Rig Veda 9.80.4 — Mandala 9, Sukta 80, Mantra 4
Sukta 9.80
Rishi: Not securely inferable from the excerpt alone.
Devata: Soma Pavamāna (addressed directly).
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).
Samhita Patha (Devanagari)
तं त्वा देवेभ्यो मधुमत्तमं नरः सहस्रधारं दुहते दश क्षिपः । नृभिः सोम प्रच्युतो ग्रावभिः सुतो विश्वान्देवाँ आ पवस्वा सहस्रजित् ॥
Transliteration
táṃ tvā devébhyo mádhumattamaṃ náraḥ sahásra-dhāraṃ duhate dáśa kṣípaḥ | nṛ́bhiḥ soma prácyuto grā́vabhiḥ sutó viśvā́n devā́ṃ ā́ pavasvā sahasra-jit ||
Translation
ಹೇ ಸೋಮ, ದೇವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುಮಯನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠ ನರರು ಹತ್ತು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ದೋಹುತ್ತಾರೆ—ಸಹಸ್ರಧಾರೆಯಾಗಿ. ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಗ್ರಾವ (ಕಲ್ಲುಗಳು)ಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ದೇವರ ಕಡೆಗೆ ನೀನು ಪವಿತ್ರನಾಗಿ ಹರಿಯು, ಹೇ ಸಹಸ್ರಜಿತ್ (ಸಾವಿರ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನೇ).
Word by Word
तम्him / that (Soma)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto/for the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मधुमत्तमम्most honeyed / sweetest
मधुमत्तमम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक; मधु + मतुप्)
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
सहस्रधारम्having a thousand streams
सहस्रधारम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसहस्रधार (प्रातिपदिक; सहस्र + धार)
दुहतेthey milk / draw out
दुहते:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुह्
दशten
दश:
विशेषणम् (परिमाण)
TypeNumeral
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
क्षिपःvessels / bowls
क्षिपः:
अधिकारण (यत्र दुह्यते/येषु)
TypeNoun
Rootक्षिप् (प्रातिपदिक; ‘क्षिप्’/‘क्षिपि’—पात्र/आधार-नाम, RV-प्रयोगः)
नृभिःby men
नृभिः:
करण (सह/द्वारा)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
प्रच्युतःhaving been set in motion / poured forth
प्रच्युतः:
कर्तृ (विशेषणम्; सोमस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootप्र + च्युत (√च्यु ‘to fall/move’ से क्त-प्रत्यय; कṛदन्त)
ग्रावभिःwith pressing-stones
ग्रावभिः:
करण
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
सुतःpressed
सुतः:
कर्तृ (विशेषणम्; सोमस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootसु (√सु ‘to press/express’ से क्त-प्रत्यय; कṛदन्त)
विश्वान्all
विश्वान्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
आhither / forth
आ:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पवस्वpurify yourself / flow pure
पवस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootपू (√पू ‘to purify’) / पव् (Vedic present-stem)
सहस्रजित्O thousand-winning (one)
सहस्रजित्:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootसहस्रजित् (प्रातिपदिक; सहस्र + जित् ‘conquering/winning’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.