Anuvaka 2
ಜೀವಶಕ್ತಿಯ (ಪ್ರಾಣ) ಮತ್ತು ಗೃಹ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಾ/ಅಪತ್ರೋಪಾಯಕ ವಿಧಿಗಳ ವಿವರಣೆ. ಉಪವಿಷಯಗಳು: ಶತ್ರು/ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ದ್ವೇಷ-ಪ್ರತಿಪ್ರಸವ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃವ್ಯ-ಕ್ಷಯಣ; ಆಯುಷ್ಯ ವಿಧಿಗಳು—ಪ್ರಾಣ–ಅಪಾನವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದು; ಭೂತ/ರಾಕ್ಷಸ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ-ಪೀಡಕರ ವಿರುದ್ಧ ಗೃಹರಕ್ಷಾ (ರಕ್ಷೋಘ್ನ) ಕ್ರಮಗಳು; ಸ್ವರ್ಗ–ಭೂಮಿ–ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮಿತಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೋಸ್ಮಿಕ ಆವರಣ; ಇಂದ್ರಿಯ-ಸಂಸ್ಥಾಪನ (ಶಕ್ತಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ/ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ).
Suktas in Anuvaka 2
Sukta 11
AV 2.11 ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ವೈರವಿರುದ್ಧದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆಥರ್ವಣ ಮಂತ್ರ-ಪ್ರಯೋಗ. ಇದು ಶತ್ರುತ್ವರೂಪದ ದ್ವೇಷವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನ ಮೇಲೆಯೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ, ಯಜಮಾನನಿಗೆ ‘ಶ್ರೇಯಸ್’ (ಉತ್ತಮ ಭಾಗ್ಯ/ಹಿತ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಐದು ಅನುಷ್ಟುಭ್-ಸಮಾನ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಋಚಗಳಲ್ಲಿ ಹಾನಿಕರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು (ಹಾಳುಮಾಡುವಿಕೆ, ಆಯುಧ, ಕ್ರೋಧ) ಹೊಸ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ, ನಂತರ ಕರ್ತೃ/ಯಜಮಾನನನ್ನು ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಪುನಃ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಲ್ಲದೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 12
AVŚ 2.12 ಒಂದು ಮಿಶ್ರ ಉದ್ದೇಶದ ಆಥರ್ವಣಿಕ ಸೂಕ್ತ; ಇದು ಸಾಧಕನ ವಾಸಸ್ಥಳವಾದ ‘ಕ್ಷೇತ್ರ’ವನ್ನು ದ್ಯಾವಾ–ಪೃಥಿವೀ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಎಂಬ ಮಹಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಆವರಣಗಳೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಶತ್ರುಜನಿತ ಪೀಡೆ ತನ್ನ ಕಳುಹಿಸಿದವನ ಮೇಲೆಯೇ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಪೋತ್ರೋಪೈಕ ಪ್ರತಿಸೋರcery ಸೇರಿದೆ—ತಪಸ್ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರನನ್ನು ‘ಹಿಂದೆ ಸುಡುವುದು’, ಇಂದ್ರನ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವವನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸುವುದು—ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಜಾತವೇದಸ್ ಪೀಡಿತನ ನೆಲೆ, ಉಸಿರು (ಅಸು) ಮತ್ತು ವಾಣಿ (ವಾಕ್)ಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sukta 13
AVŚ 2.13 ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೋರುವ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ‘ಆಯುರ್ಧಾಃ’ (ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ದಾನಿಸುವವನು) ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಪಕ್ವ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ (ಜರಸ್)ವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಪೋಷಕ ‘ತುಪ್ಪ–ಜೇನು’ ರೂಪಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಶಾಪಗಳು ಮತ್ತು ಹಾನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದಾದ ಕವಚವಾಗಿ ‘ವಾಸಃ’ (ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಸ್ತ್ರ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಗೃಹಕ್ಕೂ ಪಶುಸಂಪತ್ತಿಗೂ ಕ್ಷೇಮ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 14
AVŚ 2.14 ಒಂದು ರಕ್ಷೋಘ್ನ ಗೃಹ-ರಕ್ಷಣಾ ಸೂಕ್ತ; ಇದು ಭೂತಗಳು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಸ್ತ್ರೀ-ಪೀಡಕರನ್ನು ಮನೆಯಿಂದಲೂ ಅದರ ದುರ್ಬಲ ಸಂಧಿಗಳಿಂದಲೂ (ಅಡಿಪಾಯ, ಗೋಶಾಲೆ, ಗಾಡಿ/ಅಕ್ಷ) ಬಲವಾಗಿ ಹೊರದೂಡುತ್ತದೆ. ವಜ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಗೃಹದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಭೂತಪತಿ ಶತ್ರುಭಾವದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಹೊರಹಾಕುವ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂಕ್ತದ ಶಕ್ತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ—ಆಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು ಗೃಹಸೀಮೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ, ಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 15
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಥರ್ವವೇದೀಯ ಭೈಷಜ್ಯ–ರಕ್ಷಾ ಸೂಕ್ತವು ಪ್ರಾಣವನ್ನು (ಜೀವಶ್ವಾಸವನ್ನು) ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ರೋಗಿಯೊಳಗೆ ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ, ಅಹಿತವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯಲೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ದಿನ–ರಾತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರ, ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಲಂಘ್ಯವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರೋಗಿಯ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ, ಕುಗ್ಗುಮುಗ್ಗು, ಭೀತಿ ಮತ್ತು ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರಾಣದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ‘ಓಟ’ವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ‘ಯಥಾ… ಏವ…’ ಎಂಬ ಪುನರಾವರ್ತಿತ, ಸ್ಥಿರೀಕರಣಾತ್ಮಕ ಉಪಮೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಮತ್ತೆ ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು’ ಇದರ ಶಕ್ತಿ.
Sukta 16
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆಥರ್ವಣ ಮಂತ್ರವು ಮೃತ್ಯು (ಮರಣ) ಸಮೀಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ ಎಂಬ ಜೀವಶ್ವಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ, ಆಯುಷ್ಯ-ರಕ್ಷಣೆಯ (ಆಯುಷ್ಯ) ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾಹಾ-ಮುದ್ರಿತ ಆಮಂತ್ರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವವಾಯುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ರಕ್ಷಕರಿಗೆ (ಸೂರ್ಯನ ನೇತ್ರ, ಸರ್ವದೇವರೊಂದಿಗೆ ವೈಶ್ವಾನರ ಅಗ್ನಿ) ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಅಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮರಣವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿತವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಆವರಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 17
AVŚ 2.17 ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆಥರ್ವಣಿಕ “ಇಂದ್ರಿಯ-ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ” ಸ್ತೋತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಕ್ತೀಕೃತ ಇಂದ್ರಿಯ-ಶಕ್ತಿಗಳೆಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿ ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಯುಸ್ (ಜೀವನ) ಮತ್ತು ಶ್ರೋತ್ರ (ಶ್ರವಣ)ಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ವಾಹಾ-ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ, ಇಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಪ್ರಾಣಬಲವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಪರಿಪಾಣ (ಸರ್ವತೋ ರಕ್ಷಣೆ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
Sukta 18
ಅಥರ್ವವೇದ 2.18 ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ, ಆಹುತಿ-ಚಿಹ್ನಿತ ಕಾರ್ಯಸೂತ್ರಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ಶತ್ರುಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭ್ರಾತೃವ್ಯ (ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸಮಪಂಕ್ತಿ/ಹಕ್ಕುದಾರ) ಮತ್ತು ಅರಾಯ (ವೈರಶಕ್ತಿ)—ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸಿ (ಕ್ಷಯಣ) ದೂರ ಓಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ (ಚಾತನ) ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಂತ್ರವೂ ವಿಧಿಯ ಉಪಕರಣ/ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಶತ್ರುನಾಶಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ, ಆ ಶಕ್ತಿ ಯಜಮಾನನಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ, ಜಯ ಮತ್ತು ಅಖಂಡ ಸುರಕ್ಷೆಯಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಪುನಃಪುನಃ ಬರುವ ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ಈ ಮಂತ್ರಬಂಧವನ್ನು ಅಗ್ನಿಹೋಮದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಚೌಕಟ್ಟುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿ (ಬ್ರಹ್ಮನ್) ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಲ್ಪಟ್ಟು ‘ಮುದ್ರಿತ’ವಾಗುತ್ತದೆ.
Sukta 19
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಅಗ್ನಿ-ಸ್ತೋತ್ರವು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆಥರ್ವಣಿಕ ಪ್ರತಿಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅಗ್ನಿಯ ಅರ್ಚಿಸ್ (ಜ್ವಾಲೆ), ಶೋಚಿಸ್ (ದಹನ ಉಷ್ಣ), ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ (ಪ್ರಭೆ)ಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಪಡೆದು ಶತ್ರುತ್ವದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದವನ ಮೇಲೆಯೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ‘ಪ್ರತ್ಯ-’ (ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ) ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸಾಧಕನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನನ್ನು ದಹಿಸಿ, ಸುಟ್ಟು, ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಗ್ನಿಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಗೃಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
Sukta 20
AVŚ 2.20 ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಶತ್ರುನಾಶನ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದರಲ್ಲಿ ವೈಯುವನ್ನು, ತನ್ನ ತಪಸ್, ಶೋಚಿಷ್ (ದಹಿಸುವ ಜ್ವಾಲೆ) ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಬಳಸಿ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ ದ್ವೇಷಿಸುವವನ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. “ಯೋ ’ಸ್ಮಾನ್ ದ್ವೇಷ್ಠಿ ಯಂ ವಯಂ ದ್ವಿಷ್ಮಃ” ಎಂಬ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪದ್ಯವು ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿದ್ವೇಷ-ಪ್ರತಿಫಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ: ವಿರೋಧಿಯ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ವೈಯುವಿನ ದಹನಶಕ್ತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶತ್ರುತ್ವದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.