Adhyaya 17

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । अर्कस्थलस्य देवस्य यथा पूज्यो नरोत्तमैः

イーシュヴァラは言った。「いま、誉れ高き者よ、汝に礼拝の作法を語ろう。アルカスタラの主が、人中の高貴なる者たちによっていかに礼拝されるべきかを。」

Verse 2

सर्वेषामेव देवानामादिरादित्य उच्यते । आदिकर्त्ता त्वसौ यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते

あらゆる神々のうち、アーディティヤ（Āditya）は「最初の者」と称される。まことに彼は根源の造り手であるがゆえに、アーディティヤと呼ばれる。

Verse 3

नादित्येन विना रात्रिर्न दिवा न च तर्पणम् । न धर्मो वै न चाधर्मो न संतिष्ठेच्चराचरम्

アーディティヤ（Āditya）なくしては、夜も昼もなく、タルパナ（tarpaṇa：水の供養）もない。ダルマもアダルマも働かず、動くものも動かぬものも、この世界は存続しえない。

Verse 4

आदित्यः पालयेत्सर्वमादित्यः सृजते सदा । आदित्यः संहरेत्सर्वं तस्मादेष त्रयीमयः

アーディティヤ（Āditya）は万物を護り、常に創り、また万物を収めて帰一させる。ゆえに彼は三ヴェーダの精髄そのものである。

Verse 5

आराधनविधिं तस्य भास्करस्य महात्मनः । कथयामि महादेवि वेदोक्तैर्मंत्रविस्तरैः । तं शृणुष्व वरारोहे सर्वपापप्रणाशनम्

我は説こう、マハーデーヴィーよ、偉大なる魂をもつバースカラ（Bhāskara）を、ヴェーダに説かれた広大なマントラによって歓喜させ奉る作法を。聞け、気高き淑女よ—それは一切の罪を滅する。

Verse 6

मूर्त्तिस्थः पूज्यते येन विधानेन महेश्वरि । द्वादशात्मा यथा सूर्यस्तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

マヘーシュヴァリーよ、ムールティ（聖像）に宿る太陽をいかに礼拝すべきか、十二相の本質をもつその御方について、余すところなく説き明かそう。

Verse 7

मुखशुद्धिं च कृत्वाऽदौ स्नानं कृत्वा विशेषतः । वस्त्रशुद्धिं देह शुद्धिं कृत्वा सूर्यं स्पृशेत्ततः

まず口を清め、ついで殊に念入りに沐浴し、衣と身を浄め終えてから、儀礼に従い太陽神スーリヤの御像に近づき触れるべし。

Verse 9

दन्तकाष्ठविधानं तु प्रथमं कथयामि ते । मधूके पुत्रलाभः स्यादर्के नेत्रसुखं प्रिये

まず歯木（だぼく）の作法を汝に語ろう。マドゥーカの小枝を用いれば子宝の成就があり、アルカの小枝を用いれば、愛しき者よ、眼の安楽と健やかさを得る。

Verse 10

रोगक्षयः कदम्बे तु अर्थलाभोऽतिमुक्तके । मरुतां याति सर्वत्र आटरूषकसंभवैः

カダンバに依りては病は衰え、アティムクタカを奉ずれば財利を得る。さらにアータルーシャカより生ずる草木によって、至るところでマルット神々の界に到る—これぞその果報と説かれる。

Verse 11

जातिप्रधानतां जातावश्वत्थो यच्छते यशः । श्रियं प्राप्नोति निखिलां शिरीषस्य निषेवणात्

ジャーティにより、アシュヴァッタは一族の中での卓越を授け、名声を与える。さらにシリーシャを敬虔に奉じ親しむなら、あらゆる繁栄を余すところなく得る。

Verse 12

प्रियंगुं सेवमानस्य सौभाग्यं परमं भवेत् । अभीप्सितार्थसिद्धिः स्यान्नित्यं प्लक्षनिषेवणात्

プリヤングを奉じる者には最上の幸運が生じる。プラクシャに常に親しみ仕えるなら、願い求める目的はいつも成就する。

Verse 13

न पाटितं समश्नीयाद्दंतकाष्ठं न सव्रणम् । न चोर्द्धशुष्कं वक्रं वा नैव च त्वग्विवर्ज्जितम्

割れた歯木を用いてはならず、傷み損なったものも用いてはならない。半ば乾いたもの、曲がったもの、樹皮を剥いだものもまた用いてはならない。

Verse 14

वितस्तिमात्रमश्नीयाद्दीर्घं ह्रस्वं च वर्जयेत् । उदङ्मुखो वा प्राङ्मुखः सुखासीनोऽथ वाग्यतः

歯木はヴィタスティ（手のひらの一拃）ほどの長さを用い、長すぎるものや短すぎるものは避けよ。北または東に向かい、安楽に坐して、言葉を慎み沈黙せよ。

Verse 15

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वा समभिमन्त्र्य च । मंत्रेणानेन मतिमानश्नीयाद्दन्तधावनम्

心中に望みの願いを結び、しかるべくその歯木を加持してから、賢者はこの真言を誦しつつ歯を清めるべし。

Verse 16

वरं दत्त्वाऽभिजानासि कामं चैव वनस्पते । सिद्धिं प्रयच्छ मे नित्यं दन्तकाष्ठ नमोऽस्तु ते

おお森の主よ、汝は恩寵を授け、願いを成就させることを知る。われに常なる成就（シッディ）を授けたまえ。おお歯木よ、汝に礼拝あれ。

Verse 17

त्रीन्वारान्परिजप्यैवं भक्षयेद्दंतधावनम् । पश्चात्प्रक्षाल्य तत्काष्ठं शुचौ देशे विनिक्षिपेत्

このように真言を三度誦してから歯木を用いて歯を清めよ。その後、その木を洗い清め、清浄なる場所に置くべし。

Verse 18

दंतकाष्ठेन देवेशि न जिह्वां परिमार्जयेत् । पृथक्पृथक्तदा कार्यं यदीच्छेद्विपुलं यशः

おお女神よ、歯木（だんたかーしゅた）で舌をこすり削ってはならない。諸々の作法はそれぞれ別々に行うべきである――大いなる名声を望むなら。

Verse 19

अंगुल्या दंतकाष्ठं च प्रत्यक्षं लवणं च यत् । मृत्तिकाभक्षणं चैव तुल्यं गोमांसभक्षणैः

指で代用して正しい清めを怠ること、歯木を誤って用いること、塩をあからさまに口にすること、また土を食すること――これらは罪において牛肉を食するのと等しいと宣示される。

Verse 20

मुखे पर्युषिते नित्यं भवत्यप्रयतो द्विजः । तस्माच्छुष्कमथार्द्रं वा भक्षयेद्दंतधावनम्

口に宿り残りが常に残って不浄であるなら、二度生まれの者は清浄において怠慢と見なされる。ゆえに歯を洗う木枝を、乾いていても湿っていても用いて清めるべきである。

Verse 21

वर्जिते दिवसे चैव गडूषांश्चैव षोडश । तत्तत्पद्मसुगन्धैर्वा मुखशुद्धिं च कारयेत्

また歯木を避けるべき日には、代わりに十六度の口すすぎ（うがい）を行うべきである。あるいは蓮華の香りなどの芳香をもって口を清めよ。

Verse 22

मुखशुद्धिमकृत्वा यो भास्करं स्पृशति द्विजः । त्रीणि वर्षसहस्राणि स कुष्ठी जायते नरः

口を清めずにバースカラ（太陽神）に触れ、あるいは礼拝のため近づく二度生まれの者は、三千年のあいだ癩（らい）を患うとされる。

Verse 23

एवं वस्त्रादि संशोध्य ततः स्नानं समाचरेत् । शुचौ मनोरमे स्थाने संगृह्यास्त्रेण मृत्तिकाम्

このように、衣などを清めたのち、次に沐浴の行を修すべし。清浄にして心地よき場所にて、護りの「アストラ（astra）」真言を用い、沐浴の土（粘土）を集むべし。

Verse 24

सानुस्वारोकारयुतो हकारः फट्समन्वितः । अनेनास्त्रेण संगृह्य स्नानं तत्र समाचरेत्

「アストラ（astra）」とは、音節haに母音oとアヌスヴァーラ（ṃ）を伴わせ、さらに「phaṭ」の発声を具えたものなり。これなるアストラにて浄めの土を集め、そこで沐浴を行うべし。

Verse 25

भागत्रयं तु संशुद्धं तृणपाषाणवर्जितम् । एकमस्त्रेण चालभ्य तथान्यं भास्करेण तु

草や石を除き、よく浄められた土を三分に取るべし。その一分は「アストラ」真言にて触れ、他の一分は「バーस्कラ（太陽）」真言にて触れるべし。

Verse 26

अंगैश्चैव तृतीयं तु अभिमंत्र्य सकृत्सकृत् । जप्त्वास्त्रेण क्षिपेद्दिक्षु निर्विघ्नं तु जलं भवेत्

第三の分は、アṅガ（支分）真言にて幾度も加持すべし。「アストラ」を誦してのち、四方の方角へ投ずれば、水は障りなく清浄となる。

Verse 27

सूर्यतीर्थ द्वितीयेन तृतीयेन सकृत्सकृत् । गुंठयित्वा ततः स्नायाद्रवितीर्थेन मानवः

次いで第二と第三の分を用い、「スーリヤティールタ（Sūryatīrtha）」として幾度も塗り擦るべし。その後、人は「ラヴィ・ティールタ（Ravi-tīrtha）」にて沐浴すべし。

Verse 28

तूर्यशंख निनादेन ध्यात्वा देवं दिवाकरम् । स्नात्वा राजोपचारेण पुनराचम्य यत्नतः

太鼓と法螺貝の響き渡る音の中で、神ディヴァーカラ（太陽神）を観想し、王者のごとき恭敬と供物をもって沐浴したのち、さらに慎重にアーチャマナ（浄口）を行うべし。

Verse 29

स्नानं कृत्वा ततो देवि मंत्रराजेन संयुतम् । हरेफौ बिंदु लक्ष्मीश्च तथाऽन्यो दीर्घया सह

沐浴ののち、女神よ、「真言の王」を用いて次に進むべし。それは ha と repha（r）より成り、さらに bindu（鼻音点）と「ラクシュミー」（śrī）を具え、また長母音を伴う別の音節を合わせて、正しく組み立てられる。

Verse 30

मात्रया रेफसंयुक्तो हकारो बिंदुना सह । सकारः सविसर्गस्तु मंत्रराजोऽयमुच्यते

「ha」の音節は「ra」（repha）と結び、マートラー（母音の長さ）を備え、さらに bindu を伴う。また「sa」の音節は visarga を伴う。これこそが「真言の王」と称される。

Verse 31

ततस्तु तर्प्पयेन्मंत्रान्सर्वांस्तांस्तु कराग्रजैः । तुलनादूर्ध्वतो देवान्सव्येन च मुनींस्तथा । पितॄंश्चैवापसव्येन हृद्बीजेन प्रतर्पयेत्

それより後、指先をもってそれらすべての真言にタर्पァナを捧げるべし。胸近くの均衡点より上の領域から、左手で神々を、同じく牟尼たちを満たし、またアパサヴィヤ（逆向き）の作法により、心の種子（hṛd-bīja）を用いて祖霊を満たすべし。

Verse 32

यद्गीतं प्रवरं लोके अक्षराणां मनीषिभिः । एकोनविंशं मात्राया अक्षरं तत्प्रकीर्त्तितम्

世において音節のうち最勝であると賢者たちが歌い上げたものは、十九のマートラー（韻律の単位）を具する音節であると宣示される。

Verse 33

एवं स्नात्वा विधानेन संध्यां वंदेद्विधानतः । ततो विद्वान्क्षिपेत्पश्चाद्भास्करायोदकांजलिम्

かくして規定に従い沐浴したのち、定められた作法によりサンディヤー（Sandhyā）の儀礼を礼拝すべきである。ついで賢者は、合掌に水を受けて、バースカラ（太陽神）に水の供養を捧げるべきである。

Verse 34

जपेच्च त्र्यक्षरं मंत्र षण्मुखं च यदृच्छया । मंत्रराजेति यः पूर्वं तवाख्यातो मया प्रिये

また、三音節の真言と、六面のシャणムカ（Ṣaṇmukha）の真言とを、力の及ぶままにジャパして唱えるべきである。愛しき者よ、先にわたしが「真言の王」として汝に説いたその真言は——

Verse 35

पश्चात्तीर्थेन मंत्रास्तु संहृत्य हृदये न्यसेत् । मंत्रैरात्मानमेकत्र कृत्वा चार्घं प्रदापयेत्

その後、ティールタ（tīrtha）の水によって諸真言を収め返し、心臓（胸中）に安置すべきである。真言によって自己を一つに統一したのち、アルギャ（arghya）の供物を捧げよ。

Verse 36

रक्तचंदनगंधैस्तु शुचिःस्नातो महीतले । कृत्वा मंडलकं वृत्तमेकचित्तो व्यवस्थितः

清浄にして沐浴し、赤檀（rakta-candana）の香を身に塗り、地上に円形のマンダラ（maṇḍala）を描いて、心を一点に定めて静かに安住すべきである。

Verse 37

गृहीत्वा करवीराणि ताम्रे संस्थाप्य भाजने । तिलतंदुलसंयुक्तं कुशगन्धोदकेन तु

カラヴィーラ（karavīra、夾竹桃）の花を取り、銅の器に安置する。そこに胡麻と米を合わせ、さらにクシャ草（kuśa）の香を移した水を用いて整える。

Verse 38

रक्तचंदन धूपेन युक्तमर्घ्योपसाधितम् । कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यामवनिं गतः

赤檀と香を添えてアルギャを正しく調え、その器を頂に戴き、両膝をついて地に伏し、恭しく礼拝すべし。

Verse 39

मूलमंत्रेण संयुक्तमर्घ्यं दद्याच्च भानवे । मुच्यते सर्वपापैस्तु यो ह्येवं विनिवेदयेत्

根本真言をもって加持したアルギャを、バーナヴァ（太陽神）に供えよ。かく供える者は、まことに一切の罪より解き放たれる。

Verse 40

यद्युगादिसहस्रेण व्यतीपातशतेन च । अयनानां सहस्रेण यत्फलं ज्येष्ठपुष्करे । तत्फलं समवाप्नोति सूर्यायार्घ्य निवेदने

ジェーシュタ・プシュカラにおいて、ユガーディ千回、ヴャティーパータ百回、アヤナの転換千回の修行で得られる功徳——その同じ果報は、太陽にアルギャを捧げることによって得られる。

Verse 41

दीक्षामंत्रविहीनोऽपि भक्त्या संवत्सरेण तु । फलमर्घेण वै देवि लभते नात्र संशयः

女神よ、たとえ灌頂も必要な真言も欠く者であっても、信愛をもって一年行ずれば、アルギャの供献によって果報を得る。疑いはない。

Verse 42

यः पुनर्दीक्षितो विद्वान्विधिनार्घ्यं निवेदयेत् । नासौ संभवते भूमौ प्रलयं याति भास्करे

しかし灌頂を受け学識ある者が、法に則ってアルギャを供えるなら、もはや地上に再生しない。バースカラ（太陽神）に至り、究竟の解脱へと融け入る。

Verse 43

इह जन्मनि सौभाग्यमायुरारोग्यसंपदम् । अचिराल्लभते देवि सभार्यः सुखभाजनम्

女神よ、この現世において彼はほどなく福運と長寿と健やかさの富を得る。妻とともに、幸福を宿す器となる。

Verse 44

एवं स्नानविधिः प्रोक्तः सौरः संक्षेपतस्तव । हिताय मानवेन्द्राणां सर्वपापप्रणाशनः

かくして、汝に太陽（スーリヤ）の沐浴の作法を略して説いた。これは人間の王たちに益し、あらゆる罪を滅する。

Verse 45

अथवा वेदमार्गेण कुर्यात्स्नानं द्विजोत्तमः । यद्येवं मन्त्रविस्तारे ह्यशक्तो दीक्षया विना

あるいは、最勝の再生者はヴェーダの道により沐浴を行ってよい。もし灌頂（ディークシャー）なくして、広範な真言の展開を行う力がないなら。

Verse 46

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । वेदमार्गेण दिव्येन ब्राह्मणानां हिताय वै

イーシュヴァラは言った。「今、汝に礼拝の作法を語ろう、誉れ高き者よ。神聖なるヴェーダの道により、まことにバラモンたちの福利のために。」

Verse 47

एवं संभृतसंभारः पुष्पादिप्रगुणीकृतः । तत आवाहयेद्भानुं स्थापयेत्कर्णिकोपरि

このように供物を整え、花などをしかるべく荘厳したのち、バーヌ（太陽神）を招請し、中央の台座（カルニカー）の上に安置すべきである。

Verse 48

उपस्थानं तु वै कृत्वा मंत्रेणानेन सुव्रते । उदुत्यं जातवेदसमिति मंत्रः संपरिकीर्तितः

おお、善き誓いを保つ者よ。このマントラによってウパスターナ（upasthāna・奉侍）を行ったのち、マントラは「ud utyaṃ jātavedasam」と宣説される。

Verse 49

अग्निं दूतेति मंत्रेण अनेनावाह्य भामिनि । आकृष्णेन रजसा मंत्रेणानेन वाऽर्चयेत्

おお、輝ける女性よ。「agniṃ dūta」のマントラで招来（āvāhana）し、その後に礼拝せよ。さらに「ākṛṣṇena rajasā」のマントラによっても供養すべきである。

Verse 50

हंसः शुचिषदिति मंत्रेणानेन पूजयेत् । अपत्येतेति मन्त्रेण सूर्यं देवि प्रपूजयेत्

「haṃsaḥ śuciṣat…」に始まるマントラによって供養を行うべきである。さらに「apatyete…」に始まるマントラによって、女神よ、スーリヤ（Sūrya）を殊に恭敬して礼拝すべきである。

Verse 51

अदृश्रमस्य चैतेन सूर्यं देवि समर्च्चयेत् । तरणिर्विश्वदर्शेति अनेन सततं जपम्

また「adṛśram asya…」に始まるマントラによって、女神よ、スーリヤ（Sūrya）を正しく供養すべきである。「taraṇir viśvadarśī…」に始まるマントラによって、常にジャパ（japa）を続けよ。

Verse 52

चित्रं देवानामुदेति भद्रां देवो सदार्चयेत् । विभूतिमर्च्चयेन्नित्यं येना पावक चक्षसा

「citraṃ devānām udeti…」に始まるマントラによって、礼拝者は常に吉祥なる力を敬い奉るべきである。また「yena pāvaka-cakṣasā…」に始まるマントラによって、ヴィブーティ（Vibhūti）を日々供養すべきである。

Verse 53

विद्यामेपिरजस्पृथ्वित्यनेन विमलां सदा । अमोघां पूजयेन्नित्यं मंत्रेणानेन सुव्रते

「vidyām ehi rajas pṛthvi…」に始まる真言によって、常に女神ヴィマラー（Vimalā）を礼拝すべきである。さらにこの真言により、優れた誓戒を保つ者よ、日々アモーガー（Amoghā）をも供養し礼拝せよ。

Verse 54

सप्त त्वा हरितोऽनेन सिद्धिदां सर्वकर्मसु । विद्युतामर्चयेद्देवं सप्त त्वा हरितेन च

「sapta tvā haritaḥ…」に始まる真言によって、あらゆる行いに成就を授ける女神シッディダー（Siddhidā）を礼拝すべきである。さらに「sapta tvā harita…」によって、神格ヴィデュター（Vidyutā）をも礼拝せよ。

Verse 55

नवमीं पूजयेद्देवीं सततं सर्वतोमुखीम् । मन्त्रेणानेन वै देवि उद्वयन्तमितीह वै

女神ナヴァミー（Navamī）を、常に礼拝すべきである。彼女はあらゆる方角に面を向ける“全方位の御姿”として遍在する。おお女神よ、「udvayantam…」に始まるこの真言によって、まさに彼女を供養し礼拝せよ。

Verse 56

उद्यन्नद्य मित्रमहः प्रथममक्षरं जपेत् । द्वितीयं पूजयेद्देवि शुकेषु मे हरिमेति वै

「udyann adya mitramahaḥ…」の真言によって、第一の種子音（ビージャ）を誦すべきである。第二は、女神よ、「śukeṣu me hariḥ…」によって供養し礼拝せよ。

Verse 57

उदगादयमादित्यो ह्यनेनापि तृतीयकम् । तत्सवितुर्वरेण्येति चतुर्थं परिकीर्तितम्

「udagād ayam ādityaḥ…」の真言によって、第三の種子音もまた定められる。第四は「tat savitur vareṇyam…」であると宣言されている。

Verse 58

महाहिवो महायेति पञ्चमं परिकीर्तितम् । हिरण्यगर्भः समवर्तत षष्ठं बीजं प्रकीर्तितम्

第五は「mahāhivo mahā…」と唱えて宣説される。第六の種子（bīja）は「hiraṇyagarbhaḥ samavartata…」によって称揚される。

Verse 59

सविता पश्चातात्सविता सप्तमं वरवर्णिनि । एवं बीजानि विन्यस्य आदित्यं स्थापयेच्छुभे

「savitā paścātāt savitā…」によって、麗しき肌の者よ、第七の種子が授けられる。かくして種子真言を配し終えたなら、吉祥なる女よ、アーディティヤ（Āditya）を安置すべし。

Verse 60

आदित्यं स्थापयित्वा तु पश्चादङ्गानि विन्यसेत्

まずアーディティヤ（Āditya）を安置し、その後に順序に従って諸肢のニヤーサ（aṅga-nyāsa）を行うべし。

Verse 61

आग्नेय्यां हृदयं न्यस्य ऐशान्यां तु शिरो न्यसेत् । नैरृत्यां तु शिखां चैव कवचं वायुगोचरे

東南（アーグネーヤ）に「心（hṛdaya）」をニヤーサし、東北（アイシャーニャ）に「頭（śiras）」をニヤーサする。西南（ナイリティヤ）に「シカー（śikhā：頂髻）」を置き、ヴァーユ（Vāyu）の領域すなわち西北に「カヴァチャ（kavaca：護甲）」を置く。

Verse 62

अस्त्रं दिशासु विन्यस्य स्वबीजेन तु कर्णिकाम् । अमोसि प्राणितेनेति अनेन हृदयं यजेत्

「アストラ（astra：護持の武器真言）」を諸方に配し、自らの種子（svabīja）によって中央の「カルニカー（karṇikā：花心）」を安置したのち、「am asi, prāṇitena（汝はそれなり、生命の息によって）」の句をもって「心」を供養すべし。

Verse 63

शिरस्तु पूजयेद्देवि आयुष्यं वर्चसेति वै । गायत्र्या तु शिखां पूज्य नैरृत्यां तु व्यवस्थिताम्

おお女神よ、「āyuṣyaṃ varcase」の真言によって頭頂を礼拝し、寿命と光輝を願うべし。さらにガーヤトリー（Gāyatrī）により、南西（ナイリティヤ）に安住するシカー（Śikhā）を礼拝すべし。

Verse 64

जीमूतस्येव भवति प्रत्येकं कवचं यजेत् । धन्वन्नागा धन्वनेति अनेनास्त्रं सदाऽर्चयेत्

それは雨雲のごとく覆いとなり守護を成す。各々のカヴァチャ（kavaca・護りの層）を別々に供養すべし。「dhanvannāgā dhanvane」の句をもって、アストラ（Astra・聖なる武器）を常に礼拝すべし。

Verse 65

नेत्रं तु पूजयेद्देवि अश्विना तेजसेति च । ह्यतः पूर्वतः सोमं दक्षिणेन बुधं तथा

おお女神よ、「aśvinā tejasā」の真言によって眼を礼拝すべし。次いで東方にソーマ（Soma）を安置して供養し、同様に南方にブダ（Budha・水星）を安置して供養すべし。

Verse 66

पश्चिमेन गुरुं न्यस्य उत्तरेण च भार्गवम् । आग्नेय्यां मङ्गलं न्यस्य नैरृत्यां तु शनैश्चरम्

西方にグル（Guru・木星）を安置し、北方にバールガヴァ（Bhārgava・金星）を安置する。さらに南東（アグネーヤ）にマンガラ（Maṅgala・火星）を、南西（ナイリティヤ）にシャナイシュチャラ（Śanaiścara・土星）を安置すべし。

Verse 67

वायव्यां तु न्यसेद्राहुं केतुमीशानगोचरे । आप्यायस्वेति मन्त्रेण देवि सोमं सदार्चयेत्

北西（ヴァーヤヴィヤ）にラーフ（Rāhu）を安置し、北東のイーシャーナ（Īśāna）の領域にケートゥ（Ketu）を安置すべし。おお女神よ、「āpyāyasva」の真言をもって、ソーマ（Soma・月）を常に礼拝すべし。

Verse 68

उद्बुध्यध्वं महादेवि बुधं तत्र सदार्चयेत् । बृहस्पतेति मन्त्रेण पूजयेत्सततं गुरुम्

「目覚めよ！」—おお大女神よ—その地において常にブダ（Budha／水星）を礼拝すべし。真言「bṛhaspate」により、師（グル）たるブリハスパティ（木星）を絶えず供養すべし。

Verse 69

शुक्रः शुशुक्वानिति च भार्गवं देवि पूजयेत् । अग्निर्मूर्द्धेति मन्त्रेण सदा मंगलमर्चयेत्

おお女神よ、真言「śukraḥ śuśukvān」によりバールガヴァ（シュクラ／金星）を礼拝すべし。真言「agnir mūrdhni」により、常にマンガラ（火星）を供養すべし。

Verse 70

शमग्निरितिमन्त्रेण पूजयेद्भास्करात्मजम् । कयानश्चित्रेतिमन्त्रेण देवि राहुं सदाऽर्चयेत्

真言「śam agniḥ…」により、バースカラ（太陽）の御子、すなわちシャニ（土星）を礼拝すべし。さらに、おお女神よ、真言「kayā naś citre…」により、常にラーフ（Rāhu）を敬拝すべし。

Verse 71

केतुं कृण्वेति केतुं वै सततं पूजयेद्बुधः । बाह्यतः पूर्वतः शुक्रं दक्षिणेन यमं तथा

真言「ketuṃ kṛṇv…」により、賢者は常にケートゥ（Ketu）を礼拝すべし。外側では、東にシュクラ（金星）があり、同じく南にヤマ（閻魔）がある。

Verse 72

ऐशान्यामीश्वरं विंद्यादाग्नेय्यामग्निरुच्यते । नैऋतेति विरूपाक्षं पवनं वायुगोचरे

北東にはイーシュヴァラ（Īśvara）を見いだすべし。南東はアグニ（Agni）と宣言される。南西にはヴィルーパークシャ（Virūpākṣa）があり、ヴァーユ（Vāyu）の領域にはパヴァナ（Pavana—風）がある。

Verse 73

तमुष्टवाम इति वै ह्यनेनेन्द्रमथार्चयेत् । उदीरतामवरेति सदा वैवस्वतं यजेत्

「tamuṣṭavāma…」の句をもって、この真言によりインドラを礼拝すべし。「udīratām avar…」をもって、常にヴァイヴァスヴァタ（ヤマ）を供養し礼拝すべし。

Verse 74

तत्त्वायामीति मन्त्रेण वरुणं देवि पूजयेत् । इन्द्रासोमावत इति मन्त्रेण धनदं यजेत्

「tattvāyāmi…」の真言により、女神よ、ヴァルナを供養し礼拝すべし。「indrāsomāvata…」の真言により、ダナダ（クベーラ）を礼拝すべし。

Verse 75

पावकं पूजयेद्देवि अग्निमीऌए पुरोहितम् । रक्षोहणं वाजिनेति विरूपाक्षं सदार्चयेत्

女神よ、「agnim īḷe purohitam」をもってパーヴァカ（アグニ）を礼拝すべし。「rakṣohaṇaṃ vājina…」をもって、常にヴィルーパークシャを崇敬し礼拝すべし。

Verse 76

वायवायाहि मन्त्रेण वायुं देवि सदार्चयेत् । यथाक्रममिमान्देवि सर्वान्वै पूजयेद्बुधः

女神よ、「vāyav āyāhi…」の真言により、常にヴァーユを礼拝すべし。かくして順序のままに、女神よ、賢者はこれらすべての神々を供養し礼拝すべし。

Verse 77

बाह्यतः पूर्वतो देवि इन्द्रादीनां समन्ततः । रक्तवर्णं महातेजं सितपद्मोपरि स्थितम्

外側の東方に、女神よ—インドラらに四方を囲まれて—（一つの相がある）。それは赤き色にして大いなる光輝を放ち、白蓮華の上に坐す。

Verse 78

सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । द्विभुजं चैकवक्त्रं च सौम्यपञ्चकधृक्करम्

あらゆる吉祥の相を具え、すべての装身具で荘厳され、二臂にして一面、手には柔和なる五つの吉祥なる徳相の一組を執る。

Verse 79

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

円満なる光輝の円輪が中央に安住し、赤き衣をまとう—これこそ諸世界にて礼拝されるアーディティヤの御相である。かく観想して、整えたスタンディラ（祭壇）に据えたマンダラに依り、日々供養すべし。

Verse 80

देव्युवाच । मण्डलस्थः सुरश्रेष्ठ विधिना येन भास्करः । पूज्यते मानवैर्भक्त्या स विधिः कथितस्त्वया

女神は言われた。「おお神々の中の最勝者よ、聖なるマンダラに住するバースカラ（太陽）が、人々により信愛をもって礼拝されるその作法を、あなたは説き明かされました。」

Verse 81

पूजयेद्विधिना येन भास्करं पद्मसंभवम् । मूर्त्तिस्थं सर्वगं देवं तन्मे कथय शंकर

「お告げください、シャṅカラよ。蓮華より生まれしバースカラを、いかなる正しい作法により礼拝すべきか。御像（ムールティ）に現れつつも、遍く行き渡る神にしてまします。」

Verse 82

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि साधु पृष्टोऽस्मि सुवते । शृणुष्वैकमना देवि मूर्तिथं येन पूजयेत्

イーシュヴァラは言われた。「善いかな、善いかな、大女神よ。よくぞ問うた、尊き誓願の者よ。デーヴィよ、一心に聴け。ムールティに宿る神を礼拝するその方法を説こう。」

Verse 83

इषेत्वेति च मन्त्रेण उत्तमांगं सदार्चयेत् । अग्निमीऌएति मन्त्रेण पूजयेद्दक्षिणं करम्

マントラ「iṣetv…」によって、常に神の御頭を礼拝すべし。マントラ「agnim īḷe…」によって、右の御手を礼拝すべし。

Verse 84

अग्न आयाहि मन्त्रेण पादौ देवस्य पूजयेत् । आजिघ्रेति च मन्त्रेण पूजयेत्पुष्पमालया

マントラ「agna āyāhi…」によって、神の御足を礼拝すべし。さらにマントラ「ājighre…」によって、花鬘をもって供養し礼拝すべし。

Verse 85

योगेयोगेति मन्त्रेण मुक्तपुष्पांजलिं क्षिपेत् । समुद्रागच्छ यत्प्रोक्तमनेन स्नापयेद्रविम्

マントラ「yoge yoge…」によって、散華の一握りを供えて投じるべし。教えられた言葉「samudrāgaccha…」によって、ラヴィ（太陽神）を沐浴させるべし。

Verse 86

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मन्त्रेण क्षालयेद्विधिवद्रविम्

また、美しき者よ、教えられた「imaṃ me gaṅge…」の句と、マントラ「samudrajye…」によって、規定の作法に従いラヴィ（太陽神）をすすぎ清めるべし。

Verse 87

सिनीवालीति मन्त्रेण स्नापयेच्छंखवारिणा । यज्ञं यज्ञेति मन्त्रेण कषायैः परिरक्षयेत्

マントラ「sinīvālī…」によって、法螺貝（シャṅカ）より注ぐ水で（太陽神を）沐浴させるべし。マントラ「yajñaṃ yajña…」によって、渋い煎液（カシャーヤ）を用い、作法のままに儀礼／神を護持すべし。

Verse 88

स्नापयेत्पयसा देवि आप्यायस्वेति मंत्रतः । दधिक्राव्णेति वै दध्ना स्नापयेद्विधिवद्रविम्

おおデーヴィーよ、「āpyāyasva…」の真言を誦しつつ乳で（太陽神を）沐浴させよ。さらに「dadhikrāvan…」を誦しつつ凝乳で、規定の作法に従いラヴィ（太陽）を沐浴させるべきである。

Verse 89

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मंत्रेण स्नानमौषधिभिः स्मृतम्

また、美しき者よ、「imaṃ me gaṅge…」と説かれる句と「samudrajye…」の真言によって、薬草を用いる沐浴もまた定められている。

Verse 90

उद्वर्तयेत्ततो भानुं द्विपदाभिर्वरानने । मानस्तोकेति मंत्रेण युगपत्स्नानमाचरेत्

それから、美しき面の女よ、二脚句の偈によってバーヌ（太陽神）の御像に塗り、摩擦して清めよ。さらに「mānastoka…」に始まる真言により、供養の次第に合わせて同時に沐浴の作法を行うべきである。

Verse 91

विष्णोरराटमन्त्रेण स्नापयेद्गंधवारिणा । सौवर्णेन तु मंत्रेण अर्घ्यं पाद्यं निवेदयेत्

「Viṣṇor arāṭa…」と名づけられる真言によって、香水にて（神を）沐浴させよ。また「Sauvarṇa…」の真言によって、アルギャ（献水）とパーディヤ（洗足水）を供えるべきである。

Verse 92

इदं विष्णुर्विचक्रमे मंत्रेणार्घ्यं प्रदापयेत् । वेदोसीति च मंत्रेण उपवीतं प्रदापयेत्

「idaṃ viṣṇur vicakrame…」の真言によってアルギャを捧げよ。さらに「vedosi…」の真言によって、ウパヴィータ（聖紐）を供えるべきである。

Verse 93

बृहस्पतेति मंत्रेण दद्याद्वस्त्राणि भानवे । येन श्रियं प्रकुर्वाणः पुष्पमालां प्रपूजयेत्

「bṛhaspate…」に始まる真言をもって、バーヌ（スーリヤ、日神）に衣を捧げ、ついで繁栄を招かんとして、花鬘をもって正しく礼拝供養すべきである。

Verse 94

धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्सगुग्गलम् । समिद्धोंजनमंत्रेण अंजनं तु प्रदापयेत्

「dhūr asī…」の真言により、グッグル樹脂を添えて薫香を捧げよ。さらに「samiddhoṃjana…」の真言により、アニャナ（眼用の黒粉・コーリリウム）をも供えよ。

Verse 95

युंजान इति मंत्रेण भानुं रोचनमालभेत् । आरार्त्तिकं च वै कुर्याद्दीर्घायुत्वाय वै पुनः

「yuñjāna…」に始まる真言をもって、バーヌにローチャナー（輝く吉祥の彩粉）を塗り、さらに長寿のために、重ねてアーラティーを行うべきである。

Verse 96

सहस्रशीर्षा पुरुषः सूर्यं शिरसि पूजयेत् । शंभवायेति मंत्रेण रवेर्नेत्रे परामृशेत्

プルシャ・スークタの真言「sahasraśīrṣā puruṣaḥ…」をもって、頭頂においてスーリヤを礼拝し、「śaṃbhavāya…」の真言をもって、ラヴィの御眼に恭しく触れて敬うべきである。

Verse 97

विश्वतश्चक्षुरित्येवं भानोर्देहं समालभेत् । श्रीश्च ते लक्ष्मीश्चेति सर्वांगे पूजयेद्रविम्

かくして「viśvataś cakṣuḥ…」の真言をもってバーヌの御身に触れて敬い、また「śrīś ca te lakṣmīś ca…」をもって、ラヴィをその全身の諸肢にわたり礼拝すべきである。

Verse 98

ईश्वर उवाच अथ मेरोर्महादेवि अष्टशृंगस्य सुव्रते । पूजाविधानमंत्रांस्ते कथयामि समासतः

イーシュヴァラは言った。「今、マハーデーヴィーよ、善き誓いを保つ者よ。メルの八峰相アシュタシュリンガの礼拝に用いる真言と作法を、簡潔に語ろう。」

Verse 99

अष्टशृंगं महादेवि अनेन विधिनाऽर्चयेत् । प्रथमं पूजयेन्मध्ये मंत्रेणानेन सुव्रते

マハーデーヴィーよ、アシュタシュリンガはこの作法によって礼拝すべきである。まず、善き誓いの者よ、この真言により中央を供養せよ。

Verse 100

महाहिवोमहायेति नानापुष्पकदंबकैः । त्रातारमिंद्रमंत्रेण पूर्वशृंगं सदार्चयेत्

さまざまな花の房をもって、東の峰を常に供養し、「mahāhivo mahāyeti」と唱えよ。またインドラの真言「trātāram indram…」によって、守護の主として敬礼せよ。

Verse 101

तमुष्टवामेति मंत्रेण पूजयेत्सुरसुन्दरि । अग्निमीऌए पुरोहितमाग्नेयं शृंगमर्चयेत्

天の美しき者よ、「tamuṣṭavām…」の真言で供養せよ。また「agnim īḷe purohitam」によって、アーグネーヤ（東南）の峰を礼拝せよ。

Verse 102

आग्नेय्या चैव गायत्र्या अथवानेन पूजयेत् । यमाय त्वा मखाय त्वा दक्षिणं शृंगमर्च येत्

アーグネーヤー・ガーヤトリーによって礼拝してもよく、またこの句によって礼拝してもよい。「yamāya tvā, makhāya tvā」の真言により、南の峰を供養せよ。

Verse 103

उदीरतामवरेप्यथवानेन पूजयेत् । आयं गौरिति मंत्रेण नैरृत्यं शृङ्गमर्चयेत्

「udīratām…」のマントラによって供養すべし。あるいは、これに示された式によって礼拝してもよい。「āyaṃ gauḥ…」のマントラにより、ナイリティヤ（南西）の峰を供養すべし。

Verse 104

रक्षोहणं वाजिनं वा पूजयेदसुरांतिकम् । इंद्रासोमा च यो मंत्रो ह्यथवा तेन पूजयेत्

羅刹を討つ者として、あるいは迅速に勝利する者として、または阿修羅を滅する者として供養すべし。あるいは「indrā-somā…」で始まるいずれのマントラによっても、そのマントラで礼拝を行うべし。

Verse 105

अभि त्वा सूर नोन्विति चैशानं शृंगमर्चयेत् । येनेदं भूतमिति वा अथवानेन पूजयेत्

「abhi tvā sūra…」のマントラによって、イーシャーナ（北東）の峰を供養すべし。あるいは「yenedam bhūtam…」のマントラ、またはこの式によって礼拝を行うべし。

Verse 106

नमोस्तु सर्पेभ्य इति मेरुपीठं सदाऽर्चयेत् । हिरण्यगर्भः समवर्त्ततेति पुनर्मध्ये सदार्चयेत्

「namas tu sarpebhyaḥ」という句によって、メルの座メルピータ（Merupīṭha）を常に供養すべし。さらに中央においても、「hiraṇyagarbhaḥ samavartata…」によって常に礼拝すべし。

Verse 107

सविता पश्चातादिति वै पूजयेत्पुष्प मालया । त्रिकालमर्चयेद्देवि प्रदद्यादर्घ्यमादरात्

花の鬘をもって、「savitā paścātāt…」のマントラにより太陽神を供養すべし。おお女神よ、一日に三度礼拝し、敬虔にアルギャ水（arghya）を捧げよ。

Verse 108

माता रुद्राणां दुहिता वसूनां पूर्वाह्ने चैव पूजयेत् । मध्याह्ने पूजयेद्देवि तद्विष्णोः परमं पदम्

午前には「mātā rudrāṇāṃ, duhitā vasūnām…」をもって礼拝すべし。正午には、女神よ、「tad viṣṇoḥ paramaṃ padam…」をもって礼拝すべし。

Verse 109

हंसः शुचिषदिति वा अपराह्णे सदार्चयेत् । एवं भानुं ग्रहैः सार्द्ध पूजयेद्वरवर्णिनि

午後には常に「haṃsaḥ śuciṣat…」をもって礼拝すべし。かくして、麗しき肌の女よ、諸惑星とともにバーヌ（太陽神）を供養すべし。

Verse 110

देव्युवाच । यानि पुष्पाणि चेष्टानि सदा भास्करपूजने । कानि चोक्तानि देवेश कथयस्व प्रसादतः

女神は言われた。「神々の主よ、常にバースカラ（太陽）を礼拝するにあたり、最も望まれる花はどれでしょうか。慈悲をもってお語りください。」

Verse 111

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पुष्पा ध्यायमनुत्तमम् । येन चार्कस्थले देवि शीघ्रं तुष्यति पूजितः

イーシュヴァラは言われた。「聞きなさい、女神よ。花に関する無上の章を説こう。これによって、アルカの聖地において、礼拝されると太陽は速やかに満悦する。」

Verse 112

मालतीकुसुमैः पूजा भवेत्सांनिध्यकारिका । मल्लिकायाश्च कुसुमैर्भोगवाञ्जायते नरः

マーラティーの花で供養すれば、神の臨在が身近に感じられる。マッリカーの花を捧げれば、人は享楽と繁栄に恵まれる。

Verse 113

सौभाग्यं पुंडरीकैस्तु भवत्यर्थश्च शाश्वतः । कदंबपुष्पैर्देवेशि परमैश्वर्यमश्नुते

プṇḍarīkaの蓮華を捧げれば、吉祥が生じ、尽きぬ財もまた得られる。カダンバの花を捧げれば、ああ女神よ、至上の主権と輝ける栄光に到る。

Verse 114

भवत्यक्षयमन्नं च बकुलै रर्चने रवेः । मदारपुष्पकैः पूजा सर्वकुष्ठविनाशिनी

ラヴィ（太陽神）をバクラの花で礼拝すれば、尽きぬ食と養いを得る。マダーラの花で供養すれば、あらゆるクṣṭha（皮膚病）を滅する。

Verse 115

बिल्वस्य पत्रकुसुमैमहतीं श्रियमश्नुते । अर्कस्रजा भवत्यर्थः सर्वकामफलप्रदः

ビルヴァの葉と花を捧げれば、大いなるシュリー（繁栄）を得る。アルカの花鬘によって財が生じ、正しき願いのすべての果を授ける。

Verse 116

प्रदद्याद्रूपिणीं कन्यां पूजितो बकुलस्रजा । किंशुकैरर्चितो देवि न पीडयति भास्करः

バクラの花鬘で太陽を礼拝すれば、美しき乙女（ふさわしい花嫁）を授かる。キṃśukaの花で供養すれば、ああ女神よ、バースカラは信者を悩ませない。

Verse 117

अगस्तिकुसुमैस्तद्वदानुकूल्यं प्रयच्छ ति । करवीरैस्तु देवेशि सूर्यस्यानुचरो भवेत्

同じくアガスティの花を捧げれば、太陽は恩寵と助けを授ける。カラヴィーラの花を捧げれば、ああ女神よ、スーリヤに仕える随従者となる。

Verse 119

शतपत्रस्रजा देवि सूर्यसालोक्यतां व्रजेत् । बकपुष्पैर्महादेवि दारिद्यं नैव जायते

女神よ、シャタパトラ（百弁の花）の花鬘を捧げる者は、スーリヤの世界（サーローキヤ）に至る。バカの花を供えるなら、大女神よ、貧困は決して生じない。

Verse 120

यः सूर्यायतनं भक्त्या गैरिकेणोपलेपयेत् । प्राप्नुयान्महतीं लक्ष्मीं रोगैश्चापि प्रमुच्यते

信愛をもって、太陽神の社をガイリカ（赤土・赤赭）で塗り清める者は、大いなるラクシュミー（繁栄）を得、また病からも解き放たれる。

Verse 121

अष्टादशेह कुष्ठानि ये चान्ये व्याधयो नृणाम् । प्रलयं यांति ते सर्वे मृदा यद्युपलेपयेत्

ここでは、人々を悩ます十八種のクシュタ（皮膚病）およびその他の諸病は、この地の聖なる土（mṛd）を身に塗れば、ことごとく滅び去る。

Verse 122

विलेपनानां सर्वेषां कुंकुमं रक्तचंदनम् । पुष्पाणां करवीराणि प्रशस्तानि वरानने

麗しき御顔の方よ、塗香のすべての中ではクンクマ（サフラン）と赤檀（紅檀香）が最上であり、花の中ではカラヴィーラ（夾竹桃）がとりわけ称賛される。

Verse 123

नातः परतरं किंचिद्भास्वतस्तुष्टिकारकम् । यादृशं कुङ्कुमं जाती शतपत्रं तथाऽगुरुः

光輝なるバースヴァト（太陽神）を喜ばせるものとして、これらに勝るものは知られない。すなわちクンクマ（サフラン）、ジャーティー（茉莉花）、シャタパトラ（百弁の花）、そして同じくアグル（沈香・アロエスウッド）である。

Verse 124

किं तस्य न भवेल्लोके यश्चैभिश्चार्चयेद्रविम् । उपलिप्यालयं यस्तु कुर्यान्मंडलकं शुभम्

これらの供物によってラヴィ（太陽神）を礼拝する者に、この世で得られぬものがあろうか。さらに、聖所を塗り清めて浄化し、吉祥なるマンダラを作る者は、その功徳が確かに定まる。

Verse 125

एकेनास्य भवेदर्थो द्वाभ्यामारोग्यमश्नुते । त्रिभिस्तु सर्वविद्यावांश्चतुर्भिर्भोगवान्भवेत्

一つ（のマンダラ／修行）によって財を得、二つによって健康を得る。三つによってあらゆる学に通じ、四つによって享楽と安楽に恵まれる。

Verse 126

पंचभिर्विपुलं धान्यं षड्भिरायुर्बलं यशः । सप्तमण्डलतारी स्यान्मंडलाधिपतिर्नरः

五つによって豊かな穀物を得、六つによって長寿・力・名声を得る。七つによって「七つの輪を渡り越える者」となり、マンダラの主（maṇḍalādhipati）、一国の領主となる。

Verse 127

घृतदीपप्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः । कटुतैलस्य दीपेन स्वं शत्रुं जयते नरः

ギー（ghṛta）を満たした灯明を施せば、人は良き視力に恵まれる。刺激の強い油の灯明を供えれば、人は自らの敵に勝つ。

Verse 128

तैलदीपप्रदानेन सूर्यलोके महीयते । मधूकतैलदीपेन सौभाग्यं परमं लभेत्

油の灯明を施せば、太陽の世界において尊ばれる。マドゥーカ油（madhūka）の灯明を供えれば、至上の幸運を得る。

Verse 129

पुष्पाणां प्रवरा जाती धूपानां विजयः परः । गन्धानां कुंकुमं श्रेष्ठं लेपानां रक्तचंदनम्

花のうちでは茉莉（ジャスミン）が最上であり、香のうちでは「ヴィジャヤ」が至高である。香気のうちではクンクマ（サフラン）が最勝で、塗香のうちでは赤檀（紅檀）が最も優れている。

Verse 130

दीपदाने घृतं श्रेष्ठं नैवेद्ये मोदकः परम् । एतैस्तुष्यति देवेशः सांनिध्यं चाधिगच्छति

灯明の供養にはギー（澄ましバター）が最勝であり、ナイヴェーディヤ（食供）にはモーダカが至上である。これらによって神々の主は歓喜し、礼拝者にサーンニディヤ—常に近く在す御臨在—を授け給う。

Verse 131

एवं संपूज्य विधि वत्कृत्वा पितृप्रदक्षिणाम् । प्रणम्य शिरसा देवं तत्र चार्कस्थलं प्रिये

かくして法にかなって供養を成し、祖霊（ピトリ）へのプラダクシナー（右繞）を行ったなら、頭を垂れて神に礼拝すべし。ついで、愛しき者よ、そこよりアルカスタラ—太陽の聖なる御所—へ赴くがよい。

Verse 132

सुखासीनस्ततः पश्येद्रवेरभिमुखे स्थितः । एकं सिद्धार्थकं कृत्वा हस्ते पानीयसंयुतम्

それから安楽に座し、太陽に面して位置を定め、静かに観ずるべし。さらに、シッダールタカ（白芥子）を一粒、水とともに整え、手に取って保持せよ。

Verse 133

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वार्कस्थलसन्निधौ । पिबेत्सतोयं तद्देवि ह्यस्पृष्टं दशनैः सकृत्

アルカスタラの御前において、望む願いを心中に結び、女神よ、その水をただ一度飲むべし—歯に触れさせてはならない。

Verse 134

एवं कृत्वा नरो देवि कोटियात्राफलं लभेत् । ब्रह्मा विष्णुर्महादेवो ज्वलनो धनदस्तथा

このように行えば、女神よ、人は一倶胝（千万）の巡礼に等しい功徳を得る。ブラフマー、ヴィシュヌ、マハーデーヴァ、アグニ、そしてまたダナダ（クベーラ）も…

Verse 135

भानुमाश्रित्य सर्वे ते मोदन्ते दिवि सुव्रते । तस्माद्भानुसमं देवं नाहं पश्यामि कञ्चन

バーヌ（太陽）に依りて、かの諸神は天において歓喜する、善き誓願の者よ。ゆえに、太陽に等しい神を我は見ない。

Verse 136

इति कृत्वा महादेवि पुनर्भानौ प्रदक्षिणम् । कुर्यान्मन्त्रेण देवेशि सप्तकृत्वो वरानने

これを成したのち、偉大なる女神よ、再びバーヌ（太陽）の周りにプラダクシナー（右繞）を行うべし。神々の主母よ、麗しき面貌の者よ、真言をもって七度行え。

Verse 137

तमुष्टवाम इति ऋक्प्रथमा परिकीर्तिता । एतोन्विन्द्रं स्तवामेति द्वितीया परिकीर्तिता

「tamuṣṭavāma」は第一のṚk（リグ）詩句として宣示され、「etonvindraṃ stavāma」は第二として宣示される。

Verse 138

इंद्र शुद्धो न आगहि तृतीया परिकीर्तिता । इन्द्रं शुद्धो हि नो रयिं चतुर्थी परिकीर्तिता

「iṃdra śuddho na āgahi」は第三として宣示され、「indraṃ śuddho hi no rayiṃ」は第四として宣示される。

Verse 139

अस्य वामस्येति शुभे पञ्चमी परिकीर्तिता । त्रिभिष्ट्वं देव इति वै षष्ठी च परिकीर्तिता

「asya vāmasya」—この吉祥なる句は第五として宣説され、また「tribhiṣṭvaṃ deva」はまことに第六として宣説される。

Verse 141

तानि ते कथयाम्यद्य दश सामानि सुन्दरि । हुंकारः प्रणवोद्गीथः प्रस्तावश्च चतुष्टयम्

今日、汝に語ろう、美しき者よ、十のサーマン聖唱を。huṃkāra、praṇava-udgītha、prastāva——これらは四つの一組を成す。

Verse 142

पञ्चमं प्रहरो यत्र षष्ठमारण्यकं तथा । निधनं सप्तमं साम्नां सप्तसिद्धिमिति स्मृतम्

その系列において、第五は「Prahara」と呼ばれ、第六は「Āraṇyaka」、そしてサーマン聖唱の第七は「Nidhana」と称される——これが「saptasiddhi（七重の成就）」として記憶される。

Verse 143

पञ्चविध्यमिति प्रोक्तं ह्रींकारप्रणवेन तु । अष्टमं च तथा साध्यं नवमं वामदेवकम्

これは、音節「hrīṃ」とプラナヴァ（Oṃ）に結びつくことにより「五種」と宣言される。第八はまた「Sādhya」、第九は「Vāmadevaka」と言われる。

Verse 144

ज्येष्ठं तु दशमं साम वेधसे प्रियमुत्तमम् । एतेषां देवि साम्नां वै जाप्यं कार्यं विधानतः

しかし第十のサーマンは「Jyeṣṭha」と呼ばれ、最上にして卓絶し、創造主ヴェーダス（Vedhas）に愛される。女神よ、これらサーマンのジャパ（誦念）は、定められた作法に従って行うべきである。

Verse 145

ज्येष्ठसामपरं चैव द्वितीयं गदतः शृणु । न च श्राव्यं द्वितीयं तु जप्तव्यं मुक्तिमिच्छता

いま我より、ジュエーシュタ・サーマンに続く第二の句を聞け。この第二は公に誦してはならず、解脱を願う者がひそかにジャパとして唱えるべきである。

Verse 146

तज्जाप्यं परमं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना । जाप्यस्य विनियोगोऽस्य लक्षणं च निबोध मे । स्तोभसारं श्वासलीनमोंकारादि स्मृतं बुधैः

このジャパは最上と宣せられ、神なる太陽バーヌ自らが説いたものである。われよりその用法と相（しるし）を知れ。要はストーバの音節にあり、息と一つに溶け、そして「オーム」より始まる—かく賢者は記憶してきた。

Verse 147

ऊर्भानुश्च तथा धर्मं धर्मः सत्यं ह्यृत तथा । धर्मं ये धर्मवद्धर्मे धर्मे वै निधनं गताः

「ウールバーヌ」、また同じく「ダルマ」。そして「ダルマ」とは真実であり、また「リタ」（宇宙の秩序）でもある。ダルマに安住し、ダルマに従って生き、ダルマのうちに命を終える者は、ダルマより生ずる成就を得る。

Verse 148

यदेभिश्च यजेच्छब्दैरुचितं सामगैर्द्विजैः । जाप्यं चैतत्परं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना

これらの「ヤジェート」という唱句によって、サーマを歌う二度生まれの者たちが祭祀にふさわしく用いるもの—それもまた最上のジャパと宣せられ、神なる太陽バーヌ自らが説いたのである。

Verse 149

एतद्वै जप्यमानस्तु पुनरावर्तते न तु । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया

まことに、これを絶えずジャパして唱える者は、もはや再び（再生へと）戻らない。あらゆる病より解き放たれ、ブラフマ・ハティヤー（バラモン殺し）の罪さえも解脱する。

Verse 150

आज्यदोहाद्यदोहेति ज्येष्ठसाम्नोऽपि लक्षणम्

「Ājyadohādyadoha」—これもまた、ジェーシュṭha・サーマン（Jyeṣṭha-sāman）を示す標徴であると説かれる。

Verse 151

इति संपूज्य देवेशं ततः कुर्यात्परां स्तुतिम् । ऋग्भिर्वे पंचभिश्चैव शृणुष्वैकमनास्तु ताः

かくして、神々の主を正しく供養し終えたなら、次に至上の讃歌を捧げよ—まことに五つのリグの詩句をもって。心を一つにしてそれらを聴け。

Verse 152

उक्षाणं पृश्निमिति वै प्रथमा परिकीर्तिता । चत्वारि वाक्परीति वै द्वितीया परिकीर्तिता

「Ukṣāṇaṃ pṛśnim」は第一の詩句（ṛc）と宣言される。「Catvāri vākparī」は第二の詩句（ṛc）と宣言される。

Verse 153

इंद्रं मित्रं तृतीया तु ऋक्चैव परिकीर्तिता । कृष्णं नियानं हि तथा चतुर्थी परिकीर्तिता

「Indraṃ mitraṃ」は第三のṛcと称えられ、「Kṛṣṇaṃ niyānaṃ」もまた第四のṛcと称えられる。

Verse 154

द्वादशप्रथम इति पंचमी परिकीर्तिता । यो रत्नवाहीत्यनया किरीटं योजयेद्रवेः

「Dvādaśa-prathama」は第五の詩句（ṛc）と宣言される。「ratnavāhī」の真言によって、ラヴィ（太陽）に冠を捧げて据えよ。

Verse 155

गतेहनामित्यनया अव्यंगं भास्करं न्यसेत् । अनेन विधिना देवि पूजयेद्विधिवद्रविम्

真言「gatehanām」によって、瑕なきバースカラ（太陽神）を安置すべし。おお女神よ、この法により、規定の作法に従ってラヴィを礼拝せよ。

Verse 156

इत्येष ते मया ख्यातः प्रतिमापूजने विधिः

かくして、聖像を礼拝する作法を、我は汝に説き明かした。

Verse 157

अनेनविधिना यस्तु सततं पूजयेद्रविम् । स प्राप्नोत्यधिकान्कामानिह लोके परत्र च

この法により常にラヴィを礼拝する者は、多くの望みを得る—この世においても、来世においても。

Verse 158

पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । कन्यार्थी लभते कन्यां विद्यार्थी वेदविद्भवेत्

子を願う者は子を得、財を願う者は財を得る。娘を願う者は娘を得、学を願う者はヴェーダを知る者となる。

Verse 159

निष्कामः पूजयेद्यस्तु स मोक्षं याति वै ध्रुवम् । अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यादर्कसूर्यप्रभावतः

しかし欲を離れて礼拝する者は、必ずや解脱（モークシャ）に至る。これはこの聖域の大いなる功徳と、アルカ—スーリヤの強大な威光による。

Verse 160

अन्यत्र ब्राह्मणानां च कोटिना यत्फलं लभेत् । अर्कस्थले तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम्

他の地でブラーフマナを一倶胝（クロール）供養して得る功徳は、アルカスタラにおいては、ただ一人を供養するだけで同じ功徳となる。

Verse 161

स्नानं दानं जपो होमः सूर्यपर्वणि यत्कृतम् । तत्सर्वं कोटिगुणितं सूर्यकोटिप्रभावतः

沐浴・布施・真言誦持・護摩供――スーリヤの祭日に行われる一切は、スーリヤの無量の威光により、功徳が一倶胝倍に増大する。

Verse 162

माघमासे नरो यस्तु सप्तम्यां रविवासरे । कृष्णपक्षे महादेवि जागरं श्रद्धयाऽचरेत् । अर्कस्थलसमीपे तु स याति परमां गतिम्

おおマハーデーヴィよ。マーガ月、暗半月（クリシュナ・パクシャ）において、日曜に当たる第七日（サプタミー）に、アルカスタラの近くで信をもって夜通しの覚醒（ジャーガラ）を行う者は、最上の境地に至る。

Verse 163

गोशतस्य प्रदत्तस्य कुरुक्षेत्रे च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति तत्रार्कस्थलदर्शनात्

クルクシェートラで百頭の牛を施す功徳――それと同じ功徳が、ただアルカスタラを拝観（ダルシャナ）するだけで、そこで得られる。

Verse 164

अर्कस्थलः पूजनीयस्तत्र स्थाने निवासिभिः । जपापुष्पैरर्कपुष्पै रोगिभिस्तु विशेषतः

アルカスタラは、その地に住む者たちによって礼拝されるべきである――ジャパーの花（ハイビスカス）とアルカの花をもって。とりわけ病む者は、いっそう殊勝に供養すべきである。

Verse 165

न च पत्रोर्णकुसुमैर्न चैवोन्मत्तसंभवैः । न चाम्रातकजैः पुष्पैरर्चनीयो दिवाकरः

太陽神（ディヴァーカラ）は、patrorṇa の花でも、unmattā の草から生じた花でも、また āmrātaka の花でも供養してはならない。

Verse 166

आम्रातकस्य कुसुमं निर्माल्यमिव दृश्यते । अप्रत्यग्रं बहिर्यस्मात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत्

āmrātaka の花は、まるで nirmālya（供物の残り）であるかのように見える。外見が新鮮でないゆえ、それを避けるべきである。

Verse 167

नाविज्ञातं प्रदातव्यं न म्लानं न च दूषितम् । न च पर्य्युषितं माल्यं दातव्यं भूतिमिच्छता

繁栄を願う者は、由来の知れぬものを捧げてはならず、しおれたものや汚れたものも捧げてはならない。また、古びて隔夜の花鬘も供えてはならない。

Verse 168

देवमुल्लोचयेद्यस्तु तत्क्षणात्पुष्पलोभतः । पुष्पाणि च सुगन्धानि भोजकेनेतराणि च

しかし、もしボージャカが花への貪欲ゆえに、神前の供花を摘み取る（あるいは取り除く）なら、その瞬間に—たとえ花が芳香であっても、たとえ他の種類の花であっても—

Verse 169

ब्रह्महत्यामवाप्नोति भोजको लोभमोहितः । महारौरवमासाद्य पच्यते शाश्वतीः समाः

そのボージャカは、貪欲に惑わされて brahma-hatyā（婆羅門殺し）の罪を受け、Mahāraurava の地獄に至って、尽きることなき歳月のあいだ責め苦を受ける。

Verse 170

हन्त ते कीर्त्तयिष्यामि धूपदानविधिं परम् । प्रदानाद्देवदेवस्य येन धूपेन यत्फलम्

いま汝に、香（薫香）を捧げる最上の作法を説き示そう。かの香を神々の神に奉るとき、いかなる果報が得られるのか。

Verse 171

सदार्चने च धूपेन सामीप्यं कुरुते रविः । प्रदद्यात्सकलं कामं यद्यदिच्छति मानवः

香をもって常に礼拝すれば、ラヴィ（太陽神）は自らへの近接を授ける。また人が望むところの一切の願いを成就させる。

Verse 172

तथैवागुरुधूपेन निधिं दद्यादभीप्सितम् । आरोग्यार्थी धनार्थी च नित्यदा गुग्गलं दहेत्

同様に、アグル（沈香）の薫香を供えれば、望む宝蔵を得る。健康を求める者も富を求める者も、日々グッグル（guggulu）を焚いて供養すべきである。

Verse 173

पिंडातधूपदानेन सदा तुष्यति भानुमान् । आरोग्यं च स्वयं दद्यात्सौख्यं च परमं भवेत्

ピṇḍātaの香を供えることにより、バーヌマーン（太陽神）は常に満悦する。彼自ら健康を授け、最高の安楽が現れる。

Verse 174

श्रीवासकस्य धूपेन वाणिज्यं सकलं लभेत् । रसं सर्जरसं चैव दहतोऽर्थागमो भवेत्

シュリーヴァーサカの香を供えれば、あらゆる商いにおいて成功を得る。また樹脂を焚く者、ことにサルジャ樹脂を焚く者には、財の流入が起こる。

Verse 175

देवदारुं च दहतो भवत्यन्नमथाक्षयम् । विलेपनं कुंकुमेन सर्वकामफलप्रदम्

デーヴァダールを焚く者には、食が尽きることがない。さらにクンクマ（サフラン）を塗り香とすれば、あらゆる願いの果報を授かる。

Verse 176

इह लोके सुखी भूत्वा अक्षयं स्वर्गमाप्नुयात् । चंदनस्य प्रलेपेन श्रियमायुश्च विंदति

この世にあって幸福となり、朽ちぬ天界に至る。白檀を塗り香とすれば、繁栄と長寿を得る。

Verse 177

रक्तचन्दनलेपेन सर्वं दद्याद्दिवाकरः । अपि रोगशतैर्ग्रस्तः क्षेममारोग्यमाप्नुयात्

赤檀を塗り香とすれば、ディヴァーカラ（太陽神）は一切を授ける。百の病に苦しむ者でさえ、安穏と健康を得る。

Verse 178

गतिगंधं च सौभाग्यं परमं विंदते नरः । कस्तूरिकामर्दनकैरैश्वर्यमतुलं लभेत्

人は悦ばしい香りと至上の吉祥を得る。カストゥーリー（麝香）を擦り塗れば、比類なき富と主権を得る。

Verse 179

कर्पूरसंयुतैर्गंधैः क्ष्माधिपाधिपतिभवेत् । चतुःसमेन गंधेन सर्वा न्कामानवाप्नुयात्

樟脳を合わせた香を用いれば、王たちの中の王となる。四種が調和した香をもってすれば、あらゆる願いを成就する。

Verse 180

एतत्ते कथितं देवि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम् । सविस्तरं मया ख्यातं किमन्यत्परिपृच्छसि

女神よ、汝にスーリヤ（太陽神）の最上の威徳を語り、詳らかに説き明かした。なお何を問いたいのか。

Verse 181

देव्युवाच । यद्येवं भगवान्सूर्यः सर्वतेजस्विनां वरः । स कथं ग्रस्यते देव सैंहिकेयेन राहुणा

女神は言った。「もし福徳あるスーリヤが、あらゆる光輝ある者の中で最勝であるなら、主よ、いかにしてシンヒカーの子ラーフが彼を呑み込むのですか。」

Verse 182

ईश्वर उवाच । शृणु दैवि प्रवक्ष्यामि सर्व पापप्रणाशनम् । कारणं ग्रहणस्यापि भ्रांतेर्विच्छेदकारकम्

イーシュヴァラは言った。「聞け、女神よ。あらゆる罪を滅するもの、また日食の真の原因でもあり、迷妄を断ち切るものを、我は説き明かそう。」

Verse 183

राहुरादित्यबिंबस्याधस्तात्तिष्ठति भामिनि । अमृतार्थी विमानस्थो यावत्संस्रवतेऽमृतम्

光輝ある女よ、ラーフは太陽の円盤の下に立ち、天の車に在って甘露（アムリタ）を求める—その甘露が流れ続けるかぎり。

Verse 184

बिंबेनांतरितो देवि आदित्यग्रहणं हि तत् । न कश्चिद्ग्रसितुं शक्त आदित्यो दहति ध्रुवम्

女神よ、間に入る円盤によって太陽が覆われるとき、それを「日食」と呼ぶ。だが誰も真に太陽を呑み込む力はない。アーディティヤは必ずや万物を焼き尽くすからである。

Verse 185

आदित्यदेहजाः सर्वे तथान्ये देवदानवाः

すべての神々、またダーナヴァたちも、アーディティヤの御身より生まれた—他の者たちもまた同様である。

Verse 186

आदिकर्त्ता स्वयं यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते । प्रभासे संस्थितो देवः सर्वपातकनाशनः

彼は自ら原初の創り手であるがゆえに、「アーディティヤ」と呼ばれる。プラバーサに鎮まるその神は、あらゆる罪を滅する者である。

Verse 187

भुक्तिमुक्तिप्रदो देवो व्याधिदुष्कृतनाशकृत् । तत्र सिद्धाः पुरा देवि लोकपाला महर्षयः

その神は現世の福楽と解脱の双方を授け、病と悪業を滅する。そこでは古えに、女神よ、シッダたち、世界の守護者（ローカパーラ）、そして大聖仙らが成就を得た。

Verse 188

सिद्धा विद्या धरा यक्षा गंधर्वा मुनयस्तथा । धनदोऽपि तथा भीष्मो ययातिर्गालवस्तथा

シッダ、ヴィディヤーダラ、ヤクシャ、ガンダルヴァ、そして牟尼たち—また財宝神ダナダ（クベーラ）、さらにビーシュマ、ヤヤーティ、同じくガーラヴァ—皆その聖地とそこでの成就に結びついている。

Verse 189

सांबश्चैव तथा देवि परां सिद्धिमितो गताः । इदं रहस्यं देवेशि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम्

サーンバもまた、女神よ、ここより最高の成就に至った。神々の女王よ、これこそ最上の秘義—太陽の崇高なる大いなる威徳である。

Verse 190

न देयं दुष्टबुद्धीनां पापिनां च विशेषतः । न नास्तिकेऽश्रद्दधाने न क्रूरं वा कथंचन

これは邪悪な心の者に与えてはならず、まして罪深き者にはなおさらである。無神論者、信心なき者、残忍な者にも—いかなる場合も与えてはならない。

Verse 191

इमां कथामनुब्रूयात्तथा नाऽसूयके शिवे । इदं पुत्राय शिष्याय धर्मिणे न्यायवर्तिने

この聖なる物語は、信心深く嫉みなきシヴァの帰依者（Śaiva）に説き明かすべきである。これは子または弟子—法にかない、正義に住する者に授けよ。

Verse 192

कथनीयं महाब्रह्म सूर्यभक्ताय सुव्रते । अर्कस्थलस्य देवस्य माहात्म्यमिदमुत्तमम्

おお大梵天よ、アルカスタラ（Arkasthala）の神なる主のこの最上の功徳譚は、スーリヤ（Sūrya）に帰依し、戒律を守り善き誓願に堅固な者に教えるべきである。

Verse 193

यः श्राद्धे श्रावयेद्देवि ब्राह्मणान्संशितव्रतान् । तस्यानंतं भवेद्देवि यद्दानं पुरुषस्य वै

おおデーヴィよ、もし人がシュラーダ（Śrāddha）の儀において、厳しい誓戒を守るブラーフマナたちにこの聖なる物語を聴聞させるなら、その布施（dāna）の功徳は無量となる。

Verse 194

यातुधाना न हिंसंति तच्छ्राद्धं भयविह्वलाः

恐れおののいて、ヤートゥダーナ（Yātudhāna）たちはそのシュラーダ（Śrāddha）を害することができない。

Verse 195

पंक्तिपावनतां यांति येऽपि वै पंक्तिदूषकाः । सुतवाञ्जन्मवांश्च स्यात्सर्वकाममनोरमः

本来は食事の列を乱す者でさえ、その列を清める者となる。さらに人は子宝と善き生を授かり、望むあらゆる目的において歓喜を得る。

Verse 196

प्रवासिभिर्बंधुवर्गैः संयुज्येत सदा नरः । नष्टैः संयुज्यते चार्थैरपरैश्चापि चिंतितैः

人は常に、遠方に住む親族と再会し結ばれる。また失われた財も、久しく思い願ってきた他の利得も取り戻される。

Verse 197

रक्ष्यते यागिनीभिश्च प्रियैश्च न वियुज्यते । उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा शृणुयाद्ब्राह्मणः सदा । सर्वान्कामांश्च लभते नात्र कार्या विचारणा

彼はヤーギニーたちに守護され、愛するものと離別しない。浄水を口に含んで清め（アーチャマナ）清浄となったなら、ブラーフマナは常に聴聞すべきである。すべての願いを得る—ここに疑いを差し挟む余地はない。

Verse 198

वैश्यः समृद्धिमतुलां क्षत्रियः पृथिवीपतिः । वणिजश्चापि वाणिज्यमखंडं शतसंख्यया । लभेयुः कीर्तनादस्याः सूर्योत्पत्तेर्वरानने

麗しき面影の者よ、この太陽の顕現の物語を讃えるなら、ヴァイシャは比類なき繁栄を得、クシャトリヤは大地の王となり、商人は途切れぬ交易を百倍にも増して得る。

Verse 199

शूद्राश्चैवाभिलषितान्कामान्प्राप्स्यंति भामिनि । अपमृत्युभयं घोरं मृत्युतोऽपि महाभयम्

輝ける淑女よ、シュードラであっても望む目的を得る。また、死そのものよりも恐ろしい、時ならぬ死の凄まじい恐怖は払い除けられる。

Verse 200

नश्यते नात्र संदेहो राजद्वारकृतं च यत् । सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोके महीयते

ここには疑いがない。王の門前で犯した過ちでさえ滅び去る。あらゆる望む成就により内なる自己が満ちた者は、スーリヤの世界において尊ばれる。

Verse 201

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सूर्यदैवतम् । अर्कस्थलप्रसंगेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

かくして、デーヴィよ、アルカスタラに因んで太陽神の聖なる偉大さは語り終えた。ほかに何を聞きたいのか。

Verse 202

स्थानं शाश्वतमोजसां गतिरपां दीपो दिशामक्षयः सिद्धेर्द्वारमपावभेदि जगतां साधारणं लोचनम् । हैमं पुष्करमंतरिक्षसरसो दीप्तं दिवः कुण्डलं कालोन्मानविभावनाक्षतलयं बिंबं रवेः पातु वः

汝らを守護せよ、太陽の赫々たる円輪よ——光輝の永遠の住処、水の行路にして帰依、方位の不滅の灯、垢を破って成就（シッディ）へ至る門、諸世界に共通の眼。中空の湖に咲く黄金の蓮のごとく、天の輝く耳飾りのごとく、時を知る尺度のごとし——その御前には、ついには壊れぬと思われたものさえ融け去る。