Atharva Veda 2.28.4: Kanda 2, Anuvaka 3, Sukta 28, Mantra 4

Sukta 28

Sanskrit (Devanagari)

द्यौष्ट्वा॑ पि॒ता पृ॑थि॒वी मा॒ता ज॒रामृ॑त्युं कृणुतां संविदा॒ने। यथा॒ जीवा॒ अदि॑तेरु॒पस्थे॑ प्राणापा॒नाभ्यां॑ गुपि॒तः श॒तं हिमाः॑

Sanskrit recitationAtharva Veda 2.28.4

IAST Transliteration

dyáuṣ tvā́ pitā́ pṛthivī́ mātā́ jarā́mṛ́tyuṁ kṛṇutāṁ saṁvidāné | yáthā jī́vā áditer upásthe prāṇāpānā́bhyāṁ gupitáḥ śatáṁ himā́ḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Heaven, thy Father, and Earth, thy Mother, in concord let them make old age and death to be afar from thee; so mayest thou, living, in Aditi’s lap, guarded by in-breath and out-breath, attain a hundred winters.

Translation

ದ್ಯೌಃ ನಿನ್ನ ತಂದೆ, ಪೃಥಿವೀ ನಿನ್ನ ತಾಯಿ—ಇಬ್ಬರೂ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ನಿನ್ನಿಂದ ಜರೆಯನ್ನೂ ಮರಣವನ್ನೂ ದೂರಮಾಡಲಿ. ಅದಿತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಜೀವಂತನಾಗಿ, ಪ್ರಾಣ–ಅಪಾನಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ನೀನು ನೂರು ಹಿಮಗಳು (ನೂರು ವರ್ಷಗಳು) ತಲುಪಲಿ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• द्यौः: Heaven (Sky)
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक) / दिव् (धातु: द्युतौ) आधार

• त्वा: you (acc. sg.)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पिता: father
• पिता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• पृथिवी: Earth
• पृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• माता: mother
• माता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• जरामृत्युम्: old age and death
• जरामृत्युम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जरा-मृत्यु (समास-प्रातिपदिक; द्वन्द्व/समाहारार्थ) आधार

• कृणुताम्: let the two make / remove / effect
• कृणुताम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• संविदाने: being in agreement, acting with mutual consent
• संविदाने: अधिकरण (भावे: ‘in mutual agreement’) / कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective/Participle
• Root: सम्-विद् (धातु) → संविदान (कृदन्त)

• यथा: so that / just as
• यथा: (सम्बन्ध/उपमान-निर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• जीवाः: living beings
• जीवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक)

• अदितेः: of Aditi
• अदितेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• उपस्थे: in the lap/bosom
• उपस्थे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उपस्थ (प्रातिपदिक)

• प्राणापानाभ्याम्: by inhalation and exhalation (vital breaths)
• प्राणापानाभ्याम्: करण
• Type: Noun
• Root: प्राण-अपान (समास-प्रातिपदिक; द्वन्द्व)

• गुपितः: protected, guarded
• गुपितः: कर्तृ-विशेषण (जीवः/जीवात्मा implied) / कर्मणि-भाव
• Type: Adjective/Participle
• Root: गुप् (धातु: रक्षणे) → गुपित (कृदन्त)

• शतम्: a hundred
• शतम्: कर्म (काल-परिमाण)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• हिमाः: winters; years
• हिमाः: कर्तृ/काल-निर्देश (परिमाण-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हिम (प्रातिपदिक; ‘winter’ → ‘year’ as season-cycle)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Āyuṣya-prayoga; specific ṛṣi attribution varies in ancillary indices for AV 2.28).

Devata: Dyāvāpṛthivī (Heaven-and-Earth), with Aditi and the vital airs (Prāṇa/Apāna) as operative powers.

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable cadence typical of such expansive petitions; to be confirmed against pada syllable-count in your metrical parser).

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta