
Sukta 6.61
Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (traditional attribution for RV 6.61 to Bharadvāja)
Sarasvatī
Trishtubh (common for narrative/praise in this mandala; verse-level confirmation may vary)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ, ಜೀವದಾಯಕ ನದಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಯೋಗ್ಯ ಯಜಮಾನರು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕರ್ತರಿಗೆ ಬಲ, ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮರೆಮಾಡುವ ಪಣಿಗಳಂತಹ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಅವಳ ಪ್ರಚಂಡ ವೇಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅವಳ ಪೋಷಕ ಪ್ರವಾಹವು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಫಲವತ್ತಾದ, ಮಂಗಳಕರ ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸಿ, ಬಂಜರು ನಷ್ಟದಿಂದ ದೂರವಿರಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
इयमददाद्रभसमृणच्युतं दिवोदासं वध्र्यश्वाय दाशुषे । या शश्वन्तमाचखादावसं पणिं ता ते दात्राणि तविषा सरस्वति ॥
ಅವಳು ದಿವೋದಾಸನಿಗೆ, ಮತ್ತು ದಾನಶೀಲ ವಧ್ರ್ಯಶ್ವನಿಗೆ, ಉಗ್ರವಾದ—ಋಣವಿಮೋಚಕ—ಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ಯಾರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತಾಳುವ ಪಣಿ—ಲಾಭವನ್ನು ಕಂಜುಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವವ—ನನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿದಳೋ; ಹೇ ಸರಸ್ವತೀ, ಅವೇ ನಿನ್ನ ತವಿಷಾ (ಪ್ರಚಂಡ ಶಕ್ತಿ)ಯ ದಾತ್ರಾಣಿ—ದಾನ-ವರಗಳು.
Mantra 2
इयं शुष्मेभिर्बिसखा इवारुजत्सानु गिरीणां तविषेभिरूर्मिभिः । पारावतघ्नीमवसे सुवृक्तिभिः सरस्वतीमा विवासेम धीतिभिः ॥
ಈ (ಸರಸ್ವತಿ) ತನ್ನ ಶೌರ್ಯ-ಬಲಗಳಿಂದ ಕಮಲದ ದಂಡಗಳನ್ನು ಯಾರೋ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಂತೆ ಚೀರಿ ಹೊರಬಂದಳು; ತನ್ನ ಪ್ರಚಂಡ ಊರ್ಮಿ-ತರಂಗಗಳಿಂದ ಪರ್ವತಗಳ ಅಂಚು-ಮೇಲುಭಾಗಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದಳು. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ (ಅಂಧಕಾರರೂಪ) ವಿಚ್ಛೇದವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವಳು, ನಮ್ಮ ಅವಸ (ಸಹಾಯ)ಕ್ಕಾಗಿ—ಸುವೃಕ್ತಿ (ಶುಭ ಸ್ತುತಿ) ಮತ್ತು ಧೀತಿ (ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆ)ಗಳಿಂದ ನಾವು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಆವಾಹಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅವಳನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿಸೋಣ.
Mantra 3
सरस्वति देवनिदो नि बर्हय प्रजां विश्वस्य बृसयस्य मायिनः । उत क्षितिभ्योऽवनीरविन्दो विषमेभ्यो अस्रवो वाजिनीवति ॥
ಹೇ ಸರಸ್ವತಿ, ದೇವ-ನಿಂದಕರನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕು; ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾಯಾವಿಯ (ಛಲಗಾರನ) ಪ್ರಜೆಯನ್ನೂ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡು. ಜನಾಂಗಗಳಿಗಾಗಿ ನೀನು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಟ್ಟೆ; ಕಠಿಣ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ನೀನು ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ, ಹೇ ವಾಜಿನೀವತಿ (ವಿಜಯಶಕ್ತಿ-ಧಾರಿಣಿ).
Mantra 4
प्र णो देवी सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती । धीनामवित्र्यवतु ॥
ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ವಾಜ-ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳಾಗಿ, ವಾಜಿನೀವತಿಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲಿ; ಧೀನಾಂ ಅವಿತ್ರಿ (ಪ್ರೇರಣೆಯ ರಕ್ಷಕಿ)ಯಾಗಿ ಅವಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ಪೋಷಿಸಲಿ.
Mantra 5
यस्त्वा देवि सरस्वत्युपब्रूते धने हिते । इन्द्रं न वृत्रतूर्ये ॥
ಓ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ, ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಧನಹಿತಕ್ಕಾಗಿ—ಸತ್ಯಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ—ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಗೆ ನೀನು ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರವಿಜಯದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ, ಬೆಳಕಿನ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಜಯಕರ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತೀ.
Mantra 6
त्वं देवि सरस्वत्यवा वाजेषु वाजिनि । रदा पूषेव नः सनिम् ॥
ಓ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ, ಓ ವಾಜಿನಿ, ವಾಜದ ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡು; ಮತ್ತು ಪೂಷನ್ನಂತೆ ನಮಗೆ ‘ಸನಿ’—ನಿಶ್ಚಿತ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಾಪ್ತಿ—ಕೊಡು.
Mantra 7
उत स्या नः सरस्वती घोरा हिरण्यवर्तनिः । वृत्रघ्नी वष्टि सुष्टुतिम् ॥
ಮತ್ತು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಆ ಸರಸ್ವತಿ—ಘೋರ (ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವವರಿಗೆ ಭಯಂಕರ), ಸುವರ್ಣಮಾರ್ಗಿಣಿ—ವೃತ್ರಘ್ನಿ, ಸುಷ್ಟುತಿ (ಉತ್ತಮ ಸ್ತುತಿಗೀತೆ)ಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Mantra 8
यस्या अनन्तो अह्रुतस्त्वेषश्चरिष्णुरर्णवः । अमश्चरति रोरुवत् ॥
ಯಾವಳ ಸಮುದ್ರಸಮಾನ ಚಲನೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದು—ಅವಿರೋಧಿತ, ತೀವ್ರ, ಸದಾ ಸಂಚರಿಸುವುದು—ಮತ್ತು ಅವಳ ಬಲ ಗರ್ಜಿಸುವ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದೋ: ಆ ಸರಸ್ವತಿಯ ತೇಜೋಮಯ ಪ್ರವಾಹಶಕ್ತಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿ.
Mantra 9
सा नो विश्वा अति द्विषः स्वसॄरन्या ऋतावरी । अतन्नहेव सूर्यः ॥
ಋತವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ, ಅವಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲ ದ್ವೇಷಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿರೋಧಿ ಬಲವನ್ನೂ ಮೀರಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಿ—ಸೂರ್ಯನು ದಿನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಸಂಕೋಚವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವಂತೆ.
Mantra 10
उत नः प्रिया प्रियासु सप्तस्वसा सुजुष्टा । सरस्वती स्तोम्या भूत् ॥
ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ನಮಗೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾಗಲಿ—ಏಳು ಸಹೋದರಿ-ಧಾರೆಗಳವಳು, ಸುಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದವಳು—ನಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯಳಾಗಲಿ.
Mantra 11
आपप्रुषी पार्थिवान्युरु रजो अन्तरिक्षम् । सरस्वती निदस्पातु ॥
ಭೌಮ ರೂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವಳು—ಆ ಸರಸ್ವತೀ ನಮ್ಮನ್ನು ‘ನ’ ಎನ್ನುವ ನಿರಾಕರಣೆಯ ವಾಣಿಯಿಂದಲೂ ಶತ್ರುವಾಣಿಯ ಪ್ರಹಾರದಿಂದಲೂ ಕಾಪಾಡಲಿ.
Mantra 12
त्रिषधस्था सप्तधातुः पञ्च जाता वर्धयन्ती । वाजेवाजे हव्या भूत् ॥
ಮೂರು ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿ, ಏಳುಮಟ್ಟದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು; ಐದುಮಟ್ಟದ ಭವದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವಳು, ನಮ್ಮ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವಳು—ಪ್ರತಿ ಜಯಪ್ರಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ನಮ್ಮ ಆಹ್ವಾನಿತ ಶಕ್ತಿಯಾಗಲಿ.
Mantra 13
प्र या महिम्ना महिनासु चेकिते द्युम्नेभिरन्या अपसामपस्तमा । रथ इव बृहती विभ्वने कृतोपस्तुत्या चिकितुषा सरस्वती ॥
ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಮಹತ್ತರರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಳು, ತನ್ನ ದ್ಯುತಿಮಯ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಇತರರನ್ನು ಮೀರಿಸುವಳು—ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ: ಸರಸ್ವತೀ; ರಥದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಳು, ವಿಶಾಲ ಭವಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿತಳಾಗಿ, ತಿಳಿದವರಿಂದ ಸ್ತುತ್ಯಳಾಗಿರುವಳು.
Mantra 14
सरस्वत्यभि नो नेषि वस्यो माप स्फरीः पयसा मा न आ धक् । जुषस्व नः सख्या वेश्या च मा त्वत्क्षेत्राण्यरणानि गन्म ॥
ಹೇ ಸರಸ್ವತೀ, ನಮ್ಮನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸು; ನಮ್ಮನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಬೇಡ—ನಿನ್ನ ಪೋಷಕ ಧಾರೆಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊಡೆಯಬೇಡ. ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹವನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಸಮೀಪತೆಯನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸು; ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಜೀವಂತ ಪ್ರವಾಹವಿಲ್ಲದ ಬಂಜರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ನಾವು ಹೋಗದಿರಲಿ.
In this hymn Sarasvatī is both a great river and a goddess: her waters nourish life, and her divine power grants strength, protection, and inspired clarity to those who offer and live rightly.
The Paṇi represents withholding and hoarding that blocks rightful gain. By saying Sarasvatī strikes down the Paṇi, the hymn praises her as the force that removes obstacles to prosperity and restores healthy circulation of wealth and support.
The final verse asks Sarasvatī to lead the people toward better fortune, not to push them away or harm them with her flow, and to keep them close to her fertile, life-sustaining sphere rather than ‘barren fields.’
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.