Rig Veda 6.67.9: Mandala 6, Sukta 67, Mantra 9

Sukta 6.67

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 is predominantly Bharadvāja); specific attribution for 6.67 commonly to Bharadvāja lineage.

Devata: Mitra–Varuṇa (dual deities of harmony and cosmic law/ṛta).

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for much of RV 6).

Samhita Patha (Devanagari)

प्र यद्वां मित्रावरुणा स्पूर्धन्प्रिया धाम युवधिता मिनन्ति । न ये देवास ओहसा न मर्ता अयज्ञसाचो अप्यो न पुत्राः ॥

Transliteration

prá yád vā́m mitrā́varuṇā spūrdhán priyā́ dhā́ma yuvádhitā minánti | ná ye devā́sa óhasā ná mártā ayajñasā́co apyó ná putrā́ḥ ||

Translation

ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಧಾಮಗಳು (ಆಧಾರ-ಸ್ಥಾನಗಳು) ಉದಾತ್ತ ಸ್ಪರ್ಧೆ/ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ಮನುಷ್ಯರು ಸಹ, ಕುಗ್ಗಿಸಲಾರರು. ಯಜ್ಞವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುವವರು (ಅಯಜ್ಞಸಾಚ) ನಿಮಗೆ ತಲುಪಲಾರರು—ಗುಪ್ತ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಪುತ್ರರಂತೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• यत्: when/that which
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्बन्ध/कर्म (सन्दर्भानुसार)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: कर्तृ
• Type: Noun (dual compound)
• Root: मित्र- + वरुण- (देवनाम)

• स्पूर्धन्: they vie, contend
• स्पूर्धन्: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्पर्ध् (धातु)

• प्रियाः: dear, beloved
• प्रियाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• धाम: abodes, seats, ordinances
• धाम: कर्म (मिनन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• युवधिता: youthful, fresh
• युवधिता: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: युवधि (प्रातिपदिक; ‘युवधि’ = युवत्/युवा-सम्बद्ध, ‘youthful/young’ इत्यर्थे वैदिक)

• मिनन्ति: they diminish, impair, violate
• मिनन्ति: कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: मिन् (धातु)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध)

• ये: who
• ये: कर्तृ (अग्रम् वाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवासः: the gods
• देवासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• ओहसा: by might, by power
• ओहसा: करण
• Type: Noun
• Root: ओहस् (प्रातिपदिक)

• न: nor
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध)

• मर्ताः: mortals
• मर्ताः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• अयज्ञसाचः: not accompanying sacrifice; unsacrificing allies
• अयज्ञसाचः: कर्तृ (न-इत्यनेन निषिद्ध)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अ-यज्ञ-साच् (प्रातिपदिक; साच् ‘सहचर/अनुगामी’)

• अप्यः: watery, aquatic
• अप्यः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अप्य (प्रातिपदिक; ‘अप्’/‘अप्‍य’ जल-सम्बद्ध/जलचर इत्यर्थे)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा)

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: कर्तृ (उपमानपद)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)