Rig Veda Sukta 124
Mandala 10Sukta 1249 Mantras

Sukta 124

Sukta 10.124

Rishi

Traditionally attributed in Anukramaṇī to a seer of Mandala 10 (exact name varies by recension); hymn is Agni-directed.

Devata

Agni.

Chandas

Triṣṭubh.

ಈ ಸೂಕ್ತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಲೆಂದು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ—ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ, ಹವಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ; ದೀರ್ಘ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ದೂರಮಾಡುವವನಾಗಿ. ಮಂತ್ರಗಳು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ವಿಷಯವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಧಾರಣೆಗಳತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ—ಋತ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧತೆ (ವರುಣ), ಶತ್ರುಶಕ್ತಿಗಳ ಕ್ಷಯ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು—ಒಂದೇ ಯಜ್ಞ-ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನೆಯುವ ಉತ್ತರ-ಋಗ್ವೇದೀಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

Mantras

Mantra 1

इमं नो अग्न उप यज्ञमेहि पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम् । असो हव्यवाळुत नः पुरोगा ज्योगेव दीर्घं तम आशयिष्ठाः ॥

ಓ ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಮ್ಮ ಈ ಯಜ್ಞದ ಬಳಿಗೆ ಬಾ—ಐದು ಚಲನೆಗಳಿರುವದು, ತ್ರಿವೃತ್ (ಮೂರುಮಟ್ಟದ ವಿಸ್ತಾರ) ಹೊಂದಿರುವದು, ಏಳು ತಂತುಗಳಿಂದ ನೆಯ್ದದು. ಹೇ ಹವ್ಯವಾಹ, ನಮ್ಮ ಹವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹೊರುವವನು ಆಗು; ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಮುನ್ನಡೆ; ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಪ್ರಕಾಶದಂತೆ, ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ತಮಸ್ಸನ್ನು (ಅಂಧಕಾರವನ್ನು) ಶಮನಗೊಳಿಸು.

Mantra 2

अदेवाद्देवः प्रचता गुहा यन्प्रपश्यमानो अमृतत्वमेमि । शिवं यत्सन्तमशिवो जहामि स्वात्सख्यादरणीं नाभिमेमि ॥

ಅದೇವದಿಂದ ದೇವನ ಕಡೆಗೆ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ—ಪ್ರಚೇತನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಚೇತನಗೊಂಡು, ಗುಹಾ (ರಹಸ್ಯ ಗುಹೆ)ಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ; ಮುಂದನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ಶಿವವೆಂದು ತೋರುವ ಅಶಿವವನ್ನು ನಾನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ; ಹಳೆಯ ಸಖ್ಯದಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಅರಣಿಯ ಕಡೆಗೆ, ನಾಭಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ—ಅಗ್ನಿ ಜನಿಸುವ ಮೂಲಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ.

Mantra 3

पश्यन्नन्यस्या अतिथिं वयाया ऋतस्य धाम वि मिमे पुरूणि । शंसामि पित्रे असुराय शेवमयज्ञियाद्यज्ञियं भागमेमि ॥

ಇನ್ನೊಬ್ಬ (ಶಕ್ತಿ)ಯ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ-ಪಕ್ಷಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ಋತದ ಧಾಮಗಳನ್ನು—ಅನೇಕ ಸ್ಥಿರ ಆಸನಗಳನ್ನು—ನಾನು ಅಳೆಯುತ್ತೇನೆ. ಪಿತೃ, ಅಸುರ (ಪ್ರಭುತ್ವಶಕ್ತಿ)ಗೆ ನಾನು ಕಲ್ಯಾಣಕರ ಶುಭವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅಯಜ್ಞಿಯದಿಂದ ಯಜ್ಞಿಯ ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ನಾನು ಸಾಗುತ್ತೇನೆ.

Mantra 4

बह्वीः समा अकरमन्तरस्मिन्निन्द्रं वृणानः पितरं जहामि । अग्निः सोमो वरुणस्ते च्यवन्ते पर्यावर्द्राष्ट्रं तदवाम्यायन् ॥

ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾನು ಈ (ಹಳೆಯ ಕ್ರಮದ) ಒಳಗೇ ವಾಸಿಸಿದೆನು; ಈಗ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಪಿತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಗ್ನಿ, ಸೋಮ, ವರುಣ—ಅವರು ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ; ರಾಜ್ಯಚಕ್ರ ತಿರುಗುತ್ತದೆ—ಆ (ಹೊಸ) ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಪಡೆದು ಕಾಪಾಡಲು ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Mantra 5

निर्माया उ त्ये असुरा अभूवन्त्वं च मा वरुण कामयासे । ऋतेन राजन्ननृतं विविञ्चन्मम राष्ट्रस्याधिपत्यमेहि ॥

ಆ ಅಸುರರು ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾದರು; ನೀನೂ ಸಹ, ಹೇ ವರುಣ, ನನ್ನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀ. ಹೇ ರಾಜನೇ, ಋತದ ಮೂಲಕ ಅನೃತವನ್ನು ಚರಡಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾ, ನನ್ನ ಅಂತರರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಾ.

Mantra 6

इदं स्वरिदमिदास वाममयं प्रकाश उर्वन्तरिक्षम् । हनाव वृत्रं निरेहि सोम हविष्ट्वा सन्तं हविषा यजाम ॥

ಇದೇ ಸ್ವರ್ (ಪ್ರಕಾಶ); ಇದೇ ವಾಂಛಿತ ಮಂಗಳ; ಇದೇ ವಿಶಾಲ ಅಂತರಿಕ್ಷ—ಸ್ವಚ್ಛ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದೀಪ್ತ. ನಾವು ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆವು—ಹೊರಬಾ, ಹೇ ಸೋಮ; ಹವಿಯಾಗಿ ಸನ್ನಿಹಿತನಾದ ನಿನಗೆ, ಹವಿಯಿಂದಲೇ ನಾವು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ.

Mantra 7

कविः कवित्वा दिवि रूपमासजदप्रभूती वरुणो निरपः सृजत् । क्षेमं कृण्वाना जनयो न सिन्धवस्ता अस्य वर्णं शुचयो भरिभ्रति ॥

ಕವಿ, ಕವಿತ್ವದಿಂದ, ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಅಪ್ರತಿಹತ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ವರುಣನು ಜಲಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು. ಕ್ಷೇಮವನ್ನೂ ನಿರ್ಭಯ ವಿಶಾಲತೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ—ತಾಯಿಗಳಂತೆ, ನದಿಗಳಂತೆ—ಆ ಶುಚಿಗಳು ಅವನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ವರ್ಣವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

Mantra 8

ता अस्य ज्येष्ठमिन्द्रियं सचन्ते ता ईमा क्षेति स्वधया मदन्तीः । ता ईं विशो न राजानं वृणाना बीभत्सुवो अप वृत्रादतिष्ठन् ॥

ಅವು ಅವನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಇಂದ್ರಿಯ-ಶಕ್ತಿಗೆ (ಇಂದ್ರತ್ವಕ್ಕೆ) ಸೇರುತ್ತವೆ; ಸ್ವಧೆಯಿಂದ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಅವು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಜನರು ರಾಜನನ್ನು ಆರಿಸುವಂತೆ, ಅವನನ್ನೇ ಅವು ವರಿಸುತ್ತವೆ; ವೃತ್ರದ ಆವರಣದಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗಿ, ಅದರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ನಿಂತವು.

Mantra 9

बीभत्सूनां सयुजं हंसमाहुरपां दिव्यानां सख्ये चरन्तम् । अनुष्टुभमनु चर्चूर्यमाणमिन्द्रं नि चिक्युः कवयो मनीषा ॥

ಬೀಭತ್ಸು (ವಿಮುಖಗೊಳಿಸುವ) ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾದ ಅವನನ್ನು ‘ಹಂಸ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ದಿವ್ಯ ಜಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಖ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನಾಗಿ. ಅನುಷ್ಟುಭವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಚಲನೆಗೆ ತರುವ ಛಂದೋಲಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಮಣೀಷಾ (ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿ)ಯಿಂದ ಕವಿಗಳು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.

Frequently Asked Questions

Agni is the primary deity and the hymn opens as a clear Agni-invocation, but later verses bring in Varuṇa (ṛta versus untruth) and culminate with a recognition of Indra through symbolic imagery.

It is a poetic way to say the yajña is carefully structured and ‘woven’—having ordered movements, layered expansions, and interlinked parts—so Agni can carry it correctly to the gods.

It can be recited at the lighting of a ritual fire (or a simple home lamp) as an invocation for clarity, right order, and guidance—asking the ‘inner Agni’ to lead and to remove lingering darkness of confusion or inertia.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App