Adhyaya 231

Verse 1

सूत उवाच । वृकोऽपि तत्समासाद्य राज्यं त्रैलोक्यसंभवम् । यदृच्छया जगत्सर्वं समाज्ञापयत्तदा

スータは語った。「ヴリカもまた、三界に及ぶ王権を得るや、その時より己が意のままに、全宇宙に命令を下した。」

Verse 2

सोंऽधकस्य बले वीर्ये धैर्ये कोपे च दानवः । सहस्रगुणितश्चासीद्रौद्रः परमदारुणः

そのダーナヴァは、力・武勇・堅忍・憤怒においてアンダカの千倍となり、荒々しく、まことに恐るべきものとなった。

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे कश्चिन्न मर्त्यो यजति क्षितौ । न होमं नैव जाप्यं च दैत्याञ्ज्ञात्वा सुरास्पदे

その間、地上のいかなる人間も祭祀を行わず、火供（ホーマ）も、真言の誦持（ジャパ）さえもしなかった。ダイティヤらが神々の座する天界を占めたと知っていたからである。

Verse 4

अथ यः कुरुते धर्मं होमं वा जपमेव वा । सुगुप्तस्थानमासाद्य करोत्यमरतुष्टये

そして、ホーマやジャパなどの正義の行いをする者は皆、不死なる神々を喜ばせるため、人目につかない隠れた場所にたどり着いてからそれを行った。

Verse 5

अथ स्वर्गस्थिता दैत्या यज्ञभागविवर्जिताः । तथा मर्त्योद्भवैर्भागैः संदेहं परमं गताः

その時、天に住むダイティヤ（悪魔）たちは、犠牲の分け前を奪われ、人間界からの供物が配分され続けているにもかかわらず、大きな疑念に陥った。

Verse 6

ततः कोपपरीतात्मा प्रेषयामास दानवः । मर्त्यलोके चरान्गुप्तान्निपुणांश्चाब्रवीत्ततः

そこで、そのダーナヴァ（悪魔）は怒りに心を支配され、人間界の人々に紛れて隠れる熟練した密偵たちを派遣し、彼らに命じた。

Verse 7

यः कश्चिद्देवतानां च प्रगृह्णाति करोति च । तदर्थं यजनं होमं दानं वा पृथिवीतले । स च वध्यश्च युष्माभिर्मम वाक्यादसंशयम्

「人間の中で神々を支持し、あるいは神々のために行動する者、すなわち地上で犠牲を捧げ、供物を捧げ、あるいは施しを行う者は、私の命令に従い、間違いなくお前たちによって殺されなければならない。」

Verse 8

अथ ते तद्वचः श्रुत्वा दानवा बलवत्तराः । गत्वा च मेदिनीपृष्ठं गुप्ताः सर्पंति सर्वतः

その言葉を聞いて、強力なダーナヴァたちは地上の表面に出て行き、姿を隠したまま、至る所を這い回った。

Verse 9

यं कञ्चिद्वीक्षयंतिस्म जपहोमपरायणम । स्वाध्यायं वा प्रकुर्वाणं तं निघ्नंति शितासिभिः

彼らは、ジャパとホーマに専心する者、あるいはスヴァーディヤーヤ（聖なる誦読）に励む者を見かけると、鋭い剣で斬り伏せた。

Verse 10

एतस्मिन्नेव काले तु सांकृतिर्मुनिसत्तमः । गुप्तश्चक्रे ततस्तस्यां गर्तायां छन्नवर्ष्मकः । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं वृकेण च द्विजाः पुरा

まさにその時、最勝の聖仙サーンクリティは身を隠し、そこにある穴に体を潜めた――かつて婆羅門ヴリカがタパス（苦行）を修したその場所である。

Verse 11

अथ ते तं तदा दृष्ट्वा तद्गुहायां व्यवस्थितम् । भर्त्समानास्तपस्तच्च प्रोचुश्च परुषाक्षरैः

やがて彼らは、その洞窟に安住する彼を見て、彼とそのタパスを罵り、荒々しい言葉を浴びせた。

Verse 12

दृष्ट्वा तस्याग्रतः संस्थां गन्धपुष्पैश्च पूजिताम् । वासुदेवात्मिकां मूर्तिं चतुर्हस्तां द्विजोत्तमाः

おお最勝の婆羅門よ、彼らは彼の前に、香と花で供養された、ヴァースデーヴァを体現する四臂の御像を見た。

Verse 13

ततस्ते शस्त्रमुद्यम्य निर्जघ्नुस्तं क्रुधान्विताः । न शेकुस्ते यदा हंतुं संवृतं विष्णुतेजसा । कुण्ठतां सर्वशस्त्राणि गतानि विमलान्यपि

すると彼らは怒りに燃えて武器を振り上げ、彼を打ちかかった。だが、ヴィシュヌの光輝に包まれていたため、彼を殺すことはできなかった。清らかで鋭利な武器でさえ、ことごとく鈍ってしまった。

Verse 14

अथ वैलक्ष्यमापन्ना निर्विण्णाः सर्व एव ते । तां वार्तां दानवेन्द्राय वृकायोचुश्च ते तदा

そのとき彼らは皆、恥じ入り落胆して、その報せをダーナヴァの主ヴリカ（Vṛka）に告げた。

Verse 15

कश्चिद्विप्रः समाधाय वैष्णवीं प्रतिमां पुरः । तपस्तेपे महाभाग क्षेत्रे वै हाटकेश्वरे

「あるバラモンが、正しくヴァイシュナヴァの御像を己の前に安置し、尊き御方よ、ハータケーシュヴァラの聖域にて苦行を修した。」

Verse 16

यत्र त्वया तपस्तप्तं भीत्या सर्वदिवौकसाम् । अपि चौर्येण चास्माकं तपस्तपति तादृशम्

「まさにその地で、汝が苦行を焼き尽くすほど修して、諸天をことごとく恐れさせた——しかも今や、汝の盗みの行いによって、同じ類いの苦行の火が我らに向かって燃え立っている。」

Verse 17

येन सर्वाणि शस्त्राणि कुण्ठतां प्रगतानि च । तस्य गात्रे प्रहारैश्च तस्मात्कुरु यथोचितम्

「彼のゆえに、あらゆる武器は鈍ってしまった。ゆえに相応しくせよ——その身を打撃で打ち据えよ。」

Verse 18

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वृकः कोपसमन्वितः । जगाम सत्वं तत्र यत्रासौ सांकृतिः स्थितः

彼らの言葉を聞くや、ヴリカは怒りに満ち、ただちに聖仙サーンクリティ（Sāṃkṛti）の留まる場所へと赴いた。

Verse 19

स गत्वा वैष्णवीं मूर्तिं तामुत्क्षिप्य सुदूरतः । श्वभ्राद्बहिः प्रचिक्षेप भर्त्समानः पुनः पुनः

彼はヴァイシュナヴィーの聖像のもとへ行き、それを持ち上げてはるか彼方へ投げ捨てた――穴から何度も何度も放り出し、繰り返し罵り続けた。

Verse 20

जघान पादघातेन दक्षिणेनेतरेण तम् । अब्रवीन्मम वध्यस्त्वं यन्मच्छत्रुं जनार्दनम्

彼は右足で、またもう一方の足でも蹴りつけて言った。「お前は死に値する。わが敵ジャナールダナ（Janārdana）を敬うからだ。」

Verse 21

संपूजयसि चौर्येण तेन प्राणान्हराम्यहम् । एवमुक्त्वाथ खड्गेन तं जघान स दैत्यपः

「盗みによって供養するとは。ゆえにお前の命を奪う。」そう言い放つと、その罪深き者は剣で彼を斬りつけた。

Verse 22

ततस्तस्य स खड्गस्तु तीक्ष्णोऽपि द्विजसत्तमाः । तस्य काये प्रहीणस्तु शतधा समपद्यत

そのとき、最勝のバラモンたちよ、その剣は鋭利であったにもかかわらず、彼の身に振り下ろされるや百の破片に砕け散った。

Verse 23

ततः कोपपरीतात्मा तं शशाप स सांकृतिः

その後、サーンクリティ（Sāṃkṛti）は正しき憤りに心を満たし、彼に呪詛を宣した。

Verse 24

यस्मात्पाप त्वयाहं च पादघातैः प्रताडितः । तस्मात्ते पततां पादौ सद्य एव धरातले

罪人よ、お前は私を足蹴にした。それゆえ、お前の両足は直ちに地に落ちるがよい！

Verse 25

सूत उवाच । उक्तमात्रे ततस्तेन पादौ तस्य द्विजोत्तमाः । पतितौ मेदिनीपृष्ठे पंचशीर्षाविवोरगौ

スータは言った。「バラモンたちよ、彼がそう言うやいなや、その男の両足は五つの頭を持つ二匹の蛇のように、大地の上に落ちたのです。」

Verse 26

एतस्मिन्नेव काले तु आक्रन्दः सुमहानभूत् । वृकस्य सैनिकानां च नारीणां च विशेषतः

まさにその時、凄まじい悲鳴が上がった。とりわけヴリカの兵士たちの間で、そして特に女たちの間で。

Verse 27

अथ देवाः परिज्ञाय तं तदा पंगुतां गतम् । आगत्य मेरुपृष्ठं च निजघ्नुस्तत्परिग्रहम्

その時、神々は彼が足なえになったことを知り、メール山の背後に来て、彼の野営地と従者たちを打ち倒した。

Verse 28

हतशेषाश्च दैत्यास्ते पातालांतःसमा गताः । वृकोऽपि पंगुतां प्राप्तस्तस्थौ तपसि सुस्थिरम्

殺戮を生き延びたダイティヤたちは、共にパーターラの深淵へと退いた。ヴリカもまた、足なえとなりながらも、揺るぎなく苦行に励み続けた。

Verse 29

सर्वैरंतःपुरैः सार्धं दुःखशोकसमन्वितः । इन्द्रोऽपि प्राप्तवान्राज्यं तदा निहत कंटकम्

内宮のすべてと家人を伴い、憂いと悲嘆に満ちながらも、インドラはその時、「棘」すなわち禍いが滅ぼされたのち、王権を再び得た。

Verse 30

धर्मक्रियाः प्रवृत्ताश्च ततो भूयो रसातले

そしてその後、ダルマの儀礼と行いは再び営まれた――ラサータラ（地下界）においてさえも。

Verse 31

अथ दीर्घेण कालेन तस्य तुष्टः पितामहः । उवाच तत्र चागत्य गर्त्तामध्ये द्विजोत्तमाः

やがて長い時を経て、彼に満足したピターマハ（梵天ブラフマー）がその地に来臨し、穴のただ中で語った――おお、最勝のバラモンよ。

Verse 32

वृक तुष्टोऽस्मि ते वत्स वरं वरय सुव्रत । अहं दास्यामि ते नूनं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

「ヴリカよ、愛し子よ、汝に満足した。善き誓戒に堅き者よ、望む恩寵を選べ。たとえ得難きものであっても、必ず汝に授けよう。」

Verse 33

वृक उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । पाददानं तदा देव मम ब्रह्मन्समाचर । पंगुता याति शीघ्रं मे येनेयं ते प्रसादतः

ヴリカは言った。「もし私に御満悦くださり、また願いを授け給うなら――主よ、梵天よ、どうか私に『足の施し』を行い（健やかな足を授け）、あなたの御恩寵によってこの跛（びっこ）が速やかに去りますように。」

Verse 34

तच्छ्रुत्वा तं समानीय सांकृतिं तत्र पद्मजः । प्रोवाच सांत्वपूर्वं च वृकस्यास्य द्विजोत्तम

それを聞くや、蓮華より生まれし者（梵天ブラフマー）はサーンクリティをその場へ招き寄せ、ああ最上の婆羅門よ、このヴリカに慰めの言葉をもって語りかけた。

Verse 35

मद्वाक्यात्पंगुता याति येनास्य त्वं तथा कुरु

「わが命により、彼の跛は去るであろう。ゆえに、彼のためにそのとおりに行いなさい。」

Verse 36

सांकृतिरुवाच । अनृतं नोक्तपूर्वं मे स्वैरेष्वपि पितामह । ज्ञायते देवदेवेश तत्कथं तत्करोम्यहम्

サーンクリティは言った。「おお祖父よ、私はこれまで虚言を口にしたことがありません。うっかりした時でさえも。神々の主は一切を知ろしめすのに、どうして私がそれ（不実の言葉）を語れましょうか。」

Verse 37

ब्रह्मोवाच । मम भक्तिपरो नित्यं वृकोऽयं दैत्यसत्तमः । पौत्रस्त्वं दयितो नित्यं तेन त्वां प्रार्थयाम्यहम्

梵天は言った。「このヴリカはダーナヴァの中でも最勝にして、常に我に帰依する者である。しかも汝は我が孫として常に愛しき者。ゆえに、私は汝に願い求める。」

Verse 38

तव वाक्यं च नो मिथ्या कर्तुं शक्नोमि सन्मुने

「そして、ああ高貴なる牟尼よ、私は汝の言葉を虚しくすることはできない。」

Verse 39

सांकृतिरुवाच । एष दैत्यः सुदुष्टात्मा देवानामहिते स्थितः । विशेषाद्वासुदेवस्य पुरोर्मम महात्मनः

サンクリティは言った。「このダイティヤ（悪魔）は極めて邪悪な性質を持ち、神々、特に私の偉大なる長老ヴァースデーヴァに害をなそうとしています。」

Verse 40

पंगुतामर्हति प्रायः पापात्मा द्विजदूषकः । बलेन महता युक्तो जरामरणवर्जितः

「再生族（バラモン）を汚すその罪深き者は、まさに足が不自由であるに値します。強大な力を持ち、老いも死もありません。」

Verse 41

पुरा कृतस्त्वया देव स चेत्पादाववाप्स्यति । हनिष्यति जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

「神よ、この恩恵は以前あなたによって授けられました。もし彼が足を取り戻せば、神々、悪魔、人間を含む全世界を滅ぼすでしょう。」

Verse 42

तस्मात्तिष्ठतु तद्रूपो न कल्पं कर्तुमर्हसि । त्वयापि चिन्ता कर्तव्या त्रैलोक्यस्य यतः प्रभो

「それゆえ、彼をそのままの状態にしておいてください。事態を変えるべきではありません。あなたも三界の主として、その安寧を考慮せねばなりません。」

Verse 43

ब्रह्मोवाच । प्रावृट्काले तु सञ्जाते यानं कर्तुं न युज्यते । विजिगीषोर्विशेषेण मुक्त्वा शीतातपागमम्

ブラフマー神は言った。「雨季が到来したとき、旅をすることは適切ではない。特に征服を求める者にとっては。ただし、寒さや暑さを避けるために必要な移動は除く。」

Verse 44

तस्माच्च चतुरो मासान्वार्षिकान्पादसंयुतः । अगम्यः सर्वलोकानां कुर्यात्कर्माणि धैर्यतः

ゆえに、雨季の四か月のあいだは、ただ「足を備えるのみ」（すなわち行動を制して）として、あらゆる人々に近づき難く身を保ち、諸々の務めを堅忍不動の心で行うべし。

Verse 45

तद्भूयात्पादसंयुक्तः स वृको दान वोत्तमः । येन क्षेमं च देवानां द्विजानां जायते द्विज

施与の最勝者よ、かのヴリカが意図された規定のとおり「足を具えた者」とならんことを。これにより、神々と二度生まれの者（ドヴィジャ）に安寧と護りが生じるであろう。

Verse 46

एवं कृते न मिथ्या ते वाक्यं विप्र भविष्यति । फलं च तपसस्तस्य न वृथा संभविष्यति

このように行われるなら、婆羅門よ、あなたの言葉は虚妄とならず、また彼の苦行（タパス）の果も決して空しくはならない。

Verse 47

सूत उवाच । बाढमित्येव तेनोक्ते सांकृतेन महात्मना । उत्थितौ सहसा पादौ तस्य गात्रात्पुनर्नवौ

スータは語った。「大いなる魂サーンクリタが『然り、そうあれ』と言うや否や、たちまち彼の身に新たな二つの足が再び忽然と生じた。」

Verse 48

पुनश्च दानवो रौद्रः पशुत्वं समपद्यत । तस्यामेव तु गर्तायां संतिष्ठति द्विजोत्तमाः

そして再び、その猛きダーナヴァは獣の境涯へと堕ちた。しかもまさにその穴の中に留まり続けた、二度生まれの最勝者よ。

Verse 49

मासानष्टौ स दुःखेन सकलत्रः सबांधवः । स्मरमाणो महद्वैरं दैवैः सार्धं दिवानिशम्

八か月のあいだ、彼は妻と親族とともに苦しみ、昼夜たえず、神々との大いなる怨讐を思い起こしていた。

Verse 51

विध्वंसयति सर्वाणि धर्मस्थानानि यानि च

彼は、いかなるものであれ、ダルマの座するところをことごとく破壊する。

Verse 52

विध्वंसयति देवानां स्त्रियो मासचतुष्टयम् । उद्यानानि च सर्वाणि सपुराणि गृहाणि च

四か月のあいだ、彼は神々の女たちを蹂躙し、またすべての園苑を、さらに家々とその都城、古き聖域までも破壊した。

Verse 53

ततो देवाः समभ्येत्य देवदेवं जनार्दनम् । क्षीराब्धौ संस्थितं नित्यं शेषपर्यंकशायिनम्

そのとき神々は、神々の神ジャナールダナのもとへ赴いた。彼は乳海に常住し、シェーシャの寝台に横たわる御方である。

Verse 54

चतुरो वार्षिकान्मासांस्तत्र स्थित्वा तदंतिके । मासानष्टौ पुनर्जग्मुस्त्रिदिवं प्रति निर्भयाः

そこで御身のそばに四か月とどまったのち、彼らは恐れなきまま、さらに八か月を経て天界へと帰っていった。

Verse 55

तस्मिन्पंगुत्वमापन्ने दैत्ये परमदारुणे । कस्यचित्त्वथ कालस्य देवराजो बृहस्पतिम् । प्रोवाच दुःखसंतप्त आषाढांते सुरो त्तमः

「その極めて恐るべきダイティヤが跛となったのち、しばらくして、悲嘆に灼かれた神々の王インドラは、アーシャーダ月の末にブリハスパティに語りかけた。」

Verse 56

गुरो स मासः संप्राप्तः प्रावृट्कालो भयावहः । आगमिष्यति यत्रासौ लब्धपादो वृकासुरः

「師よ、その月が到来しました——恐るべき雨季です。その時、足を取り戻したヴリカーアスラは、いま居る場所へ必ずややって来るでしょう。」

Verse 57

गन्तव्यं च ततोऽस्माभिः क्षीरोदे केशवालये । मैवं दीनैस्तथा भाव्यं पराश्रयनिवासिभिः

「そののち、われらはケーシャヴァの住まいである乳海クシーローダへ赴かねばならぬ。他者の庇護に依って住む者は、そのような落胆に沈んではならない。」

Verse 58

स्वगृहाणि परित्यज्य शयनान्यासनानि च । वाहनानि विचित्राणि यच्चान्य द्दयितं गृहे

「自らの家々を捨て、寝床と座を捨て、さまざまに麗しい乗り物を捨て、家の中の愛しきものすべてをも捨てて……」

Verse 59

तस्मात्कथय चास्माकमुपायं कञ्चिदेव हि । व्रतं वा नियमं वाथ होमं वा मुनिसत्तम

「ゆえに、われらのために確かな方途を説いてください——ヴラタ（聖なる誓願）であれ、ニヤマ（修行の規律）であれ、あるいはホーマ（火供）であれ、ああ牟尼の中の最勝者よ。」

Verse 60

अशून्यं शयनं येन स्वकलत्रेण जायते । तथा न गृहसंत्यागः स्वकीयस्य प्रजायते

この行によって、正妻を欠いて寝床が空になることはなく、また自らの家が見捨てられることも起こらない。

Verse 61

निर्विण्णोऽहं निजस्थानभ्रंशाद्द्विजवरोत्तम । वर्षेवर्षे च सम्प्राप्ते स्थानकस्य च्युतिर्भवेत्

ああ最勝のバラモンよ、我は自らの位より落とされ続けて疲れ果てた。年が巡るたびに、さらにその地位からの失墜が起こるように思われる。

Verse 62

पुनर्भूमौ शयिष्यामि यावन्मासचतुष्टयम् । निष्कलत्रो भयोद्विग्नो ब्रह्मचर्यपरायणः

我は再び四か月のあいだ地に臥す—妻を離れ、恐れに震えつつ、梵行（ブラフマチャリヤ、清浄なる禁欲の修行）に専念する。

Verse 63

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भयार्तस्य बृहस्पतिः । प्रोवाच सुचिरं ध्यात्वा ततो देवं शतक्रतुम्

恐れに苦しむ者のその言葉を聞き、ブリハスパティは久しく思索したのち、神シャタクラトゥ（インドラ）に向かって語った。

Verse 64

अशून्यशयनंनाम व्रतमस्ति महत्तपः । विष्णोराराधनार्थाय तत्कुरुष्व समा हितः

「アシューニャシャヤナ」と名づけられた誓戒がある。それは大いなる力をもつ苦行である。ヴィシュヌを礼拝するため、心を一つにしてこれを行え。

Verse 65

देवो यत्रास्ति विष्णुः स क्षीराब्धौ मधुसूदनः । जलशायी जगद्योनिः स दास्यति हितं च ते

その神ヴィシュヌがましますところ――乳海のマドゥスーダナ、みずの上に横たわり、世界の胎源たる御方は、汝に益あるものを授け給う。

Verse 66

यथा न शून्यं शयनं गृह भंगः प्रजायते । सर्वशत्रुविनाशश्च तत्प्रसादेन वासव

寝床が空とならず、家が滅びぬために。さらにその御加護により、ヴァーサヴァよ、あらゆる敵は滅ぼされる。

Verse 67

सूत उवाच । तस्मिन्व्रते ततश्चीर्णे ह्यशून्यशयनात्मके । तुतोष भगवान्विष्णुस्ततः प्रोवाच देवपम्

スータは語った。アシューニャシャヤナと呼ばれるその誓戒が正しく修されると、主ヴィシュヌは満悦された。そこで神々の主（インドラ）に向かってお告げになった。

Verse 68

शक्र तुष्टोऽस्मि भद्रं ते वरं वरय सुव्रत । व्रतेनानेन चीर्णेन चातुर्मास्योद्भवेन च । तस्मात्प्रार्थय देवेन्द्र नित्यं यन्मनसि स्थितम्

シャクラよ、汝に吉祥あれ――われは満足した。誓いに堅き者よ、望む恩寵を選べ。この誓戒はチャートゥルマーシャの季より生じ、汝はそれを修した。ゆえに神々の主よ、常に汝の心に宿る願いを求めよ。

Verse 69

इन्द्र उवाच । कृष्ण जानासि त्वं चापि यश्च मेऽत्र पराभवः । क्रियते दानवेन्द्रेण वृकेण सुदुरात्मना

インドラは言った。「クリシュナよ、ここで我に降りかかる敗北と屈辱を、汝もまた知っておられる。それは邪悪なる心のダーナヴァ王ヴリカによってもたらされたのだ。」

Verse 70

ममाष्टमासिकं राज्यं त्रैलोक्येऽपि व्यवस्थितम् । शेषांश्च चतुरो मासान्वर्षेवर्षे समेति सः

「我が主権は三界に確立されてはいるが、ただ八か月のみ続く。毎年、彼は残る四か月のために再び来るのだ。」

Verse 71

एवं ज्ञात्वा सुरश्रेष्ठ दयां कृत्वा ममोपरि । तथा कुरु यथा राज्यं मम स्यात्सार्वकालिकम्

「このことを知ったうえで、神々の中の最勝者よ、我に慈悲を垂れ、我が王権があらゆる時にわたり永続するように計らってください。」

Verse 72

विष्णुरुवाच । अजरश्चामरश्चापि स कृतः पद्मयोनिना । तत्कथं जीवमानेन तेन राज्यं भवेत्तव

ヴィシュヌは言った。「その者は蓮華より生まれし者（ブラフマー）によって、不老不死とされた。ゆえに、彼がなお生きている間、どうして王国が汝のものとなろうか。」

Verse 73

परं तथापि देवेन्द्र करिष्यामि हितं तव

「それでもなお、デーヴェーンドラよ、汝の利益となることを我は成そう。」

Verse 74

क्षीरार्णवं परित्यज्य हाटकेश्वरसंज्ञिते । क्षेत्रे गत्वा समं लक्ष्म्या तस्योपरि ततः परम्

「乳海を離れ、ラクシュミーと共に、ハータケーシュヴァラと名づけられた聖なる地へ赴け。さらにその後、かの場所の上で、そこで事を進めよ。」

Verse 76

तस्मात्स्थानात्सहस्राक्ष मद्भारेण प्रपीडितः । वर्षेवर्षे सदा कार्यं मया तत्सुहितं तव

ゆえに、千眼の御方よ、その場所より彼は我が重みによって圧せられよう。年ごとに、汝の大いなる利益となることを、我は常に成し遂げる。

Verse 77

तस्माद्गच्छाधुना स्वर्गे कुरु राज्यमकंटकम् । प्रावृट् काले तु संप्राप्ते न भीः कार्या तदुद्भवा

それゆえ今、天界へ赴き、棘なき（妨げなき）王権を治めよ。雨季が到来しても、そこから起こるもの（その敵）を恐れるな。

Verse 78

यो मां तत्र शयानं तु व्रतेनानेन देवप । पूजयिष्यति सद्भक्त्या तस्य दास्यामि वांछितम्

神々の主よ、我がそこにて聖なる安臥にあるとき、この誓戒を守り真実の信愛をもって我を供養する者には、望むままの恩寵を授けよう。

Verse 79

सूत उवाच । एवमुक्त्वा हृषीकेशो विससर्ज शतक्रतुम् । निःशेषभयनिर्मुक्तं स्वराज्यपरिवृद्धये

スータは語った。「かく語り終えて、フリシーケーシャはシャタクラトゥ（インドラ）を暇乞いさせた。彼はあらゆる恐れを尽く離れ、自らの王権をさらに増し固めるためであった。」

Verse 80

आषाढस्य सिते पक्ष एकादश्या दिने सदा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रागत्य स्वयं विभुः

常に、アーシャーダ月の白分の第十一日（エーカーダシー）に、主なる至高者みずからがそこへ来臨される――ハータケーシュヴァラの聖なるクシェートラへ。

Verse 81

वृकोपरि ततश्चक्रे शयनं यत्नमास्थितः । तेनाक्रांतस्ततः सोऽपि शक्नोति चलितुं न हि

その後、細心の注意をもって、御身はヴリカ（Vṛka）の上に御床を設けられた。御身に踏みしめられ、ヴリカもまた少しも動くことができなかった。

Verse 82

मृतप्रायस्ततो नित्यं तद्भारेण प्रपीडितः । कार्तिकस्य सिते पक्ष एकादश्या दिने स्थिते

その後、彼はその重みに絶えず押しつぶされ、ほとんど死せる者のように横たわった。カルッティカ月（Kārttika）の白分（明半月）のエーカーダシー（Ekādaśī）の日が来るまで。

Verse 83

उत्थानं कुरुते विष्णुः क्षीरोदं प्रति गच्छति ा । सोऽपि सांकृतिशापेन वृकः पंगुत्वमाप्नुयात्

そのときヴィシュヌ（Viṣṇu）は（聖なる眠りから）起き上がり、乳海（クシーローダ）へと向かわれる。ヴリカ（Vṛka）はサーンクリティ（Sāṃkṛti）の呪いにより、跛（びっこ）となった。

Verse 84

एवं च चतुरो मासान्न त्यजेच्छयनं हरिः । भयात्तस्यासुरेंद्रस्य दानवस्य दुरात्मनः

かくしてハリ（Hari）は四か月のあいだ臥所を離れられなかった。邪悪なるダーナヴァ、すなわちアスラの王を恐れたゆえである。

Verse 85

तत्र मर्त्यैः क्रिया सर्वाः क्रियते न मखोद्भवाः । यस्मात्स यज्ञपुरुषो न सुप्तो भागमश्नुते

その間、人々は慣例の諸儀礼をすべて行うことはできるが、大祭マカ（makha）に由来する供犠は執り行われない。なぜなら、供犠そのものの御人格たるヤジュニャ・プルシャ（Yajña-Puruṣa）である主は、眠りのうちには御分を受け取られないからである。

Verse 86

तथा यज्ञाश्च ये सर्वे क्त्वयादानादि काः शुभाः । ते सर्वे न क्रियंते च चूडाकरणपूर्वकाः

同様に、布施（dāna）およびそれに伴う諸儀礼を含む、あらゆる吉祥なる祭祀（ヤジュニャ）は執り行われず、また剃髪の儀（cūḍākaraṇa）に始まるサンスカーラ（通過儀礼）も行われない。

Verse 87

मुक्त्वान्नप्राशनंनाम सीमंतोन्नयनं तथा । तस्मात्सुप्ते जगन्नाथे ताः सर्वाः स्युर्वृथा द्विजाः

アンナプラーシャナ（固形食の初授）とシーマントーンナヤナ（胎内の儀）を除けば、ジャガンナータが聖なる眠りにあるとき、これら一切の儀礼はむなしくなる、ああ二度生まれの者よ。

Verse 88

व्रतं वा नियमं वाथ तस्मिन्यः कुरुते नरः । प्रसुप्ते देवदेवेशे तत्सर्वं निष्फलं भवेत्

誓願（vrata）であれ戒律の実践（niyama）であれ、その時に人が行ういかなる行いも、神々の主が聖なる眠りにあるなら、すべては実りなきものとなる。

Verse 89

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संप्रसुप्ते जनार्दने । व्रतस्थैर्मानवैर्भाव्यं तस्य देवस्य तुष्टये

ゆえに、ジャナールダナが聖なる眠りにあるとき、誓願に住する者は、あらゆる努力を尽くして、その御神を喜ばせるように振る舞うべきである。

Verse 90

एकादश्यां दिने प्राप्ते शयने बोधने हरेः । यत्किंचित्क्रियते कर्म श्रेष्ठं तच्चाक्षयं भवेत्

エーカーダシーの日が到来し、ハリが臥して眠りに入り、また目覚め給うその時、そこでなされるいかなる行いも最上となり、その功徳は尽きることがない。

Verse 91

किंवात्र बहुनोक्तेन क्रियते यद्व्रतं नरैः । तेन तुष्टिं परां याति दैत्योपरि स्थितो हरिः

これ以上何を多く語ろうか。人々が行ういかなる誓戒（ヴラタ）によっても、阿修羅の上に立つハリは、至上の満悦に至られる。

Verse 92

एवं स भगवान्प्राह सुप्तस्तत्र जनार्दनः । किं वा तस्य ज्वरो जातो महती वेदनापि च

かくして福徳なる主ジャナールダナは、そこに臥して眠りながらも語られた。「彼に熱が起こり、さらに大いなる痛みも生じたのか。」

Verse 93

तस्मिन्नहनि पापात्मा योन्नमश्नाति मानवः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संप्राप्ते हरिवासरे

その日に食を取る者は罪を負う。ゆえにハリの聖なる日が来たなら、あらゆる努力をもって慎み（斎戒）を守るべきである。

Verse 94

अन्यस्मिन्नपि भोक्तव्यं न नरेण विजानता । किं पुनः शयनं यत्र कुरुते यत्र बोधनम्

識ある人は、ほかの聖なる折でさえ食すべきではない。ましてや、主が臥して眠り、また目覚めさせられるその場所においては、なおさらである。

Verse 95

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजो त्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यस्माच्छेते जनार्दनः

スータは言った。「おお、最勝の再生者たちよ。汝らが我に問うたとおり、我はすべてを語り終えた——ハータケーシュヴァラの聖域についてである。そこにてジャナールダナは聖なる安息に臥されるからである。」

Verse 96

क्षीराब्धिं संपरित्यज्य सदा मासचतुष्टयम् । श्रूयतां च फलं यत्स्यात्तस्मिन्नाराधिते विभो

乳海を離れ、常に四か月そこにとどまったのち、聞け。あの場において大いなる主を礼拝するとき、いかなる果報が生ずるのか、尊き御方よ。

Verse 97

चतुरो वार्षिकान्मासान्यस्तं पूजयते विभुम् । व्रतस्थः स नरो याति यत्र देवः स संस्थितः

年の四か月のあいだ、誓戒に堅く住して大いなる主を礼拝する者は、その神が住まう境地へと至る。

Verse 98

किं दानैर्बहुभिर्दत्तैः किं व्रतैः किमुपोषितैः । तत्र यः पुंडरीकाक्षं सुप्तं पूजयति ध्रुवम्

多くの布施に何の要があろう、誓戒や長き断食に何の要があろう。かの聖地において、聖なる眠りに就く蓮華眼の主（プンダリーカークシャ）を確かに礼拝する者、その功徳は必ず成就する。

Verse 231

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्यान एकादशीव्रतमाहात्म्यवर्णनंनामैकत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして、輝かしき『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌より成るサンヒター—第六部「ナーガラ・カーンダ」、ハータケーシュヴァラ聖域のマーハートミヤ、ジャラシャーイーの説話における、「エーカーダシーの誓戒の偉大さの叙述」と題する第231章はここに終わる。

Verse 785

करिष्यामि त्वहं शक्र शयनं यत्नमास्थितः । यावच्च चतुरो मासान्यथा स न चलिष्यति

おおシャクラ（インドラ）よ、私は万全の注意をもって努め、主の聖なる臥し処を整えよう。満四か月のあいだ、主が乱されず、動かされぬように。