
Sukta 6.67
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for 6.67 Mitra-Varuṇa hymn)
Mitra-Varuṇa
Triṣṭubh (standard for many 6th maṇḍala hymns; probable here)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಋತ (ಸತ್ಯ/ವಿಶ್ವಕ್ರಮ)ವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಧಾರಣೆಮಾಡುವ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಜನರನ್ನು ‘ಕಗ್ಗಂಟಿನ ಕಟ್ಟಿ’ಯಂತೆ ಒಂದಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ, ರಾಜಾಧಿಕಾರ, ಕಾಲಕ್ರಮ, ಹಾಗೂ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಅಚಲ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ, ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಆಡಳಿತವನ್ನೂ, ಜೀವನಸಮರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ವಿಜಯವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನೂ ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಕತೆ, ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಆಡಳಿತ, ಮತ್ತು ಸತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಂತರಂಗ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.
Mantra 1
विश्वेषां वः सतां ज्येष्ठतमा गीर्भिर्मित्रावरुणा वावृधध्यै । सं या रश्मेव यमतुर्यमिष्ठा द्वा जनाँ असमा बाहुभिः स्वैः ॥
ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣ, ಸತ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ನೀವು ಜ್ಯೇಷ್ಠತಮರು; ನಮ್ಮ ಗೀರ್ಭಿಃ (ಪ್ರೇರಿತ ಸ್ತುತಿವಚನಗಳಿಂದ) ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ವಾವೃಧಧ್ಯೈ—ವರ್ಧಿಸಲೆಂದು ಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ, ಅಸಮಾ (ಅನುಪಮರು), ರಶ್ಮಿಯಂತೆ (ಲಗಾಮಿನಂತೆ) ಜನರನ್ನು ಯಮಥುಃ—ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವೈಃ ಬಾಹುಭಿಃ—ನಿಮ್ಮದೇ ಮಹಾಬಾಹುಗಳಿಂದ.
Mantra 2
इयं मद्वां प्र स्तृणीते मनीषोप प्रिया नमसा बर्हिरच्छ । यन्तं नो मित्रावरुणावधृष्टं छर्दिर्यद्वां वरूथ्यं सुदानू ॥
ಈ ನಮ್ಮ ಮನೀಷೆ ಪ್ರ ಸ್ತೃಣೀತೇ—ನಮಸಾ (ವಂದನೆಯೊಂದಿಗೆ) ಪ್ರಿಯ ಬರ್ಹಿಃ (ಯಜ್ಞಾಸನವನ್ನು) ಹಾಸುತ್ತದೆ, ನೀವು ಸಮೀಪ ಬರಲೆಂದು. ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣ, ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಅಧೃಷ್ಟಂ—ಅಜೇಯವಾಗಿ ಬನ್ನಿರಿ; ಹೇ ಸುದಾನೂ, ನಿಮ್ಮ ವರೂಥ್ಯಂ ಛರ್ದಿಃ—ರಕ್ಷಣಾಕವಚದ ಆಶ್ರಯ—ನಮಗೆ ಆವರಣವೂ ಶಾಂತಿಯೂ ಆಗಲಿ.
Mantra 3
आ यातं मित्रावरुणा सुशस्त्युप प्रिया नमसा हूयमाना । सं यावप्नःस्थो अपसेव जनाञ्छ्रुधीयतश्चिद्यतथो महित्वा ॥
ಓ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ, ಸುಶಸ್ತಿ—ಉತ್ತಮ ಸ್ತುತಿ—ಯ ಬಳಿಗೆ ಬನ್ನಿರಿ; ಪ್ರಿಯವಾದದ ನಿಮಿತ್ತ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀವು ಬನ್ನಿರಿ. ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ನೀವು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಿಯೆಯಂತೆ ಜನರನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಿರಿ; ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ, ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಕರೆಯುವವರನ್ನೂ ನೀವು ಕೇಳುತ್ತೀರಿ.
Mantra 4
अश्वा न या वाजिना पूतबन्धू ऋता यद्गर्भमदितिर्भरध्यै । प्र या महि महान्ता जायमाना घोरा मर्ताय रिपवे नि दीधः ॥
ವಾಜಿನ ಅಶ್ವಗಳಂತೆ, ಶುದ್ಧ ಬಂಧವುಳ್ಳ ನೀವು ಇಬ್ಬರು—ಅದಿತಿ ಋತದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಲು ಮುಂದಾಗುವಾಗ. ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್, ವಿಶಾಲರಾದ ನೀವು, ಶತ್ರುವಾದ ಮರಣಶೀಲನಿಗೆ ಭಯಂಕರರಾಗುತ್ತೀರಿ; ಅವನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಒತ್ತಿಹಾಕುತ್ತೀರಿ.
Mantra 5
विश्वे यद्वां मंहना मन्दमानाः क्षत्रं देवासो अदधुः सजोषाः । परि यद्भूथो रोदसी चिदुर्वी सन्ति स्पशो अदब्धासो अमूराः ॥
ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸಿ, ಒಂದಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಕ್ಷತ್ರ—ಸಾರ್ವಭೌಮಾಧಿಕಾರ—ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ಆಗ—ನೀವು ಎರಡು ವಿಶಾಲ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸಿದರೂ—ನಿಮ್ಮ ಸ್ಪಶಃ (ಕಾವಲುಗಾರರು) ಅದೆಬ್ಬದ್ಧ, ಅಮೂರ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಋತವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ.
Mantra 6
ता हि क्षत्रं धारयेथे अनु द्यून्दृंहेथे सानुमुपमादिव द्योः । दृळ्हो नक्षत्र उत विश्वदेवो भूमिमातान्द्यां धासिनायोः ॥
ಹೇ ಆ ಇಬ್ಬರೇ, ನೀವು ಕ್ಷತ್ರ—ರಾಜಾಧಿಕಾರವನ್ನು—ಧರಿಸುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ದಿನಗಳನ್ನು ದೃಢಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ; ದ್ಯೌಃನ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಶಿಖರವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ. ದೃಢ ನಕ್ಷತ್ರವೂ ವಿಶ್ವದೇವನೂ—ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಾಪಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ—ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ದ್ಯೌವನ್ನೂ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 7
ता विग्रं धैथे जठरं पृणध्या आ यत्सद्म सभृतयः पृणन्ति । न मृष्यन्ते युवतयोऽवाता वि यत्पयो विश्वजिन्वा भरन्ते ॥
ಹೇ ಆ ಇಬ್ಬರೇ, ನೀವು ವಿಶಾಲ ಜಠರವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯಿಗಾಗಿ ತುಂಬಿಸುತ್ತೀರಿ, ಸೇರಿಕೊಂಡವರು ಗೃಹವನ್ನು ತುಂಬಿಸುವಾಗ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಘಾತವಿಲ್ಲದ ಯುವತಿಯರು ವಿಫಲರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಹಾಲನ್ನು ಹೊರತಂದು ಹಂಚುವಾಗ.
Mantra 8
ता जिह्वया सदमेदं सुमेधा आ यद्वां सत्यो अरतिॠते भूत् । तद्वां महित्वं घृतान्नावस्तु युवं दाशुषे वि चयिष्टमंहः ॥
ಹೇ ಸುಮೇಧರೇ, ಋತದ ಸತ್ಯೋಚ್ಚಾರದ ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ ನಾವು ಇದನ್ನು ಸದಾ ನಿಮಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ—ಋತದಿಂದ ದೂರವಾದ ಅಸತ್ಯ ಅರಾಜಕತೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ. ನಿಮ್ಮ ಮಹತ್ವವು ನಮಗೆ ಘೃತಾನ್ನವಾಗಲಿ; ದಾಶುಷ—ಅರ್ಪಣಕರ್ತನ—ಪಾಲಿಗೆ, ಹೇ ಯುಗಲರೇ, ನೀವು ದುಃಖವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ದೂರಮಾಡಿರಿ.
Mantra 9
प्र यद्वां मित्रावरुणा स्पूर्धन्प्रिया धाम युवधिता मिनन्ति । न ये देवास ओहसा न मर्ता अयज्ञसाचो अप्यो न पुत्राः ॥
ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಧಾಮಗಳು (ಆಧಾರ-ಸ್ಥಾನಗಳು) ಉದಾತ್ತ ಸ್ಪರ್ಧೆ/ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ಮನುಷ್ಯರು ಸಹ, ಕುಗ್ಗಿಸಲಾರರು. ಯಜ್ಞವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುವವರು (ಅಯಜ್ಞಸಾಚ) ನಿಮಗೆ ತಲುಪಲಾರರು—ಗುಪ್ತ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಪುತ್ರರಂತೆ.
Mantra 10
वि यद्वाचं कीस्तासो भरन्ते शंसन्ति के चिन्निविदो मनानाः । आद्वां ब्रवाम सत्यान्युक्था नकिर्देवेभिर्यतथो महित्वा ॥
ಕೀರ್ತಾಸರು (ಗಾಯಕ-ಸ್ತುತಿಕಾರರು) ವಾಣಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕಗೊಳಿಸಿ, ಕೆಲವರು ಮನನಶೀಲರಾಗಿ ನಿವಿದಃ (ಆಹ್ವಾನ-ವಾಕ್ಯಗಳು) ಉಚ್ಚರಿಸುವಾಗ, ಆಗ ನಾವು ನಿಮಗೆ ಸತ್ಯ ಉಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ: ದೇವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಗೆ ಸಮನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Mantra 11
अवोरित्था वां छर्दिषो अभिष्टौ युवोर्मित्रावरुणावस्कृधोयु । अनु यद्गावः स्फुरानृजिप्यं धृष्णुं यद्रणे वृषणं युनजन् ॥
ಹೀಗೆ, ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ, ಅಚಲ ಸಹಾಯಕರೇ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಛರ್ದಿಷಃ (ಆಶ್ರಯ-ಛತ್ರ)ವನ್ನೂ ಬೇಡುತ್ತೇವೆ. ಗಾವಃ (ಪ್ರಕಾಶ-ಕಿರಣಗಳು) ಅನುಸರಿಸುವಾಗ, ಸೀಧಾ ಸಾಗುವ, ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ವಿಜಯಶಾಲಿ ವೃಷಣ (ಬಲಿಷ್ಠ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸತ್ತ್ವದ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯುಗಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
They are paired Āditya deities who protect truth (ṛta). Mitra supports harmony and agreements, while Varuṇa safeguards moral law and restraint; together they govern and protect.
It means they guide and hold society together the way a rein controls and directs a horse—keeping people aligned with order, cooperation, and right conduct.
Protection and stable order: the hymn asks Mitra-Varuṇa to uphold right rule, keep life’s rhythms steady, and give shelter and unfailing help amid struggles.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.