Adhyaya 39

Verse 1

भीष्म उवाच । कथितं वामनस्यैव माहात्म्यं विस्तरेण वै । पुनस्तस्यैव माहात्म्यमन्यद्विष्णोरतो वद

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವಾಮನನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನೀವು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ. ಈಗ ಅದೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 2

पद्मं कथमभूद्देव नाभौ येनाभवज्जगत् । कथं च वैष्णवी सृष्टिः पद्ममध्येऽभवत्पुरा

ಹೇ ದೇವಾ! ನಾಭಿಯ ಮೇಲೆ ಆ ಪದ್ಮವು ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ಅದರಿಂದ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಯಿತು? ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಪದ್ಮಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವೀ ಸೃಷ್ಟಿ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತು?

Verse 3

कथं पाद्मे महाकल्पेऽभवत्पद्ममयं जगत् । जलार्णवगतस्येह नाभौ जातं जलानुगं

ಪಾದ್ಮ ಮಹಾಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ಪದ್ಮಮಯವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಆಯಿತು? ಹಾಗೆಯೇ ಜಲಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಜಲಾನುಗವಾಗಿ ಪದ್ಮವು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿತು?

Verse 4

प्रभावं पद्मनाभस्य स्वपतः सागरांभसि । पुष्करे तु कथं जाता देवा ॠषिगणाः पुरा

ಸಾಗರಜಲದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುವ ಪದ್ಮನಾಭನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು? ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಣಗಳು ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದರು?

Verse 5

एतदाख्याहि निखिलं योगं योगविदां पते । कथं निर्मितवांस्तत्र चैतं लोकं सनातनम्

ಹೇ ಯೋಗವಿದರ ಅಧಿಪತೇ! ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಗವನ್ನು ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀವು ಈ ಸನಾತನ ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದಿರಿ?

Verse 6

कथमेकार्णवे शून्ये नष्टे स्थावरजंगमे । भूगोलके प्रदग्धे तु प्रणष्टोरगराक्षसे

ಒಂದು ಮಹಾಸಾಗರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದು, ಶೂನ್ಯತೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಸ್ಥಾವರ‑ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾದಾಗ—ಭೂಮಂಡಲವೇ ದಗ್ಧವಾಗಿ, ಉರಗರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರೂ ವಿನಾಶವಾದಾಗ—ಏನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಬಲ್ಲದು?

Verse 7

नष्टानलानिलाकाशे नष्टधर्मे महीतले । केवले गह्वरीभूते महाभूतविपर्यये

ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶಗಳು ಲಯವಾದಾಗ; ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾಧಾರ ನಾಶವಾದಾಗ; ಎಲ್ಲವೂ ಗಹ್ವರದಂತೆ ಶೂನ್ಯವಾದಾಗ—ಮಹಾಭೂತಗಳು ವಿಪರ್ಯಾಸಗೊಂಡು ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ—

Verse 8

किं नु विश्वपतिः साक्षान्महातेजा महाद्युतिः । आस्ते यथाध्याननिष्ठो विधिमास्थाय योगवित्

ಹಾಗಾದರೆ ವಿಶ್ವಪತಿ—ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪ್ರಕಟ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯುಳ್ಳವನು—ಯೋಗವಿದನಾಗಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಧ್ಯಾನನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲೇ ಏಕೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ?

Verse 9

शृण्वतः परया भक्त्या ब्रह्मन्नेतदशेषतः । वक्तुमर्हसि धर्मज्ञ यशो नारायणात्मकम्

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನಾನು ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು. ಹೇ ಧರ್ಮಜ್ಞ! ನಾರಾಯಣಾತ್ಮಕವಾದ ಈ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ವಿವರಿಸು.

Verse 10

श्रद्धिनः सूपविष्टस्य भगवन्वक्तुमर्हसि । पुलस्त्य उवाच । नारायणस्य यशसः श्रवणे या तव स्पृहा

ಹೇ ಭಗವನ್! ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಳಿತು ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಶ್ರೋತಿಗಾಗಿ ನೀವು ಹೇಳುವುದು ಯುಕ್ತ. ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಾರಾಯಣನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸಕ್ತಿ—

Verse 11

सद्वंशान्वयपूतस्य न्याय्यं कुरुकुलोद्वह । शृणुष्वादिपुराणेषु देवेभ्यश्च यथा श्रुति

ಹೇ ಕುರುಕುಲೋತ್ತಮ, ಸದ್ವಂಶಾನುಕ್ರಮದಿಂದ ಪವಿತ್ರನಾದ ನೀನು! ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಕೇಳು—ಆದಿಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೇವರಿಂದ ಬಂದ ವೇದಶ್ರುತಿ-ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಂತೆ।

Verse 12

ब्राह्मणानां च वदतां श्रुत्वा वै सुमहात्मनाम् । यथा च तपसा दृष्ट्वा बृहस्पति समद्युतिः

ಸుమಹಾತ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿ, ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು—ಅವನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 13

पराशरसुतः श्रीमान्गुरुर्द्वैपायनोऽब्रवीत् । तत्तेऽहं कथयिष्यामि यथाभक्ति यथाश्रुति

ಪರಾಶರಸುತನಾದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಗುರು ದ್ವೈಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—“ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು; ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಂತೆ, ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆ (ಯಥಾಶ್ರುತಿ)ಯೇ।”

Verse 14

यद्विज्ञातं मया सम्यगृषिमार्गेण सत्तम । कः समुत्सहते ज्ञातुं परं नारायणात्मकम्

ಹೇ ಸತ್ತಮ, ಋಷಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನಾನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವುದೇನಂದರೆ—ನಾರಾಯಣಸ್ವರೂಪವಾದ ಆ ಪರಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಶಕ್ತಿ ಯಾರಿಗೆ ಇದೆ?

Verse 15

विश्वावितारं ब्रह्मायं न वेदयति तत्वतः । तत्कर्मविश्वदेवा न तद्रहस्यं महर्षिषु

ಈ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ವಿಶ್ವದ ಪಾಲಕ-ರಕ್ಷಕನನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ವಿಶ್ವದೇವರೂ ಅವನ ಕರ್ಮಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರರು; ಆ ರಹಸ್ಯವು ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 16

स इज्यस्सर्वयज्ञानां स तत्त्वं तत्त्वदर्शिनाम् । अध्यात्ममध्यात्मविदां नरकं च विकर्मिणाम्

ಅವನೇ ಸರ್ವಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿನ ಇಜ್ಯೆ (ಆರಾಧನೆ); ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಗಳಿಗೆ ಅವನೇ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ. ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಿದರಿಗೆ ಅವನೇ ಅಂತರಾತ್ಮ; ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅವನೇ ನರಕ.

Verse 17

अधिदैवं च तद्दैवमधिदैवतसंज्ञितम् । अधिभूतं च तद्भूतं परं च परमार्थिनाम्

ದೇವಸಂಬಂಧವಾದುದು ದೈವವೇ; ಅದನ್ನು ‘ಅಧಿದೈವತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭೂತ-ಪ್ರಾಣಿಸಂಬಂಧವಾದುದು ‘ಅಧಿಭೂತ’; ಮತ್ತು ಪರಮಾರ್ಥಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವನೇ ಪರಮ (ಪರ).

Verse 18

स यज्ञो वेदनिर्दिष्टस्तत्तपः कवयो विदुः । यः कर्त्ता कारको बुद्धिर्यतः क्षेत्रज्ञ एव च

ವೇದಗಳು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದುದೇ ಯಜ್ಞ; ಕವಿ-ಋಷಿಗಳು ಅದನ್ನೇ ನಿಜವಾದ ತಪಸ್ಸೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ—ಅವನೇ ಕರ್ತಾ, ಅವನೇ ಕರ್ಮಸಾಧನ, ಅವನೇ ಬುದ್ಧಿ; ಅವನಿಂದಲೇ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ (ಚೇತನಾತ್ಮ) ಕೂಡ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 19

प्रणवः पुरुषः शास्ता एकश्चेति विभाव्यते । प्राणः पंचविधश्चैव ध्रुवमक्षरमेव च

ಅವನನ್ನೇ ಪ್ರಣವ (ಓಂ), ಪುರುಷ, ಶಾಸ್ತಾ (ದಿವ್ಯ ಗುರು) ಮತ್ತು ಏಕನೆಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನೇ ಪಂಚವಿಧ ಪ್ರಾಣ; ಅವನೇ ಧ್ರುವ, ಅಕ್ಷರ, ಅವಿನಾಶಿ ತತ್ತ್ವ.

Verse 20

कालः पाकश्च यज्ञश्च यष्टा चाधीतमेव च । उच्यते विविधैर्भावैः स एवायं तु तत्परम्

ಅವನೇ ಕಾಲ, ಅವನೇ ಪಾಕ (ಪರಿಪಕ್ವತೆ), ಅವನೇ ಯಜ್ಞ, ಅವನೇ ಯಜಮಾನ, ಅಧ್ಯಯನವಾದ ವಿದ್ಯೆಯೂ ಅವನೇ. ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವಗಳಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ ಅವನೇ ಒಬ್ಬನೇ.

Verse 21

स एव भगवान्सर्वं करोति न करोति च । सोस्मिन्कारयते सर्वं स्थानिनां च कृतिः कृता

ಅವನೇ ಭಗವಾನ್—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ಅಕರ್ತನಂತೆ ಇರುವನು. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಸಮಸ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುವನು; ದೇಹಿಗಳ ಕೃತ್ಯಗಳು ಅವನಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 22

यजामहे तमेवाद्यं स एवोत्थाननिर्वृतः । यो वक्ता यच्च वक्तव्यं यश्चाहं तद्ब्रवीमि ते

ನಾವು ಆ ಆದ್ಯನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅವನೇ ಜಾಗರಣದಿಂದ ಲಭಿಸುವ ಪರಮಾನಂದ. ಅವನೇ ವಕ್ತಾ, ಅವನೇ ವಕ್ತವ್ಯ, ಅವನೇ ನಾನೂ—ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 23

श्रूयते यच्च वै श्राव्यं यच्चान्यत्परिजल्पितम् । या कथायाश्च श्रुतयो यो धर्मी धर्मतत्परः

ಯಾವುದು ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಯಾವುದು ಕೇಳಬೇಕಾದುದೋ, ಮತ್ತೇನಾದರೂ ಪರಿಜಲ್ಪಿತವಾದುದೋ; ಕೇಳಲ್ಪಡುವ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರುತಿಗಳು—ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ, ಧರ್ಮಪರಾಯಣನಾದವನಿಗೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅರ್ಥವಂತಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 24

विश्वं विश्वपतिर्यश्च स तु नारायणः स्मृतः । यत्सत्यं यदनृतमादिमध्यभूतं यच्चांत्यं निरवधिकं च यद्भविष्यम्

ಯಾವನು ವಿಶ್ವವೂ ವಿಶ್ವಪತಿಯೂ ಆಗಿರುವನೋ, ಅವನೇ ನಾರಾಯಣನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ಸತ್ಯ, ಅಸತ್ಯವೆಂದು ತೋರುವುದೂ ಅವನೇ; ಅವನೇ ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ಅಂತ್ಯ; ಅವನೇ ಅನಂತ, ಅವನೇ ಭವಿಷ್ಯವೂ ಹೌದು.

Verse 25

यत्किंचिच्चरमचरं यदस्ति चान्यत्सर्वं तत्पुरुषवरः प्रधानभूतः । चत्वार्य्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम्

ಯಾವುದೇ ಇರುವುದೆಲ್ಲ—ಚರವಾಗಲಿ ಅಚರವಾಗಲಿ, ಮತ್ತಿತರ ಎಲ್ಲವೂ—ಅದರ ಮೂಲಪ್ರಧಾನ ತತ್ತ್ವ ಆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನೇ. ಅವನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಒಂದು ಯುಗವು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा कुरुनंदन । यत्र धर्मश्चतुष्पादस्त्वधर्मः पादविग्रहः

ಹೇ ಕುರುನಂದನ, ಆ ಯುಗದ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲವು ಅಷ್ಟೇ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅವಧಿ ದ್ವಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ, ಅಧರ್ಮವು ಪಾದದ ಅಂಶಮಾತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 27

स्वधर्मनिरताः शांता जायंते यत्र मानवाः । विप्रा स्थिता धर्मपरा राजवृत्तिस्थिता नृपाः

ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ಶಾಂತಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಧರ್ಮಪರರಾಗಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ರಾಜರು ರಾಜಧರ್ಮದ ಯುಕ್ತ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 28

कृष्यामभिरता वैश्याः शूद्रा शुःश्रूषवस्तथा । तदा सत्यं च सत्वं च धर्मश्चैव विवर्धते

ವೈಶ್ಯರು ಕೃಷಿಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದು, ಶೂದ್ರರು ಸೇವಾಪರರಾಗಿರುವಾಗ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ, ಸತ್ತ್ವ (ಶುದ್ಧಗುಣ) ಮತ್ತು ಧರ್ಮವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 29

सद्भिराचरितो धर्मो येन लोकः प्रवर्त्तते । एतत्कृतयुगे वृत्तं सर्वेषामेव पार्थिव

ಸಜ್ಜನರು ಆಚರಿಸುವ ಧರ್ಮದಿಂದ ಲೋಕವು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಆಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು।

Verse 30

प्राणिनां धर्मसंज्ञानां नराणां नीचजन्मनाम् । त्रीणिवर्षसहस्राणि त्रेतायुगमिहोच्यते

ಧರ್ಮಸಂಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ—ಆದರೆ ನೀಚಜನ್ಮದ ಮಾನವರಿಗೆ—ಇಲ್ಲಿ ತ್ರೇತಾಯುಗವು ಮೂರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 31

तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा परिकीर्तिता । द्वाभ्यामधर्मः पादाभ्यां त्रिभिर्धर्मो व्यवस्थितः

ಆ ಯುಗದ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲವು ಅಷ್ಟೇ ಶತವರ್ಷಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ; ಸಂಧ್ಯಾಂಶವು (ಅಂತ್ಯಸಂಧಿ) ದ್ವಿಗುಣವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದ ಅಧರ್ಮ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಂದ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 32

यत्र सत्यं च सत्वं च क्रिया धर्मो विधीयते । त्रेतायां विकृतिं यांति वर्णा लोभेन संयुताः

ಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವೂ ಸತ್ತ್ವವೂ (ಪವಿತ್ರತೆ) ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಕ್ರಿಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆಯೋ—ಅಲ್ಲಿಯೂ ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಲೋಭಸಂಯುಕ್ತರಾಗಿ ವರ್ಣಗಳು ವಿಕೃತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

Verse 33

चातुर्वर्ण्यस्य वै कृत्यं क्षांतिर्दौर्बल्यमेव च । एषा त्रेतायुगगतिर्विचित्रा देवनिर्मिता

ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದ ನಿಯತ ಕರ್ತವ್ಯವು ಕ್ಷಮೆ (ಕ್ಷಾಂತಿ)ಯೇ; ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ವಿಧದ ಅಂಗೀಕೃತ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೂ ಇದೆ. ದೇವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಈ ಗತಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.

Verse 34

द्वापरं द्विसहस्रं तु वर्षाणां कुरुनन्दन । तस्य तावच्छती सन्ध्या द्विगुणं युगमुच्यते

ಓ ಕರುನಂದನ! ದ್ವಾಪರಯುಗವು ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳದು. ಅದರ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲವು ಅಷ್ಟೇ ಶತವರ್ಷಪ್ರಮಾಣ (ಅಂದರೆ ಎರಡು ನೂರು ವರ್ಷ); ಈ ಸಂಧಿಕಾಲಗಳೊಡನೆ ಯುಗವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 35

तत्राप्यतीवार्थपराः प्राणिनो रजसा हताः । शठा नैष्कृतिकाः क्षुद्रा जायन्ते कुरुनन्दन

ಅಲ್ಲಿಯೂ, ಓ ಕರುನಂದನ! ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಹತಗೊಂಡು ಅತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಲಾಭಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತರಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ—ಅವರು ಕ್ಷುದ್ರರು, ಶಠರು (ಕಪಟಿಗಳು), ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಬುದ್ಧಿಯವರು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

द्वाभ्यां धर्मः स्थितः पद्भ्यामधर्मस्त्रिभिरुत्थितः । विपर्ययशतैर्धर्मः क्षयमेति कलौ युगे

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಕೇವಲ ಎರಡು ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ; ಅಧರ್ಮವು ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಂದ ಏಳಿ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೂರಾರು ವಿಪರ್ಯಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಕೃತಿಗಳಿಂದ ಧರ್ಮ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಷಯಗೊಂಡು ವಿನಾಶದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 37

ब्रह्मण्यभावश्च्यवते तथास्तिक्यं विवर्ज्यते । व्रतोपवासास्त्यज्यंते कलौ वै युगपर्यये

ಕಲಿಯುಗದ ಯುಗಪರ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಭಾವ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ, ಆಸ್ತಿಕ್ಯವೂ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವ್ರತೋಪವಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಶಿಥಿಲವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 38

तदा वर्षसहस्रं तु वर्षाणां द्वे शते तथा । यत्राधर्मश्चतुष्पादो धर्मः पादपरिग्रहः

ಆಗ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು; ಅಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮವು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತಿತು, ಧರ್ಮವು ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ ಪಾದಾಧಾರಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗಿತು।

Verse 39

कामिनस्तापसाः क्षुद्रा जायंते यत्र मानवाः । न चावसायिकः कश्चिन्न साधुर्न च सत्यवाक्

ಅಲ್ಲಿ ಕಾಮವಶರಾದ ಕ್ಷುದ್ರ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಮಾನವರಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ನಿಜವಾದ ಸಾಧುವೂ ಇಲ್ಲ; ಸತ್ಯವಾಕ್ಯನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 40

नास्तिका ब्राह्मणा भक्ता ज्ञायंते तत्र मानवाः । अहंकारगृहीताश्च प्रक्षीणस्नेहबंधनाः

ಅಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ಲಿ ನಾಸ್ತಿಕರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಭಕ್ತರು—ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದವರಾಗಿದ್ದು, ಸ್ನೇಹಬಂಧಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಒಣಗುತ್ತವೆ।

Verse 41

विप्राः शूद्रसमाचारास्संति सर्वे कलौ युगे । आश्रमाणां विपर्यासः कलौ संप्रति वर्तते

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಶೂದ್ರರಂತೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆಶ್ರಮಧರ್ಮಗಳ ಯಥಾಕ್ರಮವೂ ಈಗ ಕಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಪರ್ಯಾಸಗೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ।

Verse 42

वर्णानां चैव संदेहो युगांते कुरुनंदन । एषा द्वादशसाहस्री युगाख्या पूर्वनिर्मिता

ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಕೂರುನಂದನ, ವರ್ಣಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಯುಗ’ವೆಂಬ ಈ ಕಾಲಚಕ್ರವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ದ್ವಾದಶ ಸಹಸ್ರ (ವರ್ಷ) ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 43

सहस्रयुगपर्यंतं तदहर्ब्राह्ममुच्यते । ततो ह निगते तस्मिन्सर्वेषामेव जीविनाम्

ಸಹಸ್ರ ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಆ ದಿನವನ್ನು ‘ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ದಿನ ಕಳೆದ ನಂತರ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ…

Verse 44

शरीरनिर्वृतिं दृष्ट्वा कालः संहारबुद्धिमान् । देवतानां च सर्वेषां ब्राह्मणानां महीपते

ಹೇ ಮಹೀಪತೇ! ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಲಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಸಂಹಾರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಕಾಲನು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಸಹ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದನು।

Verse 45

दैत्यानां दानवानां च यक्षराक्षसपक्षिणाम् । गंधर्वाणामप्सरसां भुजंगानां च पार्थिव

ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವ! (ಇದೇ ವಿಧಿ) ದೈತ್ಯ-ದಾನವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು-ಅಪ್ಸರಸರು, ಹಾಗೆಯೇ ಭುಜಂಗಗಳು (ಸರ್ಪಗಳು) ಇವರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 46

पर्वतानां नदीनां च पशूनां चैव सत्तम । तिर्यग्योनिगतानां च क्रिमीणां दंशिनां तथा

ಹೇ ಸತ್ತಮ! ಇದು ಪರ್ವತಗಳಿಗೂ ನದಿಗಳಿಗೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಶುಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ತಥಾ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕೃಮಿಗಳು ಮತ್ತು ದಂಶಿಸುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಹ.

Verse 47

सर्वभूतपतिः पंच भूत्वा भूतानि भूतकृत् । जगत्संहरणार्थाय कुरुते वैशसं महत्

ಸರ್ವಭೂತಪತಿ ಅವನೇ—ಪಂಚತತ್ತ್ವರূপನಾಗಿ, ಭೂತಕೃತನಾಗಿ—ಜಗತ್ಸಂಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಹಾ ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 48

भूत्वा सूर्यश्चक्षुषी आददानो भूत्वा वायुः प्राणिनां प्राणिजातम् । भूत्वा वह्निर्निर्दहन्सर्वलोकान्भूत्वा मेघो भूय उग्रोऽभ्यवर्षत्

ಸೂರ್ಯರೂಪನಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡನು; ವಾಯುರೂಪನಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಹರಣಮಾಡಿದನು. ಅಗ್ನಿರೂಪನಾಗಿ ಸರ್ವಲೋಕಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿದನು; ಮತ್ತೆ ಮೇಘರೂಪನಾಗಿ ಉಗ್ರವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಸಿದನು.

Verse 49

भूत्वा नारायणो योगी सर्वमूर्ति विभावसुः । गभस्तिभिः प्रदीप्ताभिः संशोषयति सागरान्

ನಾರಾಯಣ ಯೋಗಿ, ಸರ್ವಮೂರ್ತಿ ವಿಭಾವಸು (ಪ್ರಖರ ಸೂರ್ಯ) ಆಗಿ, ದೀಪ್ತ ಗಭಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಸಾಗರಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 50

ततः पीत्वार्णवान्सर्वान्नदीकूपांश्च सर्वतः । पर्वतानां च सलिलं सर्वमादाय योगवित्

ನಂತರ ಆ ಯೋಗವಿತ್ ಸರ್ವ ಸಾಗರಗಳನ್ನು ಕುಡಿದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ನದಿಗಳೂ ಕೂಪಗಳೂ ಇರುವ ನೀರನ್ನೂ ಕುಡಿದು, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಮಸ್ತ ಜಲವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 51

भूत्वा चैव स हस्तार्चिर्महीं भित्वा रसातले । रमते जलमादाय पिबन्रसमनुत्तमं

ಅವನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕ್ರೀಡಿಸಿ, ಅದರ ಅನುತ್ತಮ ರಸವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 52

मूर्त्तामूर्त्ते तदन्यच्च यदस्ति प्राणिषु ध्रुवं । तत्सर्वमरविंदाक्ष आदत्ते पुरुषोत्तमः

ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮೂರ್ತವೂ ಅಮೂರ್ತವೂ ಆದ ಎಲ್ಲವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಧ್ರುವವಾಗಿ ಇರುವ ಯಾವುದೂ—ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಮಲನಯನನಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

वायुश्च बलवान्भूत्वा विधुन्वानोऽखिलं जगत् । प्राणापानं समासाद्य वायुना क्रमते हरिः

ವಾಯು ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹರಿ ಪ್ರಾಣ-ಅಪಾನಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಆ ವಾಯುವಿನ ಮೂಲಕವೇ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 54

ततो देवगणानां च सर्वेषां चैव देहिनाम् । पंचेंद्रियगुणास्सर्वे भूतान्येव च यानि च

ನಂತರ ದೇವಗಣಗಳಿಗೂ ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೂ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಥಾಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಭೂತ-ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 55

घ्रेयं घ्राणं शरीरं च पृथिवीसंश्रिता गुणाः । लोकयात्रा भगवता मुहूर्तेन विनाशिता

ಘ್ರೇಯ (ಗಂಧವಿಷಯ), ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಶರೀರ—ಈ ಗುಣಗಳು ಪೃಥಿವೀತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಆದರೆ ಭಗವಾನ್ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲೇ ಲೋಕಯಾತ್ರೆ, ಅಂದರೆ ಸಂಸಾರಪ್ರವಾಹವನ್ನು, ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 56

जिह्वारसश्च स्नेहश्च संश्रिताः सलिले गुणाः । रूपं चक्षुर्विभागश्च नेत्र ज्योतिः श्रिता गुणाः

ಜಲದಲ್ಲಿ ರಸ ಮತ್ತು ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ ಎಂಬ ಗುಣಗಳು ಆಶ್ರಿತವಾಗಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನೇತ್ರಜ್ಯೋತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಭಾಗ ಎಂಬ ಗುಣಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ.

Verse 57

स्पर्शः प्राणश्च चेष्टा च पवनं संश्रिता गुणाः । शब्दः श्रोत्रे च श्रवणं गगनं संश्रिता गुणाः

ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಚೇಷ್ಟೆ ಎಂಬ ಗುಣಗಳು ಆಶ್ರಿತವಾಗಿವೆ; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ, ಶ್ರೋತ್ರ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬ ಗುಣಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ.

Verse 58

मनो बुद्धिश्च चित्तं च क्षेत्रज्ञं चेति संश्रिताः । परेण परमेष्ठी च हृषीकेशमुपाश्रिताः

ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಚಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ (ಆತ್ಮ) ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪರಾಶ್ರಿತ. ಪರಮೇಶ್ವರನೂ ಹಾಗೂ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಹೃಷೀಕೇಶ (ವಿಷ್ಣು)ನ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 59

ततो भगवतस्तस्य रश्मिभिः परिवारिताः । वायुना परिनुन्नाश्च भूमिशाखामुपाश्रिताः

ನಂತರ ಆ ಭಗವಂತನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವರಾಗಿ, ವಾಯುವಿನಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವರು ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಶಾಖೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.

Verse 60

तेषां संहरणोद्भूतः पावकः शतधा ज्वलन् । प्रदहन्नखिलं विश्वं वृत्तः संवर्त्तकोऽनलः

ಅವರ ಸಂಹಾರದಿಂದ ಪಾವಕಾಗ್ನಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಶತಧಾ ಜ್ವಲಿಸಿತು; ಸಂವರ್ತಕ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಅದು ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಾ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.

Verse 61

सपर्वतद्रुमान्गुल्मान्लतावल्लीस्तृणानि च । विमानानि च दिव्यानि पुराणि विविधानि च

ಪರ್ವತಗಳು, ವೃಕ್ಷಗಳು, ಗುಡ್ಡೆಗಳು, ಲತಾ‑ವಲ್ಲಿಗಳು, ತೃಣಗಳು ಜೊತೆಗೆ—ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ಪುರಾಣಗಳೂ (ಉದ್ಭವಿಸಿದವು).

Verse 62

यानि चाश्रयणीयानि सर्वाण्यप्यदहद्भृशम् । भस्मीकृत्य तु तान्सर्वांल्लोकान्ल्लोकगुरोर्गुरुः

ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾದ ಯೋಗ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅವರು ಭಾರಿಯಾಗಿ ದಹಿಸಿದರು; ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿದರು—ಲೋಕಗುರುವಿಗೂ ಗುರುವಾದ ಪರಮಾಚಾರ್ಯನು।

Verse 63

स भूतिं धारयामास युगांते लोकसंभवाम् । सहस्रवृष्टिः शतधा भूत्वा कृष्णो महाघनः

ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಂಭವವಾದ ಆ ಮಂಗಳಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅವರು ಧಾರಿಸಿದರು; ಮಹಾಘನಸ್ವರೂಪನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಸಹಸ್ರವೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ, ಶತಧಾರೆಯಾಗಿ ಸುರಿದನು।

Verse 64

दिव्यतोयेन हविषा तर्पयामास मेदिनीं । ततः क्षीरनिकाशेन स्वादुना परमांभसा

ದಿವ್ಯ ಜಲವನ್ನು ಹವಿಸ್ಸಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅವರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರು; ನಂತರ ಕ್ಷೀರನಿಕಾಶವಾದ ಶ್ವೇತ, ಮಧುರ ಪರಮ ಜಲದಿಂದಲೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರು।

Verse 65

शिशिरेण च पुण्येन महीनिर्वाणमागमत् । तेन तोयेन संपृक्ता पयस्साधर्म्यतो धरा

ಆ ಪುಣ್ಯ ಶೀತಲತೆಯಿಂದ ಭೂಮಿ ನಿರ್ವಾಣಸಮಾನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಆ ನೀರಿನಿಂದ ತೇವಗೊಂಡ ಧರೆಯು ಸ್ವಭಾವತಃ ಕ್ಷೀರಸಮಾನ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತು।

Verse 66

एकार्णावजलीभूता सर्वसत्वविवर्जिता । महासत्वान्यपि विभुं प्रविष्टान्यमितौजसं

ಸರ್ವವೂ ಒಂದೇ ಅಪಾರ ಜಲಾರ್ಣವವಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು; ಮಹಾಸತ್ತ್ವಗಳೂ ಸಹ ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಅಪರಿಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭುವಿನಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದರು.

Verse 67

नष्टार्कपवनाकाशे सूक्ष्मे जगति संवृते । संशोषमात्मना कृत्वा समुद्राणां च देहिनः

ಸೂರ್ಯ, ವಾಯು, ಆಕಾಶಗಳು ಲಯವಾಗಿ ಜಗತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆವೃತವಾದಾಗ, ಆತನು ತನ್ನ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನೂ ದೇಹಧಾರಿಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿದನು.

Verse 68

दग्ध्वा संकोच्य च तथा स्वपित्येकः सनातनः । पौराणं रूपमास्थाय स्वपित्यमितविक्रमः

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಹಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಿ, ಆ ಏಕ ಸನಾತನ ಪ್ರಭು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿದನು. ಆದ್ಯ ಪೌರಾಣಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಪರಿಮಿತ ವಿಕ್ರಮಿಯು ಮತ್ತೆ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದನು.

Verse 69

एकार्णवजलेयायी योगी योगमुपासितः । अनेकानि सहस्राणि युगान्येकार्णवांभसि

ಏಕಾರ್ಣವದ ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ ಆ ಯೋಗಿ ಯೋಗವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿದನು; ಆ ಏಕಾರ್ಣವಾಂಭಸಿನಲ್ಲೇ ಅವನು ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳ ತನಕ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.

Verse 70

न चैव कश्चिदव्यक्तं व्यक्तो वेदितुमर्हति । कश्चैष पुरुषो नाम किं योगः कश्च योगवान्

ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತ ಸತ್ತ್ವವೂ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅರ್ಹವಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ‘ಪುರುಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈತನು ಯಾರು? ಯೋಗವೆಂದರೆ ಏನು, ಯೋಗವಾನ್ (ಯೋಗಿ) ಯಾರು?

Verse 71

न पृष्ठे नैवमभितो नैव पार्श्वे न चाग्रतः । कश्चिद्विज्ञायते तस्य दृश्यते देवसत्तमः

ಹಿಂದೆಗೂ ಅಲ್ಲ, ಸುತ್ತಲೂ ಅಲ್ಲ, ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ, ಮುಂದೆಗೂ ಅಲ್ಲ—ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರರು; ಆದರೂ ದೇವಸತ್ತಮನಾದ ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 72

नभः क्षितिं पवनमपः प्रकाशनं प्रजापतिं भुवनधरं सुरेश्वरम् । पितामहं श्रुतिनिलयं मुनिं प्रभुं समापयञ्छयनमरोचयत्प्रभुः

ಪ್ರಭುವು ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಪ್ರಕಾಶ, ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಲೋಕಧಾರಕನಾದ ಸುರೇಶ್ವರ, ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮ, ವೇದಾಶ್ರಯ, ಮುನಿಯನ್ನು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಮಾಹರಿಸಿ ಶಯನಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು.

Verse 73

एवमेकार्णवीभूते शेते लोके महाद्युतिः । प्रच्छाद्य सलिलेनोर्वीं हंसो नारायणाय ते

ಲೋಕವೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಮಹಾಸಾಗರವಾದಾಗ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯ ಪರಮಪುರುಷನು ಶಯನಿಸಿದನು; ಜಲಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಹಂಸಸ್ವರೂಪ ನಾರಾಯಣನು ನಿನಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು.

Verse 74

महतो रजसो मध्ये महार्णवसमस्य वै । वारिजाक्षो महाबाहुरक्षयं ब्रह्म यद्विदुः

ವಿಶಾಲ ರಜಸ್ಸಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಸಾಗರಸಮಾನ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ, ಪದ್ಮಾಕ್ಷ ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಅವನೇ ಇದ್ದಾನೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನೇ ಅಕ್ಷಯ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 75

आत्मरूपसरूपेण तमसा संवृतः प्रभुः । मनः सात्विकमादाय यत्र तत्सत्वमाहितं

ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವೇ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವಾದ ಪ್ರಭು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದರೆ ಸತ್ತ್ವವು ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಸುವ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 76

यथातथ्यं परं ज्ञानं भूताय ब्रह्मणे ततः । रहस्यं च तथोद्दिष्टं यथोपनिषदां स्मृतम्

ಅನಂತರ ಯಥಾತಥ್ಯವಾದ ಪರಮಜ್ಞಾನವು ಭೂತಾಧಿಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಹಸ್ಯೋಪದೇಶವೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 77

पुरुषो यज्ञ इत्येतत्परमं परिकीर्तितम् । यश्चान्यः पुरुषाख्यः स्यात्स एव पुरुषोत्तमः

‘ಪುರುಷನೇ ಯಜ್ಞ’—ಇದೇ ಪರಮತತ್ತ್ವವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ‘ಪುರುಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದರೆ, ಅವನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು.

Verse 78

ये च यज्ञकरा विप्रा ये ॠत्विज इति स्मृताः । अस्मादेव पुरा भूता वक्त्रेभ्यः श्रूयते तथा

ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ವಿಪ್ರರು, ‘ಋತ್ವಿಜರು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವವರು—ಅವರು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿದರು; ಹಿರಿಯರ ಬಾಯಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 79

ब्रह्माणं प्रथमं वक्त्रादुद्गातारं च सामगं । होतारं च तथाद्ध्वर्युं बाहुभ्यामसृजत्प्रभुः

ಪ್ರಭುವು ತನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಮೊದಲು ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಋತ್ವಿಜನನ್ನೂ, ಸಾಮಗಾನ ಮಾಡುವ ಉದ್ಗಾತನನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಹೋತೃ ಮತ್ತು ಅಧ್ವರ್ಯುವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 80

ब्रह्माणं ब्राह्माणाच्छंसि स्तोतारौ चैव सर्वशः । मेढ्राच्च मैत्रावरुणं प्रतिष्ठातारमेव च

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಋತ್ವಿಜನು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು; ಮುಖದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಚ್ಛಂಸಿನೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸ್ತೋತೃ-ಋತ್ವಿಜರೂ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೇಢ್ರದಿಂದ ಮೈತ್ರಾವರುಣನೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾತನೂ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 81

उदरात्प्रतिहर्तारं पोतारं चैव पार्थिव । पाणिभ्यामथ चाग्नीध्रमुन्नेतारं च याजुषम्

ಓ ರಾಜನೇ, ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಉದರದಿಂದ ಪ್ರತಿಹರ್ತೃ ಮತ್ತು ಪೋತೃ ಋತ್ವಿಜರನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ತನ್ನ ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಆಗ್ನೀಧ್ರ, ಉನ್ನೇತೃ ಹಾಗೂ ಯಾಜುಷ (ಅಧ್ವರ್ಯು) ಯಾಜಕನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 82

अच्छावाकमथोरुभ्यां सुब्रह्मण्यं च सामगम् । एवमेवं स भगवान्षोडशैतान्जगत्पतिः

ನಂತರ ಉರುಭ್ಯಾಂ ಸಹಿತ ಅಚ್ಚಾವಾಕನನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಗ (ಸಾಮಗಾನ ಮಾಡುವವ)ನನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು; ಹೀಗೆ ಜಗತ್ಪತಿ ಭಗವಂತನು ಈ ಹದಿನಾರನ್ನೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 83

स्वयंभूः सर्वयज्ञानामृत्विजोऽसृजदुत्तमान् । तदा चैष महायोगी पुरुषो यज्ञसंज्ञितः

ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನು ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋತ್ವಿಜರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾಯೋಗಿ ಪುರುಷನು ‘ಯಜ್ಞ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು।

Verse 84

वेदाश्चैव तथा सर्वे सहांगोपनिषत्क्रियाः । स्वपित्येकार्णवे चैव यदाश्चर्यमभूत्पुरा

ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳೂ—ಅಂಗಗಳು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ-ಪರಂಪರೆಗಳೊಂದಿಗೆ—ಆ ಏಕಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದವು; ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿತು।

Verse 85

श्रूयतां तु तदा विप्रो मार्कंडेयः कुतूहलात् । गीर्णो भगवता तेन कुक्षावासीन्महामुनिः

ಈಗ ಕೇಳಿರಿ—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಆ ಭಗವಂತನಿಂದ ನುಂಗಲ್ಪಟ್ಟನು; ಆ ಮಹರ್ಷಿ ಅವನ ಉದರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು।

Verse 86

बहुवर्षसहस्रायुस्तस्यैव वरतेजसः । अटंस्तीर्थप्रसंगेन पृथिवीतीर्थगोचरः

ಉತ್ತಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಅವನು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಜೀವಿಸಿ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ನೆಪದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 87

आश्रमाणि च पुण्यानि देवतायतनानि च । देशाद्राष्ट्राणि चित्राणि पुराणि विविधानि च

ಅವನು ಪುಣ್ಯ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು, ದೇವತಾಲಯಗಳನ್ನು, ನಾನಾವಿಧ ದೇಶ-ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಪುರಾಣಗಳನ್ನೂ ಕಂಡನು।

Verse 88

जपहोमपराः शांतास्तपोभिरमलाः स्मृताः । मार्कंडेयस्ततस्तस्य शनैर्वक्त्राद्विनिर्गतः

ಅವರು ಜಪ-ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು, ಶಾಂತರು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಲರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ನಂತರ ಅವನ ಮುಖದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೊರಬಂದನು।

Verse 89

निष्क्रामन्तं न चात्मानं जानीते देवमायया । निष्क्रम्य तस्य उदरादेकार्णवमथो जगत्

ದೇವಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಮೂಢನಾದ ಅವನು ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವ ಆ ಏಕನನ್ನೂ, ತನ್ನ ನಿಜ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಉದರದಿಂದ ಅದು ಹೊರಬಂದಾಗ ಏಕಾರ್ಣವವು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿ, ನಂತರ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 90

सर्वतस्तमसाछन्नं मार्कंडेयोन्ववैक्षत । तस्योत्पन्नं भयं तीव्रं व्यत्ययं चात्मजीवितम्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡಿದನು; ಎಲ್ಲವೂ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಿಂದ ಅವನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಭಯ ಉಂಟಾಗಿ, ತನ್ನ ಜೀವಿತಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಅಪಾಯವೆಂದು ಭಾಸವಾಯಿತು।

Verse 91

देवदर्शनसंहृष्टो विस्मयं परमं गतः । सोऽचिंतयदमोघात्मा मार्कंडेयोथ शंकितः

ದೇವದರ್ಶನದಿಂದ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಅಚಲಾತ್ಮನಾದ ಋಷಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಸ್ವಲ್ಪ ಶಂಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಿಂತನೆ ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 92

किं नु स्याच्चित्तसंमोहः किं नु स्वप्नोनुभूयते । व्यक्तमन्यतरो भाव एतयोर्भविता मम

“ಇದು ಚಿತ್ತಮೋಹವೇ, ಅಥವಾ ನಾನು ಸ್ವಪ್ನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೇ? ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸ್ಥಿತಿ ನನಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ।”

Verse 93

न हि स्वप्नो ह्ययं सत्ययुक्तं यत्सत्यमर्हति । नष्टचंद्रार्कपवनो नष्टपर्वतभूतलः

ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ವಪ್ನವೇ; ಇದಕ್ಕೆ ಸತ್ಯಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಯುಕ್ತಿಯಲ್ಲ—ಇಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಗಾಳಿ ನಾಶವಾಗಿ, ಪರ್ವತಗಳೂ ಭೂತಲವೂ ಅಳಿದುಹೋಗಿವೆ।

Verse 94

कतमः स्यादयं लोक इति शोकमुपागतः । ददर्श चापि पुरुषं स्वपंतं पर्वतोपमम्

ಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ “ಇದು ಯಾವ ಲೋಕ?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ಪರ್ವತೋಪಮನಾದ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡನು।

Verse 95

सलिलेऽधमथो मग्नं जीमूतमिव सागरे । तपंतमिव तेजोभिरामुक्तशशिभास्करम्

ನಂತರ ಅವನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಮುಳುಗಿದವನಾಗಿ—ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ ಮೇಘದಂತೆ—ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು; ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಹಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಬಂಧನದಿಂದ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು।

Verse 96

गांभीर्यात्सागरमिव भासमानम्मवौजसा । देवं द्रष्टुमिहायातः को भवानिति विस्मयात्

ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಅವನು ಹೇಳಿದನು— “ನೀನು ಸಾಗರದಂತೆ ಗಂಭೀರನಾಗಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ದೇವದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆನು; ನೀನು ಯಾರು?”

Verse 97

तथैव च मुनिः कुक्षिं पुनरेव प्रवेशितः । संप्रविष्टः पुनः कुक्षिं मार्कंडेयः सविस्मयम्

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುನಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಪುನಃ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 98

तथैव च पुनर्भूयो विजानन्स्वप्नदर्शनम् । स तथैव यथापूर्वं पृथिवीमटते वनम्

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇದು ಸ್ವಪ್ನದರ್ಶನವೆಂದು ತಿಳಿದರೂ, ಅವನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 99

पुण्यतीर्थजलोपेतं विविधान्याश्रमाणि च । क्रतुभिर्यजमानांश्च समाप्तगुरुदक्षिणैः

ಅದು ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳ ಜಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ನಾನಾವಿಧ ಆಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು; ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಯಜಮಾನರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಅವರು ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.

Verse 100

अपश्यद्देवकुक्षिस्थान्यज्ञस्थान्शतशो द्विजान् । सद्वृत्तमाश्रिताः सर्वे वर्णा ब्राह्मणपूर्वकाः

ಅವನು ದೇವಕುಕ್ಷಿಯೊಳಗೆ ನೂರಾರು ಯಜ್ಞಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ದ್ವಿಜರನ್ನೂ ಕಂಡನು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳೂ ಸದ್ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 101

चत्वार आश्रमाः सम्यग्यथापूर्वं विलोकिता । एवं वर्षशतं साग्रं मार्कंडेयेन धीमता

ಹೀಗೆ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ನಾಲ್ಕೂ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಧೀಮಾನನಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೀವಿಸಿದನು.

Verse 102

चरता पृथिवी सर्वा तत्कुक्षौ हि समीक्ष्यते । ततः कदाचिदथ वै पुनः कुक्षेर्विनिर्गतः

ಅವನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯೂ ಅವನ ಕುಕ್ಷಿಯೊಳಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಯಾವುದೋ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅದೇ ಕುಕ್ಷಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬಂದನು.

Verse 103

सुप्तंन्यग्रोधशाखायांबालमेकंनिरीक्ष्यच । तथैवैकार्णवजले नीहारेणावृतांतरे

ಅವನು ಆಲಮರದ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕಂಡನು; ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಾರ್ಣವ ಜಲದಲ್ಲಿ ಒಳಭಾಗ ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 104

अव्यक्तक्रीडिते लोके सर्वभूतविवर्जिते । स मुनिर्विस्मयाविष्टः कौतूहलसमन्वितः

ಆ ಅವ್ಯಕ್ತ ಕ್ರೀಡಾಮಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಭೂತಜೀವಿಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಆ ಮುನಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

Verse 105

बालमादित्यसंकाशं न शक्नोत्यभिवीक्षितुम् । सोप्यचिंतयदेकांते स्थित्वा सलिलसन्निधौ

ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು. ಆಗ ಅವನೂ ಜಲಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತವಾಗಿ ನಿಂತು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 106

पूर्वदृष्टमिदं मेने शंकितो देवमायया । अगाधे सलिले शेते मार्कंडेयः सविस्मयः

ದೇವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಕಂಡದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸಂಶಯಪಟ್ಟು, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ವಿಸ್ಮಯಭರಿತನಾಗಿ ಅಗಾಧ ಜಲದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿದನು।

Verse 107

पूर्ववत्तमथो द्रष्टुमव्रजत्त्रस्तलोचनः । स तस्मै भगवानाह स्वागतो बाल भो इति

ನಂತರ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ, ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುವ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದನು. ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಅವನಿಗೆ—“ಬಾಲಾ, ಸ್ವಾಗತ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।

Verse 108

बभाषे मेघतुल्येन स्वरेण पुरुषोत्तमः । मार्कंडेय न भेतव्यमागच्छस्व ममांतिकम्

ಮೋಡಗರ್ಜನೆಯಂತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಹೇಳಿದರು—“ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ಭಯಪಡಬೇಡ; ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಾ.”

Verse 109

मार्कंडेय उवाच । को नाम्ना कीर्तयति मां कुर्वन्परिभवं मम । दिव्यवर्षसहस्राख्यं धर्षयंश्चैव मे वयः

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನನ್ನು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾ ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವವನು ಯಾರು? ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯವರ್ಷ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ನನ್ನ ವಯಸ್ಸನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವವನು ಯಾರು?”

Verse 110

न ह्येष च सदाचारो देवेष्वपि ममोचितः । मां ब्रह्मापि हि सस्नेहो दीर्घायुरिति भाषते

ಇದು ಸದಾಚಾರವಲ್ಲ; ದೇವತೆಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ನನಗೆ ಇದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸಹ ಸ्नेಹದಿಂದ ನನಗೆ—“ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಮಾನ್ ಭವ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 111

कस्तपोघोरमासाद्य ममाद्य त्यक्तजीवितः । मार्कंडेयेति मामुक्त्वा मृत्युमीक्षितुमर्हसि

ಇಂತಹ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಇಂದು ಜೀವತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ನೀನು ಯಾರು? ನನಗೆ ‘ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ’ ಎಂದು ಕರೆದು, ಮರಣವನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ನೀನು ಅರ್ಹನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯಾ?

Verse 112

एवं प्रक्षुभितः क्रोधान्मार्कंडेयो महामुनिः । तदैनं भगवान्भूयो बभाषे मधुसूदनः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕ್ಷುಬ್ಧನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನನ್ನು ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಮಧುಸೂದನನು ಪುನಃ ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು।

Verse 113

श्रीभगवानुवाच । अहं ते जनको वत्स हृषीकेशः पिता गुरुः । आयुः प्रदाता पौराणः किं मां त्वं नोपसर्पसि

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸಾ! ನಾನೇ ನಿನ್ನ ಜನಕ—ಹೃಷೀಕೇಶ; ನಾನೇ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಗುರು. ನಾನು ಪುರಾತನ ಆಯುಷ್ಯಪ್ರದಾತ; ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಏಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 114

मां पुत्रकामः प्रथमं त्वत्पितांगिरसो मुनिः । पूर्वमाराधयामास तपस्तीव्रं समाश्रितः

ಹಿಂದೆ ಪುತ್ರಕಾಮನೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಮುನಿ ಅಂಗಿರಸನು ಮೊದಲು ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 115

तं दृष्ट्वा घोरतपसं त्रिदशोत्तमतेजसम् । दत्तवांस्त्वामहं पुत्रं महर्षिममितौजसम्

ಆ ಘೋರ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು, ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ದತ್ತನಾಗಿ ನೀಡಿದೆ—ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮಹರ್ಷಿಯಾಗಿ।

Verse 116

कस्समुत्सहते चान्यो योगिभूतात्मगात्मकम् । द्रष्टुमेकार्णवगतं क्रीडंतं योगमायया

ಯೋಗಿಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಭಗವಂತನನ್ನು—ಯೋಗಮಾಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಏಕಾರ್ಣವದೊಳಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿರುವವನನ್ನು—ನೋಡಲು ಮತ್ತಾರು ಧೈರ್ಯಪಡಬಲ್ಲರು?

Verse 117

ततः प्रहृष्टहृदयो विस्मयोत्फुल्ललोचनः । मूर्ध्नि बद्धांजलिपुटो मार्कंडेयो माहातपाः

ಆಗ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ಹೃದಯ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿತು, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು; ಅವನು ಅಂಜಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 118

नामगोत्रे तु संप्रोच्य दीर्घायुर्लोकपूजितः । तस्मै भगवते भक्त्या नमस्कारमथाकरोत्

ನಂತರ ಲೋಕಪೂಜಿತನಾದ ದೀರ್ಘಾಯು ತನ್ನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗೋತ್ರವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿ, ಆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದನು.

Verse 119

मार्कंडेय उवाच । इच्छामि तत्त्वतो ज्ञातुमिमां मायां तवानघ । यदेकार्णवमध्यस्थः शेषे त्वं बालरूपवान्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅನಘ! ನಿನ್ನ ಈ ಮಾಯೆಯನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಬಾಲರೂಪದಿಂದ ಏಕಾರ್ಣವಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೆ?

Verse 120

किं संज्ञश्चैव भगवान्लोके विज्ञायसे प्रभो । तर्कयेहं महात्मानं को ह्यन्यः स्थातुमर्हसि

ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾವ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೀಯ? ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನೆಂದು ತರ್ಕಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರಲು ಮತ್ತಾರು ಅರ್ಹರು?

Verse 121

श्रीभगवानुवाच । अहं नारायणो ब्रह्मन्सर्वभूतविनाशनः । अहं सहस्रशीर्षास्यः सहस्रपदसंयुतः

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ! ನಾನು ನಾರಾಯಣನು, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ವಿನಾಶಕನು. ನಾನು ಸಹಸ್ರಶಿರಸ್ಸು, ಸಹಸ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಪಾದಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನು.

Verse 122

आदित्यवर्णः पुरुषो मुखे ब्रह्ममयो ह्यहम् । अहमग्निर्हव्यवहः सप्तसप्तिभिरन्वितः

ನಾನು ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ ಪುರುಷನು; ನನ್ನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಮಯನು (ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಸ್ವರೂಪ). ನಾನು ಅಗ್ನಿ, ಹವ್ಯವಾಹಕ, ಸಪ್ತಸಪ್ತಿಗಳಿಂದ ಅನ್ವಿತನು.

Verse 123

अहमिंद्रपदः शक्र ॠतूनां परिवत्सरः । अहं योगिषु सांख्याख्यो युगांतावर्त एव च

ನಾನು ಇಂದ್ರಪದ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಶಕ್ರನು; ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಂವತ್ಸರ (ವರ್ಷ). ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಸಾಂಖ್ಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಯುಗಾಂತದ ಮಹಾ ಆವರ್ತವೂ ನಾನೇ.

Verse 124

अहं सर्वाणि सत्वानि दैवतान्यखिलानि च । भुजगानामहं शेषस्तार्क्ष्योऽहं सर्वपक्षिणाम्

ನಾನು ಸರ್ವ ಸತ್ತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ದೇವತೆಗಳು. ಭುಜಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಶೇಷನು; ಸರ್ವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ)ನು.

Verse 125

कृतांतः सर्वभूतानां विज्ञेयः कालसंज्ञितः । अहं धर्मस्तपश्चाहं सर्वाश्रमनिवासिनाम्

ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ನಾನು ಕೃತಾಂತನು; ‘ಕಾಲ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು—ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ. ಸರ್ವ ಆಶ್ರಮನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನಾನು ಧರ್ಮವೂ, ತಪಸ್ಸೂ ನಾನೇ.

Verse 126

अहं दया परोधर्मः क्षीरोदोहं महार्णवः । यत्सत्यं तत्परं त्वेक अहमेव प्रजापतिः

ನಾನು ಕರುಣೆಯೇ—ಪರಮ ಧರ್ಮ. ನಾನು ಕ್ಷೀರಸಾಗರ, ಮಹಾರ್ಣವ. ಯದು ಸತ್ಯವೋ ಅದೇ ಪರಮ; ನೀನೇ ಏಕನು—ನಿಜವಾಗಿ ನಾನೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ.

Verse 127

अहं सांख्यमहं योगो ह्यहं तत्परमं पदम् । अहमिज्या क्रिया चाहमहं विद्याधिपः स्मृतः

ನಾನು ಸಾಂಖ್ಯ, ನಾನು ಯೋಗ; ನಿಜವಾಗಿ ನಾನೇ ಆ ಪರಮ ಪದ. ನಾನು ಇಜ್ಯಾ (ಪೂಜೆ) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯೂ; ‘ವಿದ್ಯಾಧಿಪ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವೆನು.

Verse 128

अहं ज्योतिरहं वायुरहं भूमिरहं जलम् । आकाशोहं समुद्राश्च नक्षत्राणि दिशो दश

ನಾನು ಜ್ಯೋತಿ, ನಾನು ವಾಯು; ನಾನು ಭೂಮಿ, ನಾನು ಜಲ. ನಾನು ಆಕಾಶ, ನಾನು ಸಮುದ್ರಗಳು; ನಾನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ನಾನೇ.

Verse 129

अहं वर्षमहं सोमः पर्जन्योहमहं रविः । अहं पुराणं परमं तथैवाहं परायणम्

ನಾನು ವರ್ಷ, ನಾನು ಸೋಮ; ನಾನು ಪರ್ಜನ್ಯ, ನಾನು ರವಿ. ನಾನು ಪರಮ ಪುರಾಣ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾನೇ ಪರಮ ಪರಾಯಣ—ಅಂತಿಮ ಆಶ್ರಯ.

Verse 130

भविष्ये चापि सर्वत्र भविष्यत्सर्वसंग्रहः । यत्किंचित्पश्यसे विप्र यच्छृणोषि च किंचन

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸರ್ವತ್ರ, ಬರಲಿರುವದಾದ ಎಲ್ಲದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಗ್ರಹ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನೀನು ಏನನ್ನೇ ನೋಡಿದರೂ, ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ—ಎಲ್ಲವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ.

Verse 131

यच्चानुभवसे लोके तत्सर्वं मामनुस्मर । विश्वं सृष्टं मया पूर्वं सृजेद्यापि च पश्य माम्

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೀನು ಅನುಭವಿಸುವುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನ್ನನ್ನೇ ಅನುಸ್ಮರಿಸು. ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ; ಈಗಲೂ ನಾನು ಸೃಜಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅದರ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು.

Verse 132

युगे युगे च रक्षामि मार्कंडेयाखिलं जगत् । तदेतत्कथितं सर्वं मार्कंडेयावधारय

ಹೇ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಾ! ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಖಿಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹೇ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಾ, ಇದನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅವಧಾರಿಸು.

Verse 133

शुश्रूषुरपि धर्मेषु कुक्षौ चरसुखं मम । मम ब्रह्मा शरीरस्थो देवाश्च ॠषिभिः सह

ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವನಾಗಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಕುಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವ ಸುಖವಿದೆ. ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ; ಋಷಿಗಳೊಡನೆ ದೇವರೂ (ಅಲ್ಲೇ) ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 134

व्यक्तमव्यक्तयोगं मामवगच्छ मुरद्विषम् । अहमेकाक्षरो मंत्रस्त्र्यक्षरश्च पितामहः

ಮುರದ್ವಿಷನಾದ ನನ್ನನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ-ಅವ್ಯಕ್ತ ಎರಡರ ಯೋಗದಿಂದ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ತಿಳಿ. ನಾನು ಏಕಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರ್ಯಕ್ಷರ ‘ಪಿತಾಮಹ’ (ಬ್ರಹ್ಮ)ವೂ ನಾನೇ.

Verse 135

परस्त्रिवर्गओंकारः परमात्मप्रदर्शनः । एवमादिपुराणं च वदतेमां महामते

ತ್ರಿವರ್ಗವನ್ನು ಮೀರುವ ಪವಿತ್ರ ಓಂಕಾರವು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನನಗೂ ಆದಿಪುರಾಣವನ್ನು ವದಿಸು.

Verse 136

वक्त्रं यातो भगवतो मार्कंडेयो महामुनिः । ततो भगवतः कुक्षिं प्रविष्टो मुनिसत्तमः

ಮಹಾಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಭಗವಂತನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ನಂತರ ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಭಗವಂತನ ಉದರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟನಾದನು।

Verse 137

तस्यासम्मुखमेकान्ते शुश्रूषुर्हंसमव्ययम् । यदक्षयं विविधमुपाश्रितं तु तन्महार्णवे व्यपगतचंद्रभास्करे

ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವ್ಯಯ ‘ಹಂಸ’ನಿಗೆ ಶ್ರುಷೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆ ಧಾಮ ಅಕ್ಷಯವೂ ನಾನಾವಿಧವೂ; ಅದು ಮಹಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಕಾಶವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 138

शनैश्चरन्प्रभुरथ हंससंज्ञितः सृजन्जगद्विहरति कालपर्यये । अथ चैवं शुचिर्भूत्वा वरयामास वै तपः

ನಂತರ ‘ಹಂಸ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪ್ರಭು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಕಾಲಚಕ್ರದ ಪರಿವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಅವನು ತಪಸ್ಸನ್ನು ವರಿಸಿದನು।

Verse 139

छादयित्वात्मनो देहं पयसांबुजसंभवः । ततो महात्मातिबलो मर्त्यलोकविसर्जने

ಜಲದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡನು; ನಂತರ ಆ ಮಹಾತ್ಮ, ಅತಿಬಲವಂತ, ಮತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತನಾದನು।

Verse 140

महतां चैव भूतानां विश्वो विश्वमचिंतयत् । तस्य चिंतयमानस्य नियते संस्थितेर्णवे

ಆಗ ವಿಶ್ವರೂಪನು ಮಹಾಭೂತಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಅವನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಸಮುದ್ರವು ನಿಯತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿತು।

Verse 141

निराकाशे तोयमये सूक्ष्मे जगति संक्षये । ईशः संक्षोभयामास सोर्णवं सलिलं गतः

ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಆಕಾಶರಹಿತವಾಗಿ ಕೇವಲ ಜಲಮಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ಥಿತಿಯಾದಾಗ, ಈಶ್ವರನು ಆ ಮಹಾರ್ಣವಜಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 142

अथांतरादपां सूक्ष्ममथ च्छिद्रमभूत्पुरा । शब्दं प्रति ततो भूतो मारुतश्छिद्रसंभवः

ನಂತರ ಆ ಜಲದೊಳಗೆ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರ ಉಂಟಾಯಿತು; ಶಬ್ದತತ್ತ್ವದ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಆ ರಂಧ್ರದಿಂದಲೇ ರಂಧ್ರಜನ್ಯನಾದ ಮಾರುತ—ವಾಯು—ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು।

Verse 143

संलब्ध्वांतरसंक्षोभं व्यवर्धत समीरणः । नभस्वता बलवता वेगाद्विक्षोभितोर्णवः

ಆಂತರಿಕ ಕ್ಷೋಭವನ್ನು ಪಡೆದು ಸಮೀರಣನು ವೃದ್ಧಿಯಾದನು; ಆ ಬಲವಂತನಾದ ನಭಸ್ವಾನದ ವೇಗದಿಂದ ಸಮುದ್ರವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಕ್ಷೋಭಿತವಾಯಿತು।

Verse 144

तस्यार्णवस्य क्षुब्धस्य तस्मिन्नंभसि मथ्यतः । कृष्णवर्त्मा समभवत्प्रभुर्वैश्वानरो महान्

ಆ ಕ್ಷುಬ್ಧ ಸಮುದ್ರಜಲದಲ್ಲಿ ಮಥನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮ—ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಗುರುತು ಬಿಡುವ—ಮಹಾಪ್ರಭು ವೈಶ್ವಾನರನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 145

ततः संशोषयामास पावकः सलिलं बहु । समस्तजलधिश्छिद्रमभवद्विसृतं नभः

ನಂತರ ಪಾವಕನು ಬಹಳ ಜಲವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿದನು; ಸಮಸ್ತ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, ಆಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ತೆರೆಯಿತು।

Verse 146

आत्मतेजोभवाः पुण्या आपोमृतरसोपमाः । आकाशं छिद्रसंभूतं वायुराकाशसंभवः

ಆತ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪುಣ್ಯ ಜಲಗಳು ಅಮೃತರಸದಂತೆ ಇವೆ. ಆಕಾಶವು ಅವಕಾಶ-ಛಿದ್ರದಿಂದ ಜನಿಸಿತು; ವಾಯುವು ಆಕಾಶದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 147

अथ संघर्षसम्भूतं पावकं चास्य संभवम् । दृष्ट्वा पितामहो देवो महाभूतविभावनः

ನಂತರ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪಾವಕಾಗ್ನಿ—ಅದೇ ಅದರ ಪ್ರಕಟನೆ—ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾಭೂತಗಳ ನಿಯಾಮಕ ದೇವ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಗಮನಿಸಿದನು.

Verse 148

दृष्ट्वा भूतानि भगवान्लोकसृष्ट्यर्थमुत्तमम् । ब्रह्मणो जन्मसहितं बहुरूपो ह्यचिंतयत्

ಭೂತಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಭಗವಂತನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಜನ್ಮಸಹಿತ ಪ್ರಕಟನೆ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸಿ, ತಾನೇ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 149

चतुर्युगानां संख्यातं सहस्रं युगपर्यये । यत्पृथिव्यां द्विजेंद्राणां तपसा भावितात्मनाम्

ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಹಸ್ರ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದು ಯುಗಪರ್ಯಾಯ (ಮಹಾಕಾಲ) ಎಂದು ಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಕ್ವಾತ್ಮರಾದ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ತಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 150

बहुजन्मविशुद्धात्मा ब्रह्मणो हरिरुच्यते । ज्ञानं दृष्ट्वा तु विश्वात्मा योगिनां याति योग्यताम्

ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಂಡ ಅಂತರಾತ್ಮವಂತನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಅವನೇ ‘ಹರಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಯೋಗ್ಯತೆ (ಸಿದ್ಧಿ) ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 151

तं योगवंतं विज्ञाय संपूर्णैश्वर्यमुत्तमम् । पदे ब्रह्मणि विश्वस्य न्ययोजयत योगवित्

ಅವನನ್ನು ಸಿದ್ಧಯೋಗಿ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪರಮೈಶ್ವರ್ಯಸಂಪನ್ನನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಯೋಗವಿದನು ಅವನನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಬ್ರಹ್ಮಪದದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।

Verse 152

ततस्तस्मिन्महातोये महेशो हरिरच्युतः । जलक्रीडां च विधिवत्स चक्रे सर्वलोककृत्

ನಂತರ ಆ ಮಹಾಜಲವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ—ಹರಿ, ಅಚ್ಯುತ—ಸರ್ವಲೋಕಕರ್ತನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಜಲಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 153

पद्मं नाभ्युद्भवं चैकं समुत्पादितवांस्ततः । सहस्त्रवर्णं विरजं भास्कराभं हिरण्मयम्

ಆಗ ಅವನು ನಾಭಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಒಂದೇ ಕಮಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ಸಹಸ್ರವರ್ಣ, ನಿರ್ಮಲ, ಭಾಸ್ಕರಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶ, ಹಿರಣ್ಮಯ।

Verse 154

हुताशनज्वलितशिखोज्जवलप्रभं समुत्थितं शरदमलार्कतेजसम् । विराजते कमलमुदारवर्चसं महात्मनस्तनुरुह चारुशैवलम्

ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಗಳಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಉಜ್ಜ್ವಲ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿ, ನಿರ್ಮಲ ಶರದೃತುವಿನ ಸೂರ್ಯತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ—ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಉದಾರವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಕಮಲವು ವಿರಾಜಿಸಿತು; ಅದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೇಶರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಶೈವಲ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿತ್ತು।