Sukta 8
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi not stated in the provided excerpt)
Devata: Vicṛtā and Tārakā (personified deliverers/unbinders); secondarily the expulsion of kṣetriya-disease
Chandas: Mixed/irregular as noted in the tradition: Virāṭ / Nicṛt-pathyā-pañkti (per the supplied metrical note)
ಅಥರ್ವವೇದ 2.8 ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ–ನಿಷ್ಕಾಸನ ಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಕಟ್ಟಿದ ಬಂಧನ-ಪಾಶದಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ ವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿ ಹೊರಹಾಕುವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೋಡಿ ವಿಮೋಚಕರಾದ ವಿಚೃತಾ ಮತ್ತು ತಾರಕಾ ಅವರನ್ನು ‘ಬಂಧನ ಬಿಡಿಸಲು’ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿರುತ್ ಲತೆಯನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ-ನಾಶಕ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ, ವಿಧಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆಯ ಉಪಕರಣಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ—ಅವು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರೋಗವನ್ನು ‘ಕತ್ತರಿಸಿ’ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
Mantras
Mantra 1
क्षेत्रियरोगनाशनम्। ४ विराट्, ५ निचृत्पथ्यापङ्क्तिः। उद॑गातां॒ भग॑वती वि॒चृतौ॒ नाम॒ तार॑के । वि क्षे॑त्रि॒यस्य॑ मुञ्चतामध॒मं पाश॑मुत्त॒मम्
ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋಗಲಿ ಆ ಎರಡು ಭಗವತಿಗಳು—‘ವಿಚೃತೌ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಎರಡು ತಾರಕ (ಉದ್ಧಾರಕ) ದೇವಿಯರು. ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ-ರೋಗದಿಂದ (ನಮ್ಮನ್ನು) ಬಿಡಿಸುತ್ತಾ, ಕೆಳಗಿನ ಪಾಶವನ್ನೂ ಮೇಲಿನ ಪಾಶವನ್ನೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಸಡಿಲಿಸಲಿ.
Mantra 2
अपे॒यं रात्र्यु॑च्छ॒त्वपो॑च्छन्त्वभि॒कृत्व॑रीः । वी॒रुत् क्षे॑त्रिय॒नाश॒न्यप॑ क्षेत्रि॒यमु॑च्छतु
ದೂರವಾಗಲಿ! ಈ ರಾತ್ರಿ ಎದ್ದು ಕಳೆದುಹೋಗಲಿ; ದೂರ—ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಎತ್ತಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ದೂರವಾಗಲಿ. ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ-ನಾಶಿನಿ ವಿರೂತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ ವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ದೂರ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 3
ब॒भ्रोरर्जु॑नकाण्डस्य॒ यव॑स्य ते पला॒ल्या तिल॑स्य तिलपि॒ञ्ज्या। वीरुत् क्षे॑त्रिय॒नाश॒न्यप॑ क्षेत्रि॒यमु॑च्छतु
ಬಭ್ರು, ಅರ್ಜುನನ ಕಾಂಡ (ದಂಡ/ಕಾಂಡ) ಜೊತೆಗೆ, ನಿನಗಾಗಿ ಯವ (ಜೋಳ/ಬಾರ್ಲಿ) ಜೊತೆಗೆ; ಪಲಾಳ್ಯ (ಭೂಸಿ), ತಿಲ ಮತ್ತು ತಿಲಪಿಞ್ಜ್ಯಾ (ತಿಲದ ಲೇಪ/ಪೇಸ್ಟ್) ಜೊತೆಗೆ—ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ-ನಾಶಿನಿ ವಿರೂತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ ರೋಗವನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಲಿ.
Mantra 4
नम॑स्ते॒ लाङ्ग॑लेभ्यो॒ नम॑ ईषायु॒गेभ्यः॑ । वी॒रुत् क्षे॑त्रिय॒नाश॒न्यप॑ क्षेत्रि॒यमु॑च्छतु
ಲಾಂಗಲಗಳಿಗೆ (ನೇಗಿಲುಗಳಿಗೆ) ನಮಸ್ಕಾರ; ಈಷಾ-ಯುಗಗಳಿಗೆ (ದಂಡ ಮತ್ತು ನೊಗಗಳಿಗೆ) ನಮಸ್ಕಾರ. ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ-ನಾಶಿನಿ ವೀರೂತ್ (Virút) ಔಷಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ ವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಲಿ.
Mantra 5
नमः॑ सनिस्रसा॒क्षेभ्यो॒ नमः॑ संदे॒श्येऽभ्यः । नमः॒ क्षेत्र॑स्य॒ पत॑ये वी॒रुत् क्षे॑त्रिय॒नाश॒न्यप॑ क्षेत्रि॒यमु॑छतु
ಮಸುಕಾಗಿ ಸ್ರವಿಸುವ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ; ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ/ವಾಸಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ-ನಾಶಿನಿ ವೀರೂತ್ (Virút) ಔಷಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ ವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ದೂರ ಓಡಿಸಲಿ.
Frequently Asked Questions
In this sukta, kṣetriya is treated as a named affliction (and almost a personified force) that binds the patient like a noose; the mantra’s goal is to loosen and expel it rather than merely describe symptoms.
They are paired, ‘blessed’ deliverers invoked as unbinders—powers that cut or loosen bonds—so the patient is released from the disease’s grasp (both ‘upper’ and ‘lower’).
The ploughing set symbolizes cutting, turning, and uprooting; by saluting these implements, the rite borrows that ‘uprooting’ power to dislodge the kṣetriya malady and thrust it away.
Ask anything about Sukta 8 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.