຂັ້ນ (samārūḍhaka)។
Sutra 15
किष्कुमात्रमाणिद्वारमन्तरिकायां खण्डफुल्लार्थमसम्पातं कारयेत् ॥
ໃນຊ່ອງກາງ (antarikā) ອາດເຮັດປະຕູ/ຮູເປີດນ້ອຍໆ ຂະໜາດເທົ່າ 1 kiṣku ໄດ້ ແຕ່ບໍ່ຄວນໃຫ້ເຂົ້າໄດ້ໂດຍກົງ ຫຼືໃຫ້ການປະທະໂດຍກົງ; ເປັນໄວ້ໃຊ້ງານຈໍາກັດເທົ່ານັ້ນ (ເຊັ່ນ ເຂົ້າໄປຊ່ອມແປງ/ບໍລິຮັກສາ)។
Sutra 16
प्रकाशार्थमल्पमूर्ध्वं वातायनं कारयेत् ॥
ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ແສງ ຄວນເຮັດປ່ອງຢ້ຽມນ້ອຍໆ ໃຫ້ຢູ່ສູງຂຶ້ນໄປຂ້າງເທິງ।
Sutra 17
तदवसिते वेश्मनिच्छादयेत् ॥
ເມື່ອສິ່ງນັ້ນ (ການກໍ່ສ້າງ/ການຈັດວາງຮູເປີດ) ສໍາເລັດແລ້ວ ຄວນປົກຄຸມ/ປິດເຮືອນໃຫ້ຖືກຕ້ອງ (ແມ່ນການສໍາເລັດງານແລະເຮັດໃຫ້ປອດໄພ)។
Sutra 18
सम्भूय वा गृहस्वामिनो यथेष्टं कारयेयुः अनिष्टं वारयेयुः ॥
ຫຼືອີກຢ່າງໜຶ່ງ ເຈົ້າຂອງເຮືອນອາດຮ່ວມມືກັນ: ສິ່ງໃດທີ່ພວກເຂົາເຫັນດີຮ່ວມກັນ ກໍໃຫ້ເຮັດຕາມທີ່ປາຖະໜາ ແລະສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ພຶງປາດ ກໍໃຫ້ຫ້າມໄວ້/ຢັບຢັ້ງໄວ້।
Sutra 19
वानलट्याश्चोर्ध्वमावार्यभागं कटप्रच्छन्नमवमर्शभित्तिं वा कारयेद्वर्षाबाधभयात् ॥
ເທິງເສັ້ນ/ຂອບແດນຂຶ້ນໄປ ຄວນກໍ່ສ້າງສ່ວນທີ່ປ້ອງກັນໄວ້—ອາດຈະປິດບັງດ້ວຍເສື່ອ/ສານສາດ ຫຼືເຮັດເປັນຜິວກໍາແພງປ້ອງກັນ—ເນື່ອງຈາກຢ້ານຄວາມເສຍຫາຍ ແລະຄວາມລໍາຄານຈາກຝົນ।
Sutra 20
तस्यातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः प्रतिलोमद्वारवातायनबाधायां च अन्यत्र राजमार्गरथ्याभ्यः ॥
ຖ້າຝ່າຝືນກົດນັ້ນ ຈະຖືກປັບໂທດ sāhasa ຂັ້ນທຳອິດ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ກໍລະນີກີດຂວາງປະຕູ ຫຼື ປ່ອງຢ້ຽມ ໃນວິທີທີ່ບໍ່ເໝາະສົມ/ຕໍ່ຕ້ານ—ຍົກເວັ້ນກໍລະນີທີ່ກ່ຽວກັບຖະໜົນຫຼວງຂອງກະສັດ ແລະ ຖະໜົນສາທາລະນະ.
Sutra 21
खातसोपानप्रणालीनिश्रेण्यवस्करभागैर्बहिर्बाधायां भोगनिग्रहे च ॥
ເຊັ່ນດຽວກັນ (ການຄວບຄຸມໂດຍໂທດ) ໃນກໍລະນີທີ່ມີການກີດຂວາງພາຍນອກເນື່ອງຈາກຮູຂຸມ, ຂັ້ນບັນໄດ, ທໍ່/ຮ່ອງລະບາຍນ້ຳ, ບັນໄດ, ຫຼື ສ່ວນທີ່ຍື່ນອອກ—ແລະເມື່ອສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນຈຳກັດການໃຊ້ສິດ ແລະ ການເພີດເພີນອັນຊອບດ້ວຍກົດໝາຍຂອງຜູ້ອື່ນ.
Sutra 22
परकुड्यमुदकेनोपघ्नतो द्वादशपणो दण्डः मूत्रपुरीषोपघाते द्विगुणः ॥
ການເຮັດໃຫ້ກຳແພງ/ເຮືອນຂອງຜູ້ອື່ນເສຍຫາຍໂດຍນ້ຳ ປັບ 12 ປະນະ; ຖ້າເສຍຫາຍເນື່ອງຈາກປັດສະວະ ຫຼື ອຸຈາລະ ປັບເປັນສອງເທົ່າ.
Sutra 23
प्रणालीमोक्षो वर्षति अन्यथा द्वादशपणो दण्डः ॥
ການປ່ອຍນ້ຳອອກທາງທໍ່ນ້ຳລົງ (ທໍ່ລະບາຍ) ອະນຸຍາດເມື່ອຝົນຕົກ; ຖ້າບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ ປັບ 12 ປະນະ.
Sutra 24
प्रतिषिद्धस्य च वसतः निरस्यतश्चावक्रयिणमन्यत्र पारुष्यस्तेयसाहससंग्रहणमिथ्याभोगेभ्यः ॥
ຖ້າຜູ້ເຊົ່າຢູ່ອາໄສໃນລັກສະນະທີ່ຖືກຫ້າມ ຫຼືຖ້າລາວຖືກໄລ່ອອກ ເຈົ້າຂອງເຮືອນສາມາດເອົາລາວອອກ/ໄລ່ອອກໄດ້—ຍົກເວັ້ນໃນກໍລະນີທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການທໍາຮ້າຍ, ການລັກ, ການກະທໍາຮຸນແຮງ, ການຍຶດຄອງ/ກັກໄວ້ໂດຍຜິດກົດໝາຍ, ຫຼືການໃຊ້ປະໂຫຍດ/ອ້າງສິດໂດຍຫຼອກລວງ ຊຶ່ງຕ້ອງຈັດການຕາມຄວາມຜິດແຕ່ລະປະເພດນັ້ນໆ।
Sutra 25
स्वयं अभिप्रस्थितो वर्षावक्रयशेषं दद्यात् ॥
ຖ້າຜູ້ເຊົ່າອອກໄປດ້ວຍຄວາມສະໝັກໃຈ ຕ້ອງຈ່າຍຄ່າເຊົ່າປະຈຳປີທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ໃຫ້ຄົບ।
Sutra 26
सामान्ये वेश्मनि साहाय्यमप्रयच्छतः सामान्यमुपरुन्धतो भोगं च गृहे द्वादशपणो दण्डः ॥
ໃນເຮືອນຢູ່ຮ່ວມ ຜູ້ໃດບໍ່ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫຼືອຕາມຄວນ ຫຼືຂັດຂວາງການເຂົ້າໃຊ້ຮ່ວມ ແລະຍຶດເອົາການໃຊ້ປະໂຫຍດໃນເຮືອນເປັນຂອງຕົນ ຕ້ອງຖືກປັບ 12 ປະນະ।
Sutra 27
विनाशयतस्तद्द्विगुणः ॥
ສຳລັບຜູ້ທີ່ທຳລາຍ (ສິ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກ/ປະໂຫຍດຮ່ວມ) ໂທດແມ່ນເປັນສອງເທົ່າຂອງນັ້ນ।
Sutra 28
विवृतानां च सर्वेषां सामान्यो भोग इष्यते ॥
…ແລະສຳລັບສິ່ງທັງໝົດທີ່ເປີດໂລ່ງ/ເຂົ້າເຖິງໄດ້ເຊັ່ນນັ້ນ ກຳນົດໃຫ້ມີການໃຊ້ຮ່ວມ (ແບ່ງປັນການໃຊ້) ເປັນຫຼັກ।
Frequently Asked Questions
Reduced neighbour-conflict, controlled rainwater/waste nuisance, safer and more durable housing stock, unobstructed lanes (especially near royal roads), and reliable shared-use arrangements—supporting public health, commerce, and predictable urban administration.
A ‘pūrvaḥ sāhasa-daṇḍaḥ’ for violating the specified construction constraints and for obstructive doors/windows (except on royal roads/main lanes); 12 paṇas for external obstruction via stairs/drains/ladders/refuse parts and for water damage to another’s wall; double (24 paṇas) for urine/feces damage; 12 paṇas for improper drain release when it is raining; 12 paṇas for refusing help/obstructing common enjoyment in a common house, doubled if one destroys common facilities; additional eviction/tenant-liability rules for prohibited residence and rent/remaining-term settlement are stated.
Ask anything about Adhyaya 8 of the Arthashastra
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Arthashastra in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
