Adhyaya 46

Verse 1

नारद उवाच । बहूदकस्य कुंडस्य तीरस्थं लिंगमुत्तमम् । कपिलेश्वरमभ्यर्च्य नंदभद्रस्ततः सुधी

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು - ಬಹುದಕ ಕುಂಡದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತಮವಾದ ಕಪಿಲೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ನಂದಭದ್ರನು (ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು).

Verse 2

प्रणम्य चाग्रतस्तस्थौ प्रबद्धकरसंपुटः । संसारचरितैः किंचिद्द्रुःखी गाथां व्यगायत

ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಮುಗಿದು ಸ್ವಾಮಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು. ಸಂಸಾರದ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಅವನು ಒಂದು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದನು.

Verse 3

स्रष्टारमस्य जगतश्चेत्पश्यामि सदाशिवम् । नानापृच्छाभिरथ तं कुर्यां नाथं विलज्जितम्

ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ನಾನು ಕಂಡರೆ, ನಾನಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಲಜ್ಜಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವೆನು.

Verse 4

अपूर्यमाणं तव किं जगत्संसृजनं विना । निरीह बहुधा यत्ते सृष्टं भार्गववज्जगत्

ಓ ನಿರೀಹನೇ (ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದವನೇ)! ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸದಿದ್ದರೆ ನಿನಗೇನು ಕೊರತೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು? ಭಾರ್ಗವನಂತೆ ನೀನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬಹು ಬಗೆಯಾಗಿ ಏಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ?

Verse 5

सचेतनेन शुद्धेन रागादिरहितेन च । अथ कस्मादात्मसदृशं न सृष्टं निर्मितं जडम्

ನೀವು ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಾಗಾದಿ ದೋಷರಹಿತರು; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮಂತೆಯೇ ಚೈತನ್ಯ ತತ್ತ್ವ ಏಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ? ಈ ಜಡ ಜಗತ್ತು ಏಕೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು?

Verse 6

निर्वैरेण समेनाथ सुखदुःखभवाभवैः । ब्रह्मादिकीटपर्यन्तं किमेव क्लिश्यते जगत्

ಹೇ ನಾಥ, ನೀವು ನಿರ್ವೈರ ಮತ್ತು ಸಮಭಾವಿ; ಆದರೂ ಸುಖದುಃಖ ಹಾಗೂ ಭವಾಭವಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಕೀಟದವರೆಗೆ ಜಗತ್ತು ಏಕೆ ಕ್ಲೇಶಪಡುವುದು?

Verse 7

कांश्चित्स्वर्गेथ नरके पातयंस्त्वं सदाशिव । किं फलं समवाप्नोषि किमेवं कुरुषे वद

ಹೇ ಸದಾಶಿವ, ಕೆಲವರನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ, ಕೆಲವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾ ನೀವು ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ? ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ—ಹೇಳಿ.

Verse 8

इष्टैः पुत्रादिभिर्नाथ वियुक्ता मानवा ह्यमी । क्रंदंति करुणासार किं घृणापि भवेन्न ते

ಹೇ ನಾಥ, ಕರುಣಾಸಾರ! ಪುತ್ರಾದಿ ಪ್ರಿಯರಿಂದ ವಿಯುಕ್ತರಾದ ಈ ಮಾನವರು ಕರುಣವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕರುಣೆಯ ಒಂದು ಕಣವೂ ಉದಯಿಸದೆಯೇ?

Verse 9

अतीव नोचितं सर्वमेतदीश्वर सर्वथा । यत्ते भक्ताः समं पापैर्मज्जंते दुःखसागरे

ಹೇ ಈಶ್ವರ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಅನೌಚಿತ—ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರೂ ಪಾಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದುಃಖಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವುದು.

Verse 10

एवंविधेन संसारचारित्रेण विमोहिताः । स्थानां तरं न यास्यामि भोक्ष्ये पास्यामि नोदकम्

ಸಂಸಾರದ ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ನಾನು ಇನ್ನು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆಹಾರವೂ ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನೀರೂ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 11

मरणांतमेव यास्यामि स्थास्ये संचिंतयन्नदः । स एवं विमृशन्नेव नंदभद्रः स्वयं स्थितः

‘ಮರಣಾಂತವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೋಗುವೆನು; ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲುವೆನು’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತ ನಂದಭದ್ರನು ತಾನೇ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 12

ततश्चतुर्थे दिवसे बहूकतटे शुभे । कश्चिद्बालः सप्तवर्षः पीडापीडित आययौ

ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ, ಶುಭವಾದ ಬಹೂಕ ತಟದಲ್ಲಿ, ಏಳು ವರ್ಷದ ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕ ತೀವ್ರ ಪೀಡೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಬಂದನು।

Verse 13

कृशोतीव गलत्कुष्ठी प्रमुह्यंश्च पदेपेद । नंदभद्रमुवाचेदं कृच्छ्रात्संस्तभ्य बालकः

ಆ ಬಾಲಕನು ಅತ್ಯಂತ ಕೃಶನಾಗಿದ್ದು, ಕುಷ್ಠವು ಕರಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಮೂರ್ಚೆ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದನು; ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೆ ತಡೆದು ನಂದಭದ್ರನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 14

अहो सुरूपसर्वांग कस्माद्दुःखी भवानपि । ततोस्य कारणं सर्वं व्याचष्ट नंदभद्रकः

“ಅಹೋ! ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಸುಸಂಘಟಿತ ಸರ್ವಾಂಗವಂತನೇ, ನೀನು ಕೂಡ ಏಕೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿರುವೆ?” ನಂತರ ನಂದಭದ್ರನು ತನ್ನ ದುಃಖದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರಣವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 15

श्रुत्वा तत्कारणं सर्वं बालो दीनमना ब्रवीत् । अहो हा कष्टमत्युग्रं बुधानां यदबुद्धिता

ಆ ಕಾರಣವನ್ನೆಲ್ಲ ಕೇಳಿ ಆ ಬಾಲನು ದೀನಮನದಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ಅಯ್ಯೋ! ಎಷ್ಟು ಭಯಂಕರ ದುಃಖ! ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಜ್ಞಾನತೆ ಉಂಟಾಗುವುದು!”

Verse 16

संपूर्णोद्रियगात्रा यन्मर्तुमिच्छंति वै वृथा । मुहूर्ताद्ध्यत्र खट्वांगो मोक्षमार्गमुपागतः

ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಅಂಗಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಜನರು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಸಾಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಖಟ್ವಾಂಗನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲೇ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 17

तदहो भारतं खंडं सत्यायुषि त्यजेद्धि कः । अहमेव दृढो मन्ये पितृभ्यां यो विवर्जितः

ಹಾಗಾದರೆ—ಸತ್ಯವಾದ ಆಯುಷ್ಯ ಉಳಿದಿರುವಾಗ ಭಾರತಖಂಡವನ್ನು ಯಾರು ತ್ಯಜಿಸುವರು? ನಾನು ಮಾತ್ರ ದೃಢನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಿಂದ ವಂಚಿತನು.

Verse 18

अशक्तश्चलितुं वापि मर्तुमिच्छामि नापि च । सर्वे लाभाः सातिमाना इति सत्या बतश्रुतिः

ನಾನು ಚಲಿಸಲೂ ಅಶಕ್ತನು; ಆದರೂ ಸಾಯಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಯ್ಯೋ! ಪುರಾತನ ವಚನ ಸತ್ಯ—ಪ್ರತಿ ಲಾಭವೂ ತನ್ನೊಡನೆ ಗರ್ವ ಮತ್ತು ನೋವಿನ ಭಾರವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.

Verse 19

संतोषोऽप्युचितस्तुभ्यं देहं यस्य दृढं त्विदम् । शरीरं नीरुजं चेन्मे भवेदपि कथंचन

ನಿನಗೆ ಸಂತೋಷವು ಯುಕ್ತ; ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ದೇಹ ದೃಢವಾಗಿದೆ. ಅಯ್ಯೋ! ಹೇಗಾದರೂ ನನ್ನ ದೇಹವೂ ನಿರೋಗಿಯಾಗಲಿ ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ಆಶೆ.

Verse 20

क्षणेक्षणे च तत्कुर्यां भुज्यते यद्युगेयुगे । इंद्रियाणि वशे यस्य शरीरं च दृढं भवेत्

ಕ್ಷಣಕ್ಷಣವೂ ನಾನು ಅದನ್ನೇ ಮಾಡುವೆನು; ಅದರಿಂದ ಯುಗಯುಗಾಂತರವೂ ಜೀವನಭೋಗ ಸಿಗುವುದು—ನನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಶದಲ್ಲಿದ್ದು ದೇಹವು ದೃಢವಾಗಿದ್ದರೆ.

Verse 21

सोऽप्यन्यदिच्छते चेच्च कोऽन्यस्तस्मादचेतनः । शोकस्थानसहस्राणि हर्षस्थानशतानि च

ಅಂಥವನು ಕೂಡ ಇನ್ನೇನನ್ನಾದರೂ ಬಯಸಿದರೆ, ಅವನಿಗಿಂತ ಅಚೇತನನು ಯಾರು? ಶೋಕಸ್ಥಾನಗಳು ಸಾವಿರಾರು; ಹರ್ಷಸ್ಥಾನಗಳು ನೂರಾರು ಮಾತ್ರ.

Verse 22

दिवसे दिवसे मूढमावशंति न पंडितम् । न हि ज्ञानविरुद्धेषु बह्वबपायेषु कर्मसु

ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಆಪತ್ತುಗಳು ಮೂಢನನ್ನೇ ಆವರಿಸುತ್ತವೆ, ಪಂಡಿತನನ್ನಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಪಂಡಿತನು ಜ್ಞಾನವಿರುದ್ಧವಾದ, ಬಹು ಅಪಾಯಕರ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 23

मूलघातिषु सज्जंते बुद्धिमंतो भवद्विधाः । अष्टांगां बुद्धिमाहुर्यां सर्वाश्रेयोविघातिनीम

ನಿಮ್ಮಂತಹ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ದುಃಖದ ಮೂಲವನ್ನೇ ಹೊಡೆಯಲು ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅಷ್ಟಾಂಗ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಸರ್ವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 24

श्रुतिस्मृत्यविरुद्धा सा बुद्धिस्त्वय्यस्ति निर्मला । अथ कृच्छ्रेषु दुर्गेषु व्यापत्सु स्वजनस्य च

ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದ ಆ ನಿರ್ಮಲ ಬುದ್ಧಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿದೆ; ಅದು ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ದುರ್ಗಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಜನರಿಗೆ ಬಂದ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 25

शारीरमानसैर्दुःखैर्न सीदंति भवद्विधाः । नाप्राप्यमभिवांछंति नष्टं नेच्छंति शोचितुम्

ನಿಮ್ಮಂತಹ ಸಜ್ಜನರು ದೇಹ‑ಮನದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪ್ರಾಪ್ಯವಾದುದನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಷ್ಟವಾದುದಕ್ಕಾಗಿ ಶೋಕಿಸುವುದನ್ನೂ ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 26

आपत्सु च न मुह्यंति नराः पंडितबुद्धयः । मनोदेहसमुत्थाभ्यां दुःखाब्यामर्पितं जगत्

ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು ಮರುಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಜಗತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಎರಡು ವಿಧದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 27

तयोर्व्याससमासाभ्यां शमोपायमिमं श्रृणु । व्याधेरनिष्टसंस्पर्शाच्छ्रमादिष्टविसर्जनात्

ಆ ಎರಡು ದುಃಖಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿಯೂ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿಯೂ ಕೇಳು—ರೋಗಕಾರಕ ಅನಿಷ್ಟಸಂಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಉಪದೇಶಿಸಿದಂತೆ ಶ್ರಮಾದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು.

Verse 28

चतुर्भिः कारणैर्दुःखं शीरिरं मानसं च यत् । मानसं चाप्यप्रियस्य संयोगः प्रियवर्जनम्

ದುಃಖ ಎರಡು ವಿಧ—ಶಾರೀರಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ—ಇದು ನಾಲ್ಕು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖ ಅಪ್ರಿಯಸಂಯೋಗದಿಂದಲೂ, ಪ್ರಿಯವಿಯೋಗದಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Verse 29

द्विप्रकारं महाकष्टं द्वयोरेतदुदाहृतम् । मानसेन हि दुःखैन शरीरमुपतप्यते

ಈ ಮಹಾಕಷ್ಟವನ್ನು ದ್ವಿವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಾನಸಿಕ ದುಃಖದಿಂದ ದೇಹವೂ ತಪಿಸಿ ಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 30

अयःपिंडेन तप्तेन कुंभसंस्थमिवोदकम् । तदाशु प्रति काराच्च सततं च विवर्जनात्

ಕೆಂಪಾಗಿ ತಪ್ತವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಿಂಡದಿಂದ ಕುಂಭದಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಬಿಸಿಯಾಗುವಂತೆ, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಸದಾ ವರ್ಜಿಸಿದರೆ ಅದು ಶೀಘ್ರ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 31

व्याधेराधेश्च प्रशमः क्रियायोगद्वयेन तु । मानसं शमयेत्तस्माज्ज्ञानेनाग्निमिवांबुना

ರೋಗ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವೇದನೆಯ ಶಮನವು ದ್ವಿವಿಧ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗದಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನರೂಪ ಜಲದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಂದಿಸುವಂತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಮಿಸಬೇಕು.

Verse 32

प्रशांते मानसे ह्यस्य शारीरमुपशाम्ति । मनसो दुःखमूलं तु स्नेह इत्युपलभ्यते

ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಶಾಂತವಾದಾಗ ಅವನ ಶಾರೀರಿಕ ವೇದನೆಯೂ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ; ಮನದ ದುಃಖದ ಮೂಲ ‘ಸ್ನೇಹ’ ಅಂದರೆ ಆಸಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 33

स्नेहाच्च सज्जनो नित्यं जन्तुर्दुःखमुपैति च । स्नेहमूलानि दुःखानि स्नेहजानि भायानि च

ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಜ್ಜನನಾದ ಜೀವಿಯೂ ನಿತ್ಯ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ದುಃಖಗಳು ಆಸಕ್ತಿಮೂಲವಾದವು, ಭಯಗಳೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುವವು.

Verse 34

शोकहर्षौ तथायासः सर्वं स्नेहात्प्रवर्तते

ಶೋಕ-ಹರ್ಷ ಹಾಗೂ ಆಯಾಸ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 35

स्नेहात्करणरागश्च प्रजज्ञे वैषयस्तथा । अश्रेयस्कावुभावतौ पूर्वस्तत्र गुरुः स्मृतः

ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯರಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷಯಕಾಮವೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಅಶ್ರೇಯದ ಕಾರಣಗಳು; ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ્નೇಹವೇ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇರಕನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 36

त्यागी तस्मान्न दुःखी स्यान्नर्वैरो निरवग्रहः । अत्यागी जन्ममरणे प्राप्नोतीह पुनःपुनः

ಆದುದರಿಂದ ತ್ಯಾಗಿ ದುಃಖಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ವೈರರಹಿತನಾಗಿ, ಹಿಡಿತ-ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದವನು ಇಲ್ಲಿ ಪುನಃಪುನಃ ಜನನಮರಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 37

तस्मात्स्नेहं न लिप्सेन मित्रेभ्यो धनसंचयात् । स्वशरीरसमुत्थं च ज्ञानेन विनिर्वतयेत्

ಆದುದರಿಂದ ಮಿತ್ರರಿಂದಾಗಲಿ ಧನಸಂಚಯದಿಂದಾಗಲಿ ಸ्नेಹಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಬಾರದು. ಸ್ವದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಬಂಧನದುಃಖವನ್ನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿವಾರಿಸಬೇಕು.

Verse 38

ज्ञानान्वितेषु सिद्धेषु शास्त्रूज्ञेषु कृतात्मसु । न तेषु सज्जते स्नेहः पद्मपत्रेष्विवोदकम्

ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಕೃತಾತ್ಮರಾದ ಸಿದ್ಧರ ಮೇಲೆ ಸ्नेಹಾಸಕ್ತಿ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಪದ್ಮಪತ್ರದ ಮೇಲಿನ ನೀರಿನಂತೆ ಜಾರಿಹೋಗುತ್ತದೆ.

Verse 39

रागाभिभूतः पुरुषः कामेन परिकृष्यते । इच्छा संजायते चास्य ततस्तृष्णा प्रवर्धते

ರಾಗದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಾಮ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಇಚ್ಛೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ನಂತರ ತೃಷ್ಣೆ ಕ್ರಮೇಣ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 40

तृष्णा हि सर्वपापिष्ठा नित्योद्वेगकरी मता । अधर्मबहुला चैव घोररूपानुबंधिनी

ತೃಷ್ಣೆಯು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪಾಪಿಷ್ಠವೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ನಿತ್ಯವೂ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಧರ್ಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಭೀಕರ ಫಲಾನುಬಂಧವನ್ನು ಹೊರುತ್ತದೆ.

Verse 41

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यतः । यासौ प्राणांतिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

ದುರ್ಮತಿಗಳು ತ್ಯಜಿಸಲು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಭಾವಿಸುವ, ಎಂದಿಗೂ ಜೀರ್ಣವಾಗದ, ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ರೋಗವಾದ ಆ ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನಿಗೆ ಸುಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 42

अनाद्यंता तु सा तृष्णा ह्यंतर्देहगता नृणाम् । विनाशयति संभूता लोहं लोहमलो यथा

ಆ ತೃಷ್ಣೆಗೆ ಆದಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂತವೂ ಇಲ್ಲ; ಅದು ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹದೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗಲೇ ಅವರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ—ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ತುಕ್ಕು ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ.

Verse 43

यथैवैधः समुत्थेन वह्निना नाशमृच्छति । तथाऽकृतात्मा लोबेन स्वोत्पन्नेन विनश्यति

ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಅದೇ ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಕೃತಾತ್ಮನು ತನ್ನೊಳಗೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಲೋಭದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

तस्माल्लोभो न कर्तव्यः शरीरे चात्मबंधुषु । प्राप्तेषु व न हृष्येत नाशो वापि न शोचयेत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಭವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು—ದೇಹದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಆತ್ಮಬಂಧುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ. ದೊರೆತಾಗ ಹರ್ಷಿಸಬಾರದು; ನಷ್ಟವಾದಾಗ ಶೋಕಿಸಬಾರದು.

Verse 45

नंदभद्र उवाच । अहो बाल न बालस्त्वं मतो मे त्वां नमाम्यहम् । त्वद्वाक्यैरतितृप्तोऽहं त्वां तु प्रक्ष्यामि किंचन

ನಂದಭದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಅಹೋ ಬಾಲಾ! ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಬಾಲನಲ್ಲ; ನಾನು ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ವಚನಗಳಿಂದ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 46

कामक्रोधावहंकारमिंद्रियाणि च मानवाः । निंदंति तत्र मे नित्यं विवक्षेयं प्रजायते

ಮಾನವರು ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅವೇ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ನನ್ನೊಳಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಹೇಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Verse 47

अहमेष ममेदं च कार्यमीदृशकस्त्वहम् । इत्यादि चात्मविज्ञानमहंकार इति स्मृतः

“ನಾನು ಇದೇನೆ, ಇದು ನನ್ನದು, ಈ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು, ನಾನು ಇಂಥವನು”—ಇಂತಹ ಆತ್ಮಸಂಬಂಧಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನೇ ‘ಅಹಂಕಾರ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

Verse 48

परिहार्यः य चेत्तं च विनोन्मत्तः प्रकीर्यते । कामोऽभिलाष इत्युक्तः सं चेत्पुंसा विवर्ज्यते

ಯಾವ ಮನೋಪ್ರೇರಣೆ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇತ್ತಿಚ್ಚೆದುರು ಚದುರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಪರಿಹಾರ್ಯ. ಅದನ್ನೇ ‘ಕಾಮ’ ಅಂದರೆ ಅಭಿಲಾಷೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 49

कथं स्वर्गो मुमुक्षा वा साध्यते दृषदा यथा । क्रोधो वा यदि संत्याज्यस्ततः शत्रुक्षयः कथम्

ಸ್ವರ್ಗವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷಾಭಿಲಾಷೆಯಾಗಲಿ—ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಸಾಧಿಸುವಂತೆ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಶತ್ರುನಾಶ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ?

Verse 50

बाह्यानामांतराणां वा विना तं तृणवद्विदुः । इंद्रियाणि निगृह्यैव दुष्टानीति निपीडयेत्

ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಹೊರಗಿನವೂ ಒಳಗಿನವೂ ಎಲ್ಲವೂ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ತೃಣಸಮಾನ ತুচ್ಛವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ದುಷ್ಟ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ದಮನಿಸಬೇಕು.

Verse 51

कथं स्याद्धर्मश्रवणं कथं वा जीवनं भवेत् । एतस्मिन्मे मनो विद्धंखिद्यतेऽज्ञानसंकटे

ಧರ್ಮಶ್ರವಣ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ, ಜೀವನವೇ ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ? ಈ ಅಜ್ಞಾನಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಗಾಯಗೊಂಡಂತೆ ದುಃಖದಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 52

तथा कस्मादिदं सृष्टं जडं विश्वं चिदात्मना । एवं यद्बहुधा क्लेशः पीड्यते हा कुतस्त्विदम्

ಹಾಗಾದರೆ ಚೈತನ್ಯಾತ್ಮನು ಈ ಜಡ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಏಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು? ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಏಕೆ ಪೀಡಿಸುತ್ತದೆ—ಅಯ್ಯೋ, ಇದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು?

Verse 53

बाल उवाच । सम्यगेतद्यथा पृष्टं यत्र मुह्यंति जंतवः । श्रृण्वेकाग्रमना भूत्वा ज्ञातं द्वैपायनान्मया

ಬಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೀ; ಇದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕಾಗ್ರಮನದಿಂದ ಕೇಳು; ಇದನ್ನು ನಾನು ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ)ರಿಂದ ತಿಳಿದೆನು.

Verse 54

प्रकृतिः पुरुषश्चैव अनादी श्रृणुमः पुरा । साधर्म्येणावतिष्ठेते सृष्टेः प्रागजरामरौ

ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಇಬ್ಬರೂ ಅನಾದಿಗಳು ಎಂದು ಪುರಾತನದಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮುನ್ನ ಅವರು ಸಾಧರ್ಮ್ಯದಿಂದ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಇಬ್ಬರೂ ಅಜರರು, ಅಮರರು.

Verse 55

ततः कालस्वबावाभ्यां प्रेरिता प्रकृतिः पुरा । पुंसः संयोगमैच्छत्सा तदभावात्प्रकुप्यत

ಆಗ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಬಯಸಿದಳು; ಆ ಸಂಯೋಗದ ಅಭಾವದಿಂದ ಅವಳು ವ್ಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಪ್ರಕುಪಿತಳಾದಳು।

Verse 56

ततस्तमोमयी सा च लीलया देववीक्षिता । राजसी समभूद्दूष्टा सात्त्विकी समजायत

ನಂತರ ತಮೋಮಯಿಯಾದ ಆಕೆಯನ್ನು ದೇವನು ಲೀಲೆಯಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಪಾತ ಮಾಡಿದನು; ಅವಳು ದೂಷಿತವಾಗಿ ಚಂಚಲ ರಾಜಸೀ ಆಯಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾತ್ತ್ವಿಕವೂ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 57

एवं त्रिगुणतां याता प्रकृतिर्देवदर्शनात् । तां समास्थाय परमस्त्रिमूर्तिः समजायत

ಈ ರೀತಿ ದೇವದರ್ಶನದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯು ತ್ರಿಗುಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಅವಳನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪರಮ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 58

तस्याः प्रोच्चारणार्थं च प्रवृत्तः स्वांशतस्ततः । असूयत महत्तत्त्वं त्रिगुणं तद्विदुर्बुधाः

ಅವಳ ವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಕಟನೆಗಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಂಶದಿಂದ ಪ್ರವೃತ್ತನಾದನು; ಆಗ ತ್ರಿಗುಣಯುಕ್ತ ‘ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ’ ಉದ್ಭವಿಸಿತು ಎಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 59

अहंकार स्ततो जातः सत्त्वराजसतामसः । तमो रजस्त्वमापद्य रजः सत्त्वगुणं नयेत्

ನಂತರ ಸತ್ತ್ವ-ರಜಸ್-ತಮಸ್ ಸ್ವಭಾವದ ಅಹಂಕಾರವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ತಮಸ್ ರಜಸ್ಸಿನತ್ತ ವಾಲುತ್ತದೆ, ರಜಸ್ ಮತ್ತೆ ಸತ್ತ್ವಗುಣದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ।

Verse 60

शुद्धसत्त्वे ततो मोक्षं प्रवदंति मनीषिणः । तमसो रजसस्त स्मात्संशुद्ध्यर्थं च सर्वशः

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವದಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಶೋಧಿಸಬೇಕು.

Verse 61

जीवात्मसंज्ञान्स्वीयांशान्व्यभजत्परमेश्वरः । तावंतस्ते च क्षेत्र्ज्ञा देहा यावंत एव हि

ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ‘ಜೀವಾತ್ಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವಿಭಜಿಸಿದನು. ಎಷ್ಟು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಆತ್ಮಗಳು ಇದ್ದವೋ ಅಷ್ಟೇ ನಿಜವಾಗಿ ದೇಹಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 62

निःसरंति यथा लोहात्तप्तल्लिंगात्स्फुलिंगकाः । तन्मात्रभूतसर्गोयमहंकारात्तु तामसात्

ಹುರಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗುಂಡಿನಿಂದ ಕಿಡಿಗಳು ಹೊರಬರುವಂತೆ, ತಾಮಸ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳೂ ಭೂತತತ್ತ್ವಗಳೂ ಎಂಬ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಪ್ರವಾಹ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ.

Verse 63

इंद्रियाणां सात्त्विकाच्च त्रिगुणानि च तान्यपि । एतैः संसिद्धयंत्रेण सच्चिदानन्दवीक्षणात्

ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಅಂಶದಿಂದ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳೂ ತ್ರಿಗುಣಮಯವೇ. ಈ ಸಾಧನ-ಯಂತ್ರದಿಂದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದದ ದರ್ಶನವಾಗುವುದರಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 64

रजस्तमश्च शोध्यंते सत्त्वेनैव मुमुक्षुभिः । तस्मात्कामं च क्रोधं च इंद्रियाणां प्रवर्तनम्

ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿಗಳು ಸತ್ತ್ವದ ಮೂಲಕವೇ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು—ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ಕಡೆಗೆ ಓಡುವುದನ್ನು—ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 65

अहंकारं च संसेव्य सात्त्विकीं सिद्धिमश्नुते । राजसास्तामसाश्चैव त्याज्याः कामादयस्त्वमी

ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ರಜಸ್ಸು-ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಕಾಮಾದಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 66

सात्त्विकाः सर्वदा सेव्याः संसारविजिगीषुभिः । गुणत्रयस्य वक्ष्यामि संक्षेपाल्लक्षणं तव

ಸಂಸಾರವನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಬಯಸುವವರು ಸದಾ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಭಾವಗಳನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 67

सास्त्राभ्यासस्ततो ज्ञानं शौचमिंद्रियनिग्रहः । धर्मक्रियात्मचिंता च सात्त्विकं गुण लक्षणम्

ಶಾಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ, ಅದರಿಂದ ಜ್ಞಾನೋದಯ, ಶೌಚ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಧರ್ಮಕರ್ಮಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ—ಇವೇ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಗುಣದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

Verse 68

अन्यायेन धनादानं तंद्री नास्तिक्यमेव च । क्रौर्यं च याचकाद्यं च तामसं गुणलक्षणम्

ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಧನದಾನ ಮಾಡುವುದು, ಆಲಸ್ಯ, ನಾಸ್ತಿಕತೆ, ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಯಾಚಕವೃತ್ತಿ ಮೊದಲಾದವು—ಇವು ತಾಮಸ ಗುಣದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

Verse 69

तस्माद्बुद्धिमुकैस्त्वतैः सात्त्विकैर्देवतां भजेत् । राजसैर्मानवत्वं च तामसैः स्थाणुयोनिता

ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾಗೃತ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಭಾವಗಳಿಂದ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ರಾಜಸ ಭಾವಗಳಿಂದ ಮಾನವಜನ್ಮ; ತಾಮಸ ಭಾವಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾವರ ಯೋನಿಗೆ ಪತನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 70

बुद्ध्याद्यैरेव मुक्तिः स्यादेतैरेव च यातना

ಬುದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದ ಈ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದೇ ತತ್ತ್ವಗಳು ವಿಕೃತವಾದರೆ ಯಾತನೆ ಮತ್ತು ದುಃಖವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

Verse 71

अमीषां चाप्य भावे वै न किंचिदुपपद्यते । कलादो हि कलादीनां सुवर्णं शोधयेद्यथा

ಇವುಗಳ ಅಭಾವವಿದ್ದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವುದೂ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಕಸೌಟಿ ಮತ್ತು ಶೋಧನಕ್ರಿಯೆ ಬಂಗಾರವನ್ನೂ ಅದರ ಮಿಶ್ರಧಾತುಗಳನ್ನೂ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಉನ್ನತ ತತ್ತ್ವವು ಕೀಳ್ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 72

तथा रजस्तमश्चैव संशोध्ये सात्त्विकैर्गुणैः । अस्मादेव गुणानां च समवायादनादिजात्

ಅದೇ ರೀತಿ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಅನಾದಿ ಸಮವಾಯ (ಸಂಯೋಗ)ದಿಂದಲೇ ಗುಣಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಕರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 73

सुखिनो दुःखिनश्चैव प्राणिनः शास्त्रदर्शिनः । अष्टाविंशतिलक्षैश्च गुणमेकैकमीश्वरः

ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸುಖಿಗಳೂ ದುಃಖಿಗಳೂ ಆಗಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರೋಪದೇಶವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಗ್ರಹಿಸುವವರಾಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುಣವನ್ನೂ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಲಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ) ಹಂಚಿದನು.

Verse 74

व्यभजच्चतुरा शीतिलक्षास्ता जीवयोनयः । सकाशान्मनसस्तद्वदात्मनः प्रभवंति हि

ನಂತರ ಅವನು ಆ ಜೀವಯೋನಿಗಳನ್ನು ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು. ಅವು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ—ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮದಿಂದಲೂ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 75

ईश्वरांशाश्च ते सर्वे मोहिताः प्राकृतैर्गुणैः । क्लेशानासादयंत्येव यथैवाधिकृता विभोः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಈಶ್ವರಾಂಶಗಳೇ; ಆದರೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ವಿಭುವಿನ ವಿಧಾನದಂತೆ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 76

अन्नानां पयसां चापि जीवानां चाथ श्रेयसे । मानुष्यमाहुस्तत्त्वज्ञाः शिवभावेन भावितम्

ಅನ್ನ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಶಿವಭಾವದಿಂದ ಭಾವಿತವಾದ ಮಾನವಜನ್ಮವೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ.

Verse 77

नंदभद्र उवाच । एवमेतत्किं तु भूयः प्रक्ष्याम्येतन्महामते । ईश्वराः सर्वदातारः पूज्यंते यैश्च देवताः

ನಂದಭದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹಾಗೆಯೇ; ಆದರೆ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಇನ್ನೂ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈಶ್ವರರು ಸರ್ವದಾತರಾಗಿದ್ದರೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಾರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ?

Verse 78

स्वभक्तांस्तान्न दुःखेभ्यः कस्माद्रक्षंति मानवान् । विशेषात्केपि दृश्यंते दुःखमग्नाः सुरान्रताः

ತಮ್ಮ ಭಕ್ತರಾದ ಮಾನವರನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ದುಃಖಗಳಿಂದ ಏಕೆ ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಕೆಲವರು ದೇವವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರೂ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 79

इति मे मुह्यते बुद्धिस्त्वं वा किं बाल मन्यसे

ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಮೋಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೇಳು ಬಾಲಕನೇ, ನೀನು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಮನ್ಯಸುತ್ತೀಯ?

Verse 80

बाल उवाच । अशुचिश्च शुचिश्चापि देवभक्तो द्विधा स्मृतः । कर्मणा मनसा वाचा तद्रतो भक्त उच्यते

ಬಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವಭಕ್ತನು ಎರಡು ವಿಧವೆಂದು ಸ್ಮೃತ: ಅಶುಚಿ ಮತ್ತು ಶುಚಿ. ಯಾರು ಕರ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ ಮೂಲಕ ಅವನಲ್ಲೇ ನಿರತನು ಆಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ನಿಜ ಭಕ್ತನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 81

अशुचिर्देवताश्चैव यदा पुजयते नरः । तदा भूतान्या विशंति स च मुह्यति तत्क्षणात्

ಅಶುಚಿಯಾಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಾಗ, ಭೂತಗಳು ಅವನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮೋಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 82

विमूढश्चाप्टयकार्याणि तानि तानि निषेवते । ततो विनश्यति क्षिप्रं नाशुचिः पूजयेत्ततः । शुचिर्वाभ्यर्चयेद्यश्च तस्य चेदशुभं भवेत्

ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಅವನು ನಾನಾವಿಧ ಅಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಅವನು ಶೀಘ್ರವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಶುಚಿಯು ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಆದರೆ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುವವನಿಗೂ ಏನಾದರೂ ಅಶುಭ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ—

Verse 83

तस्य पूर्वकृतं व्यक्तं कर्मणां कोटि मुच्यते । महेश्वरो ब्रह्महत्याभयाद्यत्र ततस्ततः

ಅವನ ಪೂರ್ವಕೃತ ಕರ್ಮಗಳ ವ್ಯಕ್ತ ಫಲಗಳು—ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕರ್ಮಗಳಂತೆ—ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಮಹೇಶ್ವರನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಭಯಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 84

सस्नौ तीर्थेषु कस्माच्च इतरो मुच्यते कथम् । अम्बरीषसुतां हृत्वा पर्वतान्नारदात्तथा

ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ದುಃಖ ಏಕೆ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ? ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ? ಅಂಬರೀಷನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಪರ್ವತದಿಂದ ಅಪಹರಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾರದರಿಂದಲೂ ಯಥಾಶ್ರುತವಾಗಿ—

Verse 85

सीतापहारमापेदे रामोऽन्यो मुच्यते कथम् । ब्रह्मापि शिरसश्छेदं कामयित्वा सुतामगात्

ಸೀತಾಪಹರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಷ್ಟವನ್ನು ರಾಮನೂ ಅನುಭವಿಸಿದನು; ಹಾಗಿರಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು? ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಶಿರಶ್ಛೇದದ ಕಾಮನೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು.

Verse 86

इंद्रचंद्ररविविष्णुप्रमुखाः प्राप्नुयुः कृतम् । तस्मादवश्यं च कृतं भोज्यमेव नरैः सदा

ಇಂದ್ರ, ಚಂದ್ರ, ರವಿ (ಸೂರ್ಯ), ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖರೂ ತಮ್ಮ ಕೃತಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನವರು ಮಾಡಿದದ್ದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸದಾ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು.

Verse 87

मुच्यते कोऽपि स्वकृतान्नैवेति श्रुतिनिर्णयः । किं तु देवप्रसादेन लभ्यमेकं सुरव्रतैः

ಸ್ವಕೃತಕರ್ಮದಿಂದ ಯಾರೂ ಮುಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ಶ್ರುತಿಯ ನಿರ್ಣಯ; ಆದರೆ ದೇವಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಒಂದು (ಉದ್ಧಾರ/ಶ್ರೇಯಸ್ಸು) ದೇವವ್ರತನಿಷ್ಠರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 88

बहुभिर्जन्मभिर्भोज्यं भुज्येतैकेन जन्मना । तच्च भुक्त्वात तस्त्वर्थो भवेदिति विनिश्चयः

ಬಹುಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು; ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಕರ್ಮಫಲಭೋಗ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ—ಇದು ನಿಶ್ಚಯ.

Verse 89

ये तप्यंते गतैः पापैः शुचयो देवताव्रताः । इह ते पुत्रपौत्रैश्च मोदंतेऽमुत्र चेह च

ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗಿ ಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ದೇವತಾವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರು—ಇಲ್ಲಿ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ, ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 90

तस्माद्देवाः सदा पूज्याः शुचिभिः श्रद्धयान्वितैः । प्रकृतिः शोधनीया च स्ववर्णोदितकर्मभिः

ಆದ್ದರಿಂದ ಶುದ್ಧರೂ ಶ್ರದ್ಧಾಯುಕ್ತರೂ ಆಗಿರುವವರು ಸದಾ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವವರ್ಣೋಕ್ತ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 91

स्वनुष्ठितोऽपि धर्मः स्यात्क्लेशायैव विनाशिवम् । दुराचारस्य देवोपि प्राहेति भगवान्हरः

ದುರಾಚಾರಿಯು ಆಚರಿಸಿದ ಧರ್ಮವೂ ಕೇವಲ ಕ್ಲೇಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಶುಭಫಲ ನೀಡದು—ಎಂದು ಭಗವಾನ್ ಹರನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ।

Verse 92

भोक्तव्यं स्वकृतं तस्मात्पूजनीयः सदाशिवः । स्वाचारेण परित्याज्यौ रागद्वेषाविदं परम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಕೃತ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕು; ಸದಾಶಿವನು ಪೂಜ್ಯನು. ಸ್ವಾಚಾರದಿಂದ ರಾಗದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು—ಇದೇ ಪರಮೋಪದೇಶ।

Verse 93

नन्दभद्र उवाच । शुद्धप्रज्ञ किमेतच्च पापिनोऽपि नरा यदा । मोदमानाः प्रदृश्यन्ते दारैरपि धनैरपि

ನಂದಭದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಶುದ್ಧಪ್ರಜ್ಞೆ! ಇದು ಏನು? ಪಾಪಿಗಳಾದ ನರರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಧನದೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಲ್ಲವೇ?

Verse 94

बाल उवाच । व्यक्तं तैस्तमसा दत्तं दानं पूर्वेषु जन्मसु । रजसा पूजितः शंभुस्तत्प्राप्तं स्वकृतं च तैः

ಬಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಅವರು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತಮೋಗುಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು; ರಜೋಗುಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಶಂಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಕೃತಕರ್ಮಫಲವನ್ನೇ ಅವರು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ।

Verse 95

किं तु यत्तमसा कर्म कृतं तस्य प्रभावतः । धर्माय न रतिर्भूयात्ततस्तेषां विदांवर

ಆದರೆ ತಮೋಗುಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ರತಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಆದಕಾರಣ, ಹೇ ವಿದ್ಯಾವರ।

Verse 96

भुक्त्वा पुण्यफलं याति नरकं संशयः । अस्मिंश्च संशये प्रोक्तं मार्कंडेयेन श्रूयते

ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅವನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ—ಇದೇ ಸಂಶಯ. ಈ ಸಂಶಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದ ವಚನವೇ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 97

इहैवैकस्य नामुत्र अमुत्रैकस्य नो इह । इह चामुत्र चैकस्य नामुत्रैकस्य नो इह

ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಫಲ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೇ, ಅಮುತ್ರವಲ್ಲ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಫಲ ಅಮುತ್ರದಲ್ಲೇ, ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಇಹವೂ ಅಮುತ್ರವೂ ಎರಡೂ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 98

पूर्वोपात्तं भवेत्पुण्यं भुक्तिर्नैवार्जयन्त्यपि । इह भोगः स वै प्रोक्तो दुर्भगस्याल्पमेधसः

ಹಿಂದೆ ಸಂಚಿತವಾದ ಪುಣ್ಯವೇ ಭೋಗ್ಯ; ಕೇವಲ ಭೋಗದಿಂದ ಹೊಸ ಪುಣ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಹಲೋಕದ ಭೋಗವು ದುರ್ಭಾಗ್ಯನಿಗೂ ಅಲ್ಪಮೇಧಸನಿಗೂ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 99

पूर्वोपात्तं यस्य नास्ति तपोभिश्चार्जयत्यपि । परलोके तस्य भोगो धीमतः स क्रियात्स्फुटम्

ಯಾರಿಗೆ ಪೂರ್ವಸಂಚಿತ ಪುಣ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೋ—ಆ ಧೀಮಂತನ ಭೋಗವು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನ ಕರ್ಮಫಲರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 100

पूर्वोपात्तं यस्य नास्ति पुण्यं चेहापि नार्जयेत् । ततश्चोहामुत्र वापि भो धिक्तं च नराधमम्

ಯಾರಿಗೆ ಪೂರ್ವೋಪಾರ್ಜಿತ ಪುಣ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸದೆ ಇರುವನೋ, ಅವನು ಇಹದಲ್ಲಾಗಲಿ ಪರದಲ್ಲಾಗಲಿ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಧಿಕ್ಕಾರಾರ್ಹ ನರಾದಮನು.

Verse 101

इति ज्ञात्वा महाभागत्यक्त्वा शल्यानि कृत्स्नशः । भज रुद्रं वर्णधर्मं पालयास्मात्परं न हि

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅಂತರಂಗದ ಎಲ್ಲಾ ಶಲ್ಯಗಳನ್ನು (ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸು. ರುದ್ರನನ್ನು ಭಜಿಸು, ನಿನ್ನ ವರ್ಣಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸು—ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಇಲ್ಲ.

Verse 102

योहि नष्टेष्वभीष्टेषु प्राप्तेष्वपि च शोचति । तृप्येत वा भवेद्बन्धो निश्चितं सोऽन्यजन्मनः

ಇಷ್ಟವಾದವು ನಷ್ಟವಾದಾಗ ಶೋಕಿಸುವವನು, ದೊರೆತಾಗಲೂ ಶೋಕಿಸುವವನು—ತೃಪ್ತನಾಗಿರಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಲಿ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತನು.

Verse 103

नन्दभद्र उवाच । नमस्तुभ्यमबालाय बालरूपाय धीमते । को भवांस्तत्त्वतो वेत्तुमिच्छामि त्वां शुचिस्मितम्

ನಂದಭದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನಮಸ್ಕಾರ! ನೀನು ಬಾಲಕನಲ್ಲ, ಆದರೂ ಬಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವೆ; ನೀನು ಧೀಮಂತನು. ನೀನು ತತ್ತ್ವತಃ ಯಾರು? ಹೇ ಶುಚಿಸ್ಮಿತ, ನಿನ್ನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 104

बहवोऽपि मया वृद्धा दृष्टाश्चोपासिताः सदा । तेषामीदृशका बुद्धिर्न दृष्टा न श्रुतामया

ನಾನು ಅನೇಕ ವೃದ್ಧರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ಅವರನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿ ಸೇವಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೂ.

Verse 105

येन मे जन्मसंदेहा नाशिता लीलयैव च । तस्मात्सामान्यरूपस्त्वं निश्चितं न मतं मम

ನೀನು ನನ್ನ ಜನ್ಮಸಂಬಂಧದ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಲೀಲೆಯಂತೆ ನಿವಾರಿಸಿದುದರಿಂದ, ನೀನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪನಲ್ಲ; ಇದು ನನ್ನ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ.

Verse 106

बाल उवाच । महदेतत्समाख्येयमेकाग्रः श्रृणु तत्त्वतः । इतः सप्ताधिके चापि सप्तमे जन्मनि त्वहम्

ಬಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ಇದು ಹೇಳತಕ್ಕ ಮಹತ್ತರ ವಿಷಯ; ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಕೇಳು. ಇದರಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ ಎಣಿಸಿದರೆ ಏಳನೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು…

Verse 107

वैदिशे नगरे विप्रो नाम्नाऽसं धर्मजालिकः । वेदवेदांगतत्त्वत्रः स्मृतिशास्त्रार्थविद्वरः

ವೈದೀಶ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಧರ್ಮಜಾಲಿಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದೆ—ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳ ತತ್ತ್ವಜ್ಞ, ಸ್ಮೃತಿ-ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಂಡಿತ.

Verse 108

व्याख्याता धर्मशास्त्राणां यथा साक्षाद्बृहस्पतिः । किं त्वहं विविधान्धर्माल्लोंकानां वर्णये भृशम्

ನಾನು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತನಾಗಿ, ಸాక్షಾತ್ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಂಡೆ; ಆದರೂ ಜನರಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಿಧದ ‘ಧರ್ಮ’ಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.

Verse 109

स्वयं चातिदुराचारः पापिनामपि पापराट् । मंसाशी मद्यसेवी च परदाररतः सदा

ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಅತಿದುರಾಚಾರಿ—ಪಾಪಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಪರಾಜ. ನಾನು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ, ಮದ್ಯಸೇವಿ, ಸದಾ ಪರಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದೆ.

Verse 110

असत्यभाषी दम्भीच सदा धर्मध्वजी खलः । लोभी दुरात्मा कथको न कर्ता कर्हिचित्क्वचित्

ನಾನು ಅಸತ್ಯಭಾಷಿ ಮತ್ತು ದಂಭಿ—ಸದಾ ‘ಧರ್ಮ’ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಖಲನು. ಲೋಭಿ ದುರ್ಮನಸ್ಸಿನವನು; ಮಾತಿನ ಉಪದೇಶಕ ಮಾತ್ರ, ಎಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ತನಲ್ಲ.

Verse 111

यस्माज्जालिकवज्जालं लोकेभ्योऽहं क्षिपामि च । तत्त्वज्ञा मां ततः प्राहुर्धर्मजालिक इत्युत

ಜಾಲ ಬೀಸುವವನಂತೆ ನಾನು ಜನರ ಮೇಲೆ ಜಾಲವನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ನನಗೆ ‘ಧರ್ಮಜಾಲಿಕ’—ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜಾಲ ನೇಯುವವನು—ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 112

सोऽहं तैर्बहुभिश्चीर्णैः पातकैरंत आगते । मृतो गतो यमस्थानं पातितः कूटशाल्मलीम्

ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಪಾತಕಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಅಂತ್ಯಕಾಲ ಬಂದಾಗ ನಾನು ಸತ್ತು ಯಮಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದೆ; ‘ಕೂಟಶಾಲ್ಮಲೀ’ ಎಂಬ ನರಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟೆ.

Verse 113

यमदुतैस्ततः कृष्टः स्मार्यमामः स्वचेष्टितम् । खड्गैश्च कृत्यमानोऽहं जीवामि प्रमियामि च

ನಂತರ ಯಮದೂತರು ನನ್ನನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ನನ್ನದೇ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದರು; ಖಡ್ಗಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ನಾನು ಸಾಯುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಾ—ಮರುಮರು.

Verse 114

आत्मानं बहुधा निंदञ्छाश्वतीर्न्यवसं समाः । नरके या मतिर्भूयाद्धर्मं प्रति प्रपीडतः

ನನ್ನನ್ನೇ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ನಾನು ನರಕದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದೆ; ಧರ್ಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವವನಿಗೆ ಇಂತಹ ಗತಿಯೇ ಮರುಮರು ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 115

सा चेन्मुहूर्तमात्रं स्यादपि धन्यस्ततः पुमान् । नमोनमः कर्मभूम्यै सुकृतं दुष्कृतं च वा

ಧರ್ಮದತ್ತ ಜಾಗೃತಿ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತಮಾತ್ರವಾದರೂ ಉಂಟಾದರೆ, ಆ ಪುರುಷನು ನಿಜವಾಗಿ ಧನ್ಯನು. ಪುಣ್ಯವೂ ಪಾಪವೂ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಈ ಕರ್ಮಭೂಮಿಗೆ ನಮೋ ನಮಃ।

Verse 116

यस्यां मुहूर्तमात्रेण युगैरपि न नश्यति । ततो विपश्चिज्जनको मोक्षयामास नारकात्

ಆ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಯುಗಗಳಾದರೂ ನಾಶವಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಜನಕನು ನರಕದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಮಾಡಿಸಿದನು।

Verse 117

तैः सहाहं प्रमुक्तश्च कथंचिदवपीडितः । स्थाणुत्वमनुभूयाथ क्लेशानासाद्य भूरिशः

ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡೆನು, ಆದರೂ ಹೇಗೋ ಪೀಡಿತನಾಗಿಯೇ ಇದ್ದೆನು. ನಂತರ ಸ್ಥಾಣುತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಅನೇಕ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆನು।

Verse 118

कीटोहमभवं पश्चात्तीरे सारस्वते शुभे । तत्र मार्गे सुखमिव संसुप्तोहं यदृच्छया

ನಂತರ ನಾನು ಸರಸ್ವತಿಯ ಶುಭ ತೀರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೀಟನಾದೆನು. ಅಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿದಂತೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೆನು।

Verse 119

आगच्छतो रथस्यास्य शब्दमश्रौषमुन्नतम् । तं मेघनिनदं श्रुत्वा भीतोहं सहसा जवात्

ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಈ ರಥದ ಉನ್ನತ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆನು. ಮೇಘನಿನಾದದಂತೆ ಆ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಸಹಸಾ ಭಯಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಹೋದೆನು।

Verse 120

मार्गमुत्सृज्य दूरेण प्रपलायनमाचरम् । एतस्मिन्नंतरे व्यासस्तत्र प्राप्तो यदृच्छया

ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಬಹುದೂರ ಓಡಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದೆನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಮುನಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.

Verse 121

स मामपश्यत्त्रस्तं च कृपया संयुतो मुनिः । यन्मया सर्वलोकानां नानाधर्माः प्रकीर्तिताः

ಆ ಮುನಿಯು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಭಯಗೊಂಡಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡನು—ಅವನೇ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ನಾನಾಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾಪಿಸಿದವನು.

Verse 122

विप्रजन्मनि तस्यैव प्रभावाद्व्याससंगमः । ततः सर्वरुतज्ञो मां प्राहार्च्यः कीटभाषया

ಅದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಜನ್ಮದ ಪುಣ್ಯಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನನಗೆ ವ್ಯಾಸರ ಸಂಗಮವಾಯಿತು. ನಂತರ ಸರ್ವಧ್ವನಿ-ಭಾಷಾಜ್ಞನಾದ ಪೂಜ್ಯನು ನನ್ನನ್ನು ಕೀಟಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 123

किमेवं नश्यसे कीट कस्मान्मृत्योर्बिभेषि च । अहो समुचिता भीतिर्मनुष्यस्य कुतस्तव

“ಓ ಕೀಟಾ! ನೀ ಹೀಗೆ ಏಕೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತೀ, ಮರಣವನ್ನು ಏಕೆ ಭಯಪಡುತ್ತೀ? ಅಹೋ, ಇಂತಹ ಭೀತಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಯುಕ್ತ—ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ?”

Verse 124

इत्युक्तो मतिमान्पूर्वपुण्याद्व्यासं तदोचिवान् । न मे भयं जगद्वंद्य मृत्योरस्मात्कथंचन

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ನಾನು—ಪೂರ್ವಪುಣ್ಯದಿಂದ ವಿವೇಕವಂತನಾಗಿ—ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆನು: “ಹೇ ಜಗದ್ವಂದ್ಯ! ಈ ಮರಣದಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ.”

Verse 125

एतदेव भयं मान्य गच्छेयमधमां गतिम् । अस्या अपि कुयोनेश्च संत्यन्याः कोटिशोऽधमाः

ಹೇ ಮಾನ್ಯನೇ! ನನಗೆ ಇದೇ ಭಯ—ನಾನು ಇನ್ನೂ ಅಧಮಗತಿಗೆ ಹೋಗಿಬಿಡುವೆನೆಂಬುದು. ಈ ಕುಯೋನಿಗಿಂತಲೂ ಕೆಳಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಇನ್ನೂ ನೀಚ ಯೋನಿಗಳು ಇವೆ.

Verse 126

तासु गर्भादिकक्लेशभीतस्त्रस्तोऽस्मि नान्यथा

ಆ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವಾಸದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದ ನಾನು ಭೀತನಾಗಿ ತತ್ತರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಬೇರೆ ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 127

व्यास उवाच । मा भयं कुरु सर्वाभ्यो योनिभ्यश्च चिरादिव । मोक्षयिष्यामि ब्राह्मण्यं प्रापयिष्यामि निश्चितम्

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಭಯಪಡಬೇಡ; ಎಲ್ಲ ಯೋನಿಗಳಿಂದಲೂ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಭಯದಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದಲೂ, ಭಯವಿಲ್ಲ. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ವಿಮೋಚಿಸಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವೆನು.

Verse 128

इत्युक्तोहं कालियेन तं प्रणम्य जगद्गुरुम् । मार्गमागत्य चक्रेण पीडितो मृत्युमागमम्

ಕಾಲಿಯನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಆ ಜಗದ್ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆ; ನಂತರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಚಕ್ರದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

Verse 129

ततः काकश्रृगालादियोनिष्वस्मि यदाऽभवम् । तदातदा समागम्य व्यासो मां स्मारयच्च तत्

ನಂತರ ನಾನು ಕಾಗೆ, ನರಿಯಂತಹ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಾಗ, ಆಗಾಗ ವ್ಯಾಸರು ಬಂದು ನನಗೆ ಆ (ರಕ್ಷಕ) ವಚನವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 130

ततो बहुविधा योनीः परिक्रम्यास्मि कर्षितः । ब्राह्मणस्य च गेहेस्यां योनौ जातोऽतिदुःखितः

ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದು ದುಃಖದಿಂದ ಕ್ಷೀಣನಾದೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ ಆ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಅತಿಯಾಗಿ ಪೀಡಿತನಾದೆ।

Verse 131

ततो जन्मप्रभृत्यस्मि पितृभ्यां परिवर्जितः । गलत्कुष्ठी महापीडामेतां योऽनुभवामि च

ನಂತರ ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಪೋಷಕರಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ; ಕ್ಷಯಿಸುವ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಈ ಮಹಾ ಯಾತನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ।

Verse 132

ततो मां पंचमे वर्षे व्यास आगत्य जप्तवान् । कर्णे सारस्वतं मंत्रं तेनाहं संस्मरामि च

ನಂತರ ನನ್ನ ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಬಂದು ನನ್ನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ವತ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿದರು; ಅದರ ಬಲದಿಂದ ನಾನು (ಪವಿತ್ರ ಉಪದೇಶವನ್ನು) ಸ್ಮರಿಸಬಲ್ಲೆ।

Verse 133

अनधीतानि शास्त्राणि वेदान्धर्मांश्च कृत्स्नशः । उक्तं व्यासेन चेदं मे गच्छ क्षेत्रं गुहस्य च । तत्र त्वं नंदभद्रं च आश्वासयमहामतिम्

ನಾನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ವೇದಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೂ, ವ್ಯಾಸರು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು— ‘ಗುಹನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಮತಿ ನಂದಭದ್ರನಿಗೆ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡು।’

Verse 134

त्यत्क्वा बहूदके प्राणानस्थिक्षेपं महीजले । काराय्य त्वं ततो भावी मैत्रेय इति सन्मुनिः

“ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿವಿಸರ್ಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ನಂತರ ನೀನು ‘ಮೈತ್ರೇಯ’ನಾಗುವೆ”— ಎಂದು ಸನ್ಮುನಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 135

गमिष्यसि ततो मोक्षमिति मां व्यास उक्तवान् । आगतश्च ततश्चात्र वाहीकेभ्योऽयोऽतिक्लेशतः

“ನಂತರ ನೀನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ” ಎಂದು ವ್ಯಾಸಮುನಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಬಳಿಕ ವಾಹೀಕರ ಕೈಯಿಂದ ಭಾರೀ ಕ್ಲೇಶ ಅನುಭವಿಸಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ.

Verse 136

इति ते कथितं सर्वमात्मनश्चरितं मया । पापमेवंविधं कष्टं नंदभद्र सदा त्यज

ಇಂತೆ ನಾನು ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ನಂದಭದ್ರ, ಸದಾ ಪಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಏಕೆಂದರೆ ಇಂತಹ ಕಠಿಣ ದುಃಖ ಪಾಪದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Verse 137

नंदभद्र उवाच । अहो महाद्भुतं तुभ्यं चरितं येन मे हृदि । भूयः शतगुणं जातं धर्मायदृढमानसम्

ನಂದಭದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಅಹೋ! ನಿನ್ನ ಚರಿತ್ರೆ ಮಹಾ ಅದ್ಭುತ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಕಡೆ ಶತಗುಣವಾಗಿ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

Verse 138

किं तु त्वयोक्तधर्मस्य कर्तुकामोस्मि निष्कृतिम् । धर्मं स्मर भवांस्तस्मात्किंचिदादिश निश्चितम्

ಆದರೆ ನೀನು ಹೇಳಿದ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ನನಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಒಂದು ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡು—ನಾನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು.

Verse 139

बाल उवाच । अत्र तीर्थे च सप्ताहं निराहारस्त्वहं स्थितः । सूर्यमंत्राञ्जमिष्यामि त्यक्ष्यामि च ततस्त्वसून्

ಬಾಲನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಂದು ವಾರ ನಿರಾಹಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತೇನೆ. ಸೂರ್ಯಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಂತರ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 140

ततो बर्करिकातीर्थे दग्धव्योहं त्वया तटे । अस्थीनि सागरे चापि मम क्षेप्याणि चात्र हि

ನಂತರ ಬರ್ಕರಿಕಾ-ತೀರ್ಥದ ತಟದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ದಹನಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ನನ್ನ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನೂ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು—ಇದೇ ಇಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ವಿಧಿ.

Verse 141

यदि सापह्नवं चित्तं मय्यतीव तवास्ति चेत् । ततस्त्वां गुरुकार्यार्थमादेक्ष्यामि श्रृणुष्व तत्

ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಶ್ರದ್ಧಾ-ಭಕ್ತಿ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಗುರುಆಜ್ಞೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅದನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 142

अस्मिन्बहूदके तीर्थे यत्र प्राणांस्त्यजाम्यहम् । तत्र मन्नामचिह्नस्ते संस्थाप्यो भास्करो विभुः

ಈ ಬಹೂದಕ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ನಾಮಚಿಹ್ನವಾಗಿ ವಿಭುವಾದ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು (ಸೂರ್ಯನನ್ನು) ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 143

आरोग्यं धनधान्यं च पुत्रदारादिसंपदः । भास्करो भगवांस्तुष्टो दद्यादेतच्छ्रुतेर्वचः

ಆರೋಗ್ಯ, ಧನ-ಧಾನ್ಯ, ಹಾಗೂ ಪುತ್ರ-ದಾರಾದಿ ಸಂಪತ್ತು—ಭಗವಾನ್ ಭಾಸ್ಕರನು ತೃಪ್ತನಾದರೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದು ಶ್ರುತಿವಚನ.

Verse 144

सविता परमो देवः सर्वस्वं वा द्विजन्मनाम् । वेदवेदांगगीतश्च त्वमप्येनं सदा भज

ಸವಿತಾ (ಸೂರ್ಯ) ಪರಮ ದೇವನು—ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಅವನೇ ಸರ್ವಸ್ವ. ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೀತನಾದವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೂ ಸದಾ ಅವನನ್ನು ಭಜಿಸು.

Verse 145

बहूदकमिदं कुंडं संसेव्यं च सदा त्वया । माहात्म्यमस्य वक्ष्यामि संक्षेपाद्व्यास सूचितम्

ಇದು ಬಹೂದಕ ಕುಂಡ; ನೀನು ಸದಾ ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು. ವ್ಯಾಸರು ಸೂಚಿಸಿದ ಇದರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು.

Verse 146

बहूदके कुंडवरे स्नाति यो विधिवन्नरः । आरोग्यं धनधान्याद्यं तस्य स्यात्सर्वजन्मसु

ಉತ್ತಮ ಬಹೂದಕ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆರೋಗ್ಯ, ಧನ, ಧಾನ್ಯಾದಿ ಶುಭಫಲಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 147

बहूदके च यः स्नात्वा सप्तम्यां माघमासके । दद्यात्पिंडं पितॄणां च तेऽक्ष्यां तृप्तिमाप्नुयुः

ಮಾಘಮಾಸದ ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಬಹೂದಕದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡುವವನು, ಆ ಪಿತೃಗಳು ಅಕ್ಷಯ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 148

बहूदकस्य तीरे यः शुचिर्यजति वै क्रतुम् । शतक्रतुफलं तस्य नास्ति काचिद्विचारणा

ಬಹೂದಕದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಕ್ರತು (ಯಜ್ಞ) ಮಾಡುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶತಕ್ರತುಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 149

अत्र यस्त्यजति प्राणान्बहूदकतटे नरः । मोदते सूर्यलोकेऽसौ धर्मिणां च सुतो भवेत्

ಇಲ್ಲಿ ಬಹೂದಕ ತಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ನರನು ಸೂರ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಧರ್ಮಿಷ್ಠರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 150

बहूदकस्य तीरे च यः कुर्य्याज्जपसाधनम् । सर्वं लक्षगुणं प्रोक्तं जपो होमश्च पूजनम्

ಬಹೂದಕದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಜಪಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಜಪ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ ಎಲ್ಲವೂ ಲಕ್ಷಗುಣ ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 151

बहूदकस्य तीरे च द्विजमेकं च भोजयेत् । यो मिष्टान्नेन तस्य स्याद्विप्रकोटिश्च भोजिता

ಬಹೂದಕದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜನಿಗೂ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ, ಮಿಷ್ಟಾನ್ನದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದ ಫಲವು ಅವನಿಗೆ ವಿಪ್ರಕೋಟಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 152

बहूदकस्य तीरे या नारी गौरिणिकाः शुभाः । संभोजयति तस्याश्च कुर्यात्सुस्वागतं ह्युमा

ಬಹೂದಕದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಗೌರೀಭಕ್ತಿಯಾದ ಶುಭ ನಾರಿ ಭೋಜನ-ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಉಮಾದೇವಿಯೇ ಸೌಹಾರ್ದ ಸ್ವಾಗತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ।

Verse 153

बहूदकस्य तीरे च यः कुर्याद्योगसाधनम् । षण्मासाभ्यन्तरे सिद्धिर्भवेत्तस्य न संशयः

ಬಹೂದಕದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯೋಗಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವನೋ, ಅವನಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 154

बहूदकस्य तीरे च प्रेतानुद्दिश्य दीयते । यत्किंचिदक्षयं तेषामुपतिष्ठेन्न चान्यथा

ಬಹೂದಕದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಏನನ್ನೇ ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ.

Verse 155

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायः पितृतर्पणम् । कृतं बहूदकतटे सर्वं स्यात्सुमहात्फलम्

ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪಿತೃತರ್ಪಣ—ಬಹೂದಕದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 156

त्वयैतद्धृदि संधार्य फलं व्यासेन सूचितम् । बहूदकस्य कुंडस्य नंदभद्र महामते

ಹೇ ಮಹಾಮತೇ ನಂದಭದ್ರ! ಇದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸು—ಬಹೂದಕ ಕುಂಡದ ಫಲವನ್ನು ವ್ಯಾಸರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 157

इत्युक्त्वा सोऽभवन्मौनी स्नात्वा कुंडे ततः शुचिः । तीरे प्रस्तरमाश्रित्य स्वयं मंत्राञ्जाप ह

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ಮೌನಿಯಾದನು; ನಂತರ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ತೀರದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ತಾನೇ ಮಂತ್ರಜಪವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 158

श्रीनारद उवाच । ततः स सप्तरात्रांते जहौ बालो निजानसून् । संस्कारितो यथोक्तं च नंदभद्रेण ब्राह्मणैः

ಶ್ರೀ ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಬಾಲನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ಬಳಿಕ ನಂದಭದ್ರನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಅವನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 159

यत्र बालः स च प्राणाञ्जहौ जपपरायणः । बालादित्यमिति ख्यातं तत्रास्थापयत प्रभुम्

ಆ ಬಾಲನು ಜಪಪರಾಯಣನಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಅವನು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು; ಆ ಪ್ರಭು ‘ಬಾಲಾದಿತ್ಯ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು।

Verse 160

बहूदके च यः स्नात्वा बालादित्यं प्रपूजयेत् । तस्य स्याद्भास्करस्तुष्टो मोक्षोपायं च विंदति

ಬಹೂದಕ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಬಾಲಾದಿತ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನಿಗೆ ಭಾಸ್ಕರನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಮೋಕ್ಷೋಪಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 161

नंदभद्रो ऽप्यथान्यस्यां भार्यायामपरान्सुतान् । उत्पाद्यात्मसमन्धीमाञ्छिवसूर्यपरायणः

ನಂದಭದ್ರನು ಕೂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಪತ್ನಿಯಿಂದ ತನ್ನ ವಂಶಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಇತರ ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದನು; ಅವನು ಶಿವ-ಸೂರ್ಯಭಕ್ತಿಗೆ ಪರಾಯಣನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 162

रुद्रदेहं ययौ पार्थ पुनरावृत्तिदुर्लभम् । एवमेतन्महाकुंडं बहूदकमिति स्मृतम्

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಅವನು ರುದ್ರಸಮಾನ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಅಲ್ಲಿಿಂದ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ದುರ್ಳಭ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಹಾಕುಂಡ ‘ಬಹೂದಕ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 163

अस्य तीरे स्वमंशं च वल्लीनाथः प्रमेक्ष्यति । दत्तात्रेयस्य यो योगी ह्यवतारो भविष्यति

ಈ ತೀರ್ಥದ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಲ್ಲೀನಾಥನು ತನ್ನ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವನು; ಆ ಯೋಗಿ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನ ಅವತಾರನಾಗುವನು.

Verse 164

अर्चयित्वा च तं देवं योगसिद्धि मवाप्नुयात् । पशूनामृद्धिमाप्नोति गोशरण्यो ह्यसौ प्रभुः

ಆ ದೇವರನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದರೆ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಸಂಪತ್ತಿನ ವೃದ್ಧಿ-ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಪ್ರಭು ಗೋಶರಣ್ಯನು.

Verse 165

पश्चिमायां बुधसुतस्तथा क्षेत्रं स भारत । पुरूरवादित्यमिति स्थापयामास पार्थिवः

ಹೇ ಭಾರತ, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬುಧಪುತ್ರನಾದ ರಾಜನು ಸಹ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ‘ಪುರೂರವಾದಿತ್ಯ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು।

Verse 166

सर्वकामप्रदश्चासौ भट्टदित्यसमो रिवः । बहूदकक्षेत्रसमं तस्य क्षेत्रं च भारत

ಆ ಪುರೂರವಾದಿತ್ಯನು ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದನು, ಭಟ್ಟಾದಿತ್ಯನಿಗೆ ಸಮಾನನು; ಹೇ ಭಾರತ, ಅವನ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಬಹೂದಕಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 167

अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं जप्तव्यं कर्णमूलके । पुत्रस्य वापि शिष्यस्य न कथंचन नास्तिकः

ಈ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕಿವಿಮೂಲದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿ ಜಪಿಸಬೇಕು. ಪುತ್ರನಿಗಾಗಲಿ ಶಿಷ್ಯನಿಗಾಗಲಿ ಹೇಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಾಸ್ತಿಕನಿಗೆ ಅಲ್ಲ।

Verse 168

श्रृणोतीदं श्रद्धया यस्तस्य तुष्येश्च भास्करः । धारयन्हृदये मोक्षंमुच्यते भवसागरात्

ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವವನ ಮೇಲೆ ಭಾಸ್ಕರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮೋಕ್ಷೋಪದೇಶವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದರೆ ಭವಸಾಗರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।