
Sukta 10.51
Agni Jātavedas (cosmogonic fire-consciousness)
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿ ಜಾತವೇದಸನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲೀನ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ: ಅವನು ಆದಿ ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಜನ್ಮಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು ಆಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಇದು ಯಜ್ಞದ ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ: ಮಾನವನು ಹೊತ್ತಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಲು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, “ದೇವರನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು” ತೆರೆಯಲು ಮತ್ತು ಹವಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಜ್ಞವು ಅವನಲ್ಲೇ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 1
महत्तदुल्बं स्थविरं तदासीद्येनाविष्टितः प्रविवेशिथापः । विश्वा अपश्यद्बहुधा ते अग्ने जातवेदस्तन्वो देव एकः ॥
ಮಹತ್ತಾಗಿತ್ತು ಆ ದೃಢ ಆವರಣ-ಕೋಶ; ಅದರಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿ ನೀನು ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಹೇ ಅಗ್ನಿ ಜಾತವೇದಸ್, ನೀನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬಹುಧಾ ಕಂಡೆ—ಒಬ್ಬನೇ ದೇವ, ಅನೇಕ ತನುವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು.
Mantra 2
को मा ददर्श कतमः स देवो यो मे तन्वो बहुधा पर्यपश्यत् । क्वाह मित्रावरुणा क्षियन्त्यग्नेर्विश्वाः समिधो देवयानीः ॥
ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಕಂಡರು? ನನ್ನ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳ ತನುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಆ ದೇವನು ಯಾರು? ನಿಜವಾಗಿ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರು ಎಲ್ಲಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ? ದಿವ್ಯದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಅಗ್ನಿಯ ದೇವಯಾನೀ ಸಮಿಧೆಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ?
Mantra 3
ऐच्छाम त्वा बहुधा जातवेदः प्रविष्टमग्ने अप्स्वोषधीषु । तं त्वा यमो अचिकेच्चित्रभानो दशान्तरुष्यादतिरोचमानम् ॥
ಹೇ ಜಾತವೇದಸ್, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಹುಡುಕಿದೆನು—ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನೀರಿನೊಳಗೂ ಔಷಧಿಗಳೊಳಗೂ ಪ್ರವಿಷ್ಟನಾಗಿ. ನಿನ್ನನ್ನು—ಹೇ ಚಿತ್ರಭಾನು, ಬಹುಜ್ವಾಲ—ಯಮನು ಗುರುತಿಸಿದನು: ದಶ ಸೀಮೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಅತಿರೋಚಮಾನ.
Mantra 4
होत्रादहं वरुण बिभ्यदायं नेदेव मा युनजन्नत्र देवाः । तस्य मे तन्वो बहुधा निविष्टा एतमर्थं न चिकेताहमग्निः ॥
ಹೇ ವರುಣ, ಹೋತೃಪದದಿಂದ ನಾನು ಭಯಗೊಂಡು ಹೊರಬಂದೆನು; ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ನನನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಯೋಕ್ತಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದಕಾರಣ ನನ್ನ ತನುಗಳು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿವಿಷ್ಟವಾದವು; ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಾನು—ಅಗ್ನಿ—ಗ್ರಹಿಸಲಿಲ್ಲ.
Mantra 5
एहि मनुर्देवयुर्यज्ञकामोऽरंकृत्या तमसि क्षेष्यग्ने । सुगान्पथः कृणुहि देवयानान्वह हव्यानि सुमनस्यमानः ॥
ಬಾ, ಹೇ ಅಗ್ನಿ; ದೇವಯು ಮನುವು ಯಜ್ಞಕಾಮನಾಗಿ, ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿನಗಾಗಿ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ದೇವಯಾನವಾದ ಸುಗಮ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸು; ಮತ್ತು ಸುಮನಸ್ಯಮಾನನಾಗಿ ಹವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗು.
Mantra 6
अग्नेः पूर्वे भ्रातरो अर्थमेतं रथीवाध्वानमन्वावरीवुः । तस्माद्भिया वरुण दूरमायं गौरो न क्षेप्नोरविजे ज्यायाः ॥
ಅಗ್ನಿಯ ಪೂರ್ವದ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರು ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು—ರಥಿಯು ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವರುಣ, ಭಯದಿಂದ ನಾನು ದೂರ ದೂರಕ್ಕೆ ಹೋದೆ—ಚಾಟಿಯ ಎಸೆತಕ್ಕೆ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದ ಗೌರ (ಕಾಡು ಎಮ್ಮೆ/ಕಾಡು ಕರು) ಬಲಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡುವಂತೆ.
Mantra 7
कुर्मस्त आयुरजरं यदग्ने यथा युक्तो जातवेदो न रिष्याः । अथा वहासि सुमनस्यमानो भागं देवेभ्यो हविषः सुजात ॥
ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಿನಗಾಗಿ ನಾವು ಅಜರವಾದ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೇವೆ; ಯಥಾಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಹೇ ಜಾತವೇದಸ, ನೀನು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದಿರಲಿ. ನಂತರ, ಸುಮನಸ್ಯಮಾನನಾಗಿ, ಹೇ ಸುಜಾತ, ದೇವರಿಗೆ ಹವಿಷ್ಯದ ಅವರ ಭಾಗವನ್ನು ನೀನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೀ.
Mantra 8
प्रयाजान्मे अनुयाजाँश्च केवलानूर्जस्वन्तं हविषो दत्त भागम् । घृतं चापां पुरुषं चौषधीनामग्नेश्च दीर्घमायुरस्तु देवाः ॥
ಹೇ ದೇವರೇ, ನನಗೆ ಪ್ರಯಾಜಗಳನ್ನೂ ಅನುಯಾಜಗಳನ್ನೂ—ಕೇವಲ, ಊರ್ಜಸ್ವಂತ—ಅನುಗ್ರಹಿಸಿರಿ; ಹವಿಷ್ಯದ ಯೋಗ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ. ಅಪಾಂಗಳ ಘೃತಂ (ಘೃತ) ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳ ಪುರುಷ/ಸಾರತತ್ತ್ವವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯ—ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಲ್ಲುವ ಶಕ್ತಿ—ಇರಲಿ, ಹೇ ದೇವರೇ.
Mantra 9
तव प्रयाजा अनुयाजाश्च केवल ऊर्जस्वन्तो हविषः सन्तु भागाः । तवाग्ने यज्ञोऽयमस्तु सर्वस्तुभ्यं नमन्तां प्रदिशश्चतस्रः ॥
ನಿನ್ನದೇ ಆಗಲಿ ಪ್ರಯಾಜಗಳೂ ಅನುಯಾಜಗಳೂ—ಕೇವಲ, ಊರ್ಜಸ್ವಂತ; ಹವಿಷ್ಯದ ಭಾಗಗಳು ನಿನ್ನದೇ ಆಗಲಿ. ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಜ್ಞವು ನಿನಗಾಗಿ ಆಗಲಿ; ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು ನಿನಗೆ ನಮಿಸಲಿ—ಚತುಃಪ್ರದಿಶೆಗಳು ನಿನ್ನತ್ತ ವಾಲಲಿ.
It portrays Agni Jātavedas as the primordial, many-formed fire that enters the Waters and then, in the ritual present, becomes the priestly power who opens the divine path and carries offerings to the gods.
It is a cosmogonic image: the divine fire is shown as hidden within the undifferentiated primal realm (the Waters) and then revealing and shaping many forms—fire as the principle of manifestation and knowing.
It functions as an Agni-invocation for establishing the fire, requesting safe and clear ‘god-leading’ paths, and dedicating key offering portions (prayāja and anuyāja) and the whole yajña to Agni as the carrier and mediator.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.