Adhyaya 114

Verse 1

सूत उवाच । सोऽपि विप्रो द्विजश्रेष्ठा विस्फोटकपरिप्लुतः । लज्जया परया युक्तो गत्वा किंचिद्वनांतरम्

スータは言った：そのバラモンもまた、再生族の中で最も優れた者であったにもかかわらず、吹き出物のある腫れ物に覆われていた。深い恥辱に打ちひしがれ、彼は森の人里離れた場所へと去っていった。

Verse 2

ततो वैराग्यमापन्नो रौद्रे तपसि संस्थितः । त्यक्त्वा गृहादिकं सर्वं स्नेहं दारसुतोद्भवम्

その後、彼は離欲（ヴァイラーギャ）の境地に達し、激しい苦行に入った。家やすべてのものを捨て、妻や子供から生じる執着を断ち切ったのである。

Verse 3

नियमैः संयमैश्चैव शोषयन्नात्मनस्तनुम् । किंचिज्जलाश्रयं गत्वा स्थापयित्वा महेश्वरम्

誓願と克己の行によって彼は自らの身をやせ衰えさせ、やがて水辺の一つの依り処へ赴き、そこにマヘーシュヴァラ（シヴァ）を安置した。

Verse 4

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

長い時を経て、マヘーシュヴァラは彼に満悦し、幻視のうちに現れて言った。「望むものを、思うままに願い求めよ。」

Verse 5

त्रिजात उवाच । मातृदोषादहं देव वैलक्ष्यं परमं गतः । मध्ये ब्राह्मणमुख्यानामानर्त्ताधिपतेस्तथा

トリジャータは申し上げた。「主よ、母の過ちのゆえに、私はこの上ない恥辱に堕ちました。高徳のバラモンたちのただ中でも、またアーナルタの君主の前でも同様に辱められました。」

Verse 6

अहं शक्नोमि नो वक्तुं कस्यचिद्दर्शितुं विभो । त्रिजातोऽस्मीति विज्ञाय भूरिविद्यान्वितोऽपि च

「大いなる御方よ、私は誰とも語ることができず、誰の前にも姿を現せません。多くの学識を備えていても、『私はトリジャータだ』と知られた途端、人々は私を遠ざけます。」

Verse 7

तस्मात्सर्वोत्तमस्तेषामहं चैव द्विजन्मनाम् । यथा भवामि देवेश तथा नीतिर्विधीयताम्

「それゆえ、 देवたちの主よ、どうかお定めください。私がその द्विज（再生の者、二度生まれた者）たちの中で最上となれるよう、その道を授けてください。」

Verse 8

श्रीभगवानुवाच । चमत्कारपुरे विप्रा ये वसंति द्विजोत्तम । तेषां सर्वोत्तमो नूनं मत्प्रसादाद्भविष्यसि

世尊は仰せになった。「おお、最勝のバラモンよ。チャマトカーラプラに住まうバラモンたちの中で、わが恩寵により、汝は必ずや第一の者となるであろう。」

Verse 9

तस्मात्कालं प्रतीक्षस्व कञ्चित्त्वं ब्राह्मणोत्तम । समये समनुप्राप्ते त्वां च नेष्यामि तत्र वै

「それゆえ、最勝のバラモンよ、しばし時を待て。しかるべき時が到来すれば、われはまことに汝をそこへ導こう。」

Verse 10

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । ब्राह्मणोऽपि तपस्तेपे तथा संपूजयन्हरम्

かく語り終えると、神々の主は姿を消した。バラモンもまた苦行に励み、しかるべき敬虔をもってハラ（シヴァ）を礼拝し続けた。

Verse 11

कस्यचित्त्वथ कालस्य मत्कारपुरे द्विजाः । मौद्गल्यान्वयसंभूतो देवरातोऽभवद्द्विजः

やがて時が過ぎ、マトカーラプラと呼ばれる都に、マウドガリヤの系譜に生まれたデーヴァラータという二度生まれの者がいた。

Verse 12

तस्य पुत्रः क्रथोनाम यौवनोद्धतविग्रहः । सदा गर्वसमायुक्तः पौरुषे च व्यवस्थितः

その子はクラタと名づけられ、若さの昂ぶりに驕り、常に慢心に満ち、男の武勇を誇示することに執していた。

Verse 13

स कदाचिद्ययौ विप्रो नागतीर्थं प्रति द्विजाः । श्रावणस्यासिते पक्षे पंचम्यां पर्यटन्वने

ある時、そのバラモンはナーガ・ティールタへと赴いた。おお二度生まれの者たちよ、シュラーヴァナ月の黒分の第五日に、森を巡り歩きながら。

Verse 14

अथापश्यत्स नागेन्द्रतनयं भूरिवर्च्चसम् । रुद्रमालमिति ख्यातं जनन्या सह संगतम्

そのとき彼は、蛇王の子を見た。大いなる光輝に満ち、「ルドラマーラ」と名高く、母とともにそこにいた。

Verse 15

अथाऽसौ तं समालोक्य सुलघुं सर्प पुत्रकम् । जलसर्पमिति ज्ञात्वा लगुडेन व्यपोथयत्

その小さな蛇の子を見て、ただの水蛇と思い、彼は棍棒で打ち据えた。

Verse 16

हन्यमानेन तेनाथ प्रमुक्तः सुमहान्स्वनः । हा मातस्तात तातेति विपन्नोऽस्मि निरागसः

打たれている最中、ひときわ大きな叫びがほとばしった。「母上よ！父上よ！父上よ！」――「我は無罪なるに、滅びゆく！」

Verse 17

सोऽपि श्रुत्वाऽथ तं शब्दं ब्राह्मणो मानुषोद्भवम् । सर्पस्य भयसंत्रस्तः सत्वरं स्वगृहं ययौ

その叫びが人の声であると聞き取るや、バラモンは蛇を恐れて震え、あわただしく自らの家へと帰っていった。

Verse 18

अथ सा जननी तस्य निष्क्रांता सलिलाश्रयात् । यावत्पश्यति तीरस्थं तावत्पुत्रं निपातितम्

そのとき彼の母は水の住まいから出て来て、岸のほうを見やるや、息子が打ち倒されて横たわるのを見た。

Verse 19

ततो मूर्च्छामनुप्राप्ता दृष्ट्वा पुत्रं तथाविधम् । यष्टिप्रहारनिर्भिन्नं सर्वांगरुधिरोक्षितम्

そして彼女は、息子がそのような有様—杖の打撃に貫かれ、全身が血に濡れている—のを見て、気を失って倒れた。

Verse 20

अथ लब्ध्वा पुनः संज्ञां प्रलापानकरोद्बहून् । करुणं शोकसंतप्ता वाष्पपर्याकुलेक्षणा

やがて再び意識を取り戻すと、彼女は幾度も嘆きの言葉を洩らした——哀れで胸を裂くように。悲しみに責められ、涙に曇った眼は震えていた。

Verse 21

हाहा पुत्र परित्यक्त्वा मां च क्वासि विनिर्गतः । अनावृत्तिकरं स्थानं किं स्नेहो नास्ति ते मयि

「ああ、わが子よ！わたしを置き去りにして、どこへ行ってしまったの。帰ることのない場所へ旅立ったのか。わたしへの情けは、もうないのか。」

Verse 22

केन त्वं निहतः पुत्र पापेन च दुरात्मना । निष्पापोऽपि च पुत्र त्वं कस्य क्रुद्धोऽद्यवै यमः

「誰があなたを殺したの、わが子よ——どんな罪深い悪人が。あなたは無垢なのに、子よ、今日ヤマは一体だれに怒りを向けているのか。」

Verse 23

सपुरस्य सराष्ट्रस्य सकुटुंबस्य दुर्मतेः । येन त्वं निहतोऽद्यापि पंचम्यां पूजितो न च

汝を殺めたその邪心の者は、都と国土と一族すべてと共に、今日に至るまで、たとえパンチャミー（礼拝の日）であっても、決して尊崇されませんように。

Verse 24

रजसा क्रीडयित्वाऽद्य समागत्य चिरादथ । कामेनोत्संगमागत्य ग्लानिं नैष्यति चांबरम्

今日も塵にまみれて遊び、久しくして日暮れに帰り来たり、恋しさのままに我が膝へよじ登って、衣を汚し、くしゃくしゃにしたものだ。

Verse 25

गद्गदानि मनोज्ञानि जनहास्यकराणि च । त्वया विनाऽद्य वाक्यानि को वदिष्यति मे पुरः

どもりながらも愛らしく、人々を笑ませたあの言葉を、今日おまえなくして、誰が我が前で語ってくれようか。

Verse 26

पितुरुत्संगमाश्रित्य कूर्चाकर्षणपूर्वकम् । कः करिष्यति पुत्राऽद्य सतोषं भवता विना

父の膝にすがり、まずはその髻（もとどり）を引っぱって—我が子よ、今日おまえなくして、誰がそれをしてこの満ち足りた喜びを与えてくれよう。

Verse 27

निषिद्धोऽसि मया वत्स त्वमायातोऽनुपृष्ठतः । मर्त्यलोकमिमं तात बहुदोषसमाकुलम्

愛し子よ、我は禁じたのに、なお後ろよりついて来た。この人の世は、わが子よ、数多の過ちに満ちている。

Verse 28

एवं विलप्य नागी सा संक्रुद्धा शोककर्षिता । तं मृतं सुतमादाय जगामानंतसंनिधौ

かく嘆きつつ、ナーギーは怒りと悲嘆に沈み、死せる我が子を抱き取りて、アナンタの御前へと赴いた。

Verse 29

ततस्तदग्रतः क्षिप्त्वा तं मृतं निजबालकम् । प्रलापानकरोद्दीना वियुक्ता कुररी यथा

ついで彼の御前に、死せる幼子を投げ置き、哀れなる彼女は再び嘆き叫んだ。まるで伴侶と離れたクラーリー鳥のごとく。

Verse 30

नागराजोऽपि तं दृष्ट्वा स्वपुत्रं विनिपातितम् । जगाम सोऽपि मूर्च्छां च पुत्रशोकेन पीडितः

ナ―ガの王もまた、我が子が打ち倒されて横たわるのを見て、子を失う悲しみに責められ、気を失って倒れた。

Verse 31

ततः सिक्तो जलैः शीतैः संज्ञां लब्ध्वा स कृच्छ्रतः । प्रलापान्कृपणांश्चक्रे प्राकृतः पुरुषो यथा

やがて冷水を注がれて、彼は辛うじて意識を取り戻し、哀れな嘆きを口にし始めた。まるで凡夫のように。

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे नागाः सर्वे तत्र समागताः । रुरुदुर्दुःखिताः संतो बाष्पपर्याकुलेक्षणाः

その間に、すべてのナーガたちがそこに集まった。悲嘆に沈み、涙に目を曇らせ、震えるまなざしで泣き伏した。

Verse 33

वासुकिः पद्मजः शंखस्तक्षकश्च महाविषः । शंखचूडः सचूडश्च पुंडरीकश्च दारुणः

ヴァースキ、パドマジャ、シャṅカ、タクシャカ、マハーヴィシャ、シャṅカチューダ、サチューダ、そして猛きプṇḍarīka――これらのナーガたちが集い来た。

Verse 34

अञ्जनो वामनश्चैव कुमुदश्च तथा परः । कम्बलाश्वतरौ नागौ नागः कर्कोटकस्तथा

アñジャナ、ヴァーマナ、クムダ、さらにもう一柱；二ナーガのカンバラとアシュヴァタラ；またナーガのカルコータカ――彼らもまた集い来た。

Verse 35

पुष्पदंतः सुदंतश्च मूषको मूषकादनः । एलापत्रः सुपत्रश्च दीर्घास्यः पुष्पवाहनः

プシュパダンタ、スダンタ、ムーシャカ、ムーシャカーダナ、エーラーパトラ、スパトラ、ディールガーシャ、プシュパヴァーハナ――これらのナーガもまた来集した。

Verse 36

एते चान्ये तथा नागास्तत्राऽयाताः सहस्रशः । पुत्रशोकाभिसतप्तं ज्ञात्वा तं पन्नगाधिपम्

これらのナーガ、また他の無数のナーガたちも幾千とその地に来集した。蛇族の主が、子を失う悲嘆に灼かれていると知ったからである。

Verse 37

ततः संबोध्य ते सर्वे तमीशं पवनाशनम् । पूर्ववृत्तैः कथोद्भेदैर्दृष्टांतैर्विविधैरपि

それから彼らは皆、その主—パヴァナーシャナ—を目覚めさせ慰めようとし、往昔の出来事の語り、物語の譬喩、さまざまな例証をもって説き明かした。

Verse 38

एवं संबोधितस्तैस्तु चिरात्पन्नगसत्तमः । अग्निदाह्यं ततश्चक्रे तस्य पुत्रस्य दुःखितः

彼らにそのように告げられて、久しい時を経たのち、なお悲嘆に沈む最上のナーガは、わが子のために火による荼毘（アグニ・ダーဟ）を整えた。

Verse 39

जलदानस्य काले च सर्पान्सर्वानुवाच सः । सर्वान्नागान्प्रदानार्थं तोयस्य समुपस्थितान्

そして水の供養（ジャラダーナ）の時、彼はすべての蛇、すなわち水を捧げるために集まったすべてのナーガたちに語りかけた。

Verse 40

नाहं तोयं प्रदास्यामि स्वपुत्रस्य कथंचन । भवद्भिः प्रेरितोऽप्येवं तथान्यैरपि बांधवैः

「わが子にさえ、いかなる場合も一滴の水すら供えぬ。たとえ汝らに促されようとも、また他の親族に勧められようとも同じだ。」

Verse 41

यावत्तस्य न दुष्टस्य मम पुत्रांतकारिणः । सदारपुत्रभृत्यस्य विहितो न परिक्षयः

「わが子を奪ったあの悪しき者に、妻子と従者もろとも滅びが定められぬかぎり、我は供養を行わぬ。」

Verse 42

एवमुक्त्वा ततः शेषः शोधयामास तं द्विजम् । येन संसूदितः पुत्रो दंडकाष्ठेन पाप्मना

そう言い終えると、シェーシャは、木の杖でその子を殺した罪深きブラーフマナを追い求め、突き止めようとし始めた。

Verse 43

ततः प्रोवाच तान्नागान्पार्श्वस्थान्पन्नगाधिपः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यांतु मे सुहृदुत्तमाः

そこで蛇王は近くに控えるナーガたちに告げた。「我が最良の友よ、ハータケーシュヴァラの聖地へ向かえ。」

Verse 44

पुत्रघ्नं तं निहत्याऽशु सकुटुम्बपरिग्रहम् । चमत्कारपुरं सर्वं भक्षणीयं ततः परम्

「息子殺しのその者を、一族郎党と共に速やかに殺せ。その後、チャマトカーラプラの都をすべて食らい尽くせ。」

Verse 45

तत्रैव वसतिः कार्या समस्तैः पन्नगोत्तमैः । यथा भूयो वसेन्नैव तथा कार्यं च तत्पुरम्

「お前たち優れた蛇は皆、そこにとどまれ。そしてその都が二度と人の住めぬ場所となるようにせよ。」

Verse 46

एवमुक्तास्ततस्तेन नागाः प्राधान्यतः श्रुताः । गत्वाथ सत्वरं तत्र प्रथमं तं द्विजोत्तमम्

彼にこのように言われ、主だったナーガたちはその言葉に従い、速やかにそこへ向かい、まずその優れたバラモンのもとへ行った。

Verse 47

देवरातसुतं सुप्तं भक्षयित्वा ततः परम् । तत्कुटुंबं समग्रं च क्रोधेन महतान्विताः

デーヴァラータの息子が眠っている間に彼を食らい、その後、激しい怒りに満ちて、彼の一家全員をも食らい尽くした。

Verse 48

ततोऽन्यानपि संक्रुद्धा बालान्वृद्धान्कुमारकान् । भक्षयामासुः सर्वे ते तिर्यग्योनिगता अपि

そのとき彼らは憤怒して、さらに他の者までも—幼子、老いた者、若者たちを—食らい尽くした。皆、畜生の胎より生まれながらも、そのように行ったのである。

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे जातः पुरे तत्र सुदारुणः । आक्रंदो ब्राह्मणेंद्राणां सर्पभक्षणसंभवः

その間、その都において、蛇が人々を食らうことから、最勝のブラーフマナたちの間に、まことに凄惨な号泣が起こった。

Verse 50

तत्र भूमौ तथाऽन्यच्च यत्किंचिदपि दृश्यते । तत्सर्वं पन्नगैर्व्याप्तं रौद्रैः कृष्णवपुर्धरैः

そこでは、地の上も—見えるものは何であれ—すべてが蛇に満ちていた。彼らは荒々しく、黒々とした身を帯びていた。

Verse 51

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः केचिन्मृत्युवशं गताः । विषसं घूर्णिताः केचित्पतिता धरणीतले

その間、ある者は死の支配に落ち、またある者は毒に眩みよろめいて、大地の面に倒れ伏した。

Verse 52

अन्ये गृहादिकं सर्वं परित्यज्य सुतादि च । वित्रस्ताः परिधावंति वनमुद्दिश्य दूरतः

また他の者たちは、家や財をことごとく、子らや縁者までも捨て去り、恐怖に駆られて走り回り、はるか遠い森を目指して逃れた。

Verse 53

अन्ये मंत्रविदो विप्राः प्रयतंते समंततः । मंदं धावंति संत्रस्ता गृहीत्वौषधयः परे

真言に通じたバラモンたちは四方にわたり懸命に努め、またある者は恐れおののき、薬草を携えてゆるやかに走り去った。

Verse 54

एवं तत्पुरमुद्दिश्य सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । प्रचरंति यथा कश्चिन्न तत्र ब्राह्मणो वसेत्

かくしてその都を狙い、最上の蛇たちはあまねく動き回り、そこにバラモンが住みつくことを許さなかった。

Verse 55

अथ शून्यं पुरं कृत्वा सर्वे ते पन्नगोत्तमाः । व्यचरन्स्वेच्छया तत्र तीर्थेष्वायतनेषु च

やがて都を空にすると、最上の蛇たちは意のままにそこをさまよい、ティールタ（聖地）や聖なる社殿をも巡った。

Verse 56

न कश्चित्पन्नगः क्षेत्रात्त्यक्त्वा निर्याति बाह्यतः । प्रविशेन्न परः कश्चित्तत्र क्षेत्रे च मानवः

いかなる蛇もその聖なる地を離れて外へ出ることはなく、また他のいかなる人間もその地に足を踏み入れなかった。

Verse 57

व्यवस्थैवं समुद्भूता सर्पाणां मानुषैः सह । वधभक्षणजा न्योन्यं बाह्याभ्यंतरसंभवा

かくして蛇族と人間とのあいだに一つの取り決めが生じた――互いに殺し、互いに食らうことから生まれ、それは外にも内にも起こった。

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे शेषो मुक्त्वा दुःखं सुतोद्भवम् । प्रहृष्टः प्रददौ तोयं तस्य जातिभिरन्वितः

その間に、シェーシャは子に起因する悲しみから解き放たれ、歓喜して、自らのナーガの一族を伴い、水を授けた。

Verse 59

अथ ते ब्राह्मणाः केचित्सर्पेभ्यो भयविह्वलाः । सशोका दिङ्मुखान्याशु ते सर्वे संगता मिथः

そのとき、あるブラーフマナたちはナーガへの恐れに打ち震え、悲しみに沈みつつ、たちまち四方へ顔を向け、皆が互いに集まり合った。

Verse 60

ततो वनं समाजग्मुस्त्रिजातो यत्र संस्थितः । हरलब्धवरो हृष्टः सुमहत्तपसि स्थितः

それから彼らは、トリジャータが住する森へ赴いた。彼はハラ（シヴァ）より恩寵を得て歓喜し、きわめて大いなる苦行に堅く住していた。

Verse 61

स दृष्ट्वा ताञ्जनान्सर्वांस्तथा दुःखपरिप्लुतान् । पुत्रदारादिकं स्मृत्वा रुदतः करुणं बहु

彼は、人々がことごとく悲嘆に沈むのを見て、わが子と妻、そして他の者たちを思い起こし、哀れみ深く、ひどく切々と泣き崩れた。

Verse 62

सोऽपि दुःखसमायुक्तो दृष्ट्वा तान्स्वपुरोद्भवान् । ब्राह्मणेंद्रांस्ततः प्राह बाष्पव्याकुललोचनः

彼もまた悲しみに満ち、自らの都から来た者たちを見て、涙に乱れる眼で、最上のブラーフマナたちに語りかけた。

Verse 63

शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे वचनं मम सांप्रतम् । मया विनिर्गतेनैव तत्पुरात्तोषितो हरः

いま、すべてのバラモンたちよ、わが言葉を聞け。わたしがその都を去ったことそのものによって、ハラ（シヴァ）は喜悦された。

Verse 64

तेन मह्यं वरो दत्तो वांछितो द्विजसत्तमाः । गृहीतो न मयाद्यापि प्रार्थयिष्यामि सांप्रतम्

それゆえ、二度生まれの最勝者たちよ、望みの恩寵はわたしに授けられた。だが、まだ受け取ってはいない。いま、願いを申し上げよう。

Verse 65

यथा स्यात्संक्षयस्तेषां नागानां सुदुरात्मनाम् । यैः कृतं नः पुरं कृत्स्नमुद्रसं पापकर्मभिः

われらの都のすべてを罪深き業によって荒廃させ、廃墟とした、あの極悪のナーガたちが滅び去らんことを。

Verse 66

एवमुक्त्वाऽथ विप्रः स त्रिजातः परमेश्वरम् । प्रार्थयामास मे देव तं वरं यच्छ सांप्रतम्

こう言い終えると、バラモンのトリジャータはパラメーシュヴァラに祈り申した。「わが主よ、その恩寵をいまお授けください。」

Verse 67

ततः प्रोवाच देवेशः प्रार्थयस्व द्रुतं द्विज । येनाभीष्टं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

すると神々の主は言われた。「急いで願いを述べよ、バラモンよ。たとえ得がたきものであっても、汝の望むところを授けよう。」

Verse 68

त्रिजात उवाच । नागैरस्मत्पुरं कृत्स्नं कृतं जनविवर्जितम् । तत्तस्मात्ते क्षयं यांतु सर्वे वृषभवाहन

トリジャータは言った。「ナーガたちは我らの都のすべてを、人影なき空の都としてしまいました。ゆえに、牡牛を旗印とする主（ヴリシャバヴァーハナ）よ、彼らすべてを滅びへ赴かせ給え。」

Verse 69

येन तत्पूर्यते विप्रैर्भूयोऽपि सुरसत्तम । ममापि जायते कीर्तिः स्वस्थानोद्धरणोद्भवा

「その都が再びバラモンたちで満たされますように、神々の中の最勝者よ。さらに、我が住処の復興より生じる名声が、私にも起こりますように。」

Verse 70

श्रीभगवानुवाच । नायुक्तं विहितं विप्र पन्नगैस्तैर्महात्मभिः । निर्दोषश्चापि पुत्रोऽत्र येषां विप्रेण सूदितः

世尊は言われた。「バラモンよ、あの大いなる心をもつ蛇たちが定めた掟は正しくない。ここでは、罪なき子でさえバラモンの手によって殺されたのだから。」

Verse 71

विशेषेण द्विजश्रेष्ठ संप्राप्ते पंचमीदिने । तत्राऽपि श्रावणे मासि पूज्यंते यत्र पन्नगाः

「とりわけ、二度生まれの中の最勝者よ、月の第五日（パンチャミー）が訪れる時、そして殊にシュラーヴァナ月（Śrāvaṇa）には、その地で蛇たちは礼拝される。」

Verse 72

तस्मात्तेऽहं प्रवक्ष्यामि सिद्धमंत्रमनुत्तमम् । यस्योच्चारणमात्रेण सर्प्पाणां नश्यते विषम्

「ゆえに、私は無上の成就した真言を汝に説こう。そのただ一度の唱誦によって、蛇の毒は滅び去る。」

Verse 73

तं मंत्रं तत्र गत्वा त्वं तद्विप्रैरखिलैर्वृतः । श्रावयस्व महाभाग तारशब्देन सर्वशः

そこへ赴き、すべてのバラモンに囲まれて、幸いなる者よ、その真言を「ターラ」の音とともに、あまねく宣唱させよ。

Verse 74

तं श्रुत्वा ये न यास्यंति पातालं पन्नगाधमाः । युष्मद्वाक्याद्भविष्यंति निर्विषास्ते न संशयः

これを聞いてもパーターラへ去らぬ卑しき蛇どもは、汝の言葉そのものにより毒を失う。疑いはない。

Verse 75

त्रिजात उवाच । ब्रूहि तं मे महामंत्रं सर्वतीक्ष्णविनाशनम् । येन गत्वा निजं स्थानं सर्पानुत्सादयाम्यहम्

トリジャータは言った。「あらゆる猛き災厄を滅する大真言を我に告げよ。それにより我が所へ帰り、蛇どもを鎮めたい。」

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । गरं विषमिति प्रोक्तं न तत्रास्ति च सांप्रतम् । मत्प्रसादात्त्वया ह्येतदुच्चार्यं ब्राह्मणोत्तम

世尊は告げた。「『ガラ』と呼ばれる毒は、今やそこに留まらぬ。我が加護により、バラモンの最勝者よ、これを汝が唱えるべきである。」

Verse 77

न गरं न गरं चैतच्छ्रुत्वा ये पन्नगाधमाः । तत्र स्थास्यंति ते वध्या भविष्यंति यथासुखम्

「毒なし、毒なし！」とこれを聞いた卑しき蛇どもはそこに留まり、討たるべき者となって、相応のままに処される。

Verse 78

अद्यप्रभृति तत्स्थानं नगराख्यं धरातले । भविष्यति सुविख्यातं तव कीर्तिविवर्धनम्

今日よりその地は大地において「ナガラ（Nagara）」の名で知られ、広く讃えられて、汝の名声をいよいよ増し加えるであろう。

Verse 79

तथान्योपि च यो विप्रो नागरः शुद्धवंशजः । नगराख्येन मंत्रेण अभिमंत्र्य त्रिधा जलम्

同様に、他のいかなるバラモンであっても—ナガラの者にして清浄なる家系に生まれた者が—「ナガラ」と名づけられた真言によって水を三度加持し……

Verse 80

प्राणिनं काल संदष्टमपि मृत्युवशंगतम् । प्रकरिष्यति जीवाढ्यं प्रक्षिप्य वदने स्वयम्

たとえ生きとし生けるものが「カーラ（時）」に噛まれ、死の支配に落ちていようとも、この三音の真言を自ら口に置けば、命を回復させ、生命力に満たす。

Verse 81

अन्यत्रापि स्थितो मर्त्यो मंत्रमेतं त्रिरक्षरम् । यः स्मरिष्यति संसुप्तो न हिंस्यः स्यादहेर्हि सः

たとえ人が他所にいても、この三音の真言を—眠りのうちにさえ—想起する者は、蛇によって害されることはない。

Verse 82

स्थावरं जंगमं वापि कृत्रिमं वा गरं हि तत् । तदनेन च मंत्रेण संस्पृष्टं त्वमृतायितम्

不動のもの由来であれ、動くもの由来であれ、あるいは人為に調えた毒であれ、この真言に触れれば、それは甘露（アムリタ）のごとくなる。

Verse 83

अजीर्णप्रभवा रोगा ये चान्ये जठरोद्भवाः । मंत्रस्यास्य प्रभावेन सर्वे यांति द्रुतं क्षयम्

消化不良より生ずる病、また腹より起こる他の諸患いも—この真言の威力によって、ことごとく速やかに滅び去る。

Verse 84

एवमुक्त्वाऽथ तं विप्रं भगवान्वृषभध्वजः । जगामादर्शनं पश्चाद्यथा दीपो वितैलकः

かくその婆羅門に告げ終えると、牛を旗印とする世尊は、油尽きた灯火のごとく、やがて眼前より姿を消した。

Verse 85

त्रिजातोऽपि समं विप्रैर्हतशेषैस्तु तैर्द्रुतम् । जगाम संप्रहृष्टात्मा चमत्कारपुरं प्रति

その後トリジャータもまた、残る危難を速やかに退けた婆羅門たちと共に、歓喜の心を抱いてチャマトカーラプラへと赴いた。

Verse 86

एवं ते ब्राह्मणाः सर्वे त्रिजातेन समन्विताः । न गरं न गरं प्रोच्चैरुच्चरंतः समाययुः

かくしてトリジャータを伴う婆羅門たちは道を進みつつ、声高く繰り返し唱えた。「毒なし、毒なし！」

Verse 87

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं यत्तद्व्याप्तं समंततः । रौद्रैराशीविषैः क्रूरैः शेषस्यादेशमाश्रितेः

ハータケーシュヴァラの聖域は四方に広がり、周囲は恐ろしく凶猛な毒蛇に満ちていた。彼らはシェーシャの命を奉じて動いていた。

Verse 88

अथ ते पन्नगाः श्रुत्वा सिद्धमंत्र शिवोद्भवम् । निर्विषास्तेजसा हीनाः समन्तात्ते प्रदुद्रवुः

そのとき彼らの蛇たちは、シヴァより生じた成就の真言を聞くや、毒と光威を失い、四方へと逃げ散った。

Verse 89

वल्मीकान्केचिदासाद्य चित्ररंध्रांतरोद्भवान् । अन्ये चापि प्रजग्मुश्च पातालं दंदशूककाः

ある蛇は、内に奇妙な通路をもつ蟻塚（ヴァルミーカ）へと駆け込み、また別の這う蛇どもは、地下界パーターラへと降りていった。

Verse 90

ये केचिद्भयसंत्रस्ता वार्द्धक्येन निपीडिताः । वालत्वेन तथा चान्ये शक्नुवंति न सर्पितुम्

ある者は恐怖におののき、ある者は老いに押し潰され、またある者は幼さゆえに、逃げて這うことすらかなわなかった。

Verse 91

ते सर्वे ब्राह्मणेन्द्रैस्तैः कृतस्य प्रतिकारकैः । निहताः पन्नगास्तत्र दंडकाष्ठैः सहस्रशः

その場で、なされたことへの対治を行う最上のバラモンたちにより、蛇どもは木の杖で幾千ともなく打ち殺された。

Verse 92

एवमुत्साद्य तान्सर्वान्ब्राह्मणास्ते गतव्यथाः । तं त्रिजातं पुरस्कृत्य स्थानकृत्यानि चक्रिरे

かくしてすべてを滅したのち、バラモンたちは苦悩を離れ、トリジャータを先導として敬い、その地に定められた聖なる儀礼と務めを執り行った。

Verse 93

एवं तन्नगरं जातमस्मात्कालादनंतरम् । देवदेवस्य भर्गस्य प्रसादेन द्विजोत्तमाः

かくしてその集落はほどなくして生じた、ああ最勝の再生者よ。これは諸神の神バルガのご加護による。

Verse 94

एतद्यः पठते नित्यमाख्यानं नगरोद्भवम् । न तस्य सर्पजं क्वापि कथंचिज्जायते भयम्

この都の起こりを説く物語を日々誦する者には、いかなる場所においても、いかなる仕方においても、蛇に由来する恐れは決して生じない。

Verse 114

इति श्रीस्कादे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नगरसंज्ञोत्पत्तिवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌のサンヒター—第六巻ナ―ガラカンダにおける、ハータケーシュヴァラ聖域（クシェートラ）のマーハートミャ、「『ナガラ』の名の起源の叙述」と題する第114章はここに終わる。