Sukta 56
Sukta 6.56
Bharadvāja
Pūṣan
Triṣṭubh (contextual; verify)
ಪೂಷನನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವರನ್ನು ಕೇವಲ ಹೆಸರು-ಪದವಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಜವಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದಲೇ ಅವನು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪೂಷನನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಆರಾಧಕನ ಸಂಕಲ್ಪವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಲೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದು ಮತ್ತು ನಾಳೆಯೂ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
य एनमादिदेशति करम्भादिति पूषणम् । न तेन देव आदिशे ॥
ಯಾರು ಅವನನ್ನು ‘ಕರಂಭ (ಅರ್ಪಣೆ)ಯಿಂದ ಪೂಷನ್’ ಎಂದು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ದೇವನು ನಿಜವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ದೇವನು ಒಳಗಿನ ಅರಿವಿನಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯುವನು, ಲೇಬಲ್‌ನಿಂದಲ್ಲ.
Mantra 2
उत घा स रथीतमः सख्या सत्पतिर्युजा । इन्द्रो वृत्राणि जिघ्नते ॥
ಮತ್ತು ನಿಜಕ್ಕೂ, ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಸಖ್ಯದಿಂದಲೂ ಯುಗಬಂಧನದಿಂದಲೂ ಸತ್ಪತಿಯು—ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರಗಳೆಂಬ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಗತಿಗೆ ದಾರಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
उतादः परुषे गवि सूरश्चक्रं हिरण्ययम् । न्यैरयद्रथीतमः ॥
ಮತ್ತೂ ಅಲ್ಲಿ, ಕಠಿಣವಾದ ಗೋ-ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನು ಹಿರಣ್ಯಮಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತಂದನು; ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಿ ನಿಯತ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತಗೊಳಿಸಿದನು—ಕಠಿಣ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Mantra 4
यदद्य त्वा पुरुष्टुत ब्रवाम दस्र मन्तुमः । तत्सु नो मन्म साधय ॥
ಹೇ ಪುರುಷ್ಟುತ (ಬಹುಸ್ತುತ), ಹೇ ದಸ್ರ (ಅದ್ಭುತ) ಮತ್ತು ಮಂತುಮ (ವಿವೇಕಶೀಲ) ಶಕ್ತಿಯೇ! ಇಂದು ನಾವು ನಿನಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ವಚನ—ಅದು ನಮ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ; ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸು.
Mantra 5
इमं च नो गवेषणं सातये सीषधो गणम् । आरात्पूषन्नसि श्रुतः ॥
ಮತ್ತು ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಿರಣಗಳ (ಗೋಗಳ) ನಮ್ಮ ಈ ಹುಡುಕಾಟ—ಮುಂದೆ ಒತ್ತಿ ಸಾಗುವ ಈ ಗುಂಪನ್ನು—ಹೇ ಪೂಷನ್, ಸಮೀಪದಿಂದ ಕೇಳು; ನೀನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವವನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೀಯ.
Mantra 6
आ ते स्वस्तिमीमह आरेअघामुपावसुम् । अद्या च सर्वतातये श्वश्च सर्वतातये ॥
ನಾವು ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ವಸ್ತಿ (ಕ್ಷೇಮ) ಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇವೆ—ಅಘ (ಅಪಶಕುನ/ದುಷ್ಟತೆ) ಯನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು ಸತ್ಯ ವಸು (ಸಂಪತ್ತು) ಯನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತರುವದನ್ನು; ಇಂದು ಸಹ ಸರ್ವತಾತಿ (ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಪೂರ್ಣತೆ)ಗಾಗಿ, ನಾಳೆಯೂ ಸರ್ವತಾತಿಗಾಗಿ.
Frequently Asked Questions
Pūṣan is the Vedic guide and nourisher who protects travelers, helps one reach the right goal, and brings practical welfare—safety, prosperity, and right attainment.
It suggests that merely calling the god by a label does not truly reveal him; real knowing comes through inner recognition, devotion, and lived connection.
It asks for continuous well-being—protection from harm, nearness of true wealth, and complete welfare that extends beyond the present moment into the next day.
Ask anything about Sukta 56 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
