Adhyaya 49

Verse 1

सूत उवाच । पाराशर्यमुने व्यास कुमारः कुंभजन्मने । यदावदत्कथामेतां तदा क्व द्रुपदात्मजा

スータは言った。パラーシャラの子ヴィヤーサが、この物語をクマーラ（スカンダ）――壺生の聖者（アガスティヤ）の子――に語っていたその時、ドルパダ王の娘ドラウパディーはどこにいたのか。

Verse 2

व्यास उवाच । पुराणसंहितां सूत ब्रूते त्रैकालिकीं कथाम् । संदेहो नात्र कर्तव्यो यतस्तद्गोचरोखिलम्

ヴィヤーサは言った。スータよ、プラーナの集成は三時――過去・現在・未来――にわたる物語を語る。ここに疑いを起こしてはならぬ。すべてはその領域に含まれているからである。

Verse 3

स्कंद उवाच । आकर्णय मुने पूर्वं पंचवक्त्रो हरः स्वयम् । पृथिव्यां पंचधा भूत्वा प्रादुरासीज्जगद्धितः

スカンダは言った。「聖仙よ、まず昔の出来事を聞け。五つの御顔をもつハラ自らが、世の安寧のために大地に五つの姿となって顕現された。」

Verse 4

उमापि च जगद्धात्री द्रुपदस्य महीभुजः । यजतो वह्निकुंडाच्च प्रादुश्चक्रेति सुंदरी

またウマーも、世界を支える御母として、ドルパダ王がヤジュニャを修していたとき、火の祭壇の穴より麗しき乙女を出現させた。

Verse 5

पंचापि पांडुतनयाः साक्षाद्रुद्रवपुर्धराः । अवतेरुरिह स्वर्गाद्दुष्टसंहारकारकाः

パーンドゥの五人の子らは、まさしくルドラの御身を帯び、悪しき者を滅ぼすため天よりこの地に降り立った。

Verse 6

नारायणोपि कृष्णत्वं प्राप्य तत्साहचर्यकृत् । उद्वृत्तवृत्तशमनः सद्वृत्तस्थितिकारकः

ナーラーヤナもまた、クリシュナの位を得て彼らの伴侶となり、乱れた行いを鎮め、正しき行いの安定を打ち立てた。

Verse 7

प्रतपंतः पृथिव्यां ते पार्थाश्चेरुः पृथक्पृथक् । उदयानुदयौ तस्मिन्संपदां विपदामपि

武威に輝きつつ、プリターの子らは大地を巡り、各々がそれぞれの道を歩んだ。その歩みには興隆と衰微があり、繁栄も艱難もあった。

Verse 8

कदाचित्ते महावीरा भ्रातृव्यप्रतिपादिताम् । विपत्तिमाप्य महतीं बभूवुः काननौकसः

ある時、あの大勇士たちは、敵対する同族により不幸へと追い込まれ、大いなる災厄に遭って森の住人となった。

Verse 9

पांचाल्यपि च तत्पत्नी पतिव्यसनतापिता । धर्मज्ञा प्राप्य तन्वंगी ब्रध्नमाराधयद्भृशम्

またパーンチャーリー—その妻—も、夫の不運に苦しめられながら、細身でありつつダルマに堅く、（カーシーに）来て、太陽神ブラドナを篤く礼拝した。

Verse 10

आराधितोथ सविता तया द्रुपदकन्यया । सदर्वी सपिधानां च स्थालिकामक्षयां ददौ

ドルパダの娘がこのようにサヴィトリ（太陽神）を礼拝すると、彼は尽きることのない施食の鉢（スタ―リー）と、柄杓と、ふさわしい蓋とを授けた。

Verse 11

आराधयंतीं भावेन सर्वत्र शुचिमानसाम्

彼女は真心をもって礼拝し、いかなる時も心を清らかに保った。

Verse 12

स्थाल्यैतया महाभागे यावंतोऽन्नार्थिनो जनाः । तावंतस्तृप्तिमाप्स्यंति यावच्च त्वं न भोक्ष्यसे

「高貴なる御方よ、この鉢によって、食を求めて来る人の数だけ皆が満ち足りる。あなたご自身がまだ食していない限り。」

Verse 13

भुक्तायां त्वयि रिक्तैषा पूर्णभक्ता भविप्यति । रसवद्व्यंजननिधिरिच्छाभक्ष्यप्रदायिनी

「しかし汝が食し終えれば、この（鉢）は空となる。しかれど満ちる時には、上等の米と、味わい深き菜肴の宝蔵に満たされ、望むままの食を授ける。」

Verse 14

इत्थं वरस्तया लब्धः काश्यामादित्यतो मुने । अपरश्च वरो दत्तस्तस्यै देवेन भास्वता

かくして、聖仙よ、彼女はカーシーにおいてアーディティヤ（太陽神）よりこの恩寵を得た。さらに光輝ある神は、彼女にもう一つの恩寵を授けた。

Verse 15

रविरुवाच । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे यो मां त्वत्पुरतः स्थितम् । आराधयिष्यति नरः क्षुद्बाधा तस्य नश्यति

太陽は言った。「ヴィシュヴェーシュヴァラの南において、汝の前に立つこの我を礼拝する者は、飢えの苦しみが滅する。」

Verse 16

अन्यश्च मे वरो दत्तो विश्वेशेन पतिव्रते । तपसा परितुष्टेन तं निशामय वच्मि ते

「さらにもう一つの恩寵が、ヴィシュヴェーシュヴァラより我に授けられた。貞節なる妻よ、汝の苦行に満足されたのだ。聞け、汝に語ろう。」

Verse 17

प्राग्रवे त्वां समाराध्य यो मां द्रक्ष्यति मानवः । तस्य त्वं दुःखतिमिरमपानुद निजैः करैः

「暁にまず汝を正しく礼拝し、その後に我を見る人があれば、汝は自らの光の手（光線）によって、その者の憂いの闇を払い除けよ。」

Verse 18

अतो धर्माप्रिये नित्यं प्राप्य विश्वेश्वराद्वरम् । काशीस्थितानां जंतूनां नाशयाम्यघसंचयम्

ゆえに、ダルマを愛する者よ、ヴィシュヴェーシュヴァラよりこの恩寵を授かり、我は常にカーシーに住まう衆生の積もりし罪を滅する。

Verse 19

ये मामत्र भजिष्यंति मानवाः श्रद्धयान्विताः । त्वद्वरोद्यतपाणिं च तेषां दास्यामि चिंतितम्

ここなる聖地にて、信をもって我を礼拝し、また授与者なる汝をも合掌し手を挙げて敬拝する人々には、心に念ずる願いのままを我は授けよう。

Verse 20

भवतीं मत्समीपस्थां युधिष्ठिरपतिव्रताम् । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे दंडपाणेः समीपतः

汝は—ユディシュティラに貞節を尽くすパティヴラターとして—我が傍らに留まり、ヴィシュヴェーシャの南方、ダンダパーニの近くに住まうであろう。

Verse 21

येर्चयिष्यंति भावेन पुरुषा वास्त्रियोपि वा । तेषां कदाचिन्नो भावि भयं प्रियवियोगजम्

ここにて心よりの信愛をもって礼拝する男女は、いついかなる時も、愛しきものとの別離より生ずる恐れに遭うことはない。

Verse 22

न व्याधिजं भयं क्वापि न क्षुत्तृड्दोषसंभवम् । द्रौपदीक्षणतः काश्यां तव धर्मप्रियेनघे

いずこにも病より生ずる恐れなく、飢えと渇きに起因する悩みもない。カーシーにおけるドラウパディーの吉祥なる御眼差しと加護によってである、罪なきダルマ愛好者よ。

Verse 23

उवाच च प्रसन्नात्मा भास्करो द्रुपदात्मजाम्

そのとき、心安らかなバースカラ（太陽神）は、ドルパダの娘ドラウパディーに語りかけた。

Verse 24

आदित्यस्य कथामेतां द्रौपद्याराधितस्य वै । यः श्रोष्यति नरो भक्त्या तस्यैनः क्षयमेष्यति

「信心をもって、ドラウパディーが礼拝したアーディティヤのこの物語を聴く者は、その罪が滅び去るであろう。」

Verse 25

स्कंद उव ।च । द्रौपदादित्यमाहात्म्यं संक्षेपात्कथितं मया । मयूखादित्यमाहात्म्यं शृण्विदानीं घटोद्भव

スカンダは言った。「ドラウパダー・アーディティヤの偉大さは、わたしが簡潔に語った。今度は、壺より生まれしアガスティヤよ、マユーカ・アーディティヤの偉大さを聞け。」

Verse 26

पुरा पंचनदे तीर्थे त्रिषुलोकेषु विश्रुते । सहस्ररश्मिर्भगवांस्तपस्तेपे सुदारुणम्

「昔、三界に名高いパンチャナダのティールタにおいて、千の光線をもつ福徳の主（太陽神）は、きわめて苛烈なタパスを修した。」

Verse 27

प्रतिष्ठाप्य महालिंगं गभस्तीश्वर संज्ञितम् । गौरीं च मंगला नाम्नीं भक्तमंगलदां सदा

「ガバスティーシュヴァラと名づけられた大いなるリンガを安置し、さらに、マングラーと呼ばれるガウリーをも स्थापितし、常に信者に吉祥を授ける者として——…」

Verse 28

दिव्यवर्षसहस्रं तु शतेन गुणितं मुने । आराधयञ्शिवं सोमं सोमार्धकृतशेखरम्

聖なる千年をさらに百倍して、賢者よ、彼はシヴァを礼拝した——月を頂の飾りとして戴き、三日月を冠に宿す主を。

Verse 29

स्वरूपतस्तु तपनस्त्रिलोकीतापनक्षमः । ततोतितीव्र तपसा जज्वाल नितरां मुने

太陽はその本性において三界を焼き尽くし得る。ゆえに、きわめて激しい苦行によって、さらにいっそう燃え輝いた、賢者よ。

Verse 30

मयूखैस्तत्र सवितुस्त्रैलोक्यदहनक्षमैः । ततं समस्तं तत्काले द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

そこでは、三界を焼き尽くし得る太陽の光線によって、その時、天と地のあいだの全空間が余すところなく満たされた。

Verse 31

वैमानिकैर्विष्णुपदे तत्यजे च गतागतम् । तीव्रे पतंगमहसि पतंगत्वभयादिव

ヴィシュヌの御座にいる天人たちでさえ往来を捨てた。太陽のその激烈な光輝の中では、炎に引き寄せられる蛾となることを恐れるかのようであった。

Verse 32

मयूखा एव दृश्यंते तिर्यगूर्ध्वमधोपि च । आदित्यस्य न चादित्यो नीपपुष्पस्थितेरिव

見えたのは光線のみ——横にも、上にも、下にも。だが太陽そのものは見えず、まるでニーパの花がその宿りに隠れているかのようであった。

Verse 33

तस्यवै महसां राशेस्तपोराशेस्तपोर्चिषाम् । चकंपे साध्वसात्तीव्रा त्रैलोक्यं सचराचरम्

その凝り集まった光輝――積み重なる苦行（タパス）とその燃える光焔より、動くものも動かぬものも含めた三界は、激しい畏怖に震えた。

Verse 34

सूर्य आत्मास्य जगतो वेदेषु परिपठ्यते । स एव चेज्वालयिता को नस्त्राता भवेदिह

ヴェーダには、太陽こそこの世界の真我であると誦される。もしその御身が万物を焼き尽くす者となるなら、ここで誰が我らの守護者となろうか。

Verse 35

जगच्चक्षुरसौ सूर्यो जगदात्मैष भास्करः । जगद्योयन्मृतप्रायं प्रातःप्रातः प्रबोधयेत्

かの太陽は世界の眼、このバースカラは世界の魂――朝ごとに、死せるがごとき世を目覚めさせるお方である。

Verse 36

तमोंधकूपपतितमुद्यन्नेष दिनेदिने । प्रसार्य परितः पाणीन्प्राणिजातं समुद्धरेत्

日ごとに昇り、闇という盲の井戸に落ちた衆生を、四方へ手を差し伸べるかのようにして救い上げる。

Verse 37

उदितेऽत्रोदिमो नित्यमस्तं यात्यस्तमाप्नुमः । उदयेऽनुदये तस्मादस्माकं कारणं रविः

彼が昇れば、ここにいる我らも日々起ち上がり、彼が沈めば、我らもまた沈みて終わりに至る。ゆえに、昇ることと昇らぬことにおいて、ラヴィこそ我らの因である。

Verse 38

इति व्याकुलितं विश्वं पश्यन्विश्वेश्वरः स्वयम् । विश्वत्राता वरं दातुं संजग्मे तिग्मरश्मये

かくも宇宙が乱れ苦しむのを見て、世界の救護者ヴィシュヴェーシュヴァラ自ら、鋭き光線の太陽のもとへ赴き、恩寵の願いを授けんとした。

Verse 39

मयूखमालिनं शंभुरालोक्याति सुनिश्चलम् । समाधि विस्मृतात्मानं विसिस्माय तपः प्रति

光の冠をまとい、まったく動かず立つシャンブを見て、太陽は三昧に没して我を忘れ、その苦行の威力に驚嘆した。

Verse 40

उवाच च प्रसन्नात्मा श्रीकंठः प्रणतार्तिहृत् । अलं तप्त्वा वरं ब्रूहि द्युमणे महसां निधे

そのとき、心安らかなシュリーカンタ—礼拝して伏す者の苦を除く御方—は告げた。「苦行はもはや足りた。光輝の蔵よ、願う恩寵を申せ。」

Verse 41

निरुद्धेंद्रियवृत्तित्वाद्ब्रध्नो ध्यानसमाधिना । न जग्राह वचः शंभोर्द्वित्रिरुक्तोप्यकर्णवत्

ブラドナ（太陽）は禅定の三昧によって諸感覚の働きを鎮めていたため、シャンブの言葉を二度三度と告げられても悟らず、まるで耳なき者のようであった。

Verse 42

काष्ठीभूतं तु तं ज्ञात्वा शिवः पस्पर्श पाणिना । महातपः समुद्भूत संतापामृतवर्षिणा

彼が木の丸太のごとく—動かず、感覚も失している—と知るや、シヴァはその手で触れた。その手は、大苦行より生じた熱を甘露の雨で潤した。

Verse 43

तत उन्मीलयांचक्रे लोचने विश्वलोचनः । तस्योदयमिव प्राप्य प्रगे पंकजिनीवनी

そのとき、万物を見そなわす主ヴィシュヴァローチャナは彼の眼を開かせた――暁に蓮池が、太陽の昇りを得て花ひらくように。

Verse 44

परिव्यपेतसंतापस्तपनः स्पर्शनाद्विभोः । अवग्रहितसस्यश्रीरुल्ललास यथांबुदात्

主の御手の触れにより灼熱の苦が去った太陽は、ふたたび輝き出た――雨雲の恵みの後に作物の繁栄が花開くように。

Verse 45

मित्रो नेत्रातिथीकृत्य त्र्यक्षं प्रत्यक्षमग्रतः । दंडवत्प्रणनामोच्चैस्तुष्टाव च पिनाकिनम्

ミトラ（太陽）は眼を「客」として迎えるかのように大きく開き、目前に三つ眼の主を直に拝した。彼は杖のごとく五体投地し、弓を持つピナ―キン（シヴァ）を高らかに讃えた。

Verse 46

रविरुवाच । देवदेव जगतांपते विभो भर्ग भीम भव चंद्रभूषण । भूतनाथ भवभीतिहारक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ラヴィ（太陽）は言った。「神々の神、諸世界の主、遍満の大自在者よ。バルガよ、畏るべき御方よ、月を飾りとするバヴァよ。衆生の主、輪廻の恐れを除く者よ――我は汝に礼拝す。礼拝する者の願いを授け給う者よ。」

Verse 47

चंद्रचूडमृड धूर्जटे हर त्र्यक्ष दक्ष शततंतुशातन । शांतशाश्वत शिवापते शिव त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

「月を頂く者よ、ムリダよ、乱れた結髪のドゥールジャティよ。ハラよ、三つ眼の主よ。巧みなる者、百の糸の束縛を断つ者よ。寂静にして常住なる者、シヴァーの主よ――シヴァよ、我は汝に礼拝す。礼拝する者の願いを授け給う者よ。」

Verse 48

नीललोहित समीहितार्थ दहे द्व्येकलोचन विरूपलोचन । व्योमकेशपशुपाशनाशन त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

おおニーラローヒタよ、願いの目的を成就する者よ。おおダハナ（燃ゆる者）よ。二眼にして一眼なる主、奇しき眼の御方よ。おおヴィヨーマケーシャよ、縛られし衆生を繋ぐパシュの縄を滅する者よ——我は汝に礼拝す、礼拝する者の望みを授け給う。

Verse 49

वामदेवशितिकंठशूलभृच्चंद्रशेखर फणींद्रभूषण । कामकृत्पशुपते महेश्वर त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

おおヴァーマデーヴァよ。青き喉にして三叉戟を執る者よ。月を頂き、蛇王を飾りとする者よ。カーマを制する者よ。パシュパティ、偉大なる主よ——我は汝に礼拝す。礼拝する者に望みの加護を授け給え。

Verse 50

त्र्यंबक त्रिपुरसूदनेश्वर त्राणकृत्त्रिनयनत्रयीमय । कालकूट दलनांतकांतक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

おおトリヤンバカ、三眼の主よ。トリプラを滅したる自在者よ。守護者よ、その三眼は三位一体を体現す。カラクータの毒を砕く者よ。死を殺す者をも討つ者よ——我は汝に礼拝す。礼拝する者に望みの恩寵を授け給え。

Verse 51

शर्वरीरहितशर्वसर्वगस्वर्गमार्गसुखदापवर्गद । अंधकासुररिपो कपर्दभृत्त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

おおシャルヴァよ、闇に触れられぬ者よ。遍く行き渡る者よ。天界への道の歓喜を与え、解脱を授ける者よ。アンダカ阿修羅の敵よ。結髪を戴く者よ——我は汝に礼拝す。礼拝する者に望みの賜物を授け給え。

Verse 52

शंकरोग्रगिरिजापते पते विश्वनाथविधिविष्णु संस्तुत । वेदवेद्यविदिताऽखिलेंगि तत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

おおシャンカラよ。おお猛き主、ギリジャーの夫よ。主宰ヴィシュヴァナータよ、ブラフマーとヴィシュヌに讃えられる御方よ。ヴェーダが真に知り得るところによって知られ、万有の内に宿る精髄よ——我は汝に礼拝す。礼拝する者に望みの恩恵を授け給え。

Verse 53

विश्वरूपपररूप वर्जितब्रह्मजिह्मरहितामृतप्रद । वाङमनोविषयदूरदूरगत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

甘露のごとき不死を授け、条件づけられた「ブラフマン」観の歪みを離れ、宇宙相と超越相のいずれをも超え、言葉と心の及ばぬはるか彼方に在ます御方よ——我は汝に礼拝す。礼拝する者に望みの功徳を授けたまえ。

Verse 54

इत्थं परीत्य मार्तंडो मृडं देवं मृडानिकाम् । अथ तुष्टाव प्रीतात्मा शिववामार्धहारिणीम्

かくしてマールタンダ（太陽）は、神なるムリダ（シヴァ）と慈和なる女神を右繞して礼敬し、ついで歓喜の心もて、シヴァの左半身を分かち持つ御方—神妃—を讃嘆した。

Verse 55

रविरुवाच । देवि त्वदीयचरणांबुजरेणुगौरीं भालस्थलीं वहति यः प्रणतिप्रवीणः । जन्मांतरेपि रजनीकरचारुलेखा तां गौरयत्यतितरां किल तस्य पुंसः

ラヴィ（太陽）は言った。「女神よ、恭敬の礼拝に巧みな人は、汝の蓮華の御足の塵より生じた白き光を額に戴く。たとえ別の生においても、眉間に宿る月の美しき筋が、その印をいよいよ輝かせる。」

Verse 56

श्रीमंगले सकलमंगलजन्मभूमे श्रीमंगले सकलकल्मषतूलवह्ने । श्रीमंगले सकलदानवदर्पहंत्रि श्रीमंगलेऽखिलमिदं परिपाहि विश्वम्

吉祥なる御方よ、あらゆる吉祥の生まれ出づる大地よ。吉祥なる御方よ、綿のごとき罪の山を焼き尽くす火よ。吉祥なる御方よ、すべての阿修羅の驕りを砕く者よ。吉祥なる御方よ——この全宇宙を守りたまえ。

Verse 57

विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री । त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्

宇宙の主宰なる女神よ、汝は万有の創造者、また守護者にして、劫末の溶解においては破壊者でもある。汝の御名を唱えることにより湧き立つ清浄にして光り輝く功徳の河は、罪の群れより成る樹々の森を根こそぎ引き抜く。

Verse 58

मातर्भवानि भवती भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि शरण्यमिहास्ति नान्या । धन्यास्त एव भुवनेषु त एव मान्या येषु स्फुरेत्तवशुभः करुणाकटाक्षः

母なるバヴァーニーよ――激しい苦しみの重き荷を取り除くのは、ただあなたのみ。ここにあなた以外の帰依処はありません。あなたの吉祥にして慈悲深い眼差しが輝き注ぐ者こそ、諸世界において真に福徳あり、真に尊ばれる者です。

Verse 59

ये त्वा स्मरंति सततं सहजप्रकाशां काशीपुरीस्थितिमतीं नतमोक्षलक्ष्मीम् । तान्संस्मरेत्स्मरहरो धृतशुद्धबुद्धीन्निर्वाणरक्षणविचक्षणपात्रभूतान्

あなたを常に念ずる者――自ら光り、カーシーの都に住し、礼拝する者に解脱の福徳を授ける御方――その者たちを、欲神を滅したスムラハラ（シヴァ）はまた想い起こし、清らかな बुद्धि を得た者、法器としてふさわしく、涅槃を護ることに通じた者として顧みられる。

Verse 60

मातस्तवांघ्रियुगलं विमलं हृदिस्थं यस्यास्ति तस्य भुवनं सकलं करस्थम् । यो नामतेज एति मंगलगौरि नित्यं सिद्ध्यष्टकं न परिमुंचति तस्य गेहम्

母よ――あなたの汚れなき両足を心に安置する者には、全世界が掌にあるかのようです。さらに、マンガラガウリーよ、日々あなたの御名の光輝に近づく者の家を、八つの成就（シッディ）は去りません。

Verse 61

त्वं देवि वेदजननी प्रणवस्वरूपा गायत्र्यसि त्वमसि वै द्विजकामधेनुः । त्वं व्याहृतित्रयमिहाऽखिलकर्मसिद्ध्यै स्वाहास्वधासि सुमनः पितृतृप्तिहेतुः

女神よ、あなたはヴェーダの母、プラナヴァ（オーム）そのものの御姿。あなたはガーヤトリー、まことに二度生まれの者のカーマデーヌ。あなたは三つのヴャーフリティ（bhūḥ・bhuvaḥ・svaḥ）として一切の儀礼を成就させ、また「スヴァーハー」「スヴァダー」として、神々と祖霊を満たす因となる、慈しみ深き御方。

Verse 62

गौरि त्वमेव शशिमौलिनि वेधसि त्वं सावित्र्यसि त्वमसि चक्रिणि चारुलक्ष्मीः । काश्यां त्वमस्यमलरूपिणि मोक्षलक्ष्मीस्त्वं मे शरण्यमिह मंगलगौरि मातः

ガウリーよ――月を冠する主（シヴァ）の傍らにあるのはただあなた。あなたはまたヴェーダス（ブラフマー）の傍らにあり、サーヴィトリーであり、円盤を持つ主（ヴィシュヌ）の傍らでは輝くラクシュミー。カーシーにおいて、汚れなき御姿のあなたは解脱のラクシュミーそのもの。マンガラガウリー母よ、あなたこそここでの我が帰依処です。

Verse 63

स्तुत्वेति तां स्मरहरार्धशरीरशोभां श्रीमंगलाष्टक महास्तवनेन भानुः । देवीं च देवमसकृत्परितः प्रणम्य तूष्णीं बभूव सविता शिवयोः पुरस्तात्

スマラハラ（シヴァ）の半身として輝くその女神を、吉祥なる大讃歌「マンガラーシュタカ」によって讃え終えると、バーヌ（太陽）は女神と神に周囲から幾度も礼拝し、ついにシヴァとシヴァーの御前で黙して立った。

Verse 64

देवदेव उवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते प्रसन्नोस्मि महामते । मित्रमन्नेत्रगो नित्यं प्रपश्ये तच्चराचरम्

デーヴァデーヴァ（シヴァ）は言われた。「起きよ、起きよ。汝に吉祥あれ、偉大なる心の者よ。われは満足した。友として汝の眼に住み、われは常にこの一切の世界—動くものと動かぬもの—を見守っている。」

Verse 65

मम मूर्तिर्भवान्सूर्य सर्वज्ञो भव सर्वगः । सर्वेषां महसां राशिः सर्वेषां सर्वकर्मवित्

「スーリヤよ、汝はわがまさに顕現である。全知となれ、遍満となれ。すべての者のために光の宝蔵となり、すべての行いを知る者となれ。」

Verse 66

सर्वेषां सर्वदुःखानि भक्तानां त्वं निराकुरु । त्वया नाम्नां चतुःषष्ट्या यदष्टकमुदीरितम्

「すべての帰依者の、あらゆる苦しみを取り除け。さらに汝は六十四の御名によって、八つの詩句からなる讃歌を唱え上げたゆえに……」

Verse 67

अनेन मां परिष्टुत्य नरो मद्भक्तिमाप्स्यति । अष्टकं मंगलागौर्या मंगलाष्टकसंज्ञकम्

「これによって我を讃える者は、我への帰依を得るであろう。これはマンガラーガウリーを讃える八詩句の讃歌で、『マンガラーシュタカ』と名づけられる。」

Verse 68

अनेन मंगलागौरीं स्तुत्वा मंगलमाप्स्यति । चतुःषष्ट्यष्टकं स्तोत्रं मंगलाष्टकमेव च

これによってマンガラーガウリーを讃嘆すれば、吉祥を得る。この讃歌は「チャトゥḥシャシュティ・アシュタカ」（六十四の御名より成るアシュタカ）であり、まさしくマンガラアシュタカである。

Verse 69

एतत्स्तोत्रवरं पुण्यं सर्वपातकनाशनम् । दूरदेशांतरस्थोपि जपन्नित्यं नरोत्तमः

この最上の讃歌は功徳に満ちて清浄であり、あらゆる罪を滅する。たとえ高徳の人が遠国に住していても、日々これを誦すれば、その浄化の力を得る。

Verse 70

त्रिसंध्यं परिशुद्धात्मा काशीं प्राप्स्यति दुर्लभाम् । अनेन स्तोत्रयुग्मेन जप्तेन प्रत्यहं नृभिः

この二つの讃歌を毎日誦し、三つのサンディヤ（朝・昼・夕）に修するなら、心清らかな者は得難きカーシーに到る。

Verse 71

ध्रुवदैनंदिनं पापं क्षालितं नात्र संशयः । न तस्य देहिनो देहे जातु चित्किल्बिषस्थितिः

日々の常なる罪は洗い清められる—疑いはない。そのような人の身には、いかなる罪垢も決して留まらない。

Verse 72

त्रिकालं योजयेन्नित्यमेतत्स्तोत्रद्वयंशुभम् । किंजप्तैर्बहुभिः स्तोत्रैश्चंचलश्रीप्रदैर्नृणाम्

この吉祥なる二つの讃歌は、日々三時に常に修すべきである。人にとって、移ろいやすい繁栄のみを与える多くの他の讃歌を誦することに何の益があろうか。

Verse 73

एतत्स्तोत्रद्वयं दद्यात्काश्यां नैःश्रेयसीं श्रियम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मानवैर्मोक्षकांक्षिभिः

この二つの讃歌は、カーシーにおいて授けられると、解脱へ導く最上の吉祥と繁栄を与える。ゆえに、モークシャを願う者は、あらゆる努力をもってこれを護持すべきである。

Verse 74

एतत्स्तोत्रद्वयं जप्यं त्यक्त्वा स्तोत्राण्यनेकशः । प्रपंच आवयोरेव सर्व एष चराचरः

この二つの讃歌こそ唱えるべきであり、数多の他の讃歌はひとまず置くがよい。動くものも動かぬものも、この一切の宇宙は、まさに讃えられる「二者」の顕現だからである。

Verse 75

तदावयोःस्तवादस्मान्निष्प्रपंचो जनो भवेत् । समृद्धिमाप्य महतीं पुत्रपौत्रवतीमिह

この「二者」を讃える讃歌によって、人は世の繁雑な増殖のもつれから解き放たれる。さらにこの世で大いなる繁栄を得て、子や孫に恵まれ（その上でなお、それを超えて引き上げられる）。

Verse 76

अंते निर्वाणमाप्नोति जपन्स्तोत्रमिदं नरः । अन्यच्च शृणु सप्ताश्व ग्रहराज दिवाकर

ついには、この讃歌を唱える人は涅槃（ニルヴァーナ）に至る。さらに—聞け、七頭の馬に駕する者よ、諸惑星の王よ、太陽よ。

Verse 77

त्वया प्रतिष्ठितं लिंगं गभस्तीश्वरसंज्ञितम् । सेवितं भक्तिभावेन सर्वसिद्धिसमर्पकम्

あなたによって स्थापितされたリンガは、ガバスティーシュヴァラと名づけられ、信愛の心で礼拝されて、あらゆる成就（シッディ）と成功を授ける。

Verse 78

त्वया गभस्तिमालाभिश्चांपेयांबुजकांतिभिः । यदर्चित्वैश्वरं लिंगं सर्वभावेन भास्कर

おおバースカラよ、汝は己が光線の花鬘をもって主のリンガを礼拝し、その輝きは黄金のチャンパカと蓮華のごとく、全身全霊を捧げて帰依した。

Verse 79

गभस्तीश्वर इत्याख्यां ततो लिंगमवाप्स्यति । अर्चयित्वा गभस्तीशं स्नात्वा पंचनदे नरः

その後、このリンガは「ガバスティーシュヴァラ」として世に知られよう。ガバスティーシャを礼拝し、パンチャナダで沐浴する者は、約束された功徳を得る。

Verse 80

न जातु जायते मातुर्जठरे धूतकल्मषः । इमां च मंगलागौरीं नारी वा पुरुषोपि वा

罪垢を洗い清められた者は、もはや母胎に生まれ落ちることがない。さらにこのマンガラーガウリーの行は、女であれ男であれ修することができる。

Verse 81

चैत्रशुक्लतृतीयायामुपोषणपरायणः । महोपचारैः संपूज्य दुकूलाभरणादिभिः

チャイトラ月の白分第三日に、断食に専心しつつ、（マンガラーガウリーを）盛大な供物で礼拝すべし。上質の衣、装身具などを供える。

Verse 82

रात्रौ जागरणं कृत्वा गीतनृत्यकथादिभिः । प्रातः कुमारीः संपूज्य द्वादशाच्छादनादिभिः

夜は歌・舞・語りなどによって覚醒のまま守夜し、朝には童女たちを如法に供養して、十二の衣（覆い）その他の施与を行えば、この行は成就する。

Verse 83

संभोज्यपरमान्नाद्यैर्दत्त्वान्येभ्योपि दक्षिणाम् । होमं कृत्वा विधानेन जातवेदस इत्यृचा

尊ばれる客人に最上の食を供し、さらに他の者にもダクシナー（dakṣiṇā）を施したのち、規定に従ってホーマを修し、『ジャータヴェーダサ…』で始まるリグ・ヴェーダの詩句を唱えるべきである。

Verse 84

अष्टोत्तरशताभिश्च तिलाज्याहुतिभिः प्रगे । एकं गोमिथुनं दत्त्वा ब्राह्मणाय कुटुंबिने

夜明けに、胡麻とギーの供物を百八回火中に捧げ、さらに家を持つブラーフマナに一対の牛を施せば、その儀礼は完全に成就する。

Verse 85

श्रद्धया समलंकृत्य भूषणैर्द्विजदंपती । भोजयित्वा महार्हान्नैः प्रीयेतां मंगलेश्वरौ

信心をもってブラーフマナの夫婦（ドヴィジャ）を宝飾で飾り、さらに尊い食で饗すなら、聖なる一対マṅガレーシュヴァラとマṅガラーは歓喜される。

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य प्रातः कृत्वाथ पारणम् । न दुर्भगत्वमाप्नोति न दारिद्र्यं कदाचन

このようにマントラを唱え、さらに朝にパーラナ（pāraṇa：結願の食）を行えば、不運に遭うことなく、貧窮もまた決して訪れない。

Verse 87

न वै संतानविच्छित्तिं भोगोच्छित्तिं न जातुचित् । स्त्री वैधव्यं न चाप्नोति न नायोषिद्वियोगभाक्

子孫は断たれず、享受もまた決して失われない。女は寡婦とならず、男も妻と離別する者とはならない。

Verse 88

पापानि विलयं यांति पुण्यराशिश्च लभ्यते । अपि वंध्या प्रसूयेत कृत्वैतन्मंगलाव्रतम्

罪は消え去り、功徳の山が得られる。この吉祥なる誓願マṅガラー・ヴラタ（Maṅgalā-vrata）を修すれば、不妊の女でさえ子を授かりうる。

Verse 89

एतद्व्रतस्य करणात्कुरूपत्वं न जातुचित् । कुमारी विंदतेत्यंतं गुणरूपयुतं पतिम्

この誓願を行えば、醜さは決して生じない。ゆえに乙女は、すぐれた徳と麗しい姿を備えた最上の夫を得る。

Verse 90

कुमारोपि व्रतं कृत्वा विंदति स्त्रियमुत्तमाम् । संति व्रतानि बहुशो धनकामप्रदानि च

若者であっても、この誓願を修すれば最上の妻を得る。まことに、富と望む享楽を授ける誓願は数多くある。

Verse 91

नाप्नुयुर्जातुचित्तानि मंगलाव्रततुल्यताम् । कर्तव्या चाब्दिकी यात्रा मधौ तस्यां तिथौ नरैः

他の誓願はいかなる時もマṅガラ・ヴラタ（Maṅgala-vrata）に比肩しない。さらに蜜月マドゥ（Madhu）のそのティティの日に、人々は年ごとの巡礼の行をなすべきである。

Verse 92

सर्वविघ्नप्रशांत्यर्थं सदा काशीनिवासिभिः । अपरं द्युमणे वच्मि तव चात्र तपस्यतः

一切の障碍を鎮めるため、カーシー（Kāśī）の住人は常にこれを行うべきである。さらに、ディユマニ（Dyumaṇi）よ、汝がここで苦行を修するゆえ、なお一事を汝に語ろう。

Verse 93

मयूखा एव खे दृष्टा न च दृष्टं कलेवरम् । मयूखादित्य इत्याख्या ततस्ते दितिनंदन

天には光の光線のみが見え、いかなる身体の姿も見えなかった。ゆえに『マユーカーディティヤ』という名が起こった、ディティの子よ。

Verse 94

त्वदर्चनान्नृणां कश्चिन्न व्याधिः प्रभविष्यति । भविष्यति न दारिद्र्यं रविवारे त्वदीक्षणात्

汝を礼拝することにより、人々に病は起こらない。さらに日曜日に汝を拝観すれば、貧しさは生じない。

Verse 95

इत्थं मयूखादित्यस्य शिवो दत्त्वा बहून्वरान् । तत्रैवांतर्हितो भूतो रविस्तत्रैव तस्थिवान्

かくしてシヴァは、マユーカーディティヤに多くの恩寵を授けたのち、その場で姿を隠した。ラヴィ（太陽）はまさにその地に安住した。

Verse 96

श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं मयूखादित्यसंश्रयम् । द्रौपदादित्यसहितं नरो न निरयं व्रजेत्

この功徳ある物語、すなわちマユーカーディティヤにまつわり、さらにドラウパダーディティヤの物語をも併せて聞く者は、地獄に赴かない。