Rig Veda 2.34.1: Mandala 2, Sukta 34, Mantra 1

Sukta 2.34

Rishi: Gṛtsamada (Gṛtsamada Bhārgava) (traditional attribution for RV 2.34)

Devata: Maruts (Rudriyas)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 2.34; each pāda ~11 syllables)

Samhita Patha (Devanagari)

धारावरा मरुतो धृष्ण्वोजसो मृगा न भीमास्तविषीभिरर्चिनः । अग्नयो न शुशुचाना ऋजीषिणो भृमिं धमन्तो अप गा अवृण्वत ॥

Transliteration

dhārāvarā́ marúto ghṛ́ṣṇvójaso mṛgā́ ná bhīmā́s táviṣībhir arcínaḥ | agnáyo ná śuśucānā́ ṛjīṣíṇo bhṛmíṃ dhámanto ápa gā́ avṛṇvata ||

Translation

ಧಾರಾವರಾ (ಧಾರೆಯಂತೆ ಹರಿಯುವ) ಮರುತರು, ಧೃಷ್ಣ್ವೋಜಸ (ಉಗ್ರಬಲದವರು), ಭೀಮ ಮೃಗಗಳಂತೆ, ತಮ್ಮ ತವಿಷೀ (ಪ್ರಚಂಡ ಶಕ್ತಿ)ಯಿಂದ ದೀಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿಗಳಂತೆ ಶುಶುಚಾನ (ಪ್ರಜ್ವಲಿತ), ಋಜೀಷಿಣ (ನೆಟ್ಟಗೆ ಧಾವಿಸುವ) ಅವರು ಭೃಮಿ (ಅಡ್ಡಿ)ಯನ್ನು ಊದಿ ದೂರಮಾಡಿ, ಅಪ (ಮರೆಮಾಚಿಕೆ)ಯಿಂದ ಗಾಃ (ಕಿರಣ-ಗೋವುಗಳನ್ನು) ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• धारावरा: streaming, having torrents
• धारावरा: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृसम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: धारा- + वर (प्रातिपदिक) (धारावत्/धारावर ‘धाराओं/धाराओं से युक्त, प्रवाहयुक्त’)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• धृष्ण्वोजसः: of bold/impetuous might
• धृष्ण्वोजसः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृष्णु- + ओजस् (समास/प्रातिपदिक) ‘धृष्णु-ओजस्’

• मृगाः: like wild beasts
• मृगाः: Kartā (उपमा/विशेषणभाव)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• भीमाः: terrible, awe-inspiring
• भीमाः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)

• तविषीभिः: with (their) powers/impulses
• तविषीभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: तविषी (प्रातिपदिक)

• अर्चिनः: shining, flaming
• अर्चिनः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्चिन् (प्रातिपदिक; ‘अर्च्’ से ‘ज्वलन्/दीप्तिमान्’)

• अग्नयः: like fires
• अग्नयः: Kartā (उपमा/विशेषणभाव)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• शुशुचानाः: blazing, glowing
• शुशुचानाः: Kartā (विशेषण)
• Type: Participle
• Root: शुच् (धातु) → शुशुचान (कृदन्त; परिप्रसारित/तीव्र-दीप्ति अर्थ)

• ऋजीषिणः: dusty, with whirling dust
• ऋजीषिणः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऋजीषिन् (प्रातिपदिक; ‘ऋजीष’ = धूलि/पराग/रेणु, ‘युक्त’)

• भृमिम्: the whirling (dust)/eddy
• भृमिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भृमि (प्रातिपदिक)

• धमन्तः: blowing
• धमन्तः: Kartā
• Type: Participle
• Root: धम् (धातु) → धमन्त् (कृदन्त; शतृ)

• अप: away
• अप: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (अव्यय/उपसर्ग)

• गाः: the cows
• गाः: Karma
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अवृण्वत: they uncovered/released
• अवृण्वत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु; ‘आवरण/वरण/वृणुते’ से; यहाँ ‘अप-’ के साथ ‘अपावृण्वत’ = ‘खोल दिया/उद्घाटित किया’)