Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

Devanagari script

विससर्जाथ तान्सर्वान्देवः सौधं समाविशत् । गतेष्वथ च देवेषु स्वस्व धिष्ण्येषु हृष्टवत्

Transliteration

visasarjātha tānsarvāndevaḥ saudhaṃ samāviśat | gateṣvatha ca deveṣu svasva dhiṣṇyeṣu hṛṣṭavat

Translation

បន្ទាប់មក ព្រះទេវៈបានអនុញ្ញាតឲ្យពួកគេទាំងអស់ចាកចេញ ហើយព្រះអង្គបានចូលទៅក្នុងព្រះរាជវាំង។ កាលណាទេវតាទាំងឡាយបានទៅដល់ទីអាសនៈសួគ៌របស់ខ្លួនៗ ពួកគេបានចាកទៅដោយអំណរ។

Word by Word

• विससर्ज: dismissed, sent away
• विससर्ज: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + सृज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्ग: वि; धातु: सृज्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (अनन्तर्य/क्रमबोधक; ‘then’)

• तान्: those
• तान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karman (Object-apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन

• देवः: the god (the Lord)
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• सौधम्: palace, mansion
• सौधम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सौध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• समाविशत्: entered
• समाविशत्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + विश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्ग: सम्+आ; धातु: विश्

• गतेषु: when (they) had gone
• गतेषु: Adhikaraṇa (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle) ‘गत’; सप्तमी (7th case), बहुवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सन्दर्भे देवेषु)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (अनन्तर्य/क्रमबोधक)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक)

• देवेषु: among the gods / when the gods (were gone)
• देवेषु: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचन

• स्वस्व: each one’s own
• स्वस्व: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व + स्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् प्रयोगः; समास: द्वन्द्व (स्वं स्वं = ‘each one’s own’), अव्ययतया विशेषणरूपेण

• धिष्ण्येषु: in (their) abodes, seats
• धिष्ण्येषु: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धिष्ण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), बहुवचन

• हृष्टवत्: joyfully, as if delighted
• हृष्टवत्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: हृष्टवत् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (उपमान/प्रकारवाचक; ‘like one who is delighted’)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa typically Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical frame; not explicit here)

Visual Art Cues

Scene: The Lord dismisses the assembled devas; he enters the palace while the devas depart joyfully to their respective celestial abodes.

Characters & Entities

• Deva (Śiva implied)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When harmony and proper order are restored, beings return to their stations with contentment—cosmic order (ṛta/dharma) is maintained.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter belongs to the Kāśī Māhātmya setting, but this verse narrates divine movements rather than naming a particular Kāśī tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is narrative context.