Adhyaya 1

Verse 1

। ओंनमः पुरुषोत्तमाय । अथ स्कान्दे महापुराणे षष्ठनागरखण्डप्रारम्भः । व्यास उवाच । स धूर्जटि जटाजूटो जायतां विजयाय वः । यत्रैकपलितभ्रांतिं करोत्यद्यापि जाह्नवी

オーム—プルショーत्तマに帰依し奉る。いま『スカンダ・マハープラーナ』第六部「ナーガラ・カンダ」が始まる。ヴィヤーサは言った。「結髪（ジャター・ジュータ）を戴くドゥールジャティよ、汝らの勝利となれ。彼の御前では、今日に至るもジャーフナヴィー（ガンガー）が、ただ一本の白髪の幻を現すという霊瑞がある。」

Verse 2

ऋषय ऊचुः । हरस्य पूज्यते लिंगं कस्मादतन्महामते । विशेषात्संपरित्यज्य शेषांगानि सुरासुरैः

仙人たちは言った。「大いなる賢者よ、なぜハラ（シヴァ）のリンガが礼拝されるのですか。とりわけ देव（神々）とアスラ（阿修羅）までもが、他の御身の部分を差し置いて。」

Verse 3

तस्मादेतन्महाबाहो यथावद्वक्तुमर्हसि । सांप्रतं सूत कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

ゆえに、強き腕をもつ御方よ、これを正しく説き明かしてください。いま、スータよ、我らは全てを余すところなく聞きたいという強い好奇心に満ちています。

Verse 4

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष यो भवद्भिरुदाहृतः । कीर्तयिष्ये तथाप्येनं नमस्कृत्य स्वयंभुवे

スータは言った。「あなたがたの述べた問いは、まことに重く大いなるものです。それでも私は語りましょう――まず自生の主スヴァヤンブーに恭しく礼拝してから。」

Verse 5

आनर्तविषये चास्ति वनं मुनिजनाश्रयम् । मनोज्ञं सर्वसत्त्वानां सर्वर्तुफलितद्रुमम्

アーナルタの国には、牟尼たちの依り処となる森がある。あらゆる生きものに喜ばしく、木々は四季ことごとく実を結ぶ。

Verse 6

तत्राश्रमपदं रम्यं सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । अस्ति तापससंकीर्णं वेदध्वनिविराजितम्

そこには麗しい庵の地があり、穏やかな者たちが集う。苦行者に満ち、ヴェーダ誦読の響きによって輝いていた。

Verse 7

अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशिभिस्तथा । दन्तोलूखलिभिर्विप्रैः सेवितं चाश्मकुट्टकैः

その聖なる林は、厳しい誓戒を守るバラモンたちに親しまれていた。水のみを糧とする者、風のみを糧とする者、落ち葉のみを食する者があり、歯を臼のごとくして噛み砕く者、石の上で搗いた穀をもって命をつなぐ者もいた。かくしてその地は峻厳な苦行者たちにより守り仕えられていた。

Verse 8

स्नानहोमपरैश्चैव जपस्वाध्यायतत्परैः । वानप्रस्थैस्त्रिदण्डैश्च हंसैश्चापि कुटीचरैः

またそこには、聖なる沐浴と火供に励み、ジャパとヴェーダの誦習に専心する者たちが住んでいた。森に住むヴァーナプラスタ、三杖を持つトリダンディンの出家者、ハンサの聖賢、そして庵に籠もる隠者たちもまたいた。

Verse 9

स्नातकैर्यतिभिर्दान्तैस्तथा पंचाग्निसाधकैः । कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवांस्त्रिपुरांतकः

そこは、儀礼を成就したスナータカ、自己を制するヤティ、そして五火の行を修する者たちで満ちていた。やがて時が過ぎ、三つの城を滅ぼす者トリプラーンタカなる世尊が顕現した。

Verse 10

सतीवियोगसंतप्तो भ्रममाण इतस्ततः । तस्मिन्वने समायातः सौम्यसत्त्वनिषेविते

サティーとの別離の苦しみに灼かれ、ここかしこを彷徨いつつ、やがて柔和で安らかな衆生の集うその森へと至った。

Verse 11

क्रीडंति नकुला यत्र सार्धं सर्पैःप्रहर्षिताः । पञ्चाननाश्च मातंगैर्वृषदंशास्तथाखुभिः । काकाः कौशिकसंघैश्च वैरभावविवर्जिताः

そこではマングースが蛇とともに歓び遊び、獅子は象とともにあり、ふだん噛みつき害するものさえ鼠と共に住み、さらに烏は梟の群れと交わって—すべて怨みの心を離れていた。

Verse 12

ततश्च भगवान्रुद्रो दृष्ट्वाश्रमपदं तदा । नग्नः कपालमादाय भिक्षार्थं प्रविवेश सः

そのとき主ルドラは庵の地を見て、托鉢のためにそこへ入った—裸身のまま、手に髑髏の鉢を携えて。

Verse 13

अथ तस्य समालोक्य रूपं गात्रसमुद्भवम् । अदृष्टपूर्वं तापस्यः सर्वाः कामवशं गताः

そのとき、かつて見たこともない御身の美しさを目にして、女の苦行者たちは皆、欲の力にとらわれた。

Verse 14

गृहकर्म परित्यज्य गुरुशुश्रूषणानि च । मिथः संभाषणं चक्रुः स्थानेस्थाने च ताः स्थिताः

家の務めを捨て、長老や師への奉仕さえも離れて、彼女たちはあちこちに立ちつつ互いに語り合い始めた。

Verse 15

एका सा कापि धन्या या चक्रे तस्यावगूहनम् । विश्रब्धा सर्वगात्रेषु तापसस्य महात्मनः

その中の一人の女は、自らを最も幸いと心得て、偉大なる苦行者・大徳に、ためらいなく抱きつき、全身の肢体に密着した。

Verse 16

तथान्याः कौतुकाविष्टा धावंत्यः सर्वतोदिशम् । दृश्यंते तं समुद्दिश्य विस्तारितविलोचनाः

また他の女たちも好奇心にとらわれ、四方へ走り回った。彼を目指して駆け寄り、目を大きく見開いて熱心に見つめる姿が見えた。

Verse 17

काश्चिदर्द्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः । अर्धसंयमितैः कैशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः

ある女は身の半ばだけ香油を塗り、ある女は片目だけに黒粉（アンジャナ）を引いていた。ある女は髪を半ば結んだまま、またある女は驚きのあまり幼子を置き去りにして駆け出した。

Verse 18

एवमालोक्यमानः स कामिनीभिर्महेश्वरः । बभ्राम राजमार्गेण भिक्षां देहीति कीर्तयन्

かくして女たちに見つめられながら、マヘーシュヴァラは王の大路をさまよい歩き、「施しを与えよ」と声高く唱えた。

Verse 19

अथ ते मुनयो दृष्ट्वा तं तथा विगतांबरम् । कामोद्भवकरंस्त्रीणां प्रोचुः कोपारुणेक्षणाः

そのとき聖仙たちは、彼がそのように裸形で—女たちの欲情を起こさせる者として—いるのを見て、怒りに目を赤くして語りかけた。

Verse 20

यस्मात्पाप त्वयास्माकमाश्रमोऽयं विडंबितः । तस्माल्लिंगं पतत्वाशु तवैव वसुधातले

「罪ある者よ。汝は我らのアーシュラマを嘲り辱めた。ゆえに汝のリンガよ、ただちに落ちよ――この大地の面へ！」

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे भूमौ लिंगं तस्य पपात तत् । भित्त्वाथ धरणीपृष्ठं पातालं प्रविवेश ह

まさにその時、彼のリンガは地に落ちた。大地の表を裂いて、パーターラ（地下界）へと入り込んだ。

Verse 22

सोऽपि लिंगपरित्यक्तो लज्जायुक्तो महेश्वरः । गर्तां गुर्वीं समाश्रित्य भ्रूणरूपः समाविशत्

マヘーシュヴァラもまた――リンガを失い、羞恥に満ちて――深い穴に身を寄せ、胎児の姿となってその中へ入った。

Verse 23

अथ लिंगस्य पातेन त्रैलोक्यभयशंसिनः । उत्पाता दारुणास्तस्थुः सर्वत्र द्विजसत्तमाः

その後、リンガの墜落によって、三界に恐怖を告げる凄まじい凶兆が至る所に現れた。おお、二度生まれし者の最勝よ。

Verse 24

शीर्यते गिरिशृङ्गाणि पतंत्युल्का दिवापि च । त्यजंति सागराः सर्वे मर्यादां च शनैः शनैः

山の峰々は崩れ、昼なお隕石が落ちた。あらゆる大海は、少しずつその境界を捨て始めた。

Verse 25

अथ देवगणाः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः । शक्रविष्णुमुखा जग्मुर्यत्र देवः पितामहः

そのとき、恐れに心を揺さぶられたすべての神々の群れは、シャクラとヴィシュヌを先頭に、神なるピターマハ（ブラフマー）の御座すところへ赴いた。

Verse 26

प्रोचुश्च प्रणताः स्तुत्वा स्तोत्रैः सुश्रुतिसंभवैः । त्रैलोक्ये सृष्टिरूपं यत्कमलासनसंस्थितम्

彼らはひれ伏して礼拝し、聖なるヴェーダより生まれた讃歌によって称え、ついで三界における創造そのものの姿として蓮華の座に坐す御方（ブラフマー）に申し上げた。

Verse 27

किमिदं किमिदं देव वर्तते ह्यधरोत्तरम् । त्रैलोक्यं सकलं येन व्याकुलत्वमुपागतम्

「これは何事か、これはまことに何事か、主よ。上下が転倒したかのような不自然な事態が起こっております。これにより三界すべてが動揺に陥りました。」

Verse 28

प्रलयस्येव चिह्नानि दृश्यंते पद्मसंभव । किं सांप्रतमकालेऽपि भविष्यति परिक्षयः

「蓮華より生まれしパドマサンバヴァ（ブラフマー）よ、滅尽（プララヤ）の徴が見えております。時ならぬ今、定めの前に破滅が起こるのでしょうか。」

Verse 29

सर्वेषां सुरमर्त्यानां दैत्यानां मन्त्रकोविदः । गतिर्भयार्तदेहानां सर्वलोकपितामहः

「すべての者—神々と人間、さらにはダイティヤに至るまで—にとって、彼は聖なる計らいと真言に通暁する御方。恐れに苦しむ身にとっては、万界の祖父ピターマハ（ブラフマー）こそ帰依処であり拠り所である。」

Verse 30

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां चतुराननः । उवाच सुचिरं ध्यात्वा ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

神々のその言葉を聞き、四面の御方（梵天）は、久しく禅定して天眼により事の真相を見定めたのち、語り給うた。

Verse 31

प्रलयस्य न कालोऽयं सांप्रतं सुरसत्तमाः । शृणुध्वं यन्निमित्तोत्था महोत्पाता भवन्त्यमी

今はプララヤ（大滅）の時ではない、天のうち最勝の者たちよ。聞け、これらの大いなる凶兆は、ある定まった因によって起こったのだ。

Verse 32

ऋषिभिः पातितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । शापेनानर्तके देशे कलत्रार्थे महात्मभिः

神々の神、槍（三叉戟）を持つ主シュ―リンのリンガは、リシたちによって投げ落とされた。大いなる聖仙らの呪いにより、アナルタカの地で、妻に関わる事のゆえである。

Verse 33

तेनैतद्व्याकुलीभूतं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र देवो महेश्वरः

そのゆえに、動くものも動かぬものも含む三界すべてが乱れ苦しんでいる。ゆえに我らは、主マヘーシュヴァラのましますところへ赴こう。

Verse 34

येनास्मद्वचनाच्छीघ्रं तल्लिंगं निदधाति सः । नो चेद्भविष्यति व्यक्तमकाले चापि संक्षयः । त्रैलोक्यस्यापि कृत्स्नस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

我らの言葉に従い、速やかにそのリンガを再び安置する者は、危難を退けるであろう。さもなくば、時ならぬうちにも滅びが明らかに起こり、三界すべてに及ぶ。これこそ我が宣言する真実である。

Verse 35

अथ देवगणाः सर्वे ब्रह्मविष्णुपुरःसराः । आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवास्तथाश्विनौ

そのとき、梵天とヴィシュヌを先頭として、すべての神々の群れ—アーディティヤ、ヴァス、ルドラ、ヴィシュヴェデーヴァ、そして二柱のアシュヴィンをも含めて—…

Verse 36

प्रजग्मुस्त्वरितास्तत्र यत्र देवो महेश्वरः । गर्तामध्यगतः सुप्तो लज्जया परया वृतः

彼らは急ぎ、その地へ赴いた。そこには大自在天マヘーシュヴァラが—穴のただ中に横たわり眠り、深い羞恥に覆われて—おられた。

Verse 37

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । नमस्ते जगदाधार शशिराजितशेखर

神々は言った。「礼拝いたします、神々の主にして主の主よ。帰依者に無畏を授け給う御方よ。礼拝いたします、世界の支えよ。月王を頂に戴く御方よ。」

Verse 38

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमापस्त्वं मही विभो । त्वया सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

あなたは祭祀、あなたはヴァシャットの唱和、あなたは水、あなたは大地、遍満の主よ。あなたによって一切は創られた—三界のすべて、動くものも動かぬものも。

Verse 39

त्वं पासि च सुरश्रेष्ठ तथा नाशं नयिष्यसि । त्वं विष्णुस्त्वं चतुर्वक्त्रस्त्वं चंद्रस्त्वं दिवाकरः

あなたは守護し、神々の中の最勝者よ、また万有を融解へと導かれる。あなたはヴィシュヌ、あなたは四面の梵天、あなたは月、あなたは太陽である。

Verse 40

त्वया विना महादेव न किंचिदिह विद्यते । अपि कृत्वा महत्पापं नरो देव धरातले

汝なくしては、ああマハーデーヴァよ、この世に何ものも存しない。たとえ地上の人が、主よ、大いなる罪を犯したとしても—

Verse 41

तव नामापि संकीर्त्य प्रयाति त्रिदिवालयम् । महादेव महादेव महादेवेति कीर्तनात्

ただ御名を讃えて唱えるだけで、三天の住処に至る。『マハーデーヴァ、マハーデーヴァ、マハーデーヴァ』と唱えるキールタナによって—その御名の反復によって。

Verse 42

कोटयो ब्रह्महत्यानामगम्यागमकोटयः । सद्यः प्रलयमायांति महादेवेति कीर्तनात्

梵殺（brahmahatyā）に等しいほどの億千万の大罪、さらに億千万に重なる言語を絶する恐るべき罪も、『マハーデーヴァ』と唱えることにより、ただちに滅び去る。

Verse 43

विप्रो यथा मनुष्याणां नदीनां वा महार्णवः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

人々の中でバラモンが最上であり、川々の中で大海が最上であるように、汝もまた、すべての神々の上に主権として確立しておられる。

Verse 44

नक्षत्राणां यथा चंद्रः प्रदीप्तानां दिवाकरः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

星々の中で月が最上であり、輝く光の中で太陽が最上であるように、汝もまた、すべての神々の上に主権として確立しておられる。

Verse 45

धातूनां कांचनं यद्वद्गंधर्वाणां च नारदः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

金が諸金属のうち最上であり、ナーラダがガンダルヴァの中で第一であるように、汝もまた一切の神々の上に主権として確立されている。

Verse 46

ओषधीनां यथा सस्यं नगानां हेमपर्वतः । तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः

穀物が諸草木のうち最上であり、黄金の山が諸山のうち第一であるように、汝もまた一切の神々の上に主権として確立されている。

Verse 47

तस्मात्कुरु प्रसादं नः सर्वेषां च नृणां विभो । संधारय पुनर्लिंगं स्वकीयं सुरसत्तम

ゆえに、主よ、われらに、またすべての人々に慈悲を垂れたまえ。神々の中の最勝者よ、汝みずからの聖なるリンガを再び取り上げ、もう一度それを支え保ちたまえ。

Verse 48

नोचेज्जगत्त्रयं देव नूनं नाशममुपेष्यति । यद्येतद्भूतले लिङ्गं पतति स्थास्यति प्रभो

さもなくば、神よ、三界は必ずや滅びに至りましょう、主よ——このリンガが地に落ち、そのまま留まるならば。

Verse 49

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्बृषभध्वजः । प्रोवाच प्रणतान्सर्वांस्तान्देवान्व्रीडयान्वितः

スータは語った。彼らの言葉を聞くと、牛を旗印とする福徳の主は、みな伏して礼拝するその神々に、いささか慎み深い逡巡を帯びて語りかけた。

Verse 50

मया सतीवियोगार्तियुक्तेन सुरसत्तम । लिंगमेतत्परित्यक्तं शापव्याजाद्द्विजन्मनाम्

おお神々の中の最勝者よ、サティーとの別離の苦しみに苛まれ、私はこのリンガを捨て去った――二度生まれ（婆羅門）たちの呪詛という口実によって。

Verse 51

कोऽलं पातयितुं लिंगं ममैतद्भुवनत्रये । देवो वा ब्राह्मणो वापि वेत्थ यूयमपि स्फुटम्

三界のうち、誰がこの我がリンガを倒し得ようか――神であれ、あるいは婆羅門であれ。汝ら自身もそれを明らかに知っている。

Verse 52

तस्मान्नैव धरिष्यामि लिंगमेतद्धरातलात् । किमनेन करिष्यामि भार्यया परिवर्जितः

ゆえに、私はこのリンガを地上に保ち支えることはもはやしない。妻を失った身で、これをどうして用いようか。

Verse 53

देवा ऊचुः । तव कांता सती नाम या मृता प्राक्सुरोत्तम । सा जाता मेनकागर्भे गौरी नाम हिमाचलात्

神々は言った。「おお神々の中の最勝者よ、かつて亡くなった汝の愛妃サティーは、メーナカーの胎に再び生まれ、ヒマーチャラの娘『ガウリー』となった。」

Verse 54

भविष्यति पुनर्भार्या तवैव त्रिपुरांतक । तस्माल्लिंगं समादाय कुरु क्षेमं दिवौकसाम्

彼女は再び汝の妻となるであろう、トリプラを滅ぼす者よ。ゆえにこのリンガを取り、天界の住人たちの安寧を成し遂げよ。

Verse 55

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति मे लिंगं यदि देवा द्विजातयः । पूजयंति प्रयत्नेन तर्हीदं धारयाम्यहम्

デーヴァデーヴァは言われた。「今日より、もし諸天と二度生まれの者たちが真心を尽くして我がリンガを供養するなら、我はそれを支え、護持しよう。」

Verse 56

ब्रह्मोवाच । अहं तव स्वयं लिंगं पूजयिष्यामि शंकर । तथान्ये विबुधाः सर्वे किं पुनर्भुवि मानवाः

ブラフマーは言った。「おおシャンカラよ、我みずから汝のリンガを供養しよう。ほかの神々も皆そうする—まして地上の人々はなおさらである。」

Verse 57

ततः प्रविश्य पातालं देवैः सार्धं पितामहः । स्वयमेवाकरोत्पूजां तस्य लिंगस्य भक्तितः

それからピターマハ（ブラフマー）は諸天とともにパーターラへ入り、信愛ゆえに、その聖なるリンガを自ら供養した。

Verse 58

तस्मादनंतरं विष्णुः श्रद्धापूतेन चेतसा । तथान्ये विबुधाः सर्वे शक्राद्याः श्रद्धयान्विताः

その直後、信（シュラッダー）によって心を清めたヴィシュヌが供養し、またシャクラ（インドラ）をはじめとする諸神も皆、シュラッダーに満ちて供養した。

Verse 59

ततस्तुष्टो महादेवः पितामहमिदं वचः । प्रोवाच वासुदेवं च विनयावनतं स्थितम्

そのときマハーデーヴァは満悦し、ピターマハ（ブラフマー）に、また謙虚に頭を垂れて立つヴァースデーヴァ（ヴィシュヌ）にも、次の言葉を告げられた。

Verse 60

भवद्भ्यां परितुष्टोऽस्मि तस्मान्मत्तः प्रगृह्यताम् । वरमिष्टं महाभागौ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

汝ら二人にわたしは深く満足した。ゆえに、幸いなる者たちよ、たとえ得がたきものであっても、望む恩寵の賜物をわたしより受けよ。

Verse 61

तावूचतुः । यदि तुष्टोसि देवेश त्रिभागेन समाश्रयम् । आवाभ्यां देहि लिंगेन येनैकत्राश्रयो भवेत्

二人は言った。「もし御心が満ちたなら、神々の主よ、リンガによって三つの分け前をもつ共同の住処を我らに授け、我らが一つに結ばれた帰依処を得られるようにしてください。」

Verse 62

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय लिंगमादाय च प्रभुः । स्थाने नियोजयामास सर्वदेवाधिपूजितम्

スータは語った。「主は『そのとおりである』と言って約し、リンガを取り上げて、しかるべき場所に安置された—それは一切の神々の統べる者たちに礼拝されるリンガであった。」

Verse 63

ततो हाटकमादाय तदाकारं पितामहः । कृत्वा लिंगं स्वयं तत्र स्थापयामास हर्षितः

その後、ピターマハ（梵天）は黄金を取り、まさにその形にリンガを自ら作り、歓喜して自らの手でそこに安置した。

Verse 64

प्रोवाच चाथ भो विप्राः साधुनादेन नादयन् । लोकत्रयं समस्तानां शृण्वतां त्रिदिवौकसाम्

そして彼は「おお、ブラーフマナたちよ！」と宣言し、「サードゥ（善哉）！」の声を轟かせたので、三界はことごとく鳴り響き、天界の住人たちは皆それを聴いた。

Verse 65

मया ह्याद्यं त्विदं लिंगं हाटकेन विनिर्मितम् । ख्यातिं यास्यति सर्वत्र पाताले हाटकेश्वरम्

今日、我はこのリンガを黄金で造った。パーターラの至る所で「ハータケーシュヴァラ」として名高くなるであろう。

Verse 66

तथान्ये मनुजा ये च हाटकादीनि भक्तितः । मणिमुक्तासुरत्नैश्च कृत्वा लिंगानि कृत्स्नशः

同様に、ほかの人々も信愛をもって、黄金などの材に加え、宝石・真珠・貴重な珠玉を用い、完全な形のリンガを造り上げる。

Verse 67

त्रिकालं पूजयिष्यंति ते यास्यंति परां गतिम् । मृन्मयं संपरित्यज्य नीचधातुमयं तथा

一日に三度の時にこの聖なる標を礼拝する者は、至高の境地に至る。土製のリンガ、また卑金属のリンガを捨て、ここにおいて最も尊い礼拝に身を捧げる。

Verse 68

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रः सह सर्वैर्दिवालयैः । जगाम त्रिदिवं सोऽपि कैलासं शशिशेखरः

かく語り終えると、四面のブラフマーは諸天とともに天界へ去り、月を頂く主（シヴァ）もまたカイラーサへ赴いた。

Verse 69

एतस्मात्कारणाल्लिंगं पूज्यतेऽत्र सुरासुरैः । हरस्य चोत्तमांगानि परित्यज्य विशेषतः

このゆえにこそ、ここにあるリンガは神々とアスラの双方に礼拝される。とりわけ、ハラ（シヴァ）の他の至高の相や肢体をひとまず措き、このリンガを崇敬するのである。

Verse 70

ततः प्रभृति तल्लिंगं स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः । भगवान्वासुदेवश्च तेन पूज्यं शिवं हि तत्

その時以来、そのリンガに関して梵天（Brahmā）自らがそこに安住し、また世尊ヴァースデーヴァ（Vāsudeva／ヴィシュヌ）も同様である。ゆえにそのリンガはまさしくシヴァ（Śiva）として礼拝されるべきである。

Verse 71

यस्तु पूजयते नित्यं श्रद्धायुक्तेन चेतसा । त्र्यंबकाच्युतब्रह्माद्यास्तेन स्युः पूजितास्त्रयः

しかし、信心を具えた心で日々礼拝する者は、その者によって三者—トリヤンバカ（Tryambaka／シヴァ）、アチュタ（Acyuta／ヴィシュヌ）、そして梵天（Brahmā）—が礼拝されたことになる。

Verse 72

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शिवलिंगं प्रपूजयेत् । स्पर्शयेदीक्षयेन्नित्यं कीर्तयेच्च द्विजोत्तमाः

ゆえに、あらゆる努力をもってシヴァ・リンガを礼拝すべきである。おお、最勝の二度生まれよ、日々それに触れ、拝観し、また声に出して讃嘆せよ。