Opening the text

Sukta 10.123
Traditionally associated with Vena (or a Vena-related seer) in RV 10.123; exact attribution varies by Anukramaṇī traditions.
Vena / Gandharva-Sūrya complex (a luminous messenger/mediator power); Sūrya and the Waters are central supporting powers in the verse.
Triṣṭubh (11-syllable cadence; typical of RV 10 hymns with expansive imagery).
ಋಗ್ವೇದ 10.123ರಲ್ಲಿ ವೇನನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ—ಬಹುಪಾಲು ಗಂಧರ್ವ–ಸೂರ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತರೂಪವಾಗಿ—ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಜನನವನ್ನು, ಪ್ರಕಟನೆ/ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿರುದ್ಧಧ್ರುವಗಳ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಚಲಿಸುವವನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮಂತ್ರಗಳು ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳಕಿನ ತೀವ್ರ ರೂಪಕಗಳು, ಜಲಗಳೂ ಸೂರ್ಯನೂ ಸೇರುವ ಸಂಗಮ, ಹಾಗೂ ಕಾಮ್ಯ-ಪ್ರತೀಕಾತ್ಮಕ ದಿವ್ಯ ಸಂಯೋಗದ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತವೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ “ಬಿಂದು/ಕಿರಣ”ವು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಾದ್ಯಂತ ಋತ/ಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantra 1
अयं वेनश्चोदयत्पृश्निगर्भा ज्योतिर्जरायू रजसो विमाने । इममपां संगमे सूर्यस्य शिशुं न विप्रा मतिभी रिहन्ति ॥
ಈ ವೇನನು ಪೃಶ್ನಿಗರ್ಭಾ (ಬಹುವರ್ಣ ಗರ್ಭಗಳು/ಭವನದ ಗರ್ಭಗಳು)ಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ—ಜನನದ ಝಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಆವರಿತವಾದ ಒಂದು ಜ್ಯೋತಿ, ರಜಸ್ (ಮಧ್ಯಲೋಕ)ದ ವಿಶಾಲ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ. ಇಲ್ಲಿ ಅಪಾಂ (ಜಲಗಳು) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ, ವಿಪ್ರ (ಋಷಿ)ಗಳು ತಮ್ಮ ಮತಿಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಲೇಹಿಸುತ್ತಾರೆ—ಹಾಗೆ ನವಜಾತ ಶಿಶುವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಂತೆ.
Mantra 2
समुद्रादूर्मिमुदियर्ति वेनो नभोजाः पृष्ठं हर्यतस्य दर्शि । ऋतस्य सानावधि विष्टपि भ्राट् समानं योनिमभ्यनूषत व्राः ॥
ಸಮುದ್ರದ ಆಳದಿಂದ ವೇನನು ಊರ್ಮಿ (ಅಲೆ)ಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ; ನಭೋಜಾಃ (ಆಕಾಶಜನ್ಯ)ನಾಗಿ, ಹರ್ಯತ (ಸುವರ್ಣ)ದ ಪೃಷ್ಠವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಋತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಉನ್ನತತಮ ವಿಷ್ಟಪದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಾನ ಯೋನಿಯ ಕಡೆಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಸಮ್ಮತಿಯ ಗಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
Mantra 3
समानं पूर्वीरभि वावशानास्तिष्ठन्वत्सस्य मातरः सनीळाः । ऋतस्य सानावधि चक्रमाणा रिहन्ति मध्वो अमृतस्य वाणीः ॥
ಒಂದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲದ ಕಡೆಗೆ ಪುರಾತನ ಮಾತೃಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ; ಒಂದೇ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಕರುವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಋತದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾ, ಅವು ಅಮೃತದ ಮಧುರ ವಾಣಿಗಳನ್ನು ಚಪ್ಪರಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತವೆ.
Mantra 4
जानन्तो रूपमकृपन्त विप्रा मृगस्य घोषं महिषस्य हि ग्मन् । ऋतेन यन्तो अधि सिन्धुमस्थुर्विदद्गन्धर्वो अमृतानि नाम ॥
ರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದು ವಿಪ್ರರು ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು; ಅವರು ವನ್ಯ ಜೀವಿಯ ಘೋಷದ ಕಡೆಗೆ, ಮಹಾನ್ನ ಕರೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು. ಋತದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಾ ಅವರು ನದಿ-ಪ್ರವಾಹದ ಮೇಲೆ ನಿಂತರು; ಗಂಧರ್ವನು ಅಮೃತವಾದ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.
Mantra 5
अप्सरा जारमुपसिष्मियाणा योषा बिभर्ति परमे व्योमन् । चरत्प्रियस्य योनिषु प्रियः सन्त्सीदत्पक्षे हिरण्यये स वेनः ॥
ಅಪ್ಸರೆ, ತನ್ನ ಜಾರ (ಪ್ರಿಯ)ನ ಕಡೆಗೆ ನಗುತ್ತಾ, ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಪರಮ ವ್ಯೋಮದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಿಯನ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ತಾನೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುವ ವೇನನು ಬಂಗಾರದ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Mantra 6
नाके सुपर्णमुप यत्पतन्तं हृदा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा । हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरण्युम् ॥
ನಾಕದಲ್ಲಿ (ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ) ನೀನು ಸುಪರ್ಣ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಹಾರುವಾಗ, ಹೃದಯದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕುವವರು ನಿನ್ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಣ್ಯಪಕ್ಷ—ವರುಣನ ದೂತ—ಯಮನ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಕುನ, ಭುರಣ್ಯು (ಅಪ್ರತಿಹತ ವೇಗವಂತ) ಆಗಿ ನೀನು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 7
ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थात्प्रत्यङ्चित्रा बिभ्रदस्यायुधानि । वसानो अत्कं सुरभिं दृशे कं स्वर्ण नाम जनत प्रियाणि ॥
ಊರ್ಧ್ವನಾಗಿ ಗಂಧರ್ವನು ನಾಕದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅಂತರ್ಮುಖನಾಗಿ ತನ್ನ ಚಿತ್ರ (ತೇಜಸ್ವಿ) ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಸುರಭಿಯಾದ ಅರ್ಕ/ಅಟ್ಕ (ಕಿರಣವಸ್ತ್ರ)ವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ‘ಸ್ವರ್’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 8
द्रप्सः समुद्रमभि यज्जिगाति पश्यन्गृध्रस्य चक्षसा विधर्मन् । भानुः शुक्रेण शोचिषा चकानस्तृतीये चक्रे रजसि प्रियाणि ॥
ದ್ರಪ್ಸ (ರಸಬಿಂದು) ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಗೃಧ್ರನ ಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ನೋಡುವಂತೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿಧರ್ಮನ್ (ಸ್ಥಾಪಿಸಿ/ಧರಿಸಿ) ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾನು ಶುಕ್ರ ಶೋಚಿಷ್ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಜ್ವಾಲೆ)ದಿಂದ ಹರ್ಷಿಸಿ, ತೃತೀಯ ರಜಸ್ಸಿನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Vena is portrayed as a radiant, mediating power—often associated with a Gandharva-like messenger quality—who brings hidden light into manifestation and links the Sun with the Waters.
The hymn uses birth imagery to describe insight: illumination first appears subtle and protected, and the seers’ focused contemplation ‘nurtures’ it until it becomes clear, stable knowledge.
When inner vitality (Waters) meets clarity (Sun), a mediating light arises that can be cultivated through disciplined thought, leading to alignment with ṛta—truth, right order, and right action.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.