Adhyaya 53

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवोज्जयनीपीठमस्ति कामप्रदं नृणाम् । प्रभूताश्चर्यसंयुक्तं बहुसिद्धनिषेवितम्

スータは言った。「まさにそこに、ウज्जयिनीの聖なる座（ピータ）があり、人々の願いを成就させる。数多の霊妙なる奇瑞に満ち、多くの成就者（シッダ）により礼拝されている。」

Verse 2

यस्य मध्यगतो नित्यं स्वयमेव महेश्वरः । महाकालस्वरूपेण स तिष्ठति द्विजोत्तमाः

その中心には、マヘーシュヴァラ御自身が常住される。マハーカーラの御姿として、そこに確と鎮座しておられるのだ、二度生まれの最勝者たちよ。

Verse 3

वैशाख्यां यो नरस्तत्र कृत्वा श्राद्धं समाहितः । ततः पश्यति देवेशं महाकाल इति स्मृतम् । पूजयेद्दक्षिणां मूर्तिं समाश्रित्य द्विजोत्तमाः

ヴァイシャーカ月に、そこで心を統一してシュラーダ（祖霊供養）を行う者は、その後、マハーカーラと称えられる神々の主を拝する。おお最勝の二度生まれよ、南面の御相に帰依して礼拝せよ。

Verse 4

दश पूर्वान्दशातीतानात्मानं च द्विजोत्तमाः । पुरुषान्स समुद्धृत्य शिवलोके महीयते

その者は、前の十代と後の十代を—自らをも含めて、おお最勝の二度生まれよ—救い上げ、シヴァの世界において尊ばれる。

Verse 5

यो यं काममभिध्याय तत्र पीठं प्रपूजयेत् । संपूज्य योगिनीवृंदं कन्यकावृन्दमेव च

いかなる願いをも心に念じつつ、そこでそのピータ（聖座）を礼拝し、さらにヨーギニーの群れと乙女たちの集いをも正しく供養するなら—

Verse 6

स तत्कृत्स्नमवाप्नोति यदपि स्यात्सुदुर्लभम् । तत्र वैशाखमासस्य पौर्णमास्यां समाहितः

その者はそれら一切を得る。たとえ至難のものでも。とりわけ、ヴァイシャーカ月の満月の日に、そこで心を整え、専念しているならば。

Verse 7

श्रद्धायुक्तो नरो यो वा उपवासपरः शुचिः । करोति जागरं तस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

信を具え、清らかにして断食に励む者が、御前にて敬虔に一夜の徹夜（ジャーガラ）を行うなら、老いと死を離れた至上の住処へと至る。

Verse 8

किं व्रतैः किं वृथा दानैः किं जपैर्नियमेन वा । महाकालस्य ते सर्वे कलां नार्हंति षोडशीम्

誓戒に何の益があろう。むなしい布施に何の益があろう。真言の反復と戒律の修行に何の益があろう。これらすべてを合わせても、マハーカーラの恩寵と功徳の十六分の一にも及ばない。

Verse 9

सूत उवाच । तत्रैवास्ति महाभागा भ्रूणगर्तेति विश्रुता । गर्ता सुविपुलाकारा सर्वपातकनाशिनी

スータは言った。「まさにその地に、きわめて吉祥なるティールタがあり、『ブリューナ・ガルター』として名高い。そこは広大な聖なる穴であり、あらゆる罪を滅する。」

Verse 10

ब्रह्महत्याविनिर्मुक्तः सौदासो यत्र पार्थिवः । स्त्रीहत्यया विनिर्मुक्तः सुषेणो वसुधाधिपः

その聖地において、王サウダーサは婆羅門殺しの罪から解き放たれ、また大地の主たる王スシェーナも、女人を殺した罪より同様に解放された。

Verse 11

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं तस्य सौदासस्य महीपतेः । ब्रह्मण्यस्यापि संजाता तदस्माकं प्रकीर्तय

仙人たちは言った。「婆羅門に帰依するその王サウダーサに、いかにして婆羅門殺しの罪が生じたのか。それを我らに語り聞かせよ。」

Verse 12

श्रूयते स महीपालो ब्राह्मणानां हिते रतः । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मघ्नः सोऽभवत्कथम्

その王は婆羅門の利益に励んでいたと聞く。しかるに、いかにして彼は「婆羅門殺し」となったのか。行いによってか、心によってか、言葉によってか。

Verse 13

विमुक्तश्च कथं भूयो भ्रूणगर्तामुपाश्रितः । सापि गर्ता कथं जाता सर्वं नो वद विस्तरात्

解放されたのち、彼はどうして再び『ブリューナ・ガルター』（胎児殺しの罪に結びつく穴）に身を寄せたのか。さらに、その穴はいかにして生じたのか。すべてを詳しく語ってください。

Verse 14

सूत उवाच । यदा लिंगस्य पातोऽभूद्देवदेवस्य शूलिनः । तदा स लज्जयाविष्टो लिंगाभावाद्द्विजोत्तमाः

スータは語った。「神々の神、シュ―リンのリンガが落ちたとき、ああ最勝の再生者たちよ、リンガを失ったゆえに、彼は羞恥に包まれた。」

Verse 15

कृत्वाऽतिविपुलां गर्तां प्रविवेश ततः परम् । न कस्यचित्तदात्मानं दर्शयामास शूलधृक्

そののち、三叉戟を執る御方は、きわめて広大な穴を作ってそこへ入られた。以後、誰にも御身を現されなかった。

Verse 16

एवं सा तत्र संजाता गर्ता ब्राह्मणसत्तमाः । यथा तस्यां विपाप्माभूत्सौ दासस्तद्वदाम्यहम्

かくして、その穴はそこに生じたのだ、ああ最勝のバラモンたちよ。いま私は、まさにその場所でサウダーサがいかに罪を離れたかを語ろう。

Verse 17

आसीन्मित्रसहोनाम राजा परमधार्मिकः । सौदासस्तत्सुतः साक्षात्सूर्यवंशसमुद्भवः

ミトラサハという、きわめて法（ダルマ）に篤い王がいた。サウダーサはその子であり、太陽王統（スーリヤ・ヴァンシャ）に直系として生まれた。

Verse 18

तेनेष्टं विपुलैर्यज्ञैः सुवर्णवरदक्षिणैः । असंख्यातानि दानानि प्रदत्तानि महात्मना

その大いなる魂をもつ王は、黄金のすぐれたダクシナー（謝礼）を授けつつ、豊かな祭祀を数多く修し、また数えきれぬほどの布施を施した。

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा

さてある時、十二年にわたるサトラ（連続供犠）が正しい作法のまま進み、定められた規則に従って諸儀礼が執り行われていたとき、

Verse 20

क्रूराक्षः क्रूरबुद्धिश्च राक्षसौ बलवत्तरौ । यज्ञविघ्नाय संप्राप्तौ संप्राप्ते रजनीमुखे

夜のとばりが下りる頃、きわめて強大な二人のラークシャサ—クルーラークシャとクルーラブッディ—が、祭祀を妨げんとしてそこへ来た。

Verse 21

राक्षसैर्बहुभिः सार्धं तथान्यैर्भूतसंज्ञितैः । पिशाचैश्च दुराधर्षैर्यज्ञविध्वंसतत्परैः

彼らは多くのラークシャサとともに、ブータと呼ばれる他の存在をも伴い、さらに猛々しく抗し難いピシャーチャたちも加わって、皆が祭祀の破壊に執心していた。

Verse 22

अथ ते राक्षसाः सर्वे किंचिच्छिद्रमवेक्ष्य च । विविशुर्यज्ञवाटं तं प्रसर्पन्तः समंततः

するとそれらのラークシャサは皆、わずかな隙を見つけて、四方から這い寄りつつその祭場の囲いの中へと入り込んだ。

Verse 23

निघ्नन्तो ब्राह्मणश्रेष्ठान्भक्षयन्तो हवींषि च । तथा यानि विचित्राणि यज्ञार्थे कल्पितानि च

彼らは最上のバラモンたちを打ち倒し、供物ハヴィスをむさぼり、さらに祭祀（ヤジュニャ）のために整えられた種々の供えと設えをも食らい尽くした。

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे तत्र हाहाकारो महानभूत् । भक्ष्यमाणेषु विप्रेषु राक्षसैर्बलवत्तरैः

まさにその時、その場に大いなる悲鳴が起こった。力ある羅刹たちがバラモンの聖仙を食らい始めたからである。

Verse 25

ततो मैत्रसहिः क्रुद्धस्त्यक्त्वा दीक्षाव्रतं नृपः । आदाय सशरं चापं ध्वंसयामास वीक्ष्य तान्

そのとき王マイトラサヒは憤激し、ディークシャの誓戒をいったん捨て、矢を備えた弓を取り、事の次第を見て彼らを討ち滅ぼし始めた。

Verse 26

कृतरक्षो वसिष्ठेन स्वयमेव पुरोधसा । क्रूराक्षं सूदयामास राक्षसैर्बहुभिः सह

王は自らの王師ヴァシシュタによって儀礼の護りを授けられ、クルーラークシャを、多くの羅刹どもとともに討ち取った。

Verse 27

क्रूरबुद्धिरथो वीक्ष्य हतं श्रेष्ठं सहोदरम् । तं च पार्थिवशार्दूलमगम्यं ब्रह्मतेजसा

そのときクルーラブッディは、すぐれた兄が討たれたのを見、また王たちの中の虎たるその王が、ブラフマンの威光（ブラフマ・テージャス）によって近づき難いことを見て——

Verse 28

हतशेषान्समादाय राक्षसान्बलसंयुतः । पलायनं भयाच्चक्रे क्षतांगस्तस्य सायकैः

生き残った羅刹たちをかき集め、なお力を保ちながらも恐れのあまり逃走した。彼の身はその王の矢により傷つけられていた。

Verse 29

ततस्तद्वैरमाश्रित्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य राक्षसः । छिद्रमन्वेषयामास तद्वधाय दिवानिशम्

その後、長兄のための怨みを抱き続けた羅刹は、彼を討つ手立てとなる隙を、昼夜を分かたず探し求めた。

Verse 30

एवं सवीक्षमाणस्य तस्य च्छिद्रं महात्मनः । समाप्तिमगमद्विप्राः सत्रं तद्द्वादशाब्दिकम्

かくして、その大いなる魂が瑕疵を探られ厳しく見張られている最中でさえ、婆羅門たちは十二年のサトラ祭を成就し、正しく結願へと導いた。

Verse 31

न सूक्ष्ममपि संप्राप्तं छिद्रं तेन दुरात्मना । वसिष्ठविहिता रक्षा सत्रे तस्य महीपतेः

その邪心の者は、いかに微細な隙であれ見いだせなかった。ヴァシシュタの定めた護りが、王のサトラ祭を守護していたからである。

Verse 32

अथासौ ब्राह्मणान्सर्वान्विसृज्याहितदक्षिणान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वसिष्ठमिदमब्रवीत्

それから彼は、定めにかなうダクシナーを授けてすべての婆羅門を退出させ、合掌して恭敬のうちに、ヴァシシュタに次の言葉を告げた。

Verse 33

स्वहस्तेन गुरोद्याहं त्वां भोजयितुमुत्सहे । क्रियतां तत्प्रसादो मे भुक्त्वाद्य मम मन्दिरे

おおグル（師よ）、今日わたしは自らの手であなたに食を捧げたい。どうかそのご慈悲をお授けください—本日、わが家にてお食事をお受けください。

Verse 34

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय वसिष्ठो मुनिसत्तमः । क्षालितांघ्रिः स्वयं तेन निविष्टो भोजनाय वै

スータは語った。賢者の中の最勝ヴァシシュタは「そのとおりに」と約して承諾した。王が自らその足を洗い清めると、彼は食事のために座に就いた。

Verse 35

कूरबुद्धिरथो वीक्ष्य तदर्थं चामिषं शुभम् । सुसंस्कृतं विधानेन सूपकारैर्द्विजोत्तमाः

そのとき愚鈍な者は、そのために用意された吉祥なる上等の肉が、巧みな料理人によって作法どおり見事に調理されているのを見て、ああ最勝のバラモンよ、己の企てを進めた。

Verse 36

उखां कृत्वा ततस्तादृक्तत्प्रमाणामतर्किताम् । महामांसाभृतां कृत्वा तां जहारामिषान्विताम्

次に彼は、他の者に悟られぬよう、まさにその大きさの壺を作らせた。そして大量の肉で満たし、肉を重く載せたままそれを運び去った。

Verse 37

अथासौ मुनिशार्दूलो भुंजानो बुबुधे हि तत् । महामांसमिति क्रुद्धस्तत्र प्रोवाच मन्युमान्

すると賢者の虎たるその聖仙は、食している最中に悟った。「これは大量の肉である！」。憤怒に燃え、怒りに満ちて、その場で言葉を発した。

Verse 38

महामांसाशनं यस्मात्कारितोऽहं त्वयाधम । रक्षोवद्राक्षसस्तस्मात्त्वमद्यैव भविष्यसि

「この卑しき者よ、汝が我に大いなる肉を食らわせたゆえ、ゆえに汝はまさに今日、羅刹（ラークシャサ）となり、羅刹の性を帯びる者のごとくなるであろう。」

Verse 39

ततः संशोधयामास तस्य मांसस्य चागमम् । निपुणं सूपकारांस्तान्दृष्ट्वा राजा पृथक्पृथक्

それから王はその肉の来歴を調べ、巧みな料理人たちを見て、ひとりひとり別々に取り調べた。

Verse 40

तेऽब्रुवन्नैतदस्माभिः श्रपितं मांसमीदृशम् । श्रद्धीयतां महीपाल नान्येन मनुजेन वा

彼らは言った。「このように煮炊きされた肉は、我らが調えたものではございません。信じてください、王よ——我ら以外のいかなる人間も、これを為してはおりませぬ。」

Verse 41

राक्षसं वा पिशाचं वा दानवं वा विना विभो । एतज्ज्ञात्वा ततो नाथ यद्युक्तं तत्समाचर

「大いなる御方よ、これは羅刹（Rākṣasa）か、毘舎遮（Piśāca）か、あるいは檀那婆（Dānava）なくしては起こりませぬ。これを知ったなら、主よ、しかるべくお取り計らいください。」

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । समागत्याब्रवीत्सर्वं तद्राक्षसविचेष्टितम्

その折、最勝の聖仙ナーラダ（Nārada）が来臨し、すべてを語り明かした――それがことごとく羅刹の企てであったと。

Verse 43

तच्छ्रुत्वा कोपमापन्नः स राजा शप्तुमुद्यतः । वसिष्ठं स्वकरे कृत्वा जलं सौदासभूपतिः । शापोद्यतं च तं दृष्ट्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

それを聞くや、王は怒りに満ち、呪詛を放たんと身構えた。サウダーサ王は自らの手に水を取り、ヴァシシュタを心に念じて呪いの言葉を発せんとしたが、その様子を見た聖者ナーラダが彼に語りかけた。

Verse 44

निघ्नन्तो वा शपन्तो वा द्विषन्तो वा द्विजातयः । नमस्कार्या महीपाल तथापि स्वहितेच्छुना । गुरुरेष पुनर्मान्यस्तव पार्थिवसत्तम

ナーラダは言った。「たとえ二度生まれの者（バラモン）が打ち、呪い、あるいは憎むことがあっても、それでもなお礼拝して敬うべきだ、王よ—とりわけ自らの福徳を求める者は。ゆえにこの師を、汝は改めて尊崇せよ、統治者の中の最勝者よ。」

Verse 45

तस्मान्नार्हसि शप्तुं त्वं प्रतिशापेन सन्मुनिम् । निषिद्धः स तथा भूपस्ततस्तत्सलिलं करात् । पादयोः कृत्स्नमुपरि प्रमुमोच ततः परम्

「ゆえに、善き聖仙を反呪で呪ってはならぬ。」そうして制止された王は、手の水を放ち、それを余すところなく自らの両足の上に注ぎかけた。

Verse 46

अथ तौ चरणौ तस्य तप्त शापोदकप्लुतौ । दग्धौ कृष्णत्वमापन्नौ तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

すると王の両足は、呪詛のために熱せられた水に濡れて焼けただれ、たちまち黒く変じた、二度生まれの最勝者よ。

Verse 47

कल्माषपाद इत्युक्तस्ततःप्रभृति स क्षितौ । भूपालो द्विजशार्दूला ना्म्ना तेन विशेषतः

その時以来、この地上でその王は「カルマーシャパーダ（黒き足の者）」と呼ばれるようになった。二度生まれの虎たちよ、まさにその名によって彼はとりわけ知られたのである。

Verse 48

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे विप्रो वसिष्ठो लज्जयान्वितः । ज्ञात्वा दत्तं वृथा शापं तस्य भूमिपतेस्तदा

スータは語った。その間、恥に満たされた婆羅門ヴァシシュタは、その時、王に授けた呪詛がむなしく終わったことを悟った。

Verse 49

उवाच व्यर्थः शापोऽयं तव दत्तो मया नृप । न च मे जायते वाक्यमसत्यं हि कथंचन

彼は言った。「王よ、私が汝に与えたこの呪詛は無益となった。だが、我が口からは決して偽りの言葉は生じぬ。」

Verse 50

तस्मात्त्वं राक्षसो भूत्वा कञ्चित्कालं नृपो त्तम । स्वरूपं लप्स्यसे भूयो यस्मिन्काले शृणुष्व तम्

「ゆえに、王の中の最勝者よ、汝はしばし羅刹となろう。だが再び己が真の姿を得る—その時と条件を我より聞け。」

Verse 51

यदा त्वं क्रूरबुद्धिं तं राक्षसं निहनिष्यसि । तदा त्वं लप्स्यसे मोक्षं राक्षसत्वात्सुदारुणात्

「汝がその残忍な心の羅刹を討ち滅ぼす時、汝は解脱（モークシャ）を得て、甚だ恐るべき羅刹の身より解き放たれよう。」

Verse 52

सूत उवाच । एतस्मिन्नन्तरे राजा यातुधानो बभूव सः । ऊर्ध्वकेशो महाकायः कृष्णदन्तो भया नकः

スータは語った。その間に、その王はヤートゥダーナ（羅刹）となった。髪は逆立ち、巨躯となり、歯は黒く、見る者を恐れさせた。

Verse 53

ततो जघान विप्रेन्द्रान्राक्षसं भावमाश्रितः । यज्ञान्विध्वंसयामास मुनीनामाश्रमानपि

そこで、羅刹の性質を帯びて、彼は高名なバラモンたちを打ち倒し、供犠を破壊し、聖仙たちの庵さえも破壊した。

Verse 54

कस्यचित्त्वथ कालस्य क्रूर बुद्धिः स राक्षसः । ज्ञात्वा तं राक्षसीभूतमेकदाऽयुधवर्जितम्

しばらくして、その残忍な心を持つ羅刹は、彼が羅刹となり、かつて武器を持たずにいたことを知り、好機と捉えた。

Verse 55

भ्रातुर्वधकृतं वैरं स्मरमाणस्ततः परम् । तद्वधार्थं समायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

兄の殺害によって生じた恨みを思い出し、彼は多くの羅刹たちに囲まれて、彼を殺すためにやって来た。

Verse 56

ततस्तं वेष्टयित्वापि समंताद्राक्षसो नृपम् । प्रोवाच वचनं क्रुद्धो नादेनापूरयन्दिशः

そして、四方から王を取り囲み、その羅刹は怒り狂って言葉を発し、その咆哮で四方を満たした。

Verse 57

त्वया यो निहतोऽस्माकं ज्येष्ठो भ्राता सुदुर्मते । वसिष्ठस्य बलाद्यज्ञे तस्याद्य फलमाप्नुहि

邪悪な心を持つ者よ、お前はヴァシシュタの力によって供犠の場で我々の長兄を殺した。今日、その行いの報いを受けよ！

Verse 58

राजोवाच । यद्ब्रवीषि दुराचार कर्मणा तत्समाचर । शारदस्येव मेघस्य गर्जितं तव निष्फलम्

王は言った。「おお悪行の者よ、汝が誇ることは行いによって成し遂げよ。汝の咆哮は実りなく、秋雲の雷鳴のごとし。」

Verse 59

एवमुक्त्वा समादाय ततो वृक्षं स पार्थिवः । प्राद्रवत्संमुखं तस्य गर्जमानो यथा घनः

そう言い終えると、王は一本の木をつかみ取り、雷雲のごとく吼えながら、まっすぐ彼に向かって駆け寄った。

Verse 60

सोऽपि वृक्षं समुत्पाट्य क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रिशंखां भृकुटीं कृत्वा तस्याप्यभिमुखं ययौ

彼もまた木を根こそぎ引き抜き、怒りに燃えて眼は赤く、眉を三重の深い皺に寄せて、まっすぐ王に向かって進んだ。

Verse 61

कृतवन्तौ वने तत्र बहुवृक्षक्षयावहम्

その森で二人は大いなる破壊をなして、多くの木々を倒した。

Verse 62

अथ तं श्रांतमालोक्य कूरबुद्धिं महीपतिः । प्रगृह्य पादयोर्वेगाद्भ्रामयामास पुष्करे

そのとき王は、愚鈍な者が疲れ果てたのを見て、その両足をつかみ、蓮華の満ちる水の中で力強く振り回して回転させた。

Verse 63

ततश्चास्फोटयामास भूमौ कोपसमन्वितः । चक्रे चामिषखण्डं स पिष्ट्वापिष्ट्वा मुहुर्मुहुः

その時、彼は激怒に満ちて相手を地面に叩きつけ、何度も何度も押し潰して肉塊に変えた。

Verse 64

तस्मिंस्तु निहते शूरे राक्षसे स महीपतिः । राक्षसत्वाद्विनिर्मुक्तो लेभे कायं नृपोद्भवम्

その英雄的な羅刹が殺された時、王は羅刹の状態から解放され、王族にふさわしい身体を取り戻した。

Verse 65

ततस्ते राक्षसाः शेषाः समंतात्तं महीपतिम् । परिवार्य महावृक्षैर्जघ्नुः पाषाणवृष्टिभिः

その後、残りの羅刹たちは四方から王を取り囲み、巨木を投げつけ、石の雨を降らせて彼を攻撃した。

Verse 66

ततस्तानपि भूपालो जघान प्रहसन्निव । वृक्षहस्तस्तु विश्रब्धो लीलया द्विजसत्तमाः

すると王は、まるで笑っているかのように彼らを打ち倒した。手に木を持ち、冷静で恐れを知らず、遊びのようにそれを行ったのだ、おお、再生族の最良の者たちよ。

Verse 67

ततश्च स्वपुरं प्राप्तः संप्रहृष्टतनूरुहः । राक्षसानां वधं कृत्वा लब्ध्वा देहं पुरातनम्

その後、彼は自分の都市に戻った。喜びで身の毛がよだつほどであった。羅刹たちを討ち取り、彼はかつての身体を取り戻したのである。

Verse 68

ततस्तं तेजसा हीनं दुर्गंधेन समावृतम् । ब्रह्महत्योद्भवैश्चिह्नैरन्यैरपि पृथग्विधैः

そのとき彼らは彼を見た――光輝（テージャス）を失い、悪臭に包まれ、ブラフマハティヤー（婆羅門殺し）の罪より生じた種々の徴と、さらに多様な汚れの印を帯びていた。

Verse 69

दृष्ट्वा ते मंत्रिणस्तस्य पुत्र पौत्रास्तथा परे । नोपसर्पंति भूपालं पापस्पर्शभयान्विताः

その有様を見て、彼の大臣たち、息子や孫たち、ほかの者たちもまた、罪の触れを恐れて王に近づかなかった。

Verse 70

ऊचुश्च पार्थिवश्रेष्ठ न त्वमर्हसि संगमम् । कर्तुं सार्धमिहास्माभिर्ब्रह्महत्या न्वितो यतः

彼らは言った。「おお、王たちの中の最勝者よ。ここで我らと交わり、共に集うに、あなたはふさわしくない。なぜなら、あなたはブラフマハティヤー（婆羅門殺し）の罪に染まっているからだ。」

Verse 71

तस्माद्वसिष्ठमाहूय प्रायश्चित्तं समाचर । अशुद्धं शुद्धिमायाति येन गात्रमिदं तव

「ゆえにヴァシシュタ（Vasiṣṭha）を招き、プラーヤシュチッタ（贖罪・浄化の行）を修せよ。それによって、あなたのこの不浄の身は清浄へと至るであろう。」

Verse 72

ततः स पार्थिवस्तूर्णं वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । समाहूयाब्रवीद्वाक्यं दूरस्थो विनयान्वितः

そこでその王は、牟尼の中の第一なるヴァシシュタを急ぎ召し寄せた。へりくだって遠くに立ち、彼は次の言葉を述べた。

Verse 73

तव प्रसादतो विप्र स हतो राक्षसो मया । मुक्तशापोऽस्मि संजातः परं शृणु वचो मुने

あなたのご加護により、ブラーフマナよ、あの羅刹は私によって討たれました。私は呪いから解き放たれました。いま、聖仙よ、さらに続く言葉をお聞きください。

Verse 74

मम गात्रात्सुदुर्गंधः समुद्गच्छति सर्वतः । भाराक्रांतानि गात्राणि सर्वाण्येवाचलानि च

我が身からは四方に悪臭が立ちのぼり、手足は重き荷に押しつぶされるようで、すべてが動かぬかのように固まっております。

Verse 75

तत्किमेतद्द्विजश्रेष्ठ तेजो हानिरतीव मे । मंत्रिणोऽपि तथा पुत्रा न स्पृशंति यतोऽद्य माम्

これはいかなることか、二度生まれの最勝者よ。わが威光は甚だしく衰えました。今日に至っては、家臣も息子たちも私に触れようといたしません。

Verse 76

वसिष्ठ उवाच । राक्षसत्वं प्रपन्नेन त्वया पार्थिवसत्तम । ब्राह्मणा बहवो ध्वस्तास्तथा विध्वंसिता मखाः । तेषां त्वं पार्थिवश्रेष्ठ संस्पृष्टो ब्रह्महत्यया

ヴァシシュタは言った。「王の中の最勝者よ、汝が羅刹の境涯に堕したとき、多くのブラーフマナを滅ぼし、また祭祀（ヤジュニャ）をも破壊した。ゆえに、最上の統治者よ、汝はブラーフマナ殺しの罪（ブラフマハティヤー）に触れ、穢れを受けたのだ。」

Verse 77

राजोवाच । तदर्थं देहि मे विप्र प्रायश्चित्तं विशुद्धये । येन निर्मुक्तपापोऽहं राज्यं प्राप्नोमि चात्मनः

王は言った。「それゆえ、ブラーフマナよ、清浄のための贖罪（プラーヤシュチッタ）を我に授けてください。それにより、罪より解き放たれて、正当なる王権と我が身の安寧とを取り戻したいのです。」

Verse 78

वसिष्ठ उवाच । अत्रार्थे तीर्थयात्रां त्वं कुरु पार्थिव सत्तम । निर्ममो निरहंकारस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

ヴァシシュタは言った。「この目的のために、王たちの中の最勝者よ、聖なるティールタ（聖なる渡し場）への巡礼を行いなさい。執着する所有心と我慢（アハンカーラ）を離れれば、そののち成就（シッディ）—清浄と霊的円満—を得るであろう。」

Verse 79

ततः स पार्थिवश्रेष्ठः संयतात्मा जितेंद्रियः । प्रयागादिषु तीर्थेषु स्नानं चक्रे समा हितः

その後、その最勝の王は—心を制し、諸感官を克服して—プラヤーガ（Prayāga）をはじめとする諸ティールタにて聖なる沐浴を行い、泰然として心を収めていた。

Verse 80

न नश्यति स दुर्गंधो न च तेजः प्रवर्धते । न कायो लघुतां याति नालस्येन विमुच्यते

その悪臭は消え去らず、霊的な光輝も増さない。身体は軽安を得ず、怠惰からも解き放たれない。

Verse 81

ततः संभ्रममाणश्च कदाचि द्द्विजसत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे स्नानार्थं समुपागतः

その後、最勝のバラモンたちよ、ある時—不安に揺れ、心騒ぎながら—彼は沐浴のためにチャマトカーラプラ（Camatkārapura）の聖なるクシェートラへと赴いた。

Verse 82

सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो निशीथे तमसावृते । गर्तायां पतितोऽकस्मात्पूर्णायां पयसा नृपः

王はひどく疲れ、飢えと渇きに苦しみ、闇に覆われた真夜中に、満々と水をたたえた穴へと不意に落ち込んだ。

Verse 83

कृच्छ्रात्ततो विनिष्क्रांतस्तीर्थात्तस्मान्महीपतिः । यावत्पश्यति चात्मानं द्वादशार्कसमप्रभम्

苦労して王はそのティールタから出で、やがて自らを見た。十二の太陽に等しい光輝を放っていた。

Verse 84

दुर्गंधेन परित्यक्तं सोद्यमं लघुतां गतम् । दृष्ट्वा च चिंतयामास नूनं मुक्तोऽस्मि पातकात्

悪臭を離れ、活力に満ち、身も軽くなった自分を見て、彼は思った。「まさしく我は罪より解き放たれたのだ。」

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । हर्षयन्ती महीपालं विमुक्तं ब्रह्महत्यया

まさにその時、無身の声が語り、ブラフマハティヤーの罪より解放された王を歓喜させた。

Verse 86

विमुक्तोऽसि महाराज सांप्रतं पूर्वपातकैः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन तस्माद्गच्छ निजं गृहम्

「大王よ、今やこのティールタの威力により、汝は過去の罪より解き放たれた。ゆえに己が家へ帰れ。」

Verse 87

अत्र संनिहितो नित्यं भ्रूणरूपेण शंकरः । कृष्णपक्षे विशेषेण चतुर्दश्यां महीपते

「ここにはシャンカラ（Śaṅkara）が胎児の姿にて常に臨在する。とりわけ王よ、月の闇の半月（クリシュナ・パクシャ）の十四日には殊更である。」

Verse 88

यदा प्रपतितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । द्विजशापेन गर्तैषा तदानेन विनिर्मिता

三叉戟を執る神々の主シヴァの聖なるリンガが、バラモンの呪詛によって落下したとき、まさにその時この穴が造られた。

Verse 89

लज्जितेन स्ववासार्थं महद्दुःखयुतेन च । सतीवियोगयुक्तेन भ्रूणत्वं प्रगतेन च

恥に打たれ、住まう処を求め、甚大な悲苦を負い、サティーとの別離に悩まされ、胎児の境地へと入って…

Verse 90

सर्वपापहरा तेन गर्तेयं पृथि वीपते । भ्रूणगर्तेति विख्याता तस्य नामा जगत्त्रये

それゆえ、地の王よ、この穴は一切の罪を滅するものとなった。その名は三界に「ブリューナガルタ（Bhrūṇagarta）」として知られる。

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा वाणी विररामांऽतरिक्षगा । सोऽपि पार्थिवशार्दूलः प्रहृष्टः स्वपुरं ययौ

スータは語った。「かく語り終えると、虚空のその声は沈黙した。王たちの中の虎たるその王は歓喜に満ち、自らの都へ帰って行った。」

Verse 92

ततस्तं पापनिर्मुक्तं तेजसा भास्करोपमम् । दृष्ट्वा पुत्रास्तथा मर्त्याः प्रणेमुस्तुष्टिसंयुताः

その後、罪より解き放たれ、太陽のごとく輝く彼を見て、王子たちと民衆は満ち足りた喜びをもって伏して礼拝した。

Verse 93

सोऽपि ब्राह्मणशार्दूलो वसिष्ठस्तं महीपतिम् । समभ्येत्य ततः प्राह हर्षगद्गदया गिरा

そのとき、婆羅門の中の虎たるヴァシシュタは、その王に近づき、歓喜に震える声で語った。

Verse 94

दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र पापाद्ब्रह्मवधोद्भवात् । दिष्ट्या त्वं तेजसा युक्तः पुनः प्राप्तो निजं पुरम्

幸いなるかな、王の中の王よ。汝は婆羅門殺し（ブラフマハティヤー）より生じた罪より解き放たれた。幸いなるかな、再び威光を具え、自らの都へ帰還した。

Verse 95

तस्मात्कीर्तय भूपाल कस्मिंस्तीर्थे समागतः । त्वं मुक्तः पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

ゆえに、大地の守護者よ、いずれのティールタ（聖なる渡し）に至ったのかを宣べよ。そこによって、婆羅門殺し（ブラフマハティヤー）より起こる恐るべき罪より汝は解放されたのだ。

Verse 96

ततः स कथयामास भ्रूणगर्तासमुद्भवम् । वृत्तांतं तस्य विप्रर्षेरनुभूतं यथा तथा

それから彼は、婆羅門の聖仙が体験したとおりに、ブリューṇガルタ（Bhrūṇagarta）の由来と経緯をありのまま語った。

Verse 97

ततस्ते मंत्रिणो वृद्धाः स च राजा मुनीश्वरः । पुत्रं प्रतर्दनंनाम राज्ये संस्थाप्य तत्क्षणात्

ついで老いた大臣たちと、その王—智慧において牟尼の長たる者—は、ただちにプラタルダナと名づくる王子を王位に就けた。

Verse 98

भ्रूणगर्तां समासाद्य तामेव द्विजसत्तमाः । तपश्चेरुर्महादेवं ध्यायमाना दिवा निशम्

かくしてそのブリューナガルタに到り、最勝の二度生まれの者たちは苦行に励み、昼夜たえずマハーデーヴァを念じて禅定した。

Verse 99

गताश्च परमां सिद्धिं कालेनाल्पेन दुर्लभाम् । भ्रूणरूपधरं देवं पूजयित्वा महेश्वरम्

そして程なくして、得がたい至上の成就（シッディ）に到達した。ブリューナ（胎児）に関わる姿をとられた主マヘーシュヴァラを礼拝供養したゆえである。

Verse 100

ततःप्रभृति सा गर्ता प्रख्याता धरणीतले । भ्रूणगर्तेति विप्रेंद्राः सर्वपातकनाशिनी

それ以来、あの聖なる穴は地上において「ブリューナガルタ」として名高くなり、あらゆる罪を滅するものとなった、婆羅門の最勝者よ。

Verse 101

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशा परान्

そこで कृष्णチャトゥルダシー（闇半月の十四日）にシュラーダを営む者は、必ずや祖霊を渡らせる――前の十代と後の十代を。

Verse 102

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत् । स्नानं च ब्राह्मणश्रेष्ठा दानं वापि स्वशक्तितः

ゆえに、あらゆる努力をもってそこで正しくシュラーダを行うべきである。さらに、婆羅門の最勝者よ、沐浴をなし、また力に応じて布施をも行うがよい。