Adhyaya 63

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ११३ श्लोक मिलाकर कुल ६४ ३ “लोक हैं) जा >> हु नाग त्रेषष्टितमोड्ध्याय: राजा उपरिचरका चरित्र तथा सत्यवती, व्यासादि प्रमुख पात्रोंकी संक्षिप्त जन्‍न्मकथा वैशम्पायन उवाच राजोपरिचरो नाम धर्मनित्यो महीपति: । बभूव मृगयां गन्तुं सदा किल धृतव्रत:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! पहले उपरिचर नामसे प्रसिद्ध एक राजा हो गये हैं, जो नित्य-निरन्तर धर्ममें ही लगे रहते थे। साथ ही सदा हिंसक पशुओंके शिकारके लिये वनमें जानेका उनका नियम था

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಜನಮೇಜಯಾ! ಉಪರಿಚರನೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ನಿತ್ಯ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಮೃಗಯೆ (ಬೇಟೆ)ಗೆ ಸದಾ ಹೋಗುವುದು ಅವನ ದೃಢವ್ರತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 2

स चेदिविषयं रम्यं वसु: पौरवनन्दन: । इन्द्रोपदेशाज्जग्राह रमणीयं महीपति:,पौरवनन्दन राजा उपरिचर वसुने इन्द्रके कहनेसे अत्यन्त रमणीय चेदिदेशका राज्य स्वीकार किया था

ಪೌರವವಂಶದ ಆನಂದನಾದ ವಸು ರಾಜನು ಇಂದ್ರನ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾದ ಚೇದಿ ದೇಶದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 3

तमाश्रमे न्यस्तशस्त्र निवसन्तं तपोनिधिम्‌ । देवा: शक्रपुरोगा वै राजानमुपतस्थिरे,एक समयकी बात है, राजा वसु अस्त्र-शस्त्रोंका त्याग करके आश्रममें निवास करने लगे। उन्होंने बड़ा भारी तप किया, जिससे वे तपोनिधि माने जाने लगे। उस समय इन्द्र आदि देवता यह सोचकर कि यह राजा तपसयाके द्वारा इन्द्रपद प्राप्त करना चाहता है, उनके समीप गये। देवताओंने राजाको प्रत्यक्ष दर्शन देकर उन्हें शान्तिपूर्वक समझाया और तपस्यासे निवृत्त कर दिया

ಒಂದು ವೇಳೆ ರಾಜನು (ವಸು) ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ತಪೋನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದನು; ಆಗ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳು ಆ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಉಪಸ್ಥಿತರಾದರು।

Verse 4

इन्द्रत्वमहों राजायं तपसेत्यनुचिन्त्य वै । त॑ सान्त्वेन नृपं साक्षात्‌ तपस: संन्यवर्तयन्‌,एक समयकी बात है, राजा वसु अस्त्र-शस्त्रोंका त्याग करके आश्रममें निवास करने लगे। उन्होंने बड़ा भारी तप किया, जिससे वे तपोनिधि माने जाने लगे। उस समय इन्द्र आदि देवता यह सोचकर कि यह राजा तपसयाके द्वारा इन्द्रपद प्राप्त करना चाहता है, उनके समीप गये। देवताओंने राजाको प्रत्यक्ष दर्शन देकर उन्हें शान्तिपूर्वक समझाया और तपस्यासे निवृत्त कर दिया

‘ಅಹೋ! ಈ ರಾಜನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂದ್ರತ್ವವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಸಾಂತ್ವನದಿಂದ ಆ ನೃಪನನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು।

Verse 5

देवा ऊचु: न संकीर्येत धर्मो5यं पृथिव्यां पृथिवीपते । त्वया हि धर्मो विधृतः कृत्स्नं धारयते जगत्‌,देवता बोले--पृथ्वीपते! तुम्हें ऐसी चेष्टा रखनी चाहिये जिससे इस भूमिपर वर्णसंकरता न फैलने पावे (तुम्हारे न रहनेसे अराजकता फैलनेका भय है, जिससे प्रजा स्वधर्ममें स्थित नहीं रह सकेगी। अतः तुम्हें तपस्या न करके इस वसुधाका संरक्षण करना चाहिये)। राजन! तुम्हारे द्वारा सुरक्षित धर्म ही सम्पूर्ण जगत्‌को धारण कर रहा है

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭೂಪತೇ! ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗದೆ, ಸಂಕರತೆ ಹರಡದಂತೆ ನೋಡಿಕೋ. ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಧರಿಸಿದ ಧರ್ಮವೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 6

इन्द्र वाच लोके धर्म पालय त्वं नित्ययुक्तः समाहित: । धर्मयुक्तस्ततो लोकान्‌ पुण्यान्‌ प्राप्स्यसि शाश्वतान्‌,इन्द्रने कहा--राजन्‌! तुम इस लोकमें सदा सावधान और प्रयत्नशील रहकर धर्मका पालन करो। धर्मयुक्त रहनेपर तुम सनातन पुण्यलोकोंको प्राप्त कर सकोगे

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿಯಮಬದ್ಧನಾಗಿ, ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸು. ಧರ್ಮಯುಕ್ತನಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ನೀನು ಶಾಶ್ವತ ಪುಣ್ಯಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.

Verse 7

दिविष्ठस्य भुविष्ठस्त्वं सखाभूतो मम प्रिय: । रम्य: पृथिव्यां यो देशस्तमावस नराधिप,यद्यपि मैं स्वर्गमें रहता हूँ और तुम भूमिपर; तथापि आजसे तुम मेरे प्रिय सखा हो गये। नरेश्वर! इस पृथ्वीपर जो सबसे सुन्दर एवं रमणीय देश हो, उसीमें तुम निवास करो

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರೂ ನೀನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆ; ಆದರೂ ಇಂದಿನಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸಖನಾದೆ. ಓ ನರಾಧಿಪ! ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ रम್ಯವಾದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸು.

Verse 8

पशव्यश्रैव पुण्यश्च प्रभूतधनधान्यवान्‌ । स्वारक्ष्यश्चैव सौम्यश्न भोग्यैर्भूमिगुणैर्युत:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಪಶುಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನೂ ಪುಣ್ಯವಂತನೂ ಆಗಿದ್ದ; ಅಪಾರ ಧನಧಾನ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ. ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತಾನೇ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಮರ್ಥ, ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯ, ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಭೋಗ್ಯಗುಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಹಜ ವೈಭವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದ.

Verse 9

अर्थवानेष देशो हि धनरत्नादिभिय्युत: । वसुपूर्णा च वसुधा वस चेदिषु चेदिप

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ದೇಶವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಮೃದ್ಧ; ಧನ, ರತ್ನಾದಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ. ಇಲ್ಲಿನ ವಸುದೆಯೂ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಚೇದಿರಾಜನೇ! ಚೇದಿಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸು.

Verse 10

धर्मशीला जनपदा: सुसंतोषाश्न साधव: । न च मिथ्याप्रलापो>त्र स्वैरेष्वपि कुतोडन्यथा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ದೇಶದ ಜನರು ಧರ್ಮಶೀಲರು, ಸಂತೃಪ್ತರು, ಸಾಧುಸ್ವಭಾವದವರು. ಅಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಅಥವಾ ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಲಾಪ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಸ್ವೈಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಚಲನೆ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು?

Verse 11

न च पित्रा विभज्यन्ते पुत्रा गुरुहिते रता: । युज्जते धुरि नो गाश्न कृशान्‌ संधुक्षयन्ति च

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಗುರುಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಪುತ್ರರನ್ನು ತಂದೆಯೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಭೇದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಥವರು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಧುರಿಗೆ ಜೂತ ಹಾಕಲು ಯೋಗ್ಯರು; ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹಿಂಜರಿಯರು, ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ—ಬೇಕಾದ ಸೇವೆಗೆ ಸದಾ ಸಿದ್ಧರು.

Verse 12

सर्वे वर्णा: स्वधर्मस्था: सदा चेदिषु मानद । न ते>स्त्यविदितं किंचित्‌ त्रिषु लोकेषु यद्‌ भवेत्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಾನದ! ಚೇದಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳೂ ಸದಾ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದರೆ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ ಅದು ನಿನಗೆ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿರದು.

Verse 13

इस समय चेदिदेश पशुओंके लिये हितकर, पुण्यजनक, प्रचुर धन-धान्यसे सम्पन्न, स्वर्गके समान सुखद होनेके कारण रक्षणीय, सौम्य तथा भोग्य पदार्थों और भूमिसम्बन्धी उत्तम गुणोंसे युक्त है। यह देश अनेक पदार्थोंसे युक्त और धन-रत्न आदिसे सम्पन्न है। यहाँकी वसुधा वास्तवमें वसु (धन-सम्पत्ति)-से भरी-पूरी है। अतः तुम चेदिदेशके पालक होकर उसीमें निवास करो। यहाँके जनपद धर्मशील, संतोषी और साधु हैं। यहाँ हास- परिहासमें भी कोई झूठ नहीं बोलता, फिर अन्य अवसरोंपर तो बोल ही कैसे सकता है। पुत्र सदा गुरुजनोंके हितमें लगे रहते हैं, पिता अपने जीते-जी उनका बाँटवारा नहीं करते। यहाँके लोग बैलोंको भार ढोनेमें नहीं लगाते और दीनों एवं अनाथोंका पोषण करते हैं। मानद! चेदिदेशमें सब वर्णोंके लोग सदा अपने-अपने धर्ममें स्थित रहते हैं। तीनों लोकोंमें जो कोई घटना होगी, वह सब यहाँ रहते हुए भी तुमसे छिपी न रहेगी--तुम सर्वज्ञ बने रहोगे || ८-- १२ || देवोपभोग्यं दिव्यं त्वामाकाशे स्फाटिक॑ महत्‌ । आकाशांगं त्वां मद्दत्तं विमानमुपपत्स्यते,जो देवताओंके उपभोगमें आने योग्य है, ऐसा स्फटिक मणिका बना हुआ एक दिव्य, आकाशचारी एवं विशाल विमान मैंने तुम्हें भेंट किया है। वह आकाशमें तुम्हारी सेवाके लिये सदा उपस्थित रहेगा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೇದಿ ದೇಶವು ಪಶುಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರ, ಪುಣ್ಯಪ್ರದ, ಧನ-ಧಾನ್ಯಸಮೃದ್ಧ, ಸ್ವರ್ಗಸಮಾನ ಸುಖದವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸತಕ್ಕದ್ದಾಗಿತ್ತು; ಅದು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಭೋಗ್ಯಪದಾರ್ಥಗಳೂ ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳೂ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ದೇಶವು ಅನೇಕ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಧನ-ರತ್ನಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಇಲ್ಲಿನ ವಸುಧೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಸು (ಸಂಪತ್ತು)ಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಚೇದಿಯ ಪಾಲಕನಾಗಿ ಅಲ್ಲೀಯೇ ವಾಸಿಸು. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಧರ್ಮಶೀಲರು, ಸಂತೃಪ್ತರು, ಸಾಧುಸ್ವಭಾವದವರು; ಅಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ-ಪರಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಳ್ಳು ಮಾತಿಲ್ಲ—ಮತ್ತೆ ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹೇಳುವರು! ಪುತ್ರರು ಸದಾ ಗುರುಜನಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ತಂದೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಅವರ ವಿಭಾಗ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನವರು ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಭಾರವಹನಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದೀನ-ಅನಾಥರನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ಮಾನದ! ಚೇದಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳೂ ಸದಾ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಿದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅದು ನಿನಗೆ ಮರೆಯಾಗದು—ನೀನು ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗಿರುವೆ. ಇನ್ನೂ, ದೇವರಿಗೆ ಉಪಭೋಗ್ಯವಾದ, ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ನಿರ್ಮಲವಾದ, ದಿವ್ಯ, ಆಕಾಶಚಾರಿ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ತಾದ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನಿಂದ ದತ್ತವಾದ ಆ ವಿಮಾನವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 14

त्वमेकः सर्वमर्त्येषु विमानवरमास्थित: । चरिष्यस्युपरिस्थो हि देवो विग्रहवानिव,सम्पूर्ण मनुष्योंमें एक तुम्हीं इस श्रेष्ठ विमानपर बैठकर मूर्तिमान्‌ देवताकी भाँति सबके ऊपर-ऊपर विचरोगे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಸರ್ವ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನೀನೊಬ್ಬನೇ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನವನ್ನು ಆರೋಹಿಸಿ, ವಿಗ್ರಹವಂತ ದೇವನಂತೆ, ಎಲ್ಲರ ಮೇಲ್ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುವೆ.

Verse 15

ददामि ते वैजयन्तीं मालामम्लानपंकजाम्‌ । धारयिष्यति संग्रामे या त्वां शस्त्रैरविक्षतम्‌,मैं तुम्हें यह वैजयन्ती माला देता हूँ, जिसमें पिरोये हुए कमल कभी कुम्हलाते नहीं हैं। इसे धारण कर लेनेपर यह माला संग्राममें तुम्हें अस्त्र-शस्त्रोंक आधातसे बचायेगी

ನಾನು ನಿನಗೆ ಈ ವೈಜಯಂತಿ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಗೂಡಿಸಿದ ಕಮಲಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಒಣಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಇದನ್ನು ಧರಿಸಿದರೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಆಘಾತದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಕ್ಷತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 16

लक्षणं चैतदेवेह भविता ते नराधिप । इन्द्रमालेति विख्यातं धन्यमप्रतिमं महत्‌,नरेश्वर! यह माला ही इन्द्रमालाके नामसे विख्यात होकर इस जगत्में तुम्हारी पहचान करानेके लिये परम धन्य एवं अनुपम चिह्न होगी

ಓ ನರಾಧಿಪ! ಇದೇ ಮಾಲೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಗುರುತು-ಲಕ್ಷಣವಾಗುವುದು. ‘ಇಂದ್ರಮಾಲೆ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾದ ಈ ಮಹಾನ್, ಅಪ್ರತಿಮ, ಮಂಗಳಕರ ಮಾಲೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಲಿದೆ.

Verse 17

यष्टिं च वैणवीं तस्मै ददौ वृत्रनिषूदन: । इष्टप्रदानमुद्दिश्य शिष्टानां प्रतिपालिनीम्‌,ऐसा कहकर वृत्रासुरका नाश करनेवाले इन्द्रने राजाको प्रेमोपहारस्वरूप बाँसकी एक छड़ी दी, जो शिष्ट पुरुषोंकी रक्षा करनेवाली थी

ಹೀಗೆಂದು ವೃತ್ರನಿಷೂದನನಾದ ಇಂದ್ರನು ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಉಪಹಾರವಾಗಿ ಬಿದಿರಿನ ದಂಡವನ್ನು ನೀಡಿದನು—ಇಷ್ಟಪ್ರದಾನಾರ್ಥವಾಗಿ, ಶಿಷ್ಟ ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ.

Verse 18

तस्या: शक्रस्य पूजार्थ भूमौ भूमिपतिस्तदा । प्रवेशं कारयामास गते संवत्सरे तदा,तदनन्तर एक वर्ष बीतनेपर भूपाल वसुने इन्द्रकी पूजाके लिये उस छड़ीको भूमिमें गाड़ दिया

ನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಳೆದಾಗ, ಭೂಮಿಪತಿಯಾದ ವಸು ಶಕ್ರನ (ಇಂದ್ರನ) ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ದಂಡವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 19

ततः प्रभृति चाद्यापि यष्टे: क्षितिपसत्तमै: । प्रवेश: क्रियते राजन्‌ यथा तेन प्रवर्तित:,राजन्‌! तबसे लेकर आजतक श्रेष्ठ राजाओंद्वारा छड़ी धरतीमें गाड़ी जाती है। वसुने जो प्रथा चला दी, वह अबतक चली आती है

ಓ ರಾಜನ್! ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರು ಅವನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದಂತೆ ಯಷ್ಟಿಯನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡುವ ‘ಪ್ರವೇಶ’ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಸು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಚರಣೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

Verse 20

अपरेद्युस्ततस्तस्या: क्रियते<त्युच्छूयो नृपैः । अलंकृताया: पिटकैर्गन्धमाल्यैश्न भूषणै:,दूसरे दिन अर्थात्‌ नवीन संवत्सरके प्रथम दिन प्रति-पदाको वह छड़ी वहाँसे निकालकर बहुत ऊँचे स्थानमें रखी जाती है; फिर कपड़ेकी पेटी, चन्दन, माला और आभूषणोंसे उसको सजाया जाता है। उसमें विधिपूर्वक फूलोंके हार और सूत लपेटे जाते हैं। तत्पश्चात्‌ उसी छड़ीपर देवेश्वर भगवान्‌ इन्द्रका हंसरूपसे पूजन किया जाता है

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮರುದಿನ ರಾಜರು ಆ ದಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ತೆಗೆದು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ವಸ್ತ್ರಾವರಣ, ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳು, ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು.

Verse 21

माल्यदामपरिक्षिप्ता विधिवत्‌ क्रियतेडपि च । भगवान्‌ पूज्यते चात्र हंसरूपेण चेश्वर:,दूसरे दिन अर्थात्‌ नवीन संवत्सरके प्रथम दिन प्रति-पदाको वह छड़ी वहाँसे निकालकर बहुत ऊँचे स्थानमें रखी जाती है; फिर कपड़ेकी पेटी, चन्दन, माला और आभूषणोंसे उसको सजाया जाता है। उसमें विधिपूर्वक फूलोंके हार और सूत लपेटे जाते हैं। तत्पश्चात्‌ उसी छड़ीपर देवेश्वर भगवान्‌ इन्द्रका हंसरूपसे पूजन किया जाता है

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೂಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಹಾರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಿಸಿ, ನಿಗದಿತ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ದೇವೇಶ್ವರ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಹಂಸರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 22

स्वयमेव गृहीतेन वसो: प्रीत्या महात्मन: । सतां पूजां महेन्द्रस्तु दृष्टवा देव: कृतां शुभाम्‌,इन्द्रने महात्मा वसुके प्रेमवश स्वयं हंसका रूप धारण करके वह पूजा ग्रहण की। नृपश्रेष्ठ वसुके द्वारा की हुई उस शुभ पूजाको देखकर प्रभावशाली भगवान्‌ महेन्द्र प्रसन्न हो गये और इस प्रकार बोले--“चेदिदेशके अधिपति उपरिचर वसु जिस प्रकार मेरी पूजा करते हैं, उसी तरह जो मनुष्य तथा राजा मेरी पूजा करेंगे और मेरे इस उत्सवको रचायेंगे, उनको और उनके समूचे राष्ट्रको लक्ष्मी एवं विजयकी प्राप्ति होगी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾತ್ಮ ವಸುವಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಮಹೇಂದ್ರನು ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದಲೇ ಆ ಅರ್ಪಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಸಜ್ಜನರ ವಿಧಿಯಂತೆ ನಡೆದ ಆ ಶುಭಪೂಜೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.

Verse 23

वसुना राजमुख्येन प्रीतिमानब्रवीत्‌ प्रभु: । ये पूजयिष्यन्ति नरा राजानश्न महं मम,इन्द्रने महात्मा वसुके प्रेमवश स्वयं हंसका रूप धारण करके वह पूजा ग्रहण की। नृपश्रेष्ठ वसुके द्वारा की हुई उस शुभ पूजाको देखकर प्रभावशाली भगवान्‌ महेन्द्र प्रसन्न हो गये और इस प्रकार बोले--“चेदिदेशके अधिपति उपरिचर वसु जिस प्रकार मेरी पूजा करते हैं, उसी तरह जो मनुष्य तथा राजा मेरी पूजा करेंगे और मेरे इस उत्सवको रचायेंगे, उनको और उनके समूचे राष्ट्रको लक्ष्मी एवं विजयकी प्राप्ति होगी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜಮುಖ್ಯ ವಸುವಿನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಪ್ರಭು ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—“ಯಾರು ಮಾನವರು ಮತ್ತು ರಾಜರು ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವರೋ,

Verse 24

कारयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नुटप: । तेषां श्रीरविजयश्रैव सराष्ट्राणां भविष्यति,इन्द्रने महात्मा वसुके प्रेमवश स्वयं हंसका रूप धारण करके वह पूजा ग्रहण की। नृपश्रेष्ठ वसुके द्वारा की हुई उस शुभ पूजाको देखकर प्रभावशाली भगवान्‌ महेन्द्र प्रसन्न हो गये और इस प्रकार बोले--“चेदिदेशके अधिपति उपरिचर वसु जिस प्रकार मेरी पूजा करते हैं, उसी तरह जो मनुष्य तथा राजा मेरी पूजा करेंगे और मेरे इस उत्सवको रचायेंगे, उनको और उनके समूचे राष्ट्रको लक्ष्मी एवं विजयकी प्राप्ति होगी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಚೇದಿಯ ಅಧಿಪತಿ ರಾಜನು (ಉಪರಿಚರ ವಸು) ಹರ್ಷದಿಂದ ಈ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ, ಯಾರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಇದನ್ನು ನಡೆಸುವರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮಸ್ತ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ದೊರೆಯುವುದು.”

Verse 25

तथा स्फीतो जनपदो मुदितश्च भविष्यति | एवं महात्मना तेन महेन्द्रेण नराधिप,“इतना ही नहीं, उनका सारा जनपद ही उत्तरोत्तर उन्नतिशील और प्रसन्न होगा।' राजन! इस प्रकार महात्मा महेन्द्रने, जिन्हें मघवा भी कहते हैं, प्रेमपूर्वक महाराज वसुका भलीभाँति सत्कार किया। जो मनुष्य भूमि तथा रत्न आदिका दान करते हुए सदा देवराज इन्द्रका उत्सव रचायेंगे, वे इन्द्रोत्सवद्वारा इन्द्रका वरदान पाकर उसी उत्तम गतिको पा जायँगे, जिसे भूमिदान आदिके पुण्योंसे युक्त मानव प्राप्त करते हैं

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಜನಪದವು ಕ್ರಮೇಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಹರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ವಿಧವಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಮಹೇಂದ್ರ (ಮಘವ ಇಂದ್ರ)ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 26

वसु: प्रीत्या मघवता महाराजो5भिसत्कृत: । उत्सवं कारयिष्यन्ति सदा शक्रस्य ये नरा:,“इतना ही नहीं, उनका सारा जनपद ही उत्तरोत्तर उन्नतिशील और प्रसन्न होगा।' राजन! इस प्रकार महात्मा महेन्द्रने, जिन्हें मघवा भी कहते हैं, प्रेमपूर्वक महाराज वसुका भलीभाँति सत्कार किया। जो मनुष्य भूमि तथा रत्न आदिका दान करते हुए सदा देवराज इन्द्रका उत्सव रचायेंगे, वे इन्द्रोत्सवद्वारा इन्द्रका वरदान पाकर उसी उत्तम गतिको पा जायँगे, जिसे भूमिदान आदिके पुण्योंसे युक्त मानव प्राप्त करते हैं

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಘವ ಇಂದ್ರನು ಮಹಾರಾಜ ವಸುವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು. ಯಾರು ಸದಾ ಶಕ್ರನ (ಇಂದ್ರನ) ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸುವರೋ, ಅವರು ಇಂದ್ರೋತ್ಸವದ ಮೂಲಕ ಇಂದ್ರನ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು, ಭೂಮಿ-ರತ್ನಾದಿ ದಾನಪుణ್ಯವುಳ್ಳವರು ಪಡೆಯುವ ಅದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 27

भूमिरत्नादिभिदनिस्तथा पूज्या भवन्ति ते । वरदानमहायज्ञैस्तथा शक्रोत्सवेन च,“इतना ही नहीं, उनका सारा जनपद ही उत्तरोत्तर उन्नतिशील और प्रसन्न होगा।' राजन! इस प्रकार महात्मा महेन्द्रने, जिन्हें मघवा भी कहते हैं, प्रेमपूर्वक महाराज वसुका भलीभाँति सत्कार किया। जो मनुष्य भूमि तथा रत्न आदिका दान करते हुए सदा देवराज इन्द्रका उत्सव रचायेंगे, वे इन्द्रोत्सवद्वारा इन्द्रका वरदान पाकर उसी उत्तम गतिको पा जायँगे, जिसे भूमिदान आदिके पुण्योंसे युक्त मानव प्राप्त करते हैं

ಭೂಮಿ, ರತ್ನಾದಿ ದಾನಗಳಿಂದ ಅವರು ಪೂಜ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವರದಾನ, ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಉತ್ಸವದಿಂದಲೂ.

Verse 28

सम्पूजितो मघवता वसुश्नैदी श्वरो नृप: । पालयामास धर्मेण चेदिस्थ: पृथिवीमिमाम्‌,इन्द्रके द्वारा उपर्युक्त रूपसे सम्मानित चेदिराज वसुने चेदिदेशमें ही रहकर इस पृथ्वीका धर्मपूर्वक पालन किया

ಮಘವ ಇಂದ್ರನಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ನೈದಿ ವಂಶಾಧಿಪತಿ ರಾಜ ವಸು, ಚೇದಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 29

इन्द्रप्रीत्या चेदिपतिश्नकारेन्द्रमहं वसु: । पुत्राश्नास्य महावीर्या: पज्चासन्नमितौजस:,इन्द्रकी प्रसन्नताके लिये चेदिराज वसु प्रतिवर्ष इन्द्रोत्तव मनाया करते थे। उनके अनन्त बलशाली महापराक्रमी पाँच पुत्र थे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂದ್ರನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಚೇದಿ ರಾಜ ವಸು ನಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಂದ್ರೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ಐದು ಪುತ್ರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾವೀರರು, ಅಪಾರ ಬಲವುಳ್ಳವರು.

Verse 30

नानाराज्येषु च सुतान्‌ स सम्राडभ्यषेचयत्‌ । महारथो मागधानां विश्रुतो यो बृहद्रथ:,सम्राट्‌ वसुने विभिन्न राज्योंपर अपने पुत्रोंको अभिषिक्त कर दिया। उनमें महारथी बृहद्रथ मगध देशका विख्यात राजा हुआ

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ಸಮ್ರಾಟನು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮಗಧರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಾರಥಿ ಬೃಹದ್ರಥನು ಸಮ್ರಾಟನಾದನು.

Verse 31

प्रत्यग्रह: कुशाम्बश्व यमाहुर्मणिवाहनम्‌ । मावेल्लश्न यदुश्चैव राजन्यश्वापराजित:,दूसरे पुत्रका नाम प्रत्यग्रह था, तीसरा कुशाम्ब था, जिसे मणिवाहन भी कहते हैं। चौथा मावेलल था। पाँचवाँ राजकुमार यदु था, जो युद्धमें किसीसे पराजित नहीं होता था

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಎರಡನೆಯ ಪುತ್ರನ ಹೆಸರು ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಹ. ಮೂರನೆಯವನು ಕುಶಾಂಬ; ಅವನನ್ನು ಮಣಿವಾಹನ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಲ್ಕನೆಯವನು ಮಾವೆಲ್ಲ. ಐದನೆಯ ರಾಜಕುಮಾರ ಯದು— ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಂದಲೂ ಸೋಲದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು.

Verse 32

एते तस्य सुता राजनू्‌ राजर्षेर्भूरितेजस: । न्‍्यवासयन्‌ नामभ्रि: स्वैस्ते देशांश्ष पुराणि च,राजा जनमेजय! महातेजस्वी राजर्षि वसुके इन पुत्रोंने अपने-अपने नामसे देश और नगर बसाये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯ! ಇವರು ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ರಾಜರ್ಷಿಯ ಪುತ್ರರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಿಂದ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ನಗರಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

Verse 33

वासवा: पड्च राजानः पृथग्वंशाश्व शाश्वता: | वसन्तमिन्द्रप्रासादे आकाशे स्फाटिके च तम्‌,पाँचों वसुपुत्र भिन्न-भिन्न देशोंके राजा थे और उन्होंने पृथक्‌ू-पृथक्‌ अपनी सनातन वंशपरम्परा चलायी। चेदिराज वसु इन्द्रके दिये हुए स्फटिक मणिमय विमानमें रहते हुए आकाशमें ही निवास करते थे। उस समय उन महात्मा नरेशकी सेवामें गन्धर्व और अप्सराएँ उपस्थित होती थीं। सदा ऊपर-ही-ऊपर चलनेके कारण उनका नाम “राजा उपरिचर' के रूपमें विख्यात हो गया

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ವಸುವಿನ ಐದು ಪುತ್ರರು ವಿಭಿನ್ನ ದೇಶಗಳ ರಾಜರಾಗಿದ್ದು, ತಮತಮ ಶಾಶ್ವತ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಚೇದಿರಾಜ ವಸು ಇಂದ್ರನು ನೀಡಿದ ಸ್ಫಟಿಕಮಣಿಮಯ ವಿಮಾನ-ಪ್ರಾಸಾದದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಅವನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು; ಸದಾ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲೇ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ಉಪರಿಚರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 34

उपतस्थुर्महात्मानं गन्धर्वाप्सरसो नृपम्‌ । राजोपरिचरेत्येवं नाम तस्याथ विश्रुतम्‌,पाँचों वसुपुत्र भिन्न-भिन्न देशोंके राजा थे और उन्होंने पृथक्‌ू-पृथक्‌ अपनी सनातन वंशपरम्परा चलायी। चेदिराज वसु इन्द्रके दिये हुए स्फटिक मणिमय विमानमें रहते हुए आकाशमें ही निवास करते थे। उस समय उन महात्मा नरेशकी सेवामें गन्धर्व और अप्सराएँ उपस्थित होती थीं। सदा ऊपर-ही-ऊपर चलनेके कारण उनका नाम “राजा उपरिचर' के रूपमें विख्यात हो गया

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಉಪಸ್ಥಿತರಾದರು. ಆದಕಾರಣ ಅವನು ‘ರಾಜೋಪರಿಚರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 35

पुरोपवाहिनीं तस्य नदीं शुक्तिमतीं गिरि: । अरौत्सीच्चेतनायुक्त: कामात्‌ कोलाहल: किल,उनकी राजधानीके समीप शुक्तिमती नदी बहती थी। एक समय कोलाहल नामक सचेतन पर्वतने कामवश उस दिव्यरूपधारिणी नदीको रोक लिया

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅವನ ರಾಜಧಾನಿಯ ಸಮೀಪ ಶುಕ್ತಿಮತೀ ಎಂಬ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಚೇತನಯುಕ್ತ ‘ಕೋಲಾಹಲ’ ಎಂಬ ಪರ್ವತವು ಕಾಮವಶದಿಂದ ದಿವ್ಯರೂಪಧಾರಿಣಿಯಾದ ಆ ನದಿಯ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆದಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

गिरिं कोलाहलं तं तु पदा वसुरताडयत्‌ । निश्षक्राम ततस्तेन प्रहारविवरेण सा,उसके रोकनेसे नदीकी धारा रुक गयी। यह देख उपरिचर वसुने कोलाहल पर्वतपर अपने पैरसे प्रहार किया। प्रहार करते ही पर्वतमें दरार पड़ गयी, जिससे निकलकर वह नदी पहलेके समान बहने लगी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ನದಿಯ ಹರಿವು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು ಕಂಡು ಉಪರಿಚರ ವಸು ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ಕೋಲಾಹಲ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಆ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಬಿದ್ದು, ಆ ಬಿರುಕು ಮೂಲಕ ನದಿ ಹೊರಬಂದು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮತ್ತೆ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು.

Verse 37

तस्यां नद्यामजनयन्मिथुनं पर्वत: स्वयम्‌ । तस्माद्‌ विमोक्षणात्‌ प्रीता नदी राज्ञे न्‍्यवेदयत्‌,पर्वतने उस नदीके गर्भसे एक पुत्र और एक कन्या, जुड़वीं संतान उत्पन्न की थी। उसके अवरोधसे मुक्त करनेके कारण प्रसन्न हुई नदीने राजा उपरिचरको अपनी दोनों संतानें समर्पित कर दीं

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತವೇ ಸ್ವತಃ ಜೋಡಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಜನಿಸಿದನು. ಅಡ್ಡಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ನದಿ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ರಾಜನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿತು.

Verse 38

यः पुमानभवत् तत्र तं स राजर्षिसत्तम: | वसुर्वसुप्रदश्चक्रे सेनापतिमरिन्दम:,उनमें जो पुरुष था, उसे शत्रुओंका दमन करनेवाले धनदाता राजर्षिप्रवर वसुने अपना सेनापति बना लिया

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಅವರಲ್ಲಿ ಪುರುಷನಾಗಿದ್ದವನನ್ನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಹಾಗೂ ಧನದಾತನಾದ ರಾಜರ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸು ತನ್ನ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.

Verse 39

चकार पत्नीं कन्यां तु तथा तां गिरिकां नृपः । वसो: पत्नी तु गिरिका कामकालं न्यवेदयत्‌,और जो कन्या थी उसे राजाने अपनी पत्नी बना लिया। उसका नाम था गिरिका। बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ जनममेजय! एक दिन ऋतुकालको प्राप्त हो स्नानके पश्चात्‌ शुद्ध हुई वसुपत्नी गिरिकाने पुत्र उत्पन्न होने योग्य समयमें राजासे समागमकी इच्छा प्रकट की। उसी दिन पितरोंने राजाओंमें श्रेष्ठ वसुपर प्रसन्न हो उन्हें आज्ञा दी--'तुम हिंसक पशुओंका वध करो।' तब राजा पितरोंकी आज्ञाका उल्लंघन न करके कामनावश साक्षात्‌ दूसरी लक्ष्मीके समान अत्यन्त रूप और सौन्दर्यके वैभवसे सम्पन्न गिरिकाका ही चिन्तन करते हुए हिंसक पशुओंको मारनेके लिये वनमें गये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಮತ್ತು ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೃಪನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು; ಅವಳ ಹೆಸರು ಗಿರಿಕಾ. ವಸುವಿನ ಪತ್ನಿ ಗಿರಿಕಾ ಋತುಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ, ಪುತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು.

Verse 40

ऋतुकालमनुप्राप्ता सनाता पुंसवने शुचि: । तदह: पितरश्वैनमूचुर्जहि मृगानिति,और जो कन्या थी उसे राजाने अपनी पत्नी बना लिया। उसका नाम था गिरिका। बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ जनममेजय! एक दिन ऋतुकालको प्राप्त हो स्नानके पश्चात्‌ शुद्ध हुई वसुपत्नी गिरिकाने पुत्र उत्पन्न होने योग्य समयमें राजासे समागमकी इच्छा प्रकट की। उसी दिन पितरोंने राजाओंमें श्रेष्ठ वसुपर प्रसन्न हो उन्हें आज्ञा दी--'तुम हिंसक पशुओंका वध करो।' तब राजा पितरोंकी आज्ञाका उल्लंघन न करके कामनावश साक्षात्‌ दूसरी लक्ष्मीके समान अत्यन्त रूप और सौन्दर्यके वैभवसे सम्पन्न गिरिकाका ही चिन्तन करते हुए हिंसक पशुओंको मारनेके लिये वनमें गये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಋತುಕಾಲವು ಬಂದಾಗ, ಅವಳು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಪುಂಸವನಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧಳಾದ ಆ ದಿನವೇ ಪಿತೃಗಳು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಹಿಂಸ್ರ ಮೃಗಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.” ರಾಜನು ಪಿತೃಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರುವದಿಲ್ಲದೆ ಮೃಗಯೆಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು; ಆದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಗಿರಿಕೆಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು.

Verse 41

त॑ राजसत्तमं प्रीतास्तदा मतिमतां वर | स पितृणां नियोगं तमनतिक्रम्य पार्थिव:,और जो कन्या थी उसे राजाने अपनी पत्नी बना लिया। उसका नाम था गिरिका। बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ जनममेजय! एक दिन ऋतुकालको प्राप्त हो स्नानके पश्चात्‌ शुद्ध हुई वसुपत्नी गिरिकाने पुत्र उत्पन्न होने योग्य समयमें राजासे समागमकी इच्छा प्रकट की। उसी दिन पितरोंने राजाओंमें श्रेष्ठ वसुपर प्रसन्न हो उन्हें आज्ञा दी--'तुम हिंसक पशुओंका वध करो।' तब राजा पितरोंकी आज्ञाका उल्लंघन न करके कामनावश साक्षात्‌ दूसरी लक्ष्मीके समान अत्यन्त रूप और सौन्दर्यके वैभवसे सम्पन्न गिरिकाका ही चिन्तन करते हुए हिंसक पशुओंको मारनेके लिये वनमें गये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ಆ ರಾಜಸತ್ತಮನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಭೂಪತಿ ಪಿತೃನಿಯೋಗವನ್ನು ಮೀರುವದಿಲ್ಲದೆ ಹಿಂಸ್ರ ಮೃಗಗಳ ಸಂಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಕಾಮದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಗಿರಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು—ಅವಳು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಯೋಗ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮವನ್ನು ಬೇಡಿದ್ದಳು.

Verse 42

चकार मृगयां कामी गिरिकामेव संस्मरन्‌ | अतीवरूपसम्पन्नां साक्षाच्छियमिवापराम्‌,और जो कन्या थी उसे राजाने अपनी पत्नी बना लिया। उसका नाम था गिरिका। बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ जनममेजय! एक दिन ऋतुकालको प्राप्त हो स्नानके पश्चात्‌ शुद्ध हुई वसुपत्नी गिरिकाने पुत्र उत्पन्न होने योग्य समयमें राजासे समागमकी इच्छा प्रकट की। उसी दिन पितरोंने राजाओंमें श्रेष्ठ वसुपर प्रसन्न हो उन्हें आज्ञा दी--'तुम हिंसक पशुओंका वध करो।' तब राजा पितरोंकी आज्ञाका उल्लंघन न करके कामनावश साक्षात्‌ दूसरी लक्ष्मीके समान अत्यन्त रूप और सौन्दर्यके वैभवसे सम्पन्न गिरिकाका ही चिन्तन करते हुए हिंसक पशुओंको मारनेके लिये वनमें गये

ಕಾಮವಶನಾಗಿ ರಾಜನು ಮೃಗಯೆ ಮಾಡಿದನು; ಗಿರಿಕೆಯನ್ನೇ ನಿರಂತರ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು—ಅತೀವ ರೂಪಸಂಪನ್ನಳಾದ ಅವಳು, ಸాక్షಾತ್ ಮತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ.

Verse 43

अशोकैश्नम्पकैश्वूतैरनेकैरतिमुक्तकै: । पुन्नागै: कर्णिकारैश्व वकुलैर्दिव्यपाटलै:,राजाका वह वन देवताओंके चैत्ररथ नामक वनके समान शोभा पा रहा था। वसन्तका समय था; अशोक, चम्पा, आम, अतिमुक्तक (माधवीलता), पुन्नाग (नागकेसर), कनेर, मौलसिरी, दिव्य पाटल, पाटल, नारियल, चन्दन तथा अर्जुन--से स्वादिष्ट फलोंसे युक्त, रमणीय तथा पवित्र महावृक्ष उस वनकी शोभा बढ़ा रहे थे। कोकिलाओंके कल-कूजनसे समस्त वन गूँज उठा था। चारों ओर मतवाले भौंरे कल-कल नाद कर रहे थे

ಅಶೋಕ, ಚಂಪಕ, ಮಾವು, ಅನೇಕ ಅತಿಮುಕ್ತಕ ಲತೆಗಳು, ಪುನ್ನಾಗ, ಕರ್ಣಿಕಾರ, ವಕುಲ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಪಾಟಲ—ಇವುಗಳಿಂದ ಆ ಅರಣ್ಯವು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 44

पाटलैनरिकेलैश्व चन्दनैश्नार्जुनैस्तथा । एतै रम्यैर्महावक्षै: पुण्यै: स्वादुफलैर्युतम्‌,राजाका वह वन देवताओंके चैत्ररथ नामक वनके समान शोभा पा रहा था। वसन्तका समय था; अशोक, चम्पा, आम, अतिमुक्तक (माधवीलता), पुन्नाग (नागकेसर), कनेर, मौलसिरी, दिव्य पाटल, पाटल, नारियल, चन्दन तथा अर्जुन--से स्वादिष्ट फलोंसे युक्त, रमणीय तथा पवित्र महावृक्ष उस वनकी शोभा बढ़ा रहे थे। कोकिलाओंके कल-कूजनसे समस्त वन गूँज उठा था। चारों ओर मतवाले भौंरे कल-कल नाद कर रहे थे

ಪಾಟಲ, ತೆಂಗು, ಚಂದನ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಮುಂತಾದ ರಮ್ಯ, ಪುಣ್ಯ, ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ—ಸಿಹಿ ಫಲಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ—ಆ ಅರಣ್ಯವು ತುಂಬಿತ್ತು.

Verse 45

कोकिलाकुलसंनादं मत्तभ्रमरनादितम्‌ । वसन्तकाले तत्‌ तस्य वन चैत्ररथोपमम्‌,राजाका वह वन देवताओंके चैत्ररथ नामक वनके समान शोभा पा रहा था। वसन्तका समय था; अशोक, चम्पा, आम, अतिमुक्तक (माधवीलता), पुन्नाग (नागकेसर), कनेर, मौलसिरी, दिव्य पाटल, पाटल, नारियल, चन्दन तथा अर्जुन--से स्वादिष्ट फलोंसे युक्त, रमणीय तथा पवित्र महावृक्ष उस वनकी शोभा बढ़ा रहे थे। कोकिलाओंके कल-कूजनसे समस्त वन गूँज उठा था। चारों ओर मतवाले भौंरे कल-कल नाद कर रहे थे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ಆ ವನವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚೈತ್ರರಥ ವನದಂತೆ ಶೋಭಿಸಿತು. ಕೋಕಿಲೆಗಳ ಗುಂಪುಗಾನದಿಂದ ಅದು ಮೊಳಗುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತ ಭ್ರಮರಗಳ ಗುಂಜನದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿತ್ತು.

Verse 46

मन्मथाभिपरीतात्मा नापश्यद्‌ गिरिकां तदा । अपश्यन्‌ कामसंतप्तश्नरमाणो यदृच्छया,यह उद्दीपन-सामग्री पाकर राजाका हृदय कामवेदनासे पीड़ित हो उठा। उस समय उन्हें अपनी रानी गिरिकाका दर्शन नहीं हुआ। उसे न देखकर कामाग्निसे संतप्त हो वे इच्छानुसार इधर-उधर घूमने लगे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಮನ್ಮಥನ ವಶವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ರಾಜನು ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಗಿರಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅವಳನ್ನು ಕಾಣದೆ ಕಾಮತಾಪದಿಂದ ದಹಿಸಿ, ಯದೃಚ್ಛೆಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡತೊಡಗಿದನು.

Verse 47

पुष्पसंछन्नशाखाग्रं पललवैरुपशोभितम्‌ । अशोकं स्तबकैश्छन्न॑ं रमणीयमपश्यत,घूमते-घूमते उन्होंने एक रमणीय अशोकका वृक्ष देखा, जो पल्‍लवोंसे सुशोभित और पुष्पके गुच्छोंसे आच्छादित था। उसकी शाखाओंके अग्रभाग फूलोंसे ढके हुए थे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಅವರು ಒಂದು ಮನೋಹರ ಅಶೋಕವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕಂಡರು; ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳ ತುದಿಗಳು ಹೂಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಹೊಸ ಪಲ್ಲವಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಗುಚ್ಛಗುಚ್ಛ ಹೂಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 48

अधस्तात्‌ तस्य छायायां सुखासीनो नराधिप: । मधुगन्धैश्न संयुक्त पुष्पगन्धथमनोहरम्‌,राजा उसी वृक्षके नीचे उसकी छायामें सुखपूर्वक बैठ गये। वह वृक्ष मकरन्द और सुगन्धसे भरा था। फूलोंकी गन्धसे वह बरबस मनको मोह लेता था

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ, ಅದರ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತನು. ಆ ಸ್ಥಳವು ಮಕರಂದದ ಮಧುರ ವಾಸನೆಯೂ ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧವೂ ತುಂಬಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 49

वायुना प्रेर्यमाणस्तु धूम्राय मुदमन्वगात्‌ । तस्य रेत: प्रचस्कन्द चरतो गहने वने,उस समय कामोददीपक वायुसे प्रेरित हो राजाके मनमें रतिके लिये स्त्रीविषयक प्रीति उत्पन्न हुई। इस प्रकार वनमें विचरनेवाले राजा उपरिचरका वीर्य स्खलित हो गया

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಕಾಮವನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ರತಿಸುಖದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿತು. ಹೀಗೆ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ವೀರ್ಯವು ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಸ್ಖಲಿಸಿತು.

Verse 50

स्कन्नमात्रं च तद्‌ रेतो वृक्षपत्रेण भूमिप: । प्रतिजग्राह मिथ्या मे न पतेद्‌ रेत इत्युत,उसके स्खलित होते ही राजाने यह सोचकर कि मेरा वीर्य व्यर्थ न जाय, उसे वृक्षके पत्तेपर उठा लिया

ವೀರ್ಯ ಸ್ಖಲಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ‘ನನ್ನ ಬೀಜ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಬೀಳಬಾರದು’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಭೂಪತಿ ಅದನ್ನು ಮರದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.

Verse 51

इदं मिथ्या परिस्कन्नं रेतो मे न भवेदिति । ऋतुश्न तस्या: पत्न्या मे न मोघः स्यादिति प्रभु:,उन्होंने विचार किया, “मेरा यह स्खलित वीर्य व्यर्थ न हो, साथ ही मेरी पत्नी गिरिकाका ऋतुकाल भी व्यर्थ न जाय” इस प्रकार बारम्बार विचारकर राजाओंमें श्रेष्ठ वसुने उस वीर्यको अमोघ बनानेका ही निश्चय किया

ಪ್ರಭು ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದನು—‘ನನ್ನ ಸ್ಖಲಿತ ವೀರ್ಯ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಾರದು; ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಋತು ಕಾಲವೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಗಬಾರದು.’

Verse 52

संचिन्त्यैवं तदा राजा विचार्य च पुन: पुनः । अमोघत्वं च विज्ञाय रेतसो राजसत्तम:,उन्होंने विचार किया, “मेरा यह स्खलित वीर्य व्यर्थ न हो, साथ ही मेरी पत्नी गिरिकाका ऋतुकाल भी व्यर्थ न जाय” इस प्रकार बारम्बार विचारकर राजाओंमें श्रेष्ठ वसुने उस वीर्यको अमोघ बनानेका ही निश्चय किया

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ ರಾಜನು ಮರುಮರು ವಿಚಾರಿಸಿದನು; ವೀರ್ಯ ಅಮೋಘವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದು ರಾಜಸತ್ತಮನು ಅದನ್ನು ಫಲಪ್ರದಗೊಳಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು.

Verse 53

शुक्रप्रस्थापने काल॑ महिष्या: प्रसमीक्ष्य वै अभिमन्त्रयाथ तच्छुक्रमारात्‌ तिष्ठन्तमाशुगम्‌,तदनन्तर रानीके पास अपना वीर्य भेजनेका उपयुक्त अवसर देख उन्होंने उस वीर्यको पुत्रोत्पत्तिकारक मन्त्रोंद्वारा अभिमन्त्रित किया। राजा वसु धर्म और अर्थके सूक्ष्मतत्त्वको जाननेवाले थे। उन्होंने अपने विमानके समीप ही बैठे हुए शीघ्रगामी श्येन पक्षी (बाज)-के पास जाकर कहा--'सौम्य! तुम मेरा प्रिय करनेके लिये यह वीर्य मेरे घर ले जाओ और महारानी गिरिकाको शीघ्र दे दो; क्योंकि आज ही उनका ऋतुकाल है।” बाज वह वीर्य लेकर बड़े वेगके साथ तुरंत वहाँसे उड़ गया

ಮಹಿಷಿಯ ಗರ್ಭಾಧಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅವನು ಆ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಪುತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಕಾರಕ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿದನು; ಬಳಿಕ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ವೇಗವಂತ ಶ್ಯೇನವನ್ನು ನೋಡಿದನು.

Verse 54

सूक्ष्मधर्मार्थतत्त्वज्ञो गत्वा श्येनं ततोडब्रवीत्‌ । मत्प्रियार्थमिदं सौम्य शुक्रे मम गृहं नय,तदनन्तर रानीके पास अपना वीर्य भेजनेका उपयुक्त अवसर देख उन्होंने उस वीर्यको पुत्रोत्पत्तिकारक मन्त्रोंद्वारा अभिमन्त्रित किया। राजा वसु धर्म और अर्थके सूक्ष्मतत्त्वको जाननेवाले थे। उन्होंने अपने विमानके समीप ही बैठे हुए शीघ्रगामी श्येन पक्षी (बाज)-के पास जाकर कहा--'सौम्य! तुम मेरा प्रिय करनेके लिये यह वीर्य मेरे घर ले जाओ और महारानी गिरिकाको शीघ्र दे दो; क्योंकि आज ही उनका ऋतुकाल है।” बाज वह वीर्य लेकर बड़े वेगके साथ तुरंत वहाँसे उड़ गया

ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ರಾಜನು ಶ್ಯೇನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ಸೌಮ್ಯಾ! ನನ್ನ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವೀರ್ಯವನ್ನು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯು.”

Verse 55

गिरिकाया: प्रयच्छाशु तस्या हागर्तवमद्य वै । गृहीत्वा तत्‌ तदा श्येनस्तूर्णमुत्पत्य वेगवान्‌,तदनन्तर रानीके पास अपना वीर्य भेजनेका उपयुक्त अवसर देख उन्होंने उस वीर्यको पुत्रोत्पत्तिकारक मन्त्रोंद्वारा अभिमन्त्रित किया। राजा वसु धर्म और अर्थके सूक्ष्मतत्त्वको जाननेवाले थे। उन्होंने अपने विमानके समीप ही बैठे हुए शीघ्रगामी श्येन पक्षी (बाज)-के पास जाकर कहा--'सौम्य! तुम मेरा प्रिय करनेके लिये यह वीर्य मेरे घर ले जाओ और महारानी गिरिकाको शीघ्र दे दो; क्योंकि आज ही उनका ऋतुकाल है।” बाज वह वीर्य लेकर बड़े वेगके साथ तुरंत वहाँसे उड़ गया

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗಿರಿಕೆಗೆ ತಲುಪಿಸು; ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ಅವಳ ಋತುಕಾಲವೇ.” ಆ ವೀರ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವೇಗವಂತ ಶ್ಯೇನ (ಗಿಡುಗ) ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾರಿಬಿಟ್ಟು ಆತುರದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಯಿತು.

Verse 56

जवं परममास्थाय प्रदुद्राव विहंगम: । तमपश्यदथायान्तं श्येनं श्येनस्तथापर:,वह आकाशबचारी पक्षी सर्वोत्तम वेगका आश्रय ले उड़ा जा रहा था, इतनेहीमें एक दूसरे बाजने उसे आते देखा

ಆ ಆಕಾಶಚಾರಿ ಪಕ್ಷಿ ಪರಮ ವೇಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದೌಡಾಯಿಸಿತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶ್ಯೇನ (ಗಿಡುಗ) ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಶ್ಯೇನನನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 57

अभ्यद्रवच्च तं सद्यो दृष्टवैवामिषशड्कया । तुण्डयुद्धमथाकाशे तावुभौ सम्प्रचक्रतु:,उस बाजको देखते ही उसके पास मांस होनेकी आशंकासे दूसरा बाज तत्काल उसपर टूट पड़ा। फिर वे दोनों पक्षी आकाशमें एक-दूसरेको चोंचोंसे मारते हुए युद्ध करने लगे

ಅವನು ಮಾಂಸವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯಿಂದ, ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶ್ಯೇನ (ಗಿಡುಗ) ಅವನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿತು. ನಂತರ ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಚುಂಚು-ಯುದ್ಧವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 58

युध्यतोरपतदू रेतस्तच्चापि यमुनाम्भसि । तत्राद्विकेति विख्याता ब्रह्मशापाद्‌ वराप्सरा:,उन दोनोंके युद्ध करते समय वह वीर्य यमुनाजीके जलमें गिर पड़ा। अद्रिका नामसे विख्यात एक सुन्दरी अप्सरा ब्रह्माजीके शापसे मछली होकर वहीं यमुनाजीके जलमें रहती थी। बाजके पंजेसे छूटकर गिरे हुए वसुसम्बन्धी उस वीर्यको मत्स्यरूपधारिणी अद्विकाने वेगपूर्वक आकर निगल लिया। भरतश्रेष्ठ! तत्पश्चात्‌ दसवाँ मास आनेपर मत्स्यजीवी मल्लाहोंने उस मछलीको जालमें बाँध लिया और उसके उदरको चीरकर एक कन्या और एक पुरुष निकाला

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ವೀರ್ಯವು ಯಮುನಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು. ಅಲ್ಲಿ ‘ಅದ್ರಿಕಾ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಪ್ಸರೆ ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪದಿಂದ ಮೀನು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 59

मीनभावमनुप्राप्ता बभूव यमुनाचरी । श्येनपादपरि भ्रष्ट तद्‌ वीर्यमथ वासवम्‌,उन दोनोंके युद्ध करते समय वह वीर्य यमुनाजीके जलमें गिर पड़ा। अद्रिका नामसे विख्यात एक सुन्दरी अप्सरा ब्रह्माजीके शापसे मछली होकर वहीं यमुनाजीके जलमें रहती थी। बाजके पंजेसे छूटकर गिरे हुए वसुसम्बन्धी उस वीर्यको मत्स्यरूपधारिणी अद्विकाने वेगपूर्वक आकर निगल लिया। भरतश्रेष्ठ! तत्पश्चात्‌ दसवाँ मास आनेपर मत्स्यजीवी मल्लाहोंने उस मछलीको जालमें बाँध लिया और उसके उदरको चीरकर एक कन्या और एक पुरुष निकाला

ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅಪ್ಸರೆ ಶಾಪವಶಾತ್ ಮೀನುಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ಯೇನನ ಪಾದದಿಂದ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)-ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಆ ವೀರ್ಯವು ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 60

जग्राह तरसोपेत्य साद्रिका मत्स्यरूपिणी । कदाचिदपि मत्सीं तां बबन्धुर्मत्स्यजीविन:,उन दोनोंके युद्ध करते समय वह वीर्य यमुनाजीके जलमें गिर पड़ा। अद्रिका नामसे विख्यात एक सुन्दरी अप्सरा ब्रह्माजीके शापसे मछली होकर वहीं यमुनाजीके जलमें रहती थी। बाजके पंजेसे छूटकर गिरे हुए वसुसम्बन्धी उस वीर्यको मत्स्यरूपधारिणी अद्विकाने वेगपूर्वक आकर निगल लिया। भरतश्रेष्ठ! तत्पश्चात्‌ दसवाँ मास आनेपर मत्स्यजीवी मल्लाहोंने उस मछलीको जालमें बाँध लिया और उसके उदरको चीरकर एक कन्या और एक पुरुष निकाला

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮತ್ಸ್ಯರೂಪಿಣಿಯಾದ ಅದ್ರಿಕಾ ವೇಗದಿಂದ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಳು. ನಂತರ ಮೀನು ಹಿಡಿದು ಬದುಕುವ ಮೀನುಗಾರರು ಆ ಮೀನನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಕಟ್ಟಿದರು; ಅದರ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಚೀರಿದಾಗ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಕನ್ಯೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕುಮಾರನು ಕಂಡುಬಂದರು—ಯಮುನಾಜಲದಲ್ಲಿ ಕಾಮವೂ ವಿಧಿಯೂ ತಂದ ವಿಚಿತ್ರ ಫಲವು ಹೀಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 61

मासे च दशमे प्राप्तेतदा भरतसत्तम । उज्जहुरुदरात्‌ तस्याः स्त्री पुमांसं च मानुषम्‌,उन दोनोंके युद्ध करते समय वह वीर्य यमुनाजीके जलमें गिर पड़ा। अद्रिका नामसे विख्यात एक सुन्दरी अप्सरा ब्रह्माजीके शापसे मछली होकर वहीं यमुनाजीके जलमें रहती थी। बाजके पंजेसे छूटकर गिरे हुए वसुसम्बन्धी उस वीर्यको मत्स्यरूपधारिणी अद्विकाने वेगपूर्वक आकर निगल लिया। भरतश्रेष्ठ! तत्पश्चात्‌ दसवाँ मास आनेपर मत्स्यजीवी मल्लाहोंने उस मछलीको जालमें बाँध लिया और उसके उदरको चीरकर एक कन्या और एक पुरुष निकाला

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹತ್ತನೇ ತಿಂಗಳು ಬಂದಾಗ ಮೀನುಗಾರರು ಆ ಮೀನನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಹಿಡಿದರು. ಅದರ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಚೀರಿಸಿ ಎರಡು ಮಾನವ ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದರು—ಒಂದು ಕನ್ಯೆ, ಒಂದು ಕುಮಾರ.

Verse 62

आश्चर्यभूतं तद्‌ गत्वा राज्ञेडथ प्रत्यवेदयन्‌ काये मत्स्या इमौ राजन्‌ सम्भूतौ मानुषाविति,यह आश्चर्यजनक घटना देखकर मछेरोंने राजाके पास जाकर निवेदन किया --“महाराज! मछलीके पेटसे ये दो मनुष्य बालक उत्पन्न हुए हैं!

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಘಟನೆ ಕಂಡ ಮೀನುಗಾರರು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು—“ರಾಜನೇ, ಈ ಮೀನಿನ ದೇಹದಿಂದ (ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ) ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಾನವ ಶಿಶುಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 63

तयो: पुमांसं जग्राह राजोपरिचरस्तदा । स मत्स्यो नाम राजासीदू धार्मिक: सत्यसंगर:,मछेरोंकी बात सुनकर राजा उपरिचरने उस समय उन दोनों बालकोंमेंसे जो पुरुष था, उसे स्वयं ग्रहण कर लिया। वही मत्स्य नामक धर्मात्मा एवं सत्यप्रतिज्ञ राजा हुआ इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि अंशावतरणपर्वणि व्यासुद्ुत्पत्तौ त्रिषष्टितमो5 ध्याय: इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपव॑के अन्तर्गत अंशावतरणपर्वमें व्यास आदिकी उत्पत्तिये सम्बन्ध रखनेवाला तिरसठवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಆಗ ರಾಜ ಉಪರಿಚರನು ಆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಶಿಶುವನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಅವನೇ ಮುಂದೆ ‘ಮತ್ಸ್ಯ’ ಎಂಬ ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು—ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನೂ.

Verse 64

साप्सरा मुक्तशापा च क्षणेन समपद्यत । या पुरोक्ता भगवता तिर्यग्योनिगता शुभा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಶುಭೆಯು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಪಮುಕ್ತಳಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಅಪ್ಸರಸೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದಳು; ಅವಳು ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಭಗವಂತನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದವಳೇ.

Verse 65

मानुषौ जनयित्वा त्वं शापमोक्षमवाप्स्यसि । ततः सा जनयित्वा तौ विशस्ता मत्स्यघातिना

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ನೀನು ಇಬ್ಬರು ಮಾನವ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತ ಬಳಿಕ ಶಾಪವಿಮೋಚನವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.” ನಂತರ ಅವಳು ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಹೆತ್ತು, ಮೀನು ಕೊಲ್ಲುವವನ ಕೈಯಿಂದ ಹತಳಾದಳು.

Verse 66

संत्यज्य मत्स्यरूपं सा दिव्यं रूपमवाप्य च । सिद्धर्षिचारणपथं जगामाथ वराप्सरा:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮೀನಿನ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವಳು ದಿವ್ಯವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಳು; ನಂತರ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಪ್ಸರೆ ಸಿದ್ಧರು, ಋಷಿಗಳು, ಚಾರಣರು ಸಂಚರಿಸುವ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಉನ್ನತ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದಳು.

Verse 67

इधर वह शुभलक्षणा अप्सरा अद्विका क्षणभरमें शापमुक्त हो गयी। भगवान्‌ ब्रह्माजीने पहले ही उससे कह दिया था कि 'तिर्यगू-योनिमें पड़ी हुई तुम दो मानव-संतानोंको जन्म देकर शापसे छूट जाओगी।” अतः मछली मारनेवाले मललाहने जब उसे काटा तो वह मानव-बालकोंको जन्म देकर मछलीका रूप छोड़ दिव्य रूपको प्राप्त हो गयी। इस प्रकार वह सुन्दरी अप्सरा सिद्ध महर्षि और चारणोंके पथसे स्वर्गलोकमें चली गयी || ६४-- ६६ || सा कन्या दुहिता तस्या मत्स्या मत्स्यसगन्धिनी । राज्ञा दत्ता च दाशाय कन्येयं ते भवत्विति,उन जुड़वी संतानोंमें जो कन्या थी, मछलीकी पुत्री होनेसे उसके शरीरसे मछलीकी गन्ध आती थी। अतः राजाने उसे मल्‍लाहको सौंप दिया और कहा--“यह तेरी पुत्री होकर रहे!

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಶುಭಲಕ್ಷಣೆಯಾದ ಅಪ್ಸರೆ ಅದ್ವಿಕಾ ಶಾಪಮುಕ್ತಳಾದಳು. ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮುಂಚೆಯೇ ಅವಳಿಗೆ—“ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ನೀನು ಇಬ್ಬರು ಮಾನವ ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೆತ್ತ ಬಳಿಕ ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾಗುವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೀನು ಕೊಲ್ಲುವವನು (ಮಲ್ಲಾಹ) ಆ ಮೀನನ್ನು ಚೀರಿ ಹಾಕಿದಾಗ, ಅವಳು ಇಬ್ಬರು ಮಾನವ ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತು, ಮೀನಿನ ರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಹೀಗೆ ಆ ಸುಂದರ ಅಪ್ಸರೆ ಸಿದ್ಧರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಚಾರಣರು ಸಂಚರಿಸುವ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಳು. ಆ ಜವಳಿ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕನ್ಯೆ, ಮೀನಿನ ಮಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಂಧ ಇತ್ತು; ರಾಜನು ಅವಳನ್ನು ದಾಶನಿಗೆ (ಮೀನುಗಾರನಿಗೆ) ಒಪ್ಪಿಸಿ—“ಈ ಕನ್ಯೆ ನಿನ್ನ ಮಗಳಾಗಿರಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 68

रूपसत्त्वसमायुक्ता सर्वे: समुदिता गुणै: । सा तु सत्यवती नाम मत्स्यघात्यभिसंश्रयात्‌,वह रूप और सत्त्व (सत्य)-से संयुक्त तथा समस्त सदगुणोंसे सम्पन्न होनेके कारण 'सत्यवती” नामसे प्रसिद्ध हुई। मछेरोंके आश्रयमें रहनेके कारण वह पवित्र मुसकानवाली कन्या कुछ कालतक मत्स्यगन्धा नामसे ही विख्यात रही। वह पिताकी सेवाके लिये यमुनाजीके जलमें नाव चलाया करती थी। एक दिन तीर्थयात्राके उद्देश्स्से सब ओर विचरनेवाले महर्षि पराशरने उसे देखा। वह अतिशय रूप-सौन्दर्यसे सुशोभित थी। सिद्धोंके हृदयमें भी उसे पानेकी अभिलाषा जाग उठती थी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರೂಪವೂ ಅಂತಃಸತ್ತ್ವವೂ ಹೊಂದಿ, ಎಲ್ಲ ಸದುಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಸತ್ಯವತಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಆದರೆ ಮೀನುಗಾರರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರಿಂದ ‘ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಾ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು. ತಂದೆಯ ಸೇವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವಳು ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಒಂದು ದಿನ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರನು ಅವಳನ್ನು ಕಂಡನು—ಅವಳು ಅಪೂರ್ವ ರೂಪಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಸಿದ್ಧರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಎದ್ದೇಳುವಷ್ಟು.

Verse 69

आसीत्‌ सा मत्स्यगन्धैव कंचित्‌ काल शुचिस्मिता । शुश्रूषार्थ पितुर्नावं वाहयन्तीं जले च ताम्‌,वह रूप और सत्त्व (सत्य)-से संयुक्त तथा समस्त सदगुणोंसे सम्पन्न होनेके कारण 'सत्यवती” नामसे प्रसिद्ध हुई। मछेरोंके आश्रयमें रहनेके कारण वह पवित्र मुसकानवाली कन्या कुछ कालतक मत्स्यगन्धा नामसे ही विख्यात रही। वह पिताकी सेवाके लिये यमुनाजीके जलमें नाव चलाया करती थी। एक दिन तीर्थयात्राके उद्देश्स्से सब ओर विचरनेवाले महर्षि पराशरने उसे देखा। वह अतिशय रूप-सौन्दर्यसे सुशोभित थी। सिद्धोंके हृदयमें भी उसे पानेकी अभिलाषा जाग उठती थी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಕೆಲವು ಕಾಲ ಅವಳು ‘ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು; ಶುದ್ಧಸ್ಮಿತಳಾಗಿ, ತಂದೆಯ ಸೇವಾರ್ಥ ಜಲದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 70

तीर्थयात्रां परिक्रामन्नपश्यद्‌ वै पराशर: । अतीवरूपसम्पन्नां सिद्धानामपि काड्क्षिताम्‌,वह रूप और सत्त्व (सत्य)-से संयुक्त तथा समस्त सदगुणोंसे सम्पन्न होनेके कारण 'सत्यवती” नामसे प्रसिद्ध हुई। मछेरोंके आश्रयमें रहनेके कारण वह पवित्र मुसकानवाली कन्या कुछ कालतक मत्स्यगन्धा नामसे ही विख्यात रही। वह पिताकी सेवाके लिये यमुनाजीके जलमें नाव चलाया करती थी। एक दिन तीर्थयात्राके उद्देश्स्से सब ओर विचरनेवाले महर्षि पराशरने उसे देखा। वह अतिशय रूप-सौन्दर्यसे सुशोभित थी। सिद्धोंके हृदयमें भी उसे पानेकी अभिलाषा जाग उठती थी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರನು ಅಪೂರ್ವ ರೂಪಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡನು—ಅವಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಸಿದ್ಧರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ಉದಯಿಸುವಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 71

दृष्टवैव स च तां धीमांश्नकमे चारुहासिनीम्‌ । दिव्यां तां वासवीं कन्यां रम्भोरुं मुनिपुड़व:,उसकी हँसी बड़ी मोहक थी, उसकी जाँघें कदलीकी-सी शोभा धारण करती थीं। उस दिव्य वसुकुमारीको देखकर परम बुद्धिमान्‌ मुनिवर पराशरने उसके साथ समागमकी इच्छा प्रकट की

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಮ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಮುನಿಪುಂಗವನು, ಶ್ಯಾಮವರ್ಣಳಾದ, ಮನೋಹರ ನಗುವಿನವಳಾದ, ಬಾಳೆಕಂಬದಂತೆ ಸುಂದರ ಜಂಘೆಗಳಿರುವ ಆ ದಿವ್ಯ ವಾಸವೀ-ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ; ಅವಳ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮದ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.

Verse 72

संगमं मम कल्याणि कुरुष्वेत्यभ्यभाषत । साब्रवीत्‌ पश्य भगवन्‌ पारावारे स्थितानूषीन्‌,और कहा--'कल्याणी! मेरे साथ संगम करो।” वह बोली--“भगवन्‌! देखिये, नदीके आर-पार दोनों तटोंपर बहुत-से ऋषि खड़े हैं

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಕಲ್ಯಾಣಿ! ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮ ಮಾಡು.” ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—“ಭಗವನ್, ನೋಡಿ—ನದಿಯ ಈ ದಡದಲ್ಲೂ ಆ ದಡದಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಋಷಿಗಳು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 73

आवयोर्दष्टयोरेभि: कथं तु स्थात्‌ समागम: । एवं तयोक्तो भगवान्‌ नीहारमसूजत्‌ प्रभु:,“और हम दोनोंको देख रहे हैं। ऐसी दशामें हमारा समागम कैसे हो सकता है?” उसके ऐसा कहनेपर शक्तिशाली भगवान्‌ पराशरने कुहरेकी सृष्टि की

ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—“ಇವರು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಂಗಮ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಭಗವಾನ್ ಪರಾಶರನು ಮಂಜಿನ ಪರದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 74

येन देश: स सर्वस्तु तमोभूत इवाभवत्‌ । दृष्टवा सृष्ट तु नीहारं ततस्तं परमर्षिणा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಂಜಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶವು ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದಂತೆ ಆಯಿತು. ನಂತರ, ಆ ಪರಮರ್ಷಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಂಜನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಕಾರಣವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರು.

Verse 75

सत्यवत्युवाच विद्धि मां भगवन्‌ कनन्‍्यां सदा पितृवशानुगाम्‌,सत्यवतीने कहा--भगवन्‌! आपको मालूम होना चाहिये कि मैं सदा अपने पिताके अधीन रहनेवाली कुमारी कन्या हूँ

ಸತ್ಯವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಭಗವನ್! ನನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಿರಿ: ನಾನು ಸದಾ ತಂದೆಯ ಅಧೀನತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅವಿವಾಹಿತ ಕನ್ಯೆ.

Verse 76

त्वत्संयोगाच्च दुष्येत कन्‍्याभावो ममानघ । कन्यात्वे दूषिते वापि कथं शक्ष्ये द्विजोत्तम,निष्पाप महर्ष!! आपके संयोगसे मेरा कनन्‍्याभाव (कुमारीपन) दूषित हो जायगा। द्विजश्रेष्ठ) कन्याभाव दूषित हो जानेपर मैं कैसे अपने घर जा सकती हूँ। बुद्धिमान्‌ मुनी श्वर! अपने कन्यापनके कलंकित हो जानेपर मैं जीवित रहना नहीं चाहती। भगवन्‌! इस बातपर भलीभाँति विचार करके जो उचित जान पड़े, वह कीजिये

ನಿಷ್ಪಾಪ ಮಹರ್ಷಿಯೇ! ನಿಮ್ಮ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ನನ್ನ ಕನ್ಯಾಭಾವವು ಕಲుషಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಕನ್ಯತ್ವ ಹಾನಿಯಾದರೆ ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗಬಲ್ಲೆ? ಕನ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ಬಿದ್ದರೆ ನಾನು ಬದುಕಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭಗವನ್! ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿರಿ.

Verse 77

गृहं गन्तुमृषे चाहं धीमन्‌ न स्थातुमुत्सहे । एतत्‌ संचिन्त्य भगवन्‌ विधत्स्व यदनन्तरम्‌,निष्पाप महर्ष!! आपके संयोगसे मेरा कनन्‍्याभाव (कुमारीपन) दूषित हो जायगा। द्विजश्रेष्ठ) कन्याभाव दूषित हो जानेपर मैं कैसे अपने घर जा सकती हूँ। बुद्धिमान्‌ मुनी श्वर! अपने कन्यापनके कलंकित हो जानेपर मैं जीवित रहना नहीं चाहती। भगवन्‌! इस बातपर भलीभाँति विचार करके जो उचित जान पड़े, वह कीजिये

ಹೇ ಧೀಮಾನ್ ಋಷಿಯೇ! ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಸಹ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭಗವನ್! ಇದನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕೋ ವಿಧಿಸಿರಿ.

Verse 78

एवमुक्तवतीं तां तु प्रीतिमानृषिसत्तम: । उवाच मत्प्रियं कृत्वा कन्यैव त्वं भविष्यसि,सत्यवतीके ऐसा कहनेपर मुनिश्रेष्ठ पराशर प्रसन्न होकर बोले--“भीरु! मेरा प्रिय कार्य करके भी तुम कन्या ही रहोगी। भामिनि! तुम जो चाहो, वह मुझसे वर माँग लो। शुचिस्मिते! आजसे पहले कभी भी मेरा अनुग्रह व्यर्थ नहीं गया है”

ಅವಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಋಷಿಸತ್ತಮನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ಪ್ರಿಯಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ನೀನು ಕನ್ಯೆಯೇ ಆಗಿರುವೆ.”

Verse 79

वृणीष्व च वरं भीरु यं त्वमिच्छसि भामिनि | वृथा हि न प्रसादो मे भूतपूर्व: शुचिस्मिते,सत्यवतीके ऐसा कहनेपर मुनिश्रेष्ठ पराशर प्रसन्न होकर बोले--“भीरु! मेरा प्रिय कार्य करके भी तुम कन्या ही रहोगी। भामिनि! तुम जो चाहो, वह मुझसे वर माँग लो। शुचिस्मिते! आजसे पहले कभी भी मेरा अनुग्रह व्यर्थ नहीं गया है”

“ಭೀರು, ಭಾಮಿನಿ! ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು. ಶುಚಿಸ್ಮಿತೆ! ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದವು ಹಿಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ.”

Verse 80

एवमुक्ता वरं वव्रे गात्रसौगन्ध्यमुत्तमम्‌ । स चास्यै भगवान्‌ प्रादान्मनस:काडूक्षितं भुवि,महर्षिके ऐसा कहनेपर सत्यवतीने अपने शरीरमें उत्तम सुमन होनेका वरदान माँगा। भगवान्‌ पराशरने इस भूतलपर उसे वह मनोवांछित वर दे दिया

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಸತ್ಯವತಿ ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೌರಭದ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು. ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರರು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಅವಳ ಮನೋಭಿಲಾಷಿತ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು.

Verse 81

ततो लब्धवरा प्रीता स्त्रीभावगुण भूषिता । जगाम सह संसर्गमृषिणाद्भधुतकर्मणा,तस्या योजनगन्धेति ततो नामापरं स्मृतम्‌ । तदनन्तर वरदान पाकर प्रसन्न हुई सत्यवती नारीपनके समागमोचित गुण (सद्यः ऋतुस्नान आदि)-से विभूषित हो गयी और उसने अद्धुतकर्मा महर्षि पराशरके साथ समागम किया। उसके शरीरसे उत्तम गन्ध फैलनेके कारण पृथ्वीपर उसका गन्धवती नाम विख्यात हो गया। इस पृथ्वीपर एक योजन दूरके मनुष्य भी उसकी दिव्य सुगन्धका अनुभव करते थे। इस कारण उसका दूसरा नाम योजनगन्धा हो गया

ನಂತರ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ಹರ್ಷಿತಳಾದ ಸತ್ಯವತಿ ಸ್ತ್ರೀಭಾವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ಅದ್ಭುತಕರ್ಮನಾದ ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೃತ್ತಳಾದಳು. ಅವಳ ದೇಹದಿಂದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸುಗಂಧ ಹರಡಿದ ಕಾರಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ‘ಯೋಜನಗಂಧಾ’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 82

तेन गन्धवतीत्येवं नामास्या: प्रथितं भुवि | तस्यास्तु योजनाद्‌ गन्धमाजिध्रन्त नरा भुवि

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹೆಸರು ‘ಗಂಧವತಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಭೂಮಿಯ ಜನರು ಒಂದು ಯೋಜನ ದೂರದಿಂದಲೂ ಅವಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 83

इति सत्यवती हृष्टा लब्ध्वा वरमनुत्तमम्‌,इस प्रकार परम उत्तम वर पाकर हर्षोल्लाससे भरी हुई सत्यवतीने महर्षि पराशरका संयोग प्राप्त किया और तत्काल ही एक शिशुको जन्म दिया। यमुनाके द्वीपमें अत्यन्त शक्तिशाली पराशरनन्दन व्यास प्रकट हुए

ಈ ರೀತಿ ಅನುತ್ತಮ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ಹರ್ಷಿತಳಾದ ಸತ್ಯವತಿ ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರರ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದು ತಕ್ಷಣವೇ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಯಮುನಾ ನದಿಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪರಾಶರನಂದನನಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿವಂತ ವ್ಯಾಸನು ಪ್ರकटನಾದನು.

Verse 84

पराशरेण संयुक्ता सद्यो गर्भ सुषाव सा । जज्ञे च यमुनाद्वीपे पाराशर्य: स वीर्यवान्‌,इस प्रकार परम उत्तम वर पाकर हर्षोल्लाससे भरी हुई सत्यवतीने महर्षि पराशरका संयोग प्राप्त किया और तत्काल ही एक शिशुको जन्म दिया। यमुनाके द्वीपमें अत्यन्त शक्तिशाली पराशरनन्दन व्यास प्रकट हुए

ಪರಾಶರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತಳಾದ ಅವಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು. ಯಮುನಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪರಾಶರಪುತ್ರನಾದ ವೀರ್ಯವಂತ ಪಾರಾಶರ್ಯ (ವ್ಯಾಸ) ಜನ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 85

स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे | स्मृतो<5हं दर्शयिष्यामि कृत्येष्विति च सोडब्रवीत्‌,उन्होंने मातासे यह कहा--“आवश्यकता पड़नेपर तुम मेरा स्मरण करना। मैं अवश्य दर्शन दूँगा।/ इतना कहकर माताकी आज्ञा ले व्यासजीने तपस्यामें ही मन लगाया

ತಾಯಿಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅವರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವಳಿಗೆ—“ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಂದಾಗ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು; ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹೀಗೆ ತಾಯಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ವ್ಯಾಸರು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ತೊಡಗಿದರು.

Verse 86

एवं द्वैपायनो जज्ञे सत्यवत्यां पराशरात्‌ | न्यस्तो द्वीपे स यद्‌ बालस्तस्माद्‌ द्वैपायन: स्मृत:,इस प्रकार महर्षि पराशरद्वारा सत्यवतीके गर्भसे द्वैपायन व्यासजीका जन्म हुआ। वे बाल्यावस्थामें ही यमुनाके द्वीपमें छोड़ दिये गये, इसलिये “द्वैपायन' नामसे प्रसिद्ध हुए

ಹೀಗೆ ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರರಿಂದ ಸತ್ಯವತಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಜನಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಅವರನ್ನು ಒಂದು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾದ್ದರಿಂದ ‘ದ್ವೈಪಾಯನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅವರು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 87

(ततः सत्यवती हृष्टा जगाम स्वं निवेशनम्‌ । तस्यास्त्वायोजनाद्‌ गन्धमाजिध्रन्ति नरा भुवि ।। दाशराजस्तु तद्गन्धमाजिप्रन्‌ प्रीतिमावहत्‌ ।) तदनन्तर सत्यवती प्रसन्नतापूर्वक अपने घरपर गयी। उस दिनसे भूमण्डलके मनुष्य एक योजन दूरसे ही उसकी दिव्य गन्धका अनुभव करने लगे। उसका पिता दाशराज भी उसकी गन्ध सूँघकर बहुत प्रसन्न हुआ। दाश उवाच (त्वामाहुर्मत्स्यगन्धेति कथं बाले सुगन्धता । अपास्य मत्स्यगन्धत्वं केन दत्ता सुगन्धता ।।) दाशराजने पूछा--बेटी! तेरे शरीरसे मछलीकी-सी दुर्गन्ध आनेके कारण लोग तुझे “मत्स्यगन्धा" कहा करते थे, फिर तुझमें यह सुगन्ध कहाँसे आ गयी? किसने यह मछलीकी दुर्गन्‍्ध दूर कर तेरे शरीरको सुगन्ध प्रदान की है? सत्यवत्युवाच (शक्ति: पुत्रो महाप्राज्ञ: पराशर इति स्मृत: ।। नावं वाहयमानाया मम दृष्टवा सुगर्हितम्‌ । अपास्य मत्स्यगन्धत्वं योजनाद्‌ गन्धतां ददौ ।। ऋषे: प्रसाद दृष्टवा तु जना: प्रीतिमुपागमन्‌ ।) सत्यवती बोली--पिताजी! महर्षि शक्तिके पुत्र महाज्ञानी पराशर हैं, (वे यमुनाजीके तटपर आये थे; उस समय) मैं नाव खे रही थी। उन्होंने मेरी दुर्गग्धताकी ओर लक्ष्य करके मुझपर कृपा की और मेरे शरीरसे मछलीकी गन्ध दूर करके ऐसी सुगन्ध दे दी, जो एक योजन दूरतक अपना प्रभाव रखती है। महर्षिका यह कृपाप्रसाद देखकर सब लोग बड़े प्रसन्न हुए। पादापसारिणं धर्म स तु विद्वान युगे युगे । आयु: शक्ति च मर्त्यानां युगावस्थामवेक्ष्य च,विद्वान्‌ द्वैपायनजीने देखा कि प्रत्येक युगमें धर्मका एक-एक पाद लुप्त होता जा रहा है। मनुष्योंकी आयु और शक्ति क्षीण हो चली है और युगकी ऐसी दुरवस्था हो गयी है। यह सब देख-सुनकर उन्होंने वेद और ब्राह्मणोंपर अनुग्रह करनेकी इच्छासे वेदोंका व्यास (विस्तार) किया। इसलिये वे व्यास नामसे विख्यात हुए

ಅನಂತರ ಸತ್ಯವತಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದಳು. ಆ ದಿನದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಜನರು ಒಂದು ಯೋಜನ ದೂರದಿಂದಲೂ ಅವಳ ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವಳ ತಂದೆ ದಾಶರಾಜನೂ ಆ ಪರಿಮಳವನ್ನು ನುಸಿದು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು. ದಾಶರಾಜನು ಕೇಳಿದನು—“ಮಗಳೇ! ಹಿಂದೆ ಮೀನುಗಂಧದ ಕಾರಣ ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು ‘ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧಾ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು; ಈಗ ಈ ಸುಗಂಧತೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ? ಯಾರು ಆ ದುರ್ಗಂಧವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ಈ ಪರಿಮಳವನ್ನು ನೀಡಿದರು?” ಸತ್ಯವತಿ ಹೇಳಿದಳು—“ತಂದೆಯೇ! ಮಹರ್ಷಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಪರಾಶರ—ನಾನು ದೋಣಿ ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಕರುಣೆ ತೋರಿದರು. ನನ್ನ ದೇಹದ ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದು, ಒಂದು ಯೋಜನ ದೂರವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಸುಗಂಧವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು. ಋಷಿಯ ಈ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.”

Verse 88

ब्रह्मणो ब्राह्मणानां च तथानुग्रहकाड्क्षया । विव्यास वेदान्‌ यस्मात्‌ स तस्माद्‌ व्यास इति स्मृत:,विद्वान्‌ द्वैपायनजीने देखा कि प्रत्येक युगमें धर्मका एक-एक पाद लुप्त होता जा रहा है। मनुष्योंकी आयु और शक्ति क्षीण हो चली है और युगकी ऐसी दुरवस्था हो गयी है। यह सब देख-सुनकर उन्होंने वेद और ब्राह्मणोंपर अनुग्रह करनेकी इच्छासे वेदोंका व्यास (विस्तार) किया। इसलिये वे व्यास नामसे विख्यात हुए

ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವರು ವೇದಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ‘ವ್ಯಾಸ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 89

वेदानध्यापयामास महाभारतपज्चमान्‌ | सुमन्तुं जैमिनिं पैलं शुकं चैव स्वमात्मजम्‌,सर्वश्रेष्ठ वरदायक भगवान्‌ व्यासने चारों वेदों तथा पाँचवें वेद महाभारतका अध्ययन सुमन्तु, जैमिनि, पैल, अपने पुत्र शुकदेव तथा मुझ वैशम्पायनको कराया। फिर उन सबने पृथक्‌-पृथक्‌ महाभारतकी संहिताएँ प्रकाशित की

ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ವರದಾತನೂ ಆದ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸರು ಸுமಂತು, ಜೈಮಿನಿ, ಪೈಲ, ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಶುಕ ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು—ವೈಶಂಪಾಯನನನ್ನು—ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನೂ ‘ಐದನೇ ವೇದ’ವೆಂದು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತದ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು.

Verse 90

प्रभुर्वरिष्ठो वरदो वैशम्पायनमेव च । संहितास्तै: पृथक्त्वेन भारतस्य प्रकाशिता:,सर्वश्रेष्ठ वरदायक भगवान्‌ व्यासने चारों वेदों तथा पाँचवें वेद महाभारतका अध्ययन सुमन्तु, जैमिनि, पैल, अपने पुत्र शुकदेव तथा मुझ वैशम्पायनको कराया। फिर उन सबने पृथक्‌-पृथक्‌ महाभारतकी संहिताएँ प्रकाशित की

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಪರಮಪ್ರಭು, ವರದಾತನಾದ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸನು ಸುಮಂತು, ಜೈಮಿನಿ, ಪೈಲ, ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಶುಕದೇವ ಮತ್ತು ನನಗೆ—ವೈಶಂಪಾಯನನಿಗೆ—ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನೂ ಐದನೇ ವೇದವಾದ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಹಾಭಾರತದ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು.

Verse 91

तथा भीष्म: शान्तनवो गड़ायाममितद्युति: | वसुवीर्यात्‌ समभवन्महावीर्यो महायशा:,अमिततेजस्वी शान्तनुनन्दन भीष्म आठवें वसुके अंशसे तथा गंगाजीके गर्भसे उत्पन्न हुए। वे महान्‌ पराक्रमी और अत्यन्त यशस्वी थे

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆಯೇ ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ಅಮಿತದ್ಯುತಿಯುಳ್ಳ ಭೀಷ್ಮನು ಗಂಗೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಸುವಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನಾಗಿ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದನು—ಬಲ, ತೇಜಸ್ಸು, ಕೀರ್ತಿಗಳಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 92

वेदार्थविच्च भगवानृषिर्विप्रो महायशा: । शूले प्रोत: पुराणर्षिरचौरश्लनौरशड्कया,पूर्वकालकी बात है वेदार्थोंके ज्ञाता, महान्‌ यशस्वी, पुरातन मुनि, ब्रह्मर्षि भगवान्‌ अणीमाण्डव्य चोर न होते हुए भी चोरके संदेहसे शूलीपर चढ़ा दिये गये। परलोकमें जानेपर उन महायशस्वी महर्षिने पहले धर्मको बुलाकर इस प्रकार कहा--

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಇದು ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತ. ವೇದಾರ್ಥವಿದನಾದ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪುರಾಣ ಋಷಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಭಗವಾನ್ ಅಣೀಮಾಂಡವ್ಯನು—ಕಳ್ಳನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ—ಕಳ್ಳತನದ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಶೂಲಕ್ಕೆ ತೂರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಆ ಖ್ಯಾತ ಮಹರ್ಷಿಯು ಮೊದಲು ಧರ್ಮನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 93

अणीमाण्डव्य इत्येवं विख्यात: स महायशा: । स धर्ममाहूय पुरा महर्षिरिदमुक्तवान्‌,पूर्वकालकी बात है वेदार्थोंके ज्ञाता, महान्‌ यशस्वी, पुरातन मुनि, ब्रह्मर्षि भगवान्‌ अणीमाण्डव्य चोर न होते हुए भी चोरके संदेहसे शूलीपर चढ़ा दिये गये। परलोकमें जानेपर उन महायशस्वी महर्षिने पहले धर्मको बुलाकर इस प्रकार कहा--

ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಮಹರ್ಷಿ ‘ಅಣೀಮಾಂಡವ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ಧರ್ಮನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 94

इषीकया मया बाल्याद्‌ विद्धा होका शकुन्तिका । तत्‌ किल्बिषं स्मरे धर्म नान्यत्‌ पापमहं स्मरे,'धर्मराज! पहले कभी मैंने बाल्यावस्थाके कारण सींकसे एक चिड़ियेके बच्चेको छेद दिया था। वही एक पाप मुझे याद आ रहा है। अपने दूसरे किसी पापका मुझे स्मरण नहीं है

ಧರ್ಮರಾಜನೇ! ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಬಾಲಸಹಜ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾನು ಒಂದು ಕಬ್ಬಿನ ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿಯ ಮರಿಯನ್ನು ಚುಚ್ಚಿದ್ದೆ. ಆ ಒಂದೇ ಅಪರಾಧ ನನಗೆ ನೆನಪಿದೆ; ಅದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನನ್ನ ಇನ್ನಾವ ಪಾಪವೂ ನನಗೆ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 95

तन्मे सहस्रममितं कस्मान्नेहाजयत्‌ तपः । गरीयान्‌ ब्राह्णवध: सर्वभूतवधाद्‌ यत:,“मैंने अगणित सहस्रगुना तप किया है। फिर उस तपने मेरे छोटे-से पापको क्‍यों नहीं नष्ट कर दिया। ब्राह्मणका वध समस्त प्राणियोंके वधसे बड़ा है

ನಾನು ಅಳತೆಯಿಲ್ಲದ ಸಹಸ್ರಗুণ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಆ ತಪಸ್ಸು ನನ್ನ ಈ ಸಣ್ಣ ಪಾಪವನ್ನು ಏಕೆ ಜಯಿಸಿ ನಾಶಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ? ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧವು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ವಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಘೋರವಾದ ಪಾಪವಾಗಿದೆ.

Verse 96

तस्मात्‌ त्वं किल्बिषी धर्म शूद्रयोनौ जनिष्यसि । तेन शापेन धर्मोडपि शूद्रयोनावजायत,(तुमने मुझे शूलीपर चढ़वाकर वही पाप किया है) इसलिये तुम पापी हो। अतः पृथ्वीपर शूद्रकी योनिमें तुम्हें जन्म लेना पड़ेगा।/ अणीमाण्डव्यके उस शापसे धर्म भी शूद्रकी योनिमें उत्पन्न हुए

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಧರ್ಮಾ! ನೀ ಪಾಪದಿಂದ ಕಲಂಕಿತನಾಗಿದ್ದೀಯ; ನೀ ಶೂದ್ರಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಶಾಪದ ಫಲದಿಂದಲೇ—ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಶೂಲಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ ಅದೇ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ—ಧರ್ಮನೂ ಶೂದ್ರಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 97

विद्वान्‌ विदुररूपेण धार्मी तनुरकिल्बिषी । संजयो मुनिकल्पस्तु जज्ञे सूतो गवल्गणात्‌,पापरहित विद्वान्‌ विदुरके रूपमें धर्मराजका शरीर ही प्रकट हुआ था। उसी समय गवल्गणसे संजय नामक सूतका जन्म हुआ, जो मुनियोंके समान ज्ञानी और धर्मात्मा थे

ಪಾಪರಹಿತನಾದ ಧರ್ಮನೇ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ವಿದುರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು. ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಗವಲ್ಗಣನಿಂದ ಸಂಜಯನೆಂಬ ಸೂತನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಅವನು ಮುನಿಗಳಂತೆ ಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 98

सूर्याच्च कुन्तिकन्याया जज्ञे कर्णो महाबल: । सहजं कवचं बिश्रत्‌ कुण्डलो द्योतितानन:,राजा कुन्तिभोजकी कन्या कुन्तीके गर्भसे सूर्यके अंशसे महाबली कर्णकी उत्पत्ति हुई। वह बालक जन्मके साथ ही कवचधारी था। उसका मुख शरीरके साथ ही उत्पन्न हुए कुण्डलकी प्रभासे प्रकाशित होता था

ಸೂರ್ಯನಿಂದಲೂ ಕನ್ಯೆಯಾದ ಕುಂತಿಯಿಂದಲೂ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕರ್ಣನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ಅವನು ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಸಹಜ ಕವಚವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು; ಜನ್ಮಜಾತ ಕುಂಡಲಗಳ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಅವನ ಮುಖ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 99

अनुग्रहार्थ लोकानां विष्णुलोकनमस्कृत: । वसुदेवात्‌ तु देवक्यां प्रादुर्भूतोी महायशा:,उन्हीं दिनों विश्ववन्दित महायशस्वी भगवान्‌ विष्णु जगत्‌के जीवोंपर अनुग्रह करनेके लिये वसुदेवजीके द्वारा देवकीके गर्भसे प्रकट हुए

ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಲು, ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಮಸ್ಕೃತನಾದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ವಸುದೇವನ ಮೂಲಕ ದೇವಕಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 100

अनादिनिधनो देव: स कर्ता जगत: प्रभु: । अव्यक्तमक्षरं ब्रह्म प्रधानं त्रिगुणात्मकम्‌,वे भगवान्‌ आदि-अन्तसे रहित, द्युतिमान, सम्पूर्ण जगतके कर्ता तथा प्रभु हैं। उन्हींको अव्यक्त अक्षर (अविनाशी) ब्रह्म और त्रिगुणमय प्रधान कहते हैं

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಪ್ರಭು ಆದಿ-ಅಂತ್ಯರಹಿತನು, ತೇಜಸ್ವಿ; ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತಾ ಮತ್ತು ಅಧಿಪತಿ. ಅವನನ್ನೇ ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅಕ್ಷರ (ಅವಿನಾಶಿ) ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ತ್ರಿಗುಣಮಯ ಪ್ರಧಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 101

आत्मानमव्ययं चैव प्रकृतिं प्रभवं प्रभुम्‌ । पुरुष विश्वकर्माणं सत्त्वयोगं ध्रुवाक्षरम्‌,आत्मा, अव्यय, प्रकृति (उपादान), प्रभव (उत्पत्ति-कारण), प्रभु (अधिष्ठाता), पुरुष (अन्तर्यामी), विश्वकर्मा, सत्त्वगुणसे प्राप्त होने योग्य तथा प्रणवाक्षर भी वे ही हैं; उन्हींको अनन्त, अचल, देव, हंस, नारायण, प्रभु, धाता, अजन्मा, अव्यक्त, पर, अव्यय, कैवल्य, निर्मुण, विश्वरूप, अनादि, जन्मरहित और अविकारी कहा गया है। वे सर्वव्यापी, परम पुरुष परमात्मा, सबके कर्ता और सम्पूर्ण भूतोंके पितामह हैं

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನೇ ಆತ್ಮ, ಅವ್ಯಯ; ಅವನೇ ಪ್ರಕೃತಿ, ಪ್ರಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಭು. ಅವನೇ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ಪುರುಷ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮ; ಸತ್ತ್ವಯೋಗದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದವನು, ಧ್ರುವ ಅಕ್ಷರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅನೇಕ ನಾಮಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಅನಂತ, ಅಚಲ, ದೇವ, ಹಂಸ, ನಾರಾಯಣ, ಪ್ರಭು, ಧಾತಾ, ಅಜನ್ಮ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಪರ, ಅವ್ಯಯ, ಕೈವಲ್ಯ, ನಿರ್ಗುಣ, ವಿಶ್ವರೂಪ, ಅನಾದಿ, ಜನ್ಮರಹಿತ, ಅವಿಕಾರಿ. ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಅವನು ಪರಮಪುರುಷ, ಪರಮಾತ್ಮ—ಎಲ್ಲರ ಕರ್ತಾ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಪಿತಾಮಹ.

Verse 102

अनन्तमचलं देवं हंसं नारायणं प्रभुम्‌ । धातारमजमव्यक्तं यमाहु: परमव्ययम्‌,आत्मा, अव्यय, प्रकृति (उपादान), प्रभव (उत्पत्ति-कारण), प्रभु (अधिष्ठाता), पुरुष (अन्तर्यामी), विश्वकर्मा, सत्त्वगुणसे प्राप्त होने योग्य तथा प्रणवाक्षर भी वे ही हैं; उन्हींको अनन्त, अचल, देव, हंस, नारायण, प्रभु, धाता, अजन्मा, अव्यक्त, पर, अव्यय, कैवल्य, निर्मुण, विश्वरूप, अनादि, जन्मरहित और अविकारी कहा गया है। वे सर्वव्यापी, परम पुरुष परमात्मा, सबके कर्ता और सम्पूर्ण भूतोंके पितामह हैं

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನನ್ನು ಅನಂತ ಮತ್ತು ಅಚಲ—ದೇವ, ಹಂಸ, ನಾರಾಯಣ, ಪ್ರಭು; ಧಾತಾ, ಅಜ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಪರಮ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನೇ ಅಂತರಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ ತತ್ತ್ವ; ಅವನೇ ಪ್ರಕೃತಿ (ಉಪಾದಾನ), ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಾರಣ, ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಪ್ರಭು, ಅಂತರವर्ती ಪುರುಷ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ. ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ಯ, ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿತನಾಗಿ ಅವನು ಅನಾದಿ, ಜನ್ಮರಹಿತ, ಅವಿಕಾರಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ—ಪರಮಪುರುಷ, ಪರಮಾತ್ಮ—ಎಲ್ಲರ ಕರ್ತಾ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಪಿತಾಮಹ.

Verse 103

कैवल्यं निर्गुणं विश्वमनादिमजमव्ययम्‌ | पुरुष: स विभु: कर्ता सर्वभूतपितामह:,आत्मा, अव्यय, प्रकृति (उपादान), प्रभव (उत्पत्ति-कारण), प्रभु (अधिष्ठाता), पुरुष (अन्तर्यामी), विश्वकर्मा, सत्त्वगुणसे प्राप्त होने योग्य तथा प्रणवाक्षर भी वे ही हैं; उन्हींको अनन्त, अचल, देव, हंस, नारायण, प्रभु, धाता, अजन्मा, अव्यक्त, पर, अव्यय, कैवल्य, निर्मुण, विश्वरूप, अनादि, जन्मरहित और अविकारी कहा गया है। वे सर्वव्यापी, परम पुरुष परमात्मा, सबके कर्ता और सम्पूर्ण भूतोंके पितामह हैं

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವ ಕೈವಲ್ಯ, ನಿರ್ಗುಣ; ಅದೇ ವಿಶ್ವರೂಪ—ಅನಾದಿ, ಅಜ, ಅವ್ಯಯ. ಅವನೇ ಪುರುಷ—ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸಮರ್ಥ, ಕರ್ತಾ ಮತ್ತು ನಿಯಂತಾ—ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಪಿತಾಮಹ. ಆ ಏಕ ಪರಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉಪಾದಾನ ಮತ್ತು ಕಾರಣ, ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಪ್ರಭು, ವಿಶ್ವಕರ್ಮ, ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಎಂದು—ವಿವಿಧ ನಾಮ-ವಿಶೇಷಣಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 104

धर्मसंवर्धनार्थाय प्रजज्ञेडन्धकवृष्णिषु । अस्त्रज्ञौ तु महावीर्यों सर्वशास्त्रविशारदौ,उन्होंने ही धर्मकी वृद्धिके लिये अन्धक और वृष्णिकुलमें बलराम और श्रीकृष्णरूपमें अवतार लिया था। वे दोनों भाई सम्पूर्ण अस्त्र-शस्त्रोंके ज्ञाता, महापराक्रमी और समस्त शास्त्रोंके ज्ञानमें परम प्रवीण थे

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಧರ್ಮವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಅಂಧಕ ಮತ್ತು ವೃಷ್ಣಿಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಬಲರಾಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದರು—ಅಸ್ತ್ರಶಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಮಹಾವೀರ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದರು.

Verse 105

सात्यकि: कृतवर्मा च नारायणमनुव्रतौ । सत्यकाद्‌ हृदिकाच्चैव जज्ञाते<स्त्रविशारदौ,सत्यकसे सात्यकि और हृदिकसे कृतवर्माका जन्म हुआ था। वे दोनों अस्त्रविद्यामें अत्यन्त निपुण और भगवान्‌ श्रीकृष्णके अनुगामी थे

ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಕೃತವರ್ಮ—ಇಬ್ಬರೂ ನಾರಾಯಣನ ಅನುವ್ರತರು—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸತ್ಯಕನಿಂದಲೂ ಹೃದಿಕನಿಂದಲೂ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅನುಗಾಮಿಗಳು.

Verse 106

भरद्वाजस्य च स्कन्न॑ द्रोण्यां शुक्रमवर्धत । महर्षेरुग्रतपसस्तस्माद्‌ द्रोणो व्यजायत,एक समय उग्रतपस्वी महर्षि भरद्वाजका वीर्य किसी द्रोणी (पर्वतकी गुफा)-में स्खलित होकर धीरे-धीरे पुष्ट होने लगा। उसीसे द्रोणका जन्म हुआ

ಉಗ್ರತಪಸ್ವಿಯಾದ ಮಹರ್ಷಿ ಭರದ್ವಾಜರ ಶುಕ್ರವು ಒಂದು ದ್ರೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಖಲಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಪರಿಪಕ್ವವಾಯಿತು. ಅದೇ ಬೀಜದಿಂದ ದ್ರೋಣನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 107

गौतमान्मिथुनं जज्ञे शरस्तम्बाच्छरद्वत: | अश्वत्थाम्नश्न॒ जननी कृपश्चैव महाबल:,किसी समय गौतमगोत्रीय शरद्वानका वीर्य सरकंडेके समूहपर गिरा और दो भागोंमें बँट गया। उसीसे एक कन्या और एक पुत्रका जन्म हुआ। कन्याका नाम कृपी था, जो अश्वत्थामाकी जननी हुई। पुत्र महाबली कृपके नामसे विख्यात हुआ

ಗೌತಮವಂಶೀಯ ಶರದ್ವತನ ಶುಕ್ರವು ಶರಸ್ತಂಬದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ, ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಕನ್ಯೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪುತ್ರ ಜನಿಸಿದರು. ಕನ್ಯೆಗೆ ಕೃಪೀ ಎಂದು ಹೆಸರು—ಅವಳು ನಂತರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಜನನಿಯಾದಳು; ಪುತ್ರನು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕೃಪನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 108

अभश्रृत्थामा ततो जज्ञे द्रोणादेव महाबल: । तथैव धृष्टद्युम्नोडपि साक्षादग्निसमद्युति:,तदनन्तर द्रोणाचार्यसे महाबली अश्वत्थामाका जन्म हुआ। इसी प्रकार यज्ञकर्मका अनुष्ठान होते समय प्रज्वलित अग्निसे धृष्टद्युम्नका प्रादुर्भाव हुआ, जो साक्षात्‌ अग्निदेवके समान तेजस्वी था। पराक्रमी वीर धृष्टद्युम्न द्रोणाचार्यका विनाश करनेके लिये धनुष लेकर प्रकट हुआ था

ಅನಂತರ ದ್ರೋಣನಿಂದಲೇ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞಕರ್ಮ ನಡೆಯುವಾಗ ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಪ್ರಕಟನಾದನು; ಅವನು ಸాక్షಾತ್ ಅಗ್ನಿದೇವನಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 109

वैताने कर्मणि तत: पावकात्‌ समजायत । वीरो द्रोणविनाशाय धनुरादाय वीर्यवान्‌,तदनन्तर द्रोणाचार्यसे महाबली अश्वत्थामाका जन्म हुआ। इसी प्रकार यज्ञकर्मका अनुष्ठान होते समय प्रज्वलित अग्निसे धृष्टद्युम्नका प्रादुर्भाव हुआ, जो साक्षात्‌ अग्निदेवके समान तेजस्वी था। पराक्रमी वीर धृष्टद्युम्न द्रोणाचार्यका विनाश करनेके लिये धनुष लेकर प्रकट हुआ था

ನಂತರ ವೈತಾನ ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾವಕ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಒಬ್ಬ ವೀರನು ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ಆ ವೀರ್ಯವಂತನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ದ್ರೋಣನ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 110

तत्रैव वेद्यां कृष्णापि जज्ञे तेजस्विनी शुभा । विभ्राजमाना वपुषा बिश्रती रूपमुत्तमम्‌,उसी यज्ञकी वेदीसे शुभस्वरूपा तेजस्विनी द्रौपदी उत्पन्न हुई, जो परम उत्तम रूप धारण करके अपने सुन्दर शरीरसे अत्यन्त शोभा पा रही थी

ಅದೇ ಯಜ್ಞವೇದಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಶುಭಲಕ್ಷಣೆಯಾದ, ತೇಜಸ್ವಿನಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣಾ (ದ್ರೌಪದಿ) ಜನ್ಮಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ದೇಹಕಾಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಅಪ್ರತಿಮ ಸೌಂದರ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರकटವಾಯಿತು.

Verse 111

प्रह्मदशिष्यो नग्नजित्‌ सुबलश्चाभवत्‌ ततः । तस्य प्रजा धर्महन्त्री जज्ञे देवप्रकोपनात्‌,प्रहादका शिष्य नग्नजित्‌ राजा सुबलके रूपमें प्रकट हुआ। देवताओंके कोपसे उसकी संतति (शकुनि) धर्मका नाश करनेवाली हुई। गान्धारराज सुबलका पुत्र शकुनि एवं सौबल नामसे विख्यात हुआ तथा उनकी पुत्री गान्धारी दुर्योधनकी माता थी। ये दोनों भाई-बहिन अर्थशास्त्रके ज्ञानमें निपुण थे

ಅನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮದಶನ ಶಿಷ್ಯಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನಗ್ನಜಿತ್ ಪ್ರಕಟನಾದನು; ಬಳಿಕ ಸುಬಲನೂ ಜನ್ಮಿಸಿದನು. ದೇವರ ಕೋಪದಿಂದ ಅವನ ಸಂತಾನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದಾಗಿ ಆಯಿತು.

Verse 112

गान्धारराजपुत्रो 5 भूच्छकुनि: सौबलस्तथा । दुर्योधनस्य जननी जज्ञातेडर्थविशारदौ,प्रहादका शिष्य नग्नजित्‌ राजा सुबलके रूपमें प्रकट हुआ। देवताओंके कोपसे उसकी संतति (शकुनि) धर्मका नाश करनेवाली हुई। गान्धारराज सुबलका पुत्र शकुनि एवं सौबल नामसे विख्यात हुआ तथा उनकी पुत्री गान्धारी दुर्योधनकी माता थी। ये दोनों भाई-बहिन अर्थशास्त्रके ज्ञानमें निपुण थे

ಗಾಂಧಾರರಾಜನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಶಕುನಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಅವನು ಸೌಬಲನೆಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅವನ ಸಹೋದರಿ ಗಾಂಧಾರಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ಜನನಿಯಾಗಿದಳು. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದರು.

Verse 113

कृष्णद्वैपायनाज्जज्ञे धृतराष्ट्रो जनेश्वर: । क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य पाण्डुश्वैव महाबल:,राजा विचित्रवीर्यकी क्षेत्रभूता अम्बिका और अम्बालिकाके गर्भसे कृष्णद्वैपायन व्यासद्वारा राजा धृतराष्ट्र और महाबली पाण्डुका जन्म हुआ। द्वैपायन व्याससे ही शूद्रजातीय स्त्रीके गर्भसे विदुरजीका भी जन्म हुआ था। वे धर्म और अर्थके ज्ञानमें निपुण, बुद्धिमान, मेधावी और निष्पाप थे। पाण्डुसे दो स्त्रियोंके द्वारा पृथक्‌-पृथक्‌ पाँच पुत्र उत्पन्न हुए, जो सब-के-सब देवताओंके समान थे। उन सबमें बड़े युधिष्ठिर थे। वे उत्तम गुणोंमें भी सबसे बढ़-चढ़कर थे

ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ)ನಿಂದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು—ಜನೇಶ್ವರನು—ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಭೂತಾ (ಪತ್ನಿ)ಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪಾಂಡು ಕೂಡ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 114

धर्मार्थकुशलो धीमान्‌ मेधावी धूतकल्मष: । विदुर: शूद्रयोनौ तु जज्ञे द्रैपायनादपि,राजा विचित्रवीर्यकी क्षेत्रभूता अम्बिका और अम्बालिकाके गर्भसे कृष्णद्वैपायन व्यासद्वारा राजा धृतराष्ट्र और महाबली पाण्डुका जन्म हुआ। द्वैपायन व्याससे ही शूद्रजातीय स्त्रीके गर्भसे विदुरजीका भी जन्म हुआ था। वे धर्म और अर्थके ज्ञानमें निपुण, बुद्धिमान, मेधावी और निष्पाप थे। पाण्डुसे दो स्त्रियोंके द्वारा पृथक्‌-पृथक्‌ पाँच पुत्र उत्पन्न हुए, जो सब-के-सब देवताओंके समान थे। उन सबमें बड़े युधिष्ठिर थे। वे उत्तम गुणोंमें भी सबसे बढ़-चढ़कर थे

ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಲನಾದ, ಧೀಮಂತನಾದ, ಮೇಧಾವಿಯಾದ, ಕಲ್ಮಷರಹಿತನಾದ ವಿದುರನು ಕೂಡ ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ)ನಿಂದ ಶೂದ್ರಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 115

पाण्डोस्तु जज्ञिरे पज्च पुत्रा देवसमा: पृथक्‌ । द्वयो: स्त्रियोर्गुणज्येष्ठस्तेषामासीद्‌ युधिष्ठिर:,राजा विचित्रवीर्यकी क्षेत्रभूता अम्बिका और अम्बालिकाके गर्भसे कृष्णद्वैपायन व्यासद्वारा राजा धृतराष्ट्र और महाबली पाण्डुका जन्म हुआ। द्वैपायन व्याससे ही शूद्रजातीय स्त्रीके गर्भसे विदुरजीका भी जन्म हुआ था। वे धर्म और अर्थके ज्ञानमें निपुण, बुद्धिमान, मेधावी और निष्पाप थे। पाण्डुसे दो स्त्रियोंके द्वारा पृथक्‌-पृथक्‌ पाँच पुत्र उत्पन्न हुए, जो सब-के-सब देवताओंके समान थे। उन सबमें बड़े युधिष्ठिर थे। वे उत्तम गुणोंमें भी सबसे बढ़-चढ़कर थे

ಪಾಂಡುವಿನ ಎರಡು ಪತ್ನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಐದು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಸಮಾನರು. ಆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಗಳ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಜ್ಯೇಷ್ಠನೂ ಗುಣಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆಗಿದ್ದನು—ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಸದ್ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು.

Verse 116

धर्माद्‌ युधिष्ठिरो जज्ञे मारुताच्च वृकोदर: । इन्द्रादू धनंजय: श्रीमान्‌ सर्वशस्त्रभृतां वर:,युधिष्ठिर धर्मसे, भीमसेन वायुदेवतासे, सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ श्रीमान्‌ अर्जुन इन्द्रदेवसे तथा सुन्दर रूपवाले नकुल और सहदेव अभश्विनीकुमारोंसे उत्पन्न हुए थे। वे जुड़वें पैदा हुए थे। नकुल और सहदेव सदा गुरुजनोंकी सेवामें तत्पर रहते थे

ಧರ್ಮದಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಜನಿಸಿದನು; ಮಾರುತ (ವಾಯುದೇವ)ದಿಂದ ವೃಕೋದರ (ಭೀಮ) ಜನಿಸಿದನು; ಇಂದ್ರನಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತ ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ಜನಿಸಿದನು—ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

Verse 117

जज्ञाते रूपसम्पन्नावश्चिभ्यां च यमावपि । नकुल: सहदेवश्व गुरुशुश्रूषणे रतो,युधिष्ठिर धर्मसे, भीमसेन वायुदेवतासे, सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ श्रीमान्‌ अर्जुन इन्द्रदेवसे तथा सुन्दर रूपवाले नकुल और सहदेव अभश्विनीकुमारोंसे उत्पन्न हुए थे। वे जुड़वें पैदा हुए थे। नकुल और सहदेव सदा गुरुजनोंकी सेवामें तत्पर रहते थे

ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರಿಂದ ರೂಪಸಂಪನ್ನ ಜವಳಿ ಸಹೋದರರು ಜನಿಸಿದರು—ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವ. ಅವರು ಸದಾ ಗುರುಜನರ ಸೇವಾಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 118

तथा पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमत: । दुर्योधनप्रभूतयो युयुत्सु: करणस्तथा,परम बुद्धिमान्‌ राजा धृतराष्ट्रके दुर्योधन आदि सौ पुत्र हुए। इनके अतिरिक्त युयुत्सु भी उन्हींका पुत्र था। वह वैश्यजातीय मातासे उत्पन्न होनेके कारण “करण-” कहलाता था

ಅನಂತರ ಧೀಮಂತ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ದುರ್ಯೋಧನಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು; ಜೊತೆಗೆ ಯುಯುತ್ಸು ಎಂಬ ಪುತ್ರನೂ ಇದ್ದನು—ಅವನು ‘ಕರಣ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 119

ततो दुःशासनश्वैव दुःसहश्लापि भारत | दुर्मर्षणो विकर्णश्व॒ चित्रसेनो विविंशति:,भरतवंशी जनमेजय! धृतराष्ट्रके पुत्रोंमें दुर्योधन, दुःशासन, दुःसह, दुर्मर्षण, विकर्ण, चित्रसेन, विविंशति, जय, सत्यव्रत, पुरुमित्र तथा वैश्यापुत्र युयुत्सु--ये ग्यारह महारथी थे

ನಂತರ, ಓ ಭಾರತ! ದುಃಶಾಸನ, ದುಃಸಹ, ದುರ್ಮರ್ಷಣ, ವಿಕರ್ಣ, ಚಿತ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ವಿವಿಂಶತಿ—ಈ ಹೆಸರುಗಳೂ (ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 120

जय: सत्यव्रतश्नैव पुरुमित्रश्न भारत । वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्नव एकादश महारथा:,भरतवंशी जनमेजय! धृतराष्ट्रके पुत्रोंमें दुर्योधन, दुःशासन, दुःसह, दुर्मर्षण, विकर्ण, चित्रसेन, विविंशति, जय, सत्यव्रत, पुरुमित्र तथा वैश्यापुत्र युयुत्सु--ये ग्यारह महारथी थे

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಹನ್ನೊಂದು ಮಹಾರಥಿಗಳು ಇದ್ದರು—ದುರ್ಯೋಧನ, ದುಃಶಾಸನ, ದುಃಸಹ, ದುರ್ಮರ್ಷಣ, ವಿಕರ್ಣ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿವಿಂಶತಿ, ಜಯ, ಸತ್ಯವ್ರತ, ಪುರುಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಯ ಪುತ್ರ ಯುಯುತ್ಸು।

Verse 121

अभिमन्यु: सुभद्रायामर्जुनादभ्यजायत । स्वस्त्रीयो वासुदेवस्य पौत्र: पाण्डोर्महात्मन:,अर्जुनद्वारा सुभद्राके गर्भसे अभिमन्युका जन्म हुआ। वह महात्मा पाण्डुका पौत्र और भगवान्‌ श्रीकृष्णका भानजा था

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಸುಭದ್ರೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮನ್ಯು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ವಾಸುದೇವನ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ) ಸಹೋದರಿಯ ಮಗ, ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡುವಿನ ಮೊಮ್ಮಗನು.

Verse 122

पाण्डवेभ्यो हि पाज्चाल्यां द्रौपद्यां पच जज्ञिरे । कुमारा रूपसम्पन्ना: सर्वशास्त्रविशारदा:,पाण्डवोंद्वारा द्रौपदीके गर्भसे पाँच पुत्र उत्पन्न हुए थे, जो बड़े ही सुन्दर और सब शास्त्रोंमें निपुण थे

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಪಾಂಡವರಿಂದ ಪಾಂಚಾಲ್ಯ ದ್ರೌಪದಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಕುಮಾರರು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ರೂಪಸಂಪನ್ನರು, ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದವರು.

Verse 123

प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्‌ सुतसोमो वृकोदरात्‌ । अर्जुनाच्छुतकीर्तिस्तु शतानीकस्तु नाकुलि:,युधिष्ठिरसे प्रतिविन्ध्य, भीमसेनसे सुतसोम, अर्जुनसे श्रुतकीर्ति, नकुलसे शतानीक तथा सहदेवसे प्रतापी श्रुतसेनका जन्म हुआ था। भीमसेनके द्वारा हिडिम्बासे वनमें घटोत्कच नामक पुत्र उत्पन्न हुआ

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಂದ ಪ್ರತಿವಿಂಧ್ಯ, ವೃಕೋದರ (ಭೀಮ)ನಿಂದ ಸುತಸೋಮ, ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ, ಮತ್ತು ನಕುಲನಿಂದ ಶತಾನೀಕ ಜನಿಸಿದರು.

Verse 124

तथैव सहदेवाच्च श्रुतसेन: प्रतापवान्‌ | हिडिम्बायां च भीमेन वने जज्ञे घटोत्कच:,युधिष्ठिरसे प्रतिविन्ध्य, भीमसेनसे सुतसोम, अर्जुनसे श्रुतकीर्ति, नकुलसे शतानीक तथा सहदेवसे प्रतापी श्रुतसेनका जन्म हुआ था। भीमसेनके द्वारा हिडिम्बासे वनमें घटोत्कच नामक पुत्र उत्पन्न हुआ

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಹದೇವನಿಂದ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಶ್ರುತಸೇನ ಜನಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೀಮನು ಹಿಡಿಂಬೆಯಿಂದ ಘಟೋತ್ಕಚನೆಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 125

शिखण्डी द्रुपदाज्जज्ञे कन्या पुत्रत्वमागता । यां यक्ष: पुरुषं चक्रे स्थूण: प्रियचिकीर्षया,राजा ट्रपदसे शिखण्डी नामकी एक कन्या हुई, जो आगे चलकर पुत्ररूपमें परिणत हो गयी। स्थूणाकर्ण नामक यक्षने उसका प्रिय करनेकी इच्छासे उसे पुरुष बना दिया था

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ರುಪದನಿಂದ ಶಿಖಂಡಿ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು; ನಂತರ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಸ್ಥೂಣ ಎಂಬ ಯಕ್ಷನು ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪುರುಷನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದನು.

Verse 126

कुरूणां विग्रहे तस्मिन्‌ समागच्छन्‌ बहून्‌ यथा । राज्ञां शतसहस्राणि योत्स्यमानानि संयुगे,कौरवोंके उस महासमरमें युद्ध करनेके लिये राजाओंके कई लाख योद्धा आये थे। दस हजार वर्षोतक गिनती की जाय तो भी उन असंख्य योद्धाओंके नाम पूर्णतः नहीं बताये जा सकते। यहाँ कुछ मुख्य-मुख्य राजाओंके नाम बताये गये हैं, जिनके चरित्रोंसे इस महाभारत-कथाका विस्तार हुआ है

ದಾಶನು ಹೇಳಿದನು—ಕುರುಗಳ ಆ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಊಹಿಸಬಹುದಾದಂತೆ, ಅಪಾರ ಸೇನೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡವು; ಸಮರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಉತ್ಸುಕವಾದ ರಾಜರ ಶತಸಹಸ್ರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದವು.

Verse 127

तेषामपरिमेयानां नामथेयानि सर्वश: । न शकक्‍्यानि समाख्यातुं वर्षाणामयुतैरपि । एते तु कीर्तिता मुख्या यैराख्यानमिदं ततम्‌,कौरवोंके उस महासमरमें युद्ध करनेके लिये राजाओंके कई लाख योद्धा आये थे। दस हजार वर्षोतक गिनती की जाय तो भी उन असंख्य योद्धाओंके नाम पूर्णतः नहीं बताये जा सकते। यहाँ कुछ मुख्य-मुख्य राजाओंके नाम बताये गये हैं, जिनके चरित्रोंसे इस महाभारत-कथाका विस्तार हुआ है

ಆ ಅಪರಿಮಿತ (ರಾಜರು ಮತ್ತು ವೀರರು) ಎಲ್ಲರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಅಯುತ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಮುಖ್ಯವರನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 743

विस्मिता साभवत्‌ कन्या व्रीडिता च तपस्विनी । जिससे वहाँका सारा प्रदेश अन्धकारसे आच्छादित-सा हो गया। महर्षिद्वारा कुहरेकी सृष्टि देखकर वह तपस्विनी कन्या आश्वर्यचकित एवं लज्जित हो गयी

ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ಕನ್ಯೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡಳು; ಜೊತೆಗೆ ಲಜ್ಜಿತಳೂ ಆಯಿತು.

Verse 826

तस्या योजनगन्धेति ततो नामापरं स्मृतम्‌ । तदनन्तर वरदान पाकर प्रसन्न हुई सत्यवती नारीपनके समागमोचित गुण (सद्यः ऋतुस्नान आदि)-से विभूषित हो गयी और उसने अद्धुतकर्मा महर्षि पराशरके साथ समागम किया। उसके शरीरसे उत्तम गन्ध फैलनेके कारण पृथ्वीपर उसका गन्धवती नाम विख्यात हो गया। इस पृथ्वीपर एक योजन दूरके मनुष्य भी उसकी दिव्य सुगन्धका अनुभव करते थे। इस कारण उसका दूसरा नाम योजनगन्धा हो गया

ಆಮೇಲೆ ಅವಳಿಗೆ ‘ಯೋಜನಗಂಧಾ’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.