
Sukta 1.153
Dīrghatamas Āucathya (traditional attribution)
Mitra–Varuṇa
Triṣṭubh
ಈ ಚಿಕ್ಕ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮಿತ್ರ–ವರುಣರನ್ನು ಏಕಯುಗ್ಮವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಧೀ (ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ) ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ನಮಸ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಯಾಜಕರು ತರುವ ಘೃತಸಮೃದ್ಧ ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಅವರ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಋತ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಕ್ರಮ)ದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಅದಿತಿಯನ್ನು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪೋಷಕ ಗೋವಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಭುವಿನ ಪೋಷಕ “ಹಾಲು” ಮತ್ತು ಜಲಗಳಿಗಾಗಿ—ಜೀವನ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾರ್ಗಕ್ರಮದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ—ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Mantra 1
यजामहे वां महः सजोषा हव्येभिर्मित्रावरुणा नमोभिः । घृतैर्घृतस्नू अध यद्वामस्मे अध्वर्यवो न धीतिभिर्भरन्ति ॥
ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ, ಏಕಮನಸ್ಕರಾಗಿ, ಓ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ, ಹವ್ಯಗಳೂ ನಮಸ್ಕಾರಗಳೂ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ. ಓ ಘೃತದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಘೃತಸ್ನೂ, ನಮ್ಮ ಅಧ್ವರ್ಯವರು (ಯಜ್ಞಕರ್ತೃ ಪುರೋಹಿತರು) ಧೀತಿಗಳಿಂದ (ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ) ನಿಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ತರುವಾಗ, ಆಗ ಬನ್ನಿ; ಈ ಅಂತರಂಗ ಹವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಿರಿ.
Mantra 2
प्रस्तुतिर्वां धाम न प्रयुक्तिरयामि मित्रावरुणा सुवृक्तिः । अनक्ति यद्वां विदथेषु होता सुम्नं वां सूरिर्वृषणावियक्षन् ॥
ವಿಧಿಯ ಸುಸ್ಥಾಪಿತ ಕ್ರಮದಂತೆ, ನನ್ನ ಸ್ತುತಿ ನಿಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ, ಓ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ—ಸುವೃಕ್ತಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ತಿರುಗಿದ ವಚನವಾಗಿ. ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ (ವಿದಥಗಳಲ್ಲಿ) ಹೋತಾ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಭಿಷೇಕ/ಲೇಪನ ಮಾಡುವಾಗ, ಓ ವೃಷಣಾ (ಬಲಿಷ್ಠರೇ), ಸೂರಿ (ಪ್ರಕಾಶಿತ ದಾತ) ನಿಮ್ಮ ಸುಮ್ನ (ಅನುಗ್ರಹ)ದ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
पीपाय धेनुरदितिॠताय जनाय मित्रावरुणा हविर्दे । हिनोति यद्वां विदथे सपर्यन्त्स रातहव्यो मानुषो न होता ॥
ಅದಿತಿ—ಪೋಷಿಸುವ ಧೇನು—ಋತವನ್ನು ಆರಿಸುವ ಜನರಿಗಾಗಿ ಉಬ್ಬಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ, ಅವಳು ಹವಿಷ್ಯದ ದಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಾನವ ಹೋತೃ ವಿದಥ (ಸಭೆ)ಯಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಸಪರ್ಯೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುತ್ತಾನೆ—ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರ್ಪಿತ ಹವಿಷ್ಯವಿರುವ ಹೋತೃ.
Mantra 4
उत वां विक्षु मद्यास्वन्धो गाव आपश्च पीपयन्त देवीः । उतो नो अस्य पूर्व्यः पतिर्दन्वीतं पातं पयस उस्रियायाः ॥
ಮತ್ತೂ ಕುಲಗಳ ನಡುವೆ, ಮದ್ಯ (ಉಲ್ಲಾಸ)ಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾನೀಯ (ಸೋಮ)ವೂ, ಗೋವುಗಳೂ, ದಿವ್ಯ ಜಲಗಳೂ—ನಿಮಗಾಗಿ—ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಈ (ಕ್ರಮ)ದ ಪುರಾತನ ಪತಿ ದಯೆಮಾಡಲಿ: ಬನ್ನಿರಿ, ಕುಡಿಯಿರಿ—ಉಸ್ರಿಯಾ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ) ಧೇನುವಿನ ಹಾಲನ್ನು, ಪೋಷಕ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯಿರಿ.
They are a paired Āditya deity: Mitra represents harmony and trustworthy agreements, while Varuṇa represents moral law and sovereign restraint. Together they protect ṛta—right order in the cosmos and society.
Ghṛta is a primary Vedic offering and also a symbol of clarity and luminous nourishment. The hymn asks Mitra–Varuṇa to delight in ghee-rich oblations brought with reverence and focused insight.
Aditi appears as the nourishing Cow who ‘swells’ for people devoted to ṛta. She represents the supportive, expansive power through which lawful order becomes visible as fertility, cattle, waters, and well-being.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.