
Sukta 6.60
Bharadvāja (Bārhaspatya)
Indrāgnī (with Indra foregrounded as Vṛtra-slayer, Agni as co-power)
Triṣṭubh (probable for RV 6.60 opening; cadence suggests triṣṭubh)
ಋಗ್ವೇದ 6.60 ಸ್ತೋತ್ರವು ಜೋಡಿ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಇಂದ್ರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ವೃತ್ರಹನನಾದ ಇಂದ್ರನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಫಲಪ್ರದಗೊಳಿಸುವ ಸಹಕಾರ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ತುತಿ, ವೇಗವಾದ ರಥಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಬರಲಿ, ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ, ಮತ್ತು ಉಪಾಸಕನೊಳಗೆ ಬಲ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಹಾಗೂ ವಿಜಯಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅದು ಸಂಧಿಸ್ಥಳವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ—ಅಲ್ಲಿ ದೈವೀ ಪರಾಕ್ರಮ (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿ/ಪ್ರಕಾಶ (ಅಗ್ನಿ) ಒಂದಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ವಾಜ (ಜಯಕರ ಶಕ್ತಿ) ಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 1
श्नथद्वृत्रमुत सनोति वाजमिन्द्रा यो अग्नी सहुरी सपर्यात् । इरज्यन्ता वसव्यस्य भूरेः सहस्तमा सहसा वाजयन्ता ॥
ವೃತ್ರನನ್ನು (ಆವರಣಕಾರನನ್ನು) ಭೇದಿಸಿ ವಾಜ—ಬಲದ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು—ಗೆಲ್ಲುವವನು ಇಂದ್ರನು; ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಬಲಿಗಳು ಯಥಾವಿಧಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವರು. ಅವರು ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ವಸವ್ಯ—ಪ್ರಚುರ ಕಲ್ಯಾಣ—ಕ್ಕಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುವರು; ಬಲದಲ್ಲಿ ಅತಿಬಲಿಷ್ಠರು, ತಮ್ಮ ಸಹಸದಿಂದ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ವಿಜಯಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವರು.
Mantra 2
ता योधिष्टमभि गा इन्द्र नूनमपः स्वरुषसो अग्न ऊळ्हाः । दिशः स्वरुषस इन्द्र चित्रा अपो गा अग्ने युवसे नियुत्वान् ॥
ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಈಗ ನೀನು ಆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಗೋಗಳ ಕಡೆಗೆ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಯುದ್ಧಿಸು; ಮತ್ತು ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಬೆಳಕಿಗೆ ಮೇಲೇಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಲಗಳೂ ಉಷಸ್ಸುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದಾಗು. ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಉಷಸ್ಸಿನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸು; ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಿಯುತ್ವಾನ್ (ರಥಾಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ)ನಾಗಿ, ಜಲಗಳನ್ನೂ ಕಿರಣಗಳನ್ನೂ ಯೌವನಬಲಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಿ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡು.
Mantra 3
आ वृत्रहणा वृत्रहभिः शुष्मैरिन्द्र यातं नमोभिरग्ने अर्वाक् । युवं राधोभिरकवेभिरिन्द्राग्ने अस्मे भवतमुत्तमेभिः ॥
ಹೇ ವೃತ್ರಹಣ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ವೃತ್ರಹಣ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಪ್ರಚಂಡ ಶುಷ್ಮಗಳೂ ಸಹಿತ ಇಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿರಿ; ನಮಸ್ಕಾರರೂಪ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ನಮ್ಮತ್ತ ತಿರುಗಿ ಬನ್ನಿರಿ. ಹೇ ಇಂದ್ರಾಗ್ನಿ, ಅಚ್ಯುತವಾದ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ದಾನಗಳಿಂದ ನಮ್ಮಿಗೆ ಉತ್ತಮತಮ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರಿ; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳ ದಾತರಾಗಿರಿ.
Mantra 4
ता हुवे ययोरिदं पप्ने विश्वं पुरा कृतम् । इन्द्राग्नी न मर्धतः ॥
ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೇ ನಾನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಯಾರಿಂದ ಪುರಾತನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿಯೂ ಆಧಾರಿತವಾಗಿಯೂ ಇದೆ; ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ವಿಫಲರಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ.
Mantra 5
उग्रा विघनिना मृध इन्द्राग्नी हवामहे । ता नो मृळात ईदृशे ॥
ಉಗ್ರರೂ, ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವರಾದ ಇಂದ್ರ-ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ನಾವು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ; ಈ ನಮ್ಮ ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಮಗೆ ಕೃಪೆ ತೋರಲಿ.
Mantra 6
हतो वृत्राण्यार्या हतो दासानि सत्पती । हतो विश्वा अप द्विषः ॥
ಸತ್ಯಮಾರ್ಗದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ವೃತ್ರಗಳು (ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ದಾಸಗಳು (ಅಂಧಕಾರಮಯ ಬಲಗಳು) ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲಾ ದ್ವೇಷಗಳು ಸಂಹರಿಸಿ ದೂರ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
Mantra 7
इन्द्राग्नी युवामिमेऽभि स्तोमा अनूषत । पिबतं शम्भुवा सुतम् ॥
ಹೇ ಇಂದ್ರ-ಅಗ್ನೀ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ನಿಮ್ಮತ್ತ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಾದಿಸಿವೆ; ನಿಮ್ಮ ಶಂಭು (ಕಲ್ಯಾಣ)ಕ್ಕಾಗಿ ಪೀಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿರಿ.
Mantra 8
या वां सन्ति पुरुस्पृहो नियुतो दाशुषे नरा । इन्द्राग्नी ताभिरा गतम् ॥
ಹೇ ನರೋ—ವೀರಶಕ್ತಿಗಳಾದ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ! ದಾಶುಷನಾದ ದಾತನಿಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇರುವ, ಬಹುಜನರು ಬಯಸುವ, ಪುರುಸ್ಪೃಹವಾದ ನಿಯುತ್ಗಳು (ಯುಕ್ತ ರಥಶಕ್ತಿಗಳು)—ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬನ್ನಿರಿ.
Mantra 9
ताभिरा गच्छतं नरोपेदं सवनं सुतम् । इन्द्राग्नी सोमपीतये ॥
ಹೇ ನರೋ! ಆ ನಿಯುತ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿರಿ—ಈ ಸವನದಲ್ಲಿ ಸುತವಾದ ಸೋಮದ ಬಳಿಗೆ; ಹೇ ಇಂದ್ರಾ-ಅಗ್ನಿ, ಸೋಮಪೀತಿಗಾಗಿ.
Mantra 10
तमीळिष्व यो अर्चिषा वना विश्वा परिष्वजत् । कृष्णा कृणोति जिह्वया ॥
ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿರಿ—ಯಾರು ತನ್ನ ಅರ್ಚಿಷಾ (ಜ್ವಾಲೆ) ಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವನಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ವಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಯಾರು ತನ್ನ ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣ (ಅಂಧಕಾರ)ವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯಗೊಳಿಸಿ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
Mantra 11
य इद्ध आविवासति सुम्नमिन्द्रस्य मर्त्यः । द्युम्नाय सुतरा अपः ॥
ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿತವಾದಾಗ ಇಂದ್ರನ ಸುಮ್ನ—ಕೃಪಾಪ್ರಸಾದ—ವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು, ದ್ಯುಮ್ನ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ವಿಜಯ—ದತ್ತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಅಪಃ (ಪ್ರವಾಹಗಳು/ಧಾರೆಗಳು) ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Mantra 12
ता नो वाजवतीरिष आशून्पिपृतमर्वतः । इन्द्रमग्निं च वोळ्हवे ॥
ಆ ವಾಜವತೀ ಇಷಾಃ—ಬಲಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರೇರಣೆಗಳು—ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ವೇಗವಾದ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಿ; ಅವು ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತು, ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಾಯಕರೆಂದು ಅವರನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತರಲಿ.
Mantra 13
उभा वामिन्द्राग्नी आहुवध्या उभा राधसः सह मादयध्यै । उभा दाताराविषां रयीणामुभा वाजस्य सातये हुवे वाम् ॥
ಹೇ ಇಂದ್ರಾಗ್ನೀ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ನಾನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಇಬ್ಬರೂ ಆಹ್ವಾನಾರ್ಹರು; ರಾಧಸಃ—ಸಮೃದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ—ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಆನಂದಿಸಲೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಇಷಾಃ (ಪ್ರೇರಣೆಗಳು) ಮತ್ತು ರಯೀಃ (ಆಂತರಿಕ ಸಂಪತ್ತು)ಗಳ ದಾತರು; ವಾಜ—ವಿಜಯೀ ಬಲದ ಪೂರ್ಣತೆ—ಯ ಸಾತಯೇ (ಜಯ)ಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಹುವೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
Mantra 14
आ नो गव्येभिरश्व्यैर्वसव्यैरुप गच्छतम् । सखायौ देवौ सख्याय शम्भुवेन्द्राग्नी ता हवामहे ॥
ಗವ್ಯ (ಗೋಸಂಪತ್ತು)ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಶ್ವ್ಯ (ಅಶ್ವಬಲ)ಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಸವ್ಯ (ಸಮೃದ್ಧಿಧನ)ಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬನ್ನಿರಿ; ಸಮೀಪಿಸಿರಿ. ದೇವಸಖರೇ, ಸಖ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಂಭುತ್ವ—ಶಾಂತಿ-ಕಲ್ಯಾಣ—ಕ್ಕಾಗಿ, ಹೇ ಇಂದ್ರ-ಅಗ್ನೀ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ನಾವು ಹವಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 15
इन्द्राग्नी शृणुतं हवं यजमानस्य सुन्वतः । वीतं हव्यान्या गतं पिबतं सोम्यं मधु ॥
ಹೇ ಇಂದ್ರ-ಅಗ್ನೀ, ಸೋಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಯಜಮಾನನ ಹವವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಹವ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಬನ್ನಿರಿ; ಸೋಮ್ಯ ಮಧು—ಸೋಮದ ಮಧುರ ರಸ—ವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿರಿ.
Indrāgnī is the paired deity Indra and Agni addressed together. Indra leads as the breaker of obstruction (Vṛtra-slayer), while Agni supports as the sacrificial fire that carries offerings and awakens luminous power.
The hymn seeks victory over obstacles, increase of strength (vāja), and prosperity for the worshipper. It asks Indra-and-Agni to come to the sacrifice, accept the offerings, and empower the sacrificer.
Because this sukta fits Soma-pressing worship: the gods are invited to drink the Soma (somya madhu). In Vedic symbolism, Soma is delight and clarity that becomes strength when received by the gods and returned as blessing to the devotee.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.