Shloka 6
Pāṇḍu’s Marriages, Conquests, and Triumphal Return (पाण्डोर्विवाह-विजय-प्रत्यागमनम्)
तस्मान्निशम्य सत्यं मे कुरुष्व यदनन्तरम् । (यस्तु राजा वसुर्नाम श्रुतस्ते भरतर्षभ । तस्य शुक्रादहं मत्स्याद् धृता कुक्षौ पुरा किल ।।
tasmān niśamya satyaṃ me kuruṣva yad anantaram | (yas tu rājā vasur nāma śrutas te bharatarṣabha | tasya śukrād ahaṃ matsyād dhṛtā kukṣau purā kila || mātaraṃ me jalād dhṛtvā dāśaḥ paramadharmavit | māṃ tu svagṛham ānīya duhitṛtve hy akalpayat || dharmayuktasya dharmārtha pitur āsīt tarī mama ||)
“ಆದುದರಿಂದ ನನ್ನ ಸತ್ಯವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಂತರ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು. ಹೇ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಸು ಎಂಬ ರಾಜನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿರಬಹುದು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ವೀರ್ಯದಿಂದಲೇ ನಾನು ಗರ್ಭಿತಳಾದೆ; ಒಂದು ಮೀನು ನನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿತು. ಪರಮಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಒಬ್ಬ ದಾಶ (ಮಲ್ಲಾಹ) ನೀರಿನಿಂದ ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು, ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ. ಆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನು—ನನ್ನ ತಂದೆ—ಒಂದು ದೋಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ; ಅದನ್ನು (ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ) ಧರ್ಮಾರ್ಥವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds satya (truthful disclosure) as the basis for deciding proper action (yad anantaram), and it praises dharma lived in ordinary roles: the ferryman is called paramadharmavit, and even his livelihood (the boat) is framed as dharmārtha—service aligned with duty rather than mere gain.
A woman recounts her origin story: she was conceived from King Vasu, carried within a fish, then rescued from the fish’s belly by a righteous ferryman who raised her as his daughter. She urges the listener to hear this truth and then act appropriately in response.