Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 231›Shloka 68
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

शक्र तुष्टोऽस्मि भद्रं ते वरं वरय सुव्रत । व्रतेनानेन चीर्णेन चातुर्मास्योद्भवेन च । तस्मात्प्रार्थय देवेन्द्र नित्यं यन्मनसि स्थितम्

Transliteration

śakra tuṣṭo'smi bhadraṃ te varaṃ varaya suvrata | vratenānena cīrṇena cāturmāsyodbhavena ca | tasmātprārthaya devendra nityaṃ yanmanasi sthitam

Translation

シャクラよ、汝に吉祥あれ――われは満足した。誓いに堅き者よ、望む恩寵を選べ。この誓戒はチャートゥルマーシャの季より生じ、汝はそれを修した。ゆえに神々の主よ、常に汝の心に宿る願いを求めよ。

Word by Word
शक्रO Śakra (Indra)
शक्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8), एकवचन
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Samanadhikarana (Predicate/समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तुष् + क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘अस्मि’ इत्यस्य विधेय
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन
भद्रम्good fortune
भद्रम्:
Sambandha (Benediction/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; आशीर्वादार्थक प्रयोगः (auspiciousness)
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4), एकवचन; ‘भद्रम्’ इत्यस्य सम्प्रदान (to you)
वरम्a boon
वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘वरय’ इत्यस्य कर्म
वरयchoose/ask for
वरय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सुव्रतO you of good vows
सुव्रत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु-व्रत (प्रातिपदिक; सु + व्रत)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं व्रतं यस्य)
व्रतेनby (this) vow
व्रतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
अनेनby this
अनेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘व्रतेन’ इत्यस्य विशेषणम्
चीर्णेनperformed
चीर्णेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘व्रतेन’ इत्यस्य विशेषणम्
चातुर्मास्योद्भवेनby what arises in/from the Cāturmāsya (four-month observance)
चातुर्मास्योद्भवेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य-उद्भव (प्रातिपदिक; चातुर्मास्य + उद्भव)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; तत्पुरुषः (चातुर्मास्यात् उद्भवः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Causal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/तदर्थक क्रियाविशेषणम् (therefore/from that)
प्रार्थयrequest, ask
प्रार्थय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√अर्थ्/प्र-√याच् (धातु; प्रार्थयति)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
देवेन्द्रO lord of the gods
देवेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव-इन्द्र (प्रातिपदिक; देव + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8), एकवचन; तत्पुरुषः (देवानाम् इन्द्रः)
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे अव्ययवत्; क्रियाविशेषणम् (always)
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘प्रार्थय’ इत्यस्य कर्म (whatever)
मनसिin (your) mind
मनसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
स्थितम्situated, held
स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम् (that which is situated)
Speaker

Viṣṇu

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages (frame) / audience; immediate addressee within story: Indra

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu, serene and radiant, addresses Indra with a blessing gesture (abhaya/vara-mudrā). Visual motifs of Cāturmāsya—rain clouds, sprouting greenery, and a closed vrata-calendar—frame the scene.

Characters & Entities
V
Viṣṇu
I
Indra (Śakra/Devendra)
C
Cāturmāsya

FAQs

Vows performed in the sacred Cāturmāsya period are especially meritorious and draw the Lord’s direct favor.

No single tīrtha is specified in this verse; it highlights the sanctity of a time-bound observance (Cāturmāsya) within the Māhātmya setting.

Performance of a Cāturmāsya-related vrata (here linked with Aśūnyaśayana) is indicated as the cause for receiving a boon.

←Previous Verse
Next Verse→