Adhyaya 105

Verse 1

ऑपन--माजल छा अकाल चतुर्राधिकशततमो< ध्याय: भीष्मकी सम्मतिसे सत्यवतीद्वारा व्यासका आवाहन और व्यासजीका माताकी आज्ञासे कुरुवंश-की वृद्धिके लिये विचित्रवीर्यकी पत्नियोंके गर्भसे संतानोत्पादन करनेकी स्वीकृति देना भीष्म उवाच पुनर्भरतवंशस्य हेतुं संतानवृद्धये । वक्ष्यामि नियतं मातस्तन्मे निगदत: शूणु

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ತಾಯೇ! ಭರತವಂಶದ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 2

ब्राह्मणो गुणवान्‌ कश्चिद्‌ धनेनोपनिमन्त्रयताम्‌ । विचित्रवीर्यक्षेत्रेषु यः समुत्पादयेत्‌ प्रजा:

ಧನವನ್ನು ನೀಡಿ ಯಾವುದೋ ಗುಣವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು; ಅವನು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಪತ್ನಿಯರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲನು।

Verse 3

वैशम्पायन उवाच ततः सत्यवती भीष्मं वाचा संसज्जमानया । विहसन्तीव सत्रीडमिदं वचनमब्रवीत्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಜನಮೇಜಯನೇ! ಆಗ ಸತ್ಯವತೀ ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿ ತಡಬಡಿಸುವ ಧ್ವನಿಯಿಂದ, ಸ್ತ್ರೀಸಹಜ ಲಜ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಗುವಿನ ಛಾಯೆಯಂತೆ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 4

सत्यमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत । विश्वासात्‌ ते प्रवक्ष्यामि संतानाय कुलस्य न:

ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—“ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಷ್ಮಾ! ಹೇ ಭಾರತ, ನೀನು ಹೇಳುವಂತೆಯೇ ಅದು ಸತ್ಯ. ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟು, ನಮ್ಮ ಕುಲದ ಸಂತಾನ-ಪರಂಪರೆ ಉಳಿಯಲೆಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.”

Verse 5

न ते शक्‍्यमनाख्यातुमापद्धर्म तथाविधम्‌ । त्वमेव नः कुले धर्मस्त्वं सत्यं त्वं परा गति:

“ಇಂತಹ ಆಪದ್ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಂಡು, ನಿನಗೆ ಹೇಳದೆ ನಾನು ಇರಲಾರೆ. ನಮ್ಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿ; ನೀನೇ ಸತ್ಯ, ನೀನೇ ಪರಮಗತಿ.”

Verse 6

तस्मान्निशम्य सत्यं मे कुरुष्व यदनन्तरम्‌ । (यस्तु राजा वसुर्नाम श्रुतस्ते भरतर्षभ । तस्य शुक्रादहं मत्स्याद्‌ धृता कुक्षौ पुरा किल ।।

“ಆದುದರಿಂದ ನನ್ನ ಸತ್ಯವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಂತರ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ಹೇ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಸು ಎಂಬ ರಾಜನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿರಬಹುದು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ವೀರ್ಯದಿಂದಲೇ ನಾನು ಗರ್ಭಿತಳಾದೆ; ಒಂದು ಮೀನು ನನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿತು. ಪರಮಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಒಬ್ಬ ದಾಶ (ಮಲ್ಲಾಹ) ನೀರಿನಿಂದ ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು, ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ. ಆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು—ನನ್ನ ತಂದೆ—ಒಂದು ದೋಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ; ಅದನ್ನು (ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ) ಧರ್ಮಾರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ.”

Verse 7

सा कदाचिदहं तत्र गता प्रथमयौवनम्‌ । अथ धर्मविदां श्रेष्ठ: परमर्षि: पराशर:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋದೆ; ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಯೌವನ ಅರಳತೊಡಗಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪರಮರ್ಷಿ ಪರಾಶರ (ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು).”

Verse 8

आजगाम तरीं धीमांस्तरिष्यन्‌ यमुनां नदीम्‌ । स तार्यमाणो यमुनां मामुपेत्याब्रवीत्‌ तदा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆ ಧೀಮಂತ ಋಷಿ ದೋಣಿಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು. ನಾನು ಅವನನ್ನು ಯಮುನಾ ದಾಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಆ ವೇಳೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.”

Verse 9

सान्त्वपूर्व मुनिश्रेष्ठ: कामार्तो मधुरं वच: । उक्त जन्म कुलं महामस्मि दाशसुतेत्यहम्‌

ಆಗ ಕಾಮಪೀಡಿತನಾದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಮೊದಲು ತನ್ನ ಜನ್ಮ-ಕುಲವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಸಾಂತ್ವನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ನಾನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ— “ಭಗವನ್! ನಾನು ನಿಷಾದ (ಮೀನುಗಾರ) ಕನ್ಯೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

Verse 10

तमहं शापभीता च पितुर्भीता च भारत । वरैरसुलभैरुक्ता न प्रत्याख्यातुमुत्सहे

ಓ ಭಾರತ! ಒಂದು ಕಡೆ ಮುನಿಯ ಶಾಪದ ಭಯ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ತಂದೆಯ ಭಯ ನನಗಿತ್ತು. ಆಗ ಮಹರ್ಷಿಯು ದುರ್ಲಭ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಧೈರ್ಯಪಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 11

“यद्यपि मैं चाहती नहीं थी

ನಾನು ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ ಆ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು—ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು—ಅಣಚಿ, ಅದೇ ದೋಣಿಯಲ್ಲೇ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆಗ ಅವನು ದಟ್ಟ ಮಂಜನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಸರ್ವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದನು. ಓ ಭಾರತ! ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಮೀನುಗಂಧದಂತೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಹ್ಯಕರವಾದ ತೀವ್ರ ದುರ್ವಾಸನೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಮುನಿಯು ನನಗೆ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಗಂಧವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 12

मत्स्यगन्धो महानासीत्‌ पुरा मम जुगुप्सित: । तमपास्य शुभं गन्धमिमं प्रादात्‌ स मे मुनि:

ಹಿಂದೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಮೀನುಗಂಧವಿತ್ತು; ಅದು ನನಗೆ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮುನಿಯು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ನನಗೆ ಈ ಶುಭ ಸುಗಂಧವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 13

ततो मामाह स मुनिर्गर्भमुत्सूज्य मामकम्‌ । द्वीपेडस्या एव सरित: कन्यैव त्वं भविष्यसि,“तदनन्तर मुनिने मुझसे कहा--'तुम इस यमुनाके ही द्वीपमें मेरे द्वारा स्थापित इस गर्भको त्यागकर फिर कन्या ही हो जाओगी”

ನಂತರ ಆ ಮುನಿಯು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಈ ನದಿಯ ಇದೇ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗರ್ಭವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಕನ್ಯೆಯೇ ಆಗುವೆ.”

Verse 14

पाराशर्यों महायोगी स बभूव महानृषि: । कन्यापुत्रो मम पुरा द्वैपायन इति श्रुत:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಗರ್ಭದಿಂದ ಪರಾಶರ್ಯನೆಂಬ ಮಹಾಯೋಗಿ ಮಹರ್ಷಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಅವನು ನನ್ನ ಕನ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರನು.

Verse 15

यो व्यस्य वेदांश्षतुरस्तपसा भगवानृषि: । लोके व्यासत्वमापेदे कार्ष्ण्यात्‌ कृष्णत्वमेव च

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿಯು ತಪೋಬಲದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ವ್ಯಾಸ’ ಎಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದಿಂದ ಜನರು ಅವನನ್ನು ‘ಕೃಷ್ಣ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 16

सत्यवादी शमपरस्तपस्वी दग्धकिल्बिष: । समुत्पन्न: स तु महान्‌ सह पित्रा ततो गतः,“वे सत्यवादी, शान्त, तपस्वी और पापशान्य हैं। वे उत्पन्न होते ही बड़े होकर उस द्वीपसे अपने पिताके साथ चले गये थे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಸತ್ಯವಾಡಿ, ಶಮನಿಷ್ಠ ತಪಸ್ವಿ, ದಗ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷ (ಪಾಪಗಳು ದಹಿಸಿದ) ಆಗಿದ್ದನು. ಜನ್ಮಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು; ನಂತರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊರಟನು.

Verse 17

स नियुक्तो मया व्यक्त त्वया चाप्रतिमद्युति: । भ्रातुः क्षेत्रेषु कल्याणमपत्यं जनयिष्यति

ನನ್ನೂ ನಿನ್ನೂ ವಿನಂತಿಯಿಂದ ಆ ಅಪ್ರತಿಮ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವ್ಯಾಸನು ಸಹೋದರನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಕರ ಸಂತಾನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಜನಿಸುವನು.

Verse 18

स हि मामुक्तवांस्तत्र स्मरे: कृच्छेषु मामिति । त॑ स्मरिष्ये महाबाहो यदि भीष्म त्वमिच्छसि

ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವಾಗ ನನಗೆ—‘ಕಷ್ಟಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಷ್ಮನೇ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಿದ್ದರೆ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವೆನು.

Verse 19

तव हानुमते भीष्म नियतं स महातपा: । विचित्रवीर्य क्षेत्रेषु पुत्रानुत्पादयिष्यति,'भीष्म! तुम्हारी अनुमति मिल जाय, तो महा-तपस्वी व्यास निश्चय ही विचित्रवीर्यकी स्त्रियोंसे पुत्रोंको उत्पन्न करेंगे”

ಓ ಭೀಷ್ಮನೇ! ನಿನ್ನ ಅನುಮತಿ ದೊರೆತರೆ, ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ವ್ಯಾಸನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಪತ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವನು.

Verse 20

वैशम्पायन उवाच महर्षे: कीर्तने तस्य भीष्म: प्राउजलिरब्रवीत्‌ । धर्ममर्थ च काम॑ च त्रीनेतान्‌ यो5नुपश्यति

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸನ ನಾಮ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಕ್ಷಣ ಭೀಷ್ಮನು ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಹೇಳಿದನು—“ಮಾತೆ! ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ—ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಫಲವನ್ನೂ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಫಲವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅರಿಯುವವನೇ ಜ್ಞಾನಿ. ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವೂ ನಮ್ಮ ಕುಲಕ್ಕೆ ಹಿತಕರವೂ ಮಂಗಳಕರವೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.”

Verse 21

अर्थमर्थनुबन्धं च धर्म धर्मानुबन्धनम्‌ | काम कामानुबन्धं च विपरीतान्‌ पृथक्‌ पृथक्‌

ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಥದಿಂದ ಅನುಬಂಧವಾಗುವ ಫಲಗಳನ್ನು, ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಧರ್ಮದಿಂದ ಅನುಬಂಧವಾಗುವ ಫಲಗಳನ್ನು, ಕಾಮದೊಂದಿಗೆ ಕಾಮದಿಂದ ಅನುಬಂಧವಾಗುವ ಫಲಗಳನ್ನು—ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಫಲಗಳನ್ನೂ—ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 22

यो विचिन्त्य धिया धीरो व्यवस्यति स बुद्धिमान । तदिदं धर्मयुक्त च हितं चैव कुलस्य न:

ಧೀರನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಚಿಂತಿಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುವವನೇ ಬುದ್ಧಿವಂತನು. ಈ ಕ್ರಮ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವೂ ನಮ್ಮ ಕುಲಹಿತಕರವೂ ಆಗಿದೆ.

Verse 23

वैशम्पायन उवाच ततस्तस्मिन्‌ प्रतिज्ञाते भीष्मेण कुरुनन्दन

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅನಂತರ, ಕುರುಕುಲದ ಆನಂದನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದಾಗ.

Verse 24

कृष्णद्वैपायनं काली चिन्तयामास वै मुनिम्‌ | स वेदान्‌ विन्रुवन्‌ धीमान्‌ मातुर्विज्ञाय चिन्तितम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಕಾಳಿ (ಸತ್ಯವತಿ) ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮುನಿವರ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದಳು. ವೇದಪಠಣದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನು ತಾಯಿಯ ಹೇಳದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅರಿತು ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದನು.

Verse 25

प्रादुर्बभूवाविदित: क्षणेन कुरुनन्दन । तस्मै पूजां ततः कृत्वा सुताय विधिपूर्वकम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಕುರುನಂದನ! ಅವನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದೆ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಪುತ್ರನಿಗೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 26

परिष्वज्य च बाहुभ्यां प्रस्नरवैरभ्यषिज्चत । मुमोच बाष्प॑ दाशेयी पुत्र दृष्टवा चिरस्य तु

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳು ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅಳುವಿನಿಂದ ಹರಿದ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು. ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಮಗನನ್ನು ಕಂಡ ದಾಶೇಯಿ (ಸತ್ಯವತಿ) ತನ್ನ ತಡೆದಿದ್ದ ಅಶ್ರುವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡಳು.

Verse 27

वैशम्पायनजी कहते हैं--कुरुनन्दन! उस समय भीष्मजीके इस प्रकार अपनी सम्मति देनेपर काली (सत्यवती)-ने मुनिवर कृष्णद्वैपायनका चिन्तन किया। जनमेजय! माताने मेरा स्मरण किया है

ನಂತರ ಸತ್ಯವತಿಯ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸನು ತನ್ನ ಕಮಂಡಲುವಿನ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಿಂದ ದುಃಖಾರ್ತಳಾದ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸಿಂಚಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 28

भवत्या यदभिप्रेतं तदहं कर्तुमागतः । शाधि मां धर्मतत्त्वज्ञे करवाणि प्रियं तव

ಧರ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತ ತಾಯೇ! ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡು—ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಯಾವ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲಿ?

Verse 29

तस्मै पूजां ततो$कार्षीत्‌ पुरोधा: परमर्षये । सचतां प्रतिजग्राह विधिवन्मन्त्रपूर्वकम्‌,तत्पश्चात्‌ पुरोहितने महर्षिका विधिपूर्वक मन्त्रोच्चारणके साथ पूजन किया और महर्षिने उसे प्रसन्नतापूर्वक ग्रहण किया

ಆಮೇಲೆ ಕುಲಪುರೋಹಿತನು ಆ ಪರಮರ್ಷಿಗೆ ವಿಧಿವಿಧಾನಾನುಸಾರ, ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು; ಮಹರ್ಷಿಯೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ಗೌರವವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 30

पूजितो मन्त्रपूर्व तु विधिवत्‌ प्रीतिमाप सः । तमासनगतं माता पृष्टवा कुशलमव्ययम्‌

ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಧಿವಿಧಾನಾನುಸಾರ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ನಂತರ ತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರ ಕ್ಷೇಮ-ಕುಶಲವನ್ನು—ಅವ್ಯಯವಾಗಿ—ವಿಚಾರಿಸಿದಳು।

Verse 31

मातापित्रो: प्रजायन्ते पुत्रा: साधारणा: कवे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಕವಿ-ಮುನಿಯೇ! ಪುತ್ರರು ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ—ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಇದೆ. ತಂದೆ ಪುತ್ರರ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರುವಂತೆ ತಾಯಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಓ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯೇ! ವಿಧಾತನ ವಿಧಿಯಿಂದಾಗಲಿ, ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜನ್ಮಗಳ ಪುಣ್ಯದಿಂದಾಗಲಿ, ನೀನು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಪುತ್ರನಾಗಿರುವಂತೆ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ನನ್ನ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ತಂದೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೀಷ್ಮನು ಅವನ ಸಹೋದರನಾದಂತೆ, ಒಂದೇ ತಾಯಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನೂ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಸಹೋದರನೇ. ಮಗನೇ! ಇದು ನನ್ನ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ; ನೀನು ಯುಕ್ತವೆಂದು ತಿಳಿದಂತೆ ನಡೆ. ಮತ್ತು ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ ಶಾಂತನುನಂದನ ಭೀಷ್ಮನು ಈ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ।”

Verse 32

तेषां पिता यथा स्वामी तथा माता न संशय: । विधानविहित: सत्यं यथा मे प्रथम: सुतः

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಪುತ್ರರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರುವಂತೆ ತಾಯಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ವಿಧಾತನ ವಿಧಿಯಿಂದ ಇದು ಸತ್ಯ: ನೀನು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಪುತ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ನನ್ನ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಿತೃಪಕ್ಷದಿಂದ ಭೀಷ್ಮನು ಅವನ ಸಹೋದರನಾದಂತೆ, ಮಾತೃಪಕ್ಷದಿಂದ ನೀನೂ ಅವನ ಸಹೋದರನೇ. ಇದು ನನ್ನ ಸ್ಥಿರ ನಿಶ್ಚಯ; ನೀನು ಯುಕ್ತವೆಂದು ತಿಳಿದಂತೆ ನಡೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಶಾಂತನುನಂದನ ಭೀಷ್ಮನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ।”

Verse 33

विचित्रवीर्यों ब्रह्मर्षे तथा मेडवरज: सुत: । यथैव पितृतो भीष्मस्तथा त्वमपि मातृत:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯೇ! ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ನನ್ನ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರ. ಪಿತೃಪಕ್ಷದಿಂದ ಭೀಷ್ಮನು ಅವನ ಸಹೋದರನಾದಂತೆ, ಮಾತೃಪಕ್ಷದಿಂದ ನೀನೂ ಅವನ ಸಹೋದರನೇ।”

Verse 34

भ्राता विचित्रवीर्यस्य यथा वा पुत्र मन्यसे । अयं शान्तनव: सत्यं पालयन्‌ सत्यविक्रम:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಗನೇ! ನೀನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತೀಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಸಹೋದರನು. ಈ ಶಾಂತನವ (ಭೀಷ್ಮ) ಸತ್ಯನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಿಯಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 35

बुद्धि न कुरुतेडपत्ये तथा राज्यानुशासने । सत्वं व्यपेक्षया भ्रातु:ः संतानाय कुलस्य च

ಅವನು ಸಂತಾನಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜ್ಯಶಾಸನದ ಯುಕ್ತ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸಹೋದರನ ಹಿತವನ್ನೂ ಕುಲಸಂತತಿಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ಸಂಯಮದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

भीष्मस्य चास्य वचनान्नियोगाच्च ममानघ । अनुक्रोशाच्च भूतानां सर्वेषां रक्षणाय च

ಓ ನಿರಪರಾಧಿಯೇ! ಭೀಷ್ಮನ ವಚನಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯತೆಯಿಂದಲೂ ನನ್ನ ನಿಯೋಗದಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವೂ ಇದು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

Verse 37

आनृशंस्याच्च यद्‌ ब्रूयां तच्छुत्वा कर्तुमहसि । यवीयसस्तव क्रातुर्भार्ये सुरसुतोपमे

ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ ನೀನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ನಿನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಕ್ರತುಯ ಪತ್ನಿಯೇ, ದೇವಕನ್ಯೆಯಂತೆ ಇರುವವಳೇ! ಕೇಳಿ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆ.

Verse 38

रूपयौवनसम्पन्ने पुत्रकामे च धर्मत: । तयोरुत्पादयापत्यं समर्थों हूसि पुत्रक

ಅವಳು ರೂಪ-ಯೌವನಸಂಪನ್ನಳಾಗಿದ್ದು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಪುತ್ರಕಾಂಕ್ಷೆಯುಳ್ಳವಳು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಗನೇ! ನೀನು ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಂತಾನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು.

Verse 39

अनुरूप॑ं कुलस्यास्य संतत्या: प्रसवस्य च । “अनघ! संतानोत्पादन तथा राज्य-शासन करनेका इनका विचार नहीं है; अतः तुम अपने भाईके पारलौकिक हितका विचार करके तथा कुलकी संतानपरम्पराकी रक्षाके लिये भीष्मके अनुरोध और मेरी आज्ञासे सब प्राणियोंपर दया करके उनकी रक्षा करनेके उद्देश्य्से और अपने अन्त:करणकी कोमल वृत्तिको देखते हुए मैं जो कुछ कहूँ

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಸತ್ಯವತೀ! ನೀ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವಳು—ಅದರ ಪರವೂ ಅಪರವೂ ಎರಡನ್ನೂ.”

Verse 40

तथा तव महाप्राज्ञे धर्मे प्रणिहिता मति: । तस्मादहं त्वन्नियोगाद्‌ धर्ममुद्दिश्य कारणम्‌

“ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೆಯೇ, ನಿನ್ನ ಮತಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು.”

Verse 41

ईप्सितं ते करिष्यामि दृष्टं होतत्‌ सनातनम्‌ । भ्रातुः पुत्रान्‌ प्रदास्यामि मित्रावरुणयो: समान्‌

“ನೀ ಬಯಸಿದುದನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು—ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಆ ಸನಾತನ ವಿಧಾನದಂತೆ. ನನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗಾಗಿ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರ ಸಮಾನ ತೇಜಸ್ವಿ ಪುತ್ರರನ್ನು ನೀಡುವೆನು.”

Verse 42

व्यासजीने कहा--माता सत्यवती! आप पर और अपर दोनों प्रकारके धर्मोंको जानती हैं। महाप्राज्ञे! आपकी बुद्धि सदा धर्ममें लगी रहती है। अतः मैं आपकी अज्ञासे धर्मको ही दृष्टिमें रखकर (कामके वश न होकर ही) आपकी इच्छाके अनुरूप कार्य करूँगा। यह सनातन मार्ग शास्त्रोंमें देखा गया है। मैं अपने भाईके लिये मित्र और वरुणके समान तेजस्वी पुत्र उत्पन्न करूँगा ।। ३९ “४१ ।। व्रतं चरेतां ते देव्यौ निर्दिष्टमिह यन्मया । संवत्सरं यथान्यायं ततः शुद्धे भविष्यत:

“ಮತ್ತೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವಿಯರು, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ವ್ರತವನ್ನು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಒಂದು ವರ್ಷ ಆಚರಿಸಲಿ; ನಂತರ ಅವರು ಶುದ್ಧರಾಗುವರು.”

Verse 43

सत्यवत्युवाच सद्यो यथा प्रपद्येते देव्यौ गर्भ तथा कुरु,सत्यवतीने कहा--बेटा! ये दोनों रानियाँ जिस प्रकार शीघ्र गर्भ धारण करें, वह उपाय करो

ಸತ್ಯವತೀ ಹೇಳಿದರು—“ಮಗನೇ! ಈ ಇಬ್ಬರು ದೇವಿಯರು ತಕ್ಷಣವೇ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡು.”

Verse 44

अराजकेषु राष्ट्रेषु प्रजानाथा विनश्यति । नश्यन्ति च क्रिया: सर्वा नास्ति वृष्टिन देवता

ರಾಜನಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅನಾಥರಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಯಜ್ಞ-ದಾನಾದಿ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಲೋಪವಾಗುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಿಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳ ವಾಸವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 45

कथं चाराजंक राष्ट्र शक्‍्यं धारयितु प्रभो । तस्माद्‌ गर्भ समाधत्स्व भीष्म: संवर्धयिष्यति

ಪ್ರಭು! ರಾಜನಿಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸಿ ಕಾಪಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ? ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಗರ್ಭಾಧಾನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿರಿ; ಭೀಷ್ಮನು ಆ ಮಗುವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವನು.

Verse 46

व्यास उवाच यदि पुत्र: प्रदातव्यो मया भ्रातुरकालिक: । विरूपतां मे सहतां तयोरेतत्‌ परं व्रतम्‌

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ತಾಯೇ! ಕಾಲನಿಯಮವನ್ನು ಕಾಯದೆ ನಾನು ನನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಪುತ್ರನನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವಿಯರಿಗೆ ಇದುವೇ ಪರಮ ವ್ರತ: ನನ್ನ ವಿರೂಪತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು, ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ಧೈರ್ಯದಿಂದಿರುವುದು, ಭಯಪಡದಿರುವುದು.

Verse 47

यदि मे सहते गन्ध॑ रूप॑ वेषं तथा वपु: । अद्यैव गर्भ कौसल्या विशिष्ट प्रतिपद्यताम्‌,यदि कौसल्या (अम्बिका) मेरे गन्ध, रूप, वेष और शरीरको सहन कर ले तो वह आज ही एक उत्तम बालकको अपने गर्भमें पा सकती है

ಕೌಸಲ್ಯಾ (ಅಂಬಿಕಾ) ನನ್ನ ಗಂಧ, ರೂಪ, ವೇಷ ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನು ಸಹಿಸಬಲ್ಲದಾದರೆ, ಅವಳು ಇಂದೇ ತನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 48

वैशम्पायन उवाच एवमुक्‍क्त्वा महातेजा व्यास: सत्यवतीं तदा | शयने सा च कौसल्या शुचिवस्त्रा हालंकृता

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಜನಮೇಜಯನೇ! ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವ್ಯಾಸನು ಆಗ ಸತ್ಯವತಿಗೆ—“ಕೌಸಲ್ಯಾ (ಅಂಬಿಕಾ) ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಶಯನದ ಮೇಲೆ ಕಾಯಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಂತರಧಾನನಾದನು. ನಂತರ ಸತ್ಯವತಿ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೊಸೆ ಅಂಬಿಕಾಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆಪತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಹಿತ ಹಿತವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದಳು.

Verse 49

समागमनमाकाड्क्षेदिति सो<न्तर्हितो मुनि: । ततो5भिगम्य सा देवी स्नुषां रहसि संगताम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಸಂಗಮವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಮುನಿ ಅಂತರಧಾನನಾದನು. ನಂತರ ದೇವಿ ಸತ್ಯವತಿ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಸೊಸೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಮ್ಮತವಾದ ಹಿತವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದಳು.

Verse 50

धर्म्यमर्थसमायुक्तमुवाच वचन हितम्‌ | कौसल्ये धर्मतन्त्र॑ त्वां यद्‌ ब्रवीमि निबोध तत्‌

ಅವಳು ಧರ್ಮ್ಯವೂ ಅರ್ಥಸಮ್ಮತವೂ ಹಿತಕರವೂ ಆದ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದಳು— “ಓ ಕೌಸಲ್ಯೆ! ಧರ್ಮಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸು.”

Verse 51

भरतानां समुच्छेदो व्यक्त मद्धाग्यसंक्षयात्‌ व्यथितां मां च सम्प्रेक्ष्य पितृवंशं च पीडितम्‌

ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಭರತವಂಶದ ನಾಶವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನನ್ನು ವ್ಯಥಿತಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃವಂಶವನ್ನು ಪೀಡಿತವಾಗಿ ನೋಡಿ—

Verse 52

भीष्मो बुद्धिमदान्महाां कुलस्यास्य विवृद्धये । साच बुद्धिस्त्वय्यधीना पुत्रि प्रापपय मां तथा

ಈ ಕುಲದ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಹಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನು ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಗಳೇ, ಆ ಸಲಹೆಯ ಸಫಲತೆ ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿಸು.

Verse 53

नष्टं च भारतं वंशं पुनरेव समुद्धर । पुत्र जनय सुश्रोणि देवराजसमप्र भम्‌

ನಾಶವಾದ ಭರತವಂಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಉದ್ಧರಿಸು. ಓ ಸುಶ್ರೋಣೀ, ದೇವರಾಜನ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತುಕೊಡು.

Verse 54

सा धर्मतो<नुनीयैनां कथंचिद्‌ धर्मचारिणीम्‌ | भोजयामास वितष्रांश्र देवर्षीनतिथींस्तथा

ಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠಳಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಅವಳು ಹೇಗೋ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಲೋಕಾಸಕ್ತಿರಹಿತ ದೇವರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೂ ಭೋಜನ ನೀಡಿಸಿ ಅತಿಥಿಧರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು.

Verse 103

इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें भीष्म-सत्यवती-संवादविषयक एक सौ तीनवाँ अध्याय पूरा हुआ

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದೊಳಗಿನ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮ–ಸತ್ಯವತೀ ಸಂವಾದವಿಷಯಕ ನೂರಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 104

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि सत्यवत्युपदेशे चतुरधिकशततमो<ध्याय:

ಇತಿ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವತೀ ಉಪದೇಶವಿಷಯಕ ನೂರನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತ.

Verse 131

अभिभूय स मां बालां तेजसा वशमानयत्‌ । तमसा लोकमावृत्य नौगतामेव भारत

ನಾನು ಆಗ ಇನ್ನೂ ಬಾಲಿಕೆ; ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಅಭಿಭವಿಸಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದನು. ಓ ಭಾರತ! ಲೋಕವನ್ನು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವರಿಸಿ, ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಯಾರೋ ಕಸಿದುಕೊಂಡಂತೆ, ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ—ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ—ಕೊಂಡೊಯ್ದನು.

Verse 223

उक्त भवत्या यच्छेयस्तन्महां रोचते भृशम्‌ । वैशम्पायनजी कहते हैं--महर्षि व्यासका नाम लेते ही भीष्मजी हाथ जोड़कर बोले--“माताजी! जो मनुष्य धर्म

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ನೀವು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಮಾರ್ಗವು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾಗಿದೆ.”

Verse 303

सत्यवत्यथ वीक्ष्यैनमुवाचेदमनन्तरम्‌ । विधि और मन्त्रोच्चारणपूर्वक की हुई उस पूजासे व्यासजी बहुत प्रसन्न हुए। जब वे आसनपर बैठ गये

ಅನಂತರ ಸತ್ಯವತೀ ಅವರುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆದ ಆ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ನಂತರ, ಮಾತೆ ಸತ್ಯವತೀ ಅವರ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅವರತ್ತ ನೋಡಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು—

Verse 426

न हि मामव्रतोपेता उपेयात्‌ काचिदड़ना । विचित्रवीर्यकी स्त्रियोंको मेरे बताये अनुसार एक वर्षतक विधिपूर्वक व्रत (जितेन्द्रिय होकर केवल संतानार्थ साधन) करना होगा

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—“ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರಲಾರಳು. ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಪತ್ನಿಯರು ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಬೇಕು—ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹದಿಂದ, ಕೇವಲ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ—ಅಷ್ಟೇ ಆಗ ಅವರು ಶುದ್ಧರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವರು. ವ್ರತವನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಸ್ತ್ರೀ ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರಲಾರಳು.”

Verse 533

स हि राज्यथुरं गुर्वीमुद्रक्ष्यति कुलस्य न: । 'सुश्रोणि! इस नष्ट होते हुए भरतवंशका पुनः उद्धार करो। तुम देवराज इन्द्रके समान एक तेजस्वी पुत्रको जन्म दो। वही हमारे कुलके इस महान्‌ राज्यभारको वहन करेगा”

ವೈಶಂಪಾಯನರು ಹೇಳಿದರು—“ಅವನೇ ನಮ್ಮ ವಂಶದ ರಾಜ್ಯಧುರೆಯ ಭಾರವಾದ ಜೂತವನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವನು. ಓ ಸುಶ್ರೋಣಿ! ನಾಶದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಭರತವಂಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಉದ್ಧರಿಸು. ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಜನ್ಮಕೊಡು; ಅವನೇ ನಮ್ಮ ಕುಲದ ಈ ಮಹಾ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವನು.”