Rig Veda Sukta 146
Mandala 1Sukta 1465 Mantras

Sukta 146

Sukta 1.146

Devata

Agni

ಈ ಚಿಕ್ಕ ಅಗ್ನಿ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸತ್ತ್ವವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—“ಮೂರು ತಲೆಗಳ” ಮತ್ತು “ಏಳು ಕಿರಣಗಳ”ವನು; ಎರಡು ಪೋಷಕರ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ತುಂಬುವವನು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕಡ್ಡಿ-ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಅಗ್ನಿಯ ಗುಪ್ತ ಜನನವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕರುವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಚಲಿಸುವ “ಎರಡು ಹಸುಗಳು” (ದ್ವೈತ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಎಂಬ ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಇವು ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ತಿನ (ವಿಶಾಲದ) ನಿಯತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಜೋಡಿ ಬಲಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

Mantras

Mantra 1

त्रिमूर्धानं सप्तरश्मिं गृणीषेऽनूनमग्निं पित्रोरुपस्थे । निषत्तमस्य चरतो ध्रुवस्य विश्वा दिवो रोचनापप्रिवांसम् ॥

ನಾನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ—ತ್ರಿಮೂರ್ಧಾನ, ಸಪ್ತರಶ್ಮಿ, ಅನೂನ; ಇಬ್ಬರು ಪಿತೃ-ಮಾತೃಗಳ ಉರು ಉಪಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದವನು. ಧ್ರುವ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಷತ್ತನಾಗಿ, ಸ್ಥಿರನಾಗಿಯೇ ಚರಿಸುವ ಅವನು ದ್ಯೌದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Mantra 2

उक्षा महाँ अभि ववक्ष एने अजरस्तस्थावितऊतिॠष्वः । उर्व्याः पदो नि दधाति सानौ रिहन्त्यूधो अरुषासो अस्य ॥

ಮಹಾನ್ ವೃಷಭನು ಇವುಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಜರನಾಗಿ, ಉನ್ನತನಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ—ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಗಳೊಡನೆ. ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಶಾಲ ಪಾದವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಅರುಷ ಶಕ್ತಿಗಳು ಉದರನ್ನು ಲೇಹಿಸುತ್ತವೆ—ಪೋಷಕ ರಸವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಾ.

Mantra 3

समानं वत्समभि संचरन्ती विष्वग्धेनू वि चरतः सुमेके । अनपवृज्याँ अध्वनो मिमाने विश्वान्केताँ अधि महो दधाने ॥

ಒಂದೇ ವತ್ಸವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಎರಡು ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ಸುಮೇಳವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತಿರುಗಿಸಲಾರದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾ, ಅವು ಮಹತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ.

Mantra 4

धीरासः पदं कवयो नयन्ति नाना हृदा रक्षमाणा अजुर्यम् । सिषासन्तः पर्यपश्यन्त सिन्धुमाविरेभ्यो अभवत्सूर्यो नॄन् ॥

ಧೀರರಾದ ಋಷಿ-ಕವಿಗಳು ಸತ್ಯಪದದ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ; ಹೃದಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವಗಳಿಂದ ಅಜುರ್ಯ (ಅಜರ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅವರು ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದರು ಮತ್ತು ಸಿಂಧುವನ್ನು (ನದಿಯನ್ನು) ಕಂಡರು; ಆಗ ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ಮನುಷ್ಯರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Mantra 5

दिदृक्षेण्यः परि काष्ठासु जेन्य ईळेन्यो महो अर्भाय जीवसे । पुरुत्रा यदभवत्सूरहैभ्यो गर्भेभ्यो मघवा विश्वदर्शतः ॥

ದೃಶ್ಯನೀಯನಾದ ಅವನು ಕಾಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ—ಉದಾತ್ತ, ಪೂಜ್ಯ—ಮಹಾ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಶಿಶುವಿನ ಜೀವಕ್ಕಾಗಿ. ಸೂರಹೈ (ಸೂರ್ಯ-ಹನನಕಾರಿ) ಗರ್ಭಗಳಿಂದ ಅವನು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ, ಮಘವಾ (ದಾನಶೂರ) ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದೃಶ್ಯನಾದನು.

Frequently Asked Questions

These are symbolic epithets: “three-headed” can suggest Agni’s presence in three realms (earth, midspace, heaven) or three ritual forms, while “seven-rayed” points to his complete radiance—light spreading in all directions and through the ordered powers often counted as seven.

The phrase can mean Heaven and Earth as cosmic parents, and also the two fire-sticks used to kindle the sacrificial fire. The sukta intentionally allows both the cosmic and the ritual reading.

It is a riddle-like image for paired nurturing forces that sustain Agni—such as Heaven and Earth, day and night, or two complementary ritual powers—moving around the one ‘calf’, the newly born fire, as it is established on the straight path of order (ṛta).

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App