Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 62

Devanagari script

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय लिंगमादाय च प्रभुः । स्थाने नियोजयामास सर्वदेवाधिपूजितम्

Transliteration

sūta uvāca | sa tatheti pratijñāya liṃgamādāya ca prabhuḥ | sthāne niyojayāmāsa sarvadevādhipūjitam

Translation

スータは語った。「主は『そのとおりである』と言って約し、リンガを取り上げて、しかるべき場所に安置された—それは一切の神々の統べる者たちに礼拝されるリンガであった。」

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तथा: thus
• तथा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: thus)

• इति: saying
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)

• प्रतिज्ञाय: having promised
• प्रतिज्ञाय: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रतिज्ञा (कृदन्त; प्र + √ज्ञा/ज्ञा धातु, ल्यप्)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययम् (absolutive/gerund): ‘having promised’

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आदाय: having taken
• आदाय: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + दा (धातु; ल्यप्)
• Form: ल्यपन्त-अव्ययम् (absolutive): ‘having taken’

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• प्रभुः: the Lord/master
• प्रभुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्थाने: in the place
• स्थाने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• नियोजयामास: installed/appointed
• नियोजयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + युज् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect; periphrastic/आमास-योग), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; causative sense (णिच्): ‘caused to be placed/appointed’

• सर्वदेवाधिपूजितम्: worshipped by the lords of all gods
• सर्वदेवाधिपूजितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्वदेवाधिपूजित (प्रातिपदिक: सर्व + देव + अधि + पूजित)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः (पूज् धातोः क्त), बहुपद-तत्पुरुषसमासः (सर्वदेवानाम् अधिपैः पूजितम्)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates as the Lord says ‘So be it,’ lifts the liṅga, and installs it in the ordained spot; celestial rulers bow in worship.

Characters & Entities

• Sūta
• Prabhu (Śiva)
• Liṅga
• Deva-lords

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace becomes fixed in sacred geography through proper installation, making a place a lasting refuge for worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The designated sthāna where the Pātāla-associated liṅga is installed, forming the chapter’s tīrtha focus.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installation) in a proper place, followed by worship, is implied.