Rig Veda 10.116.2: Mandala 10, Sukta 116, Mantra 2

Sukta 10.116

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य पिब क्षुमतः प्रस्थितस्येन्द्र सोमस्य वरमा सुतस्य । स्वस्तिदा मनसा मादयस्वार्वाचीनो रेवते सौभगाय ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.116.2

Transliteration

asyá píba kṣumatáḥ prástitasyéndra sómasya váraṃ ā́ sutásya | svastidā́ mánasā mādayasvār-vācī́nó reváte sáubhagāya ||

Translation

ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಈ ಕ್ಷುಮತ್—ರಸಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ಥಿತವಾದ—ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡು; ಸುತವಾದ ಆನಂದಮಯ ಸೋಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾಗವನ್ನು ಕುಡಿ. ಹೇ ಸ್ವಸ್ತಿದಾ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆನಂದಿಸು; ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಅಂತರ್ಮುಖನಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸೌಭಾಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಾ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (Soma)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पिब: drink!
• पिब: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: पा (पाने)

• क्षुमतः: of the nourishing/strength-giving (one)
• क्षुमतः: विशेषण (सम्बन्ध) — सोमस्य
• Type: Adjective
• Root: क्षुमत् (प्रातिपदिक; ‘क्षु’/‘क्षुमा’ = पोषण/बल/समृद्धि + -मत्)

• प्रस्थितस्य: of the set-forth/ready (Soma)
• प्रस्थितस्य: विशेषण (सम्बन्ध) — सोमस्य
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: प्र-स्था (गत्यर्थ) → प्रस्थित (कृदन्त, भूतकृत्/क्त)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (देवनाम-प्रातिपदिक)

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• वरम्: the best/choice (portion)
• वरम्: कर्म (पिब) / ‘श्रेष्ठम्’ अर्थे
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)

• आ: towards; in (intensively)
• आ: (क्रियाविशेषण) —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• सुतस्य: of the pressed (Soma)
• सुतस्य: विशेषण (सम्बन्ध) — सोमस्य
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: सु (अभिषवे) → सुत (कृदन्त, क्त)

• स्वस्तिदा: O giver of well-being
• स्वस्तिदा: सम्बोधन (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (agent-noun)
• Root: स्वस्ति-द (समास: स्वस्ति ‘कल्याण’ + द ‘देने’ → ‘स्वस्तिद’)

• मनसा: with (your) mind; mentally
• मनसा: करण (instrument) / भावेन
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• मादयस्व: be exhilarated; intoxicate yourself
• मादयस्व: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: मद् (हर्षे/मत्तत्वे) — आत्मनेपद

• अर्वाचीनः: turned hither; facing towards us
• अर्वाचीनः: कर्तृ-विशेषण (इन्द्रः) / क्रियाविशेषणभावः
• Type: Adjective
• Root: अर्वाचीन (प्रातिपदिक)

• रेवते: for the wealthy/prosperous (one)
• रेवते: सम्प्रदान (for the benefit of)
• Type: Adjective
• Root: रेवत् (प्रातिपदिक; ‘धनवान्/समृद्ध’)

• सौभगाय: for good fortune; for prosperity
• सौभगाय: सम्प्रदान (for good fortune)
• Type: Noun
• Root: सौभग (प्रातिपदिक; ‘सुभगत्व’)