Adhyaya 31

Verse 1

श्रीराम उवाच । भगवन्यानि तीर्थानि सेवितानि त्वया विभो । एतेषां परमं तीर्थं तन्ममाचक्ष्व मानद

シュリー・ラーマは言った。「おお福徳ある御方、力ある主よ――あなたは多くの聖なるティールタ（聖地）を敬って巡礼し礼拝された。どうか、誉れを授ける御方よ、その中で最上のティールタを私にお示しください。」

Verse 2

मया तु सीताहरणे निहता ब्रह्मराक्षसाः । तत्पापस्य विशुदयर्थं वद तीर्थोत्तमोत्तमम्

しかしシーターの略奪の折、私はブラフマ・ラークシャサたちを討ちました。その罪を清めるため、最もすぐれた、至上のティールタをお告げください。

Verse 3

वसिष्ठ उवाच । गंगा च नर्मदा तापी यमुना च सरस्वती । गंडकी गोमती पूर्णा एता नद्यः सुपावनाः

ヴァシシュタは言った。ガンガー、ナルマダー、ターピー、ヤムナー、サラスヴァティー、さらにガンダキー、ゴーマティー、プールナー——これらの河川はきわめて浄化の力をもつ。

Verse 4

एतासां नर्मदा श्रेष्ठा गंगा त्रिपथगामिनी । दहते किल्बिषं सर्वं दर्शनादेव राघव

これらのうち、ナルマダーは最もすぐれ、またガンガーは三界を流れる。おおラाघァヴァよ、ただ見るだけで彼女はあらゆる罪を焼き尽くす。

Verse 5

दृष्ट्वा जन्मशतं पापं गत्वा जन्मशतत्रयम् । स्नात्वा जन्मसहस्रं च हंति रेवा कलौ युगे

カリの時代において、レーヴァー（ナルマダー）は、見るだけで百生の罪を滅し、近づけば三百生の罪を滅し、その水に沐浴すれば千生の罪を滅する。

Verse 6

नर्मदातीरमाश्रित्य शाकमूलफलैरपि । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटि भोजफलं लभेत

聖なるナルマダーの岸に依り、青菜・根・果実ほどの質素な供養であっても、ただ一人のブラーフマナに食を施せば、一千万を施すに等しい功徳を得る。

Verse 7

गंगा गंगेति यो ब्रूयाद्योजनानां शतैरपि । मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति

百ヨージャナ離れていても、「ガンガー、ガンガー」と唱える者は一切の罪より解き放たれ、ヴィシュヌの世界へと赴く。

Verse 8

फाल्गुनांते कुहूं प्राप्य तथा प्रौष्ठपदेऽसिते । पक्षे गंगामधि प्राप्य स्नानं च पितृतर्पणम्

パールグナ月の終わり、クフー（新月）の日、またプラウシュタパダ月の黒分（下弦期）に—ガンガーに至ったなら沐浴し、祖霊にタルパナ（供水）を捧げよ。

Verse 9

कुरुते पिंडदानानि सोऽक्षयं फलमश्नुते । शुचौ मासे च संप्राप्ते स्नानं वाप्यां करोति यः

ピンダ供養（piṇḍa-dāna）を行う者は、尽きることなき果報を得る。また、シュチ月（Śuci）が来たとき、聖なるヴァーピー（vāpī、水槽）で沐浴する者は……。

Verse 10

चतुरशीतिनरकान्न पश्यति नरो नृप । तपत्याः स्मरणे राम महापातकिनामपि

王よ、ラーマよ。タパティー（Tapatī）を憶念するなら、人は八十四の地獄を見ず、たとえ大罪を負う者であっても免れる。

Verse 11

उद्धरेत्सप्तगोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । यमुनायां नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

聖なるヤムナーに沐浴する者は一切の罪より解き放たれ、七つのゴートラを高め、家系の百一の枝をも救済する。

Verse 12

महापातकयुक्तोऽपि स गच्छेत्परमां गतिम् । कार्त्तिक्यां कृत्तिकायोगे सरस्वत्यां निमज्जयेत्

大罪を負う者であっても、カルッティカ月に吉祥なるクリッティカーの合の時、サラスヴァティーに身を沈めれば、最高の境地に至る。

Verse 13

गच्छेत्स गरुडारूढः स्तूयमानः सुरोत्तमैः । स्नात्वा यः कार्तिके मासि यत्र प्राची सरस्वती

カルッティカ月に、東へ流れるプラーチー・サラスヴァティーのある地で沐浴する者は、ガルダに乗るかのように旅立ち、最勝の神々に讃えられる。

Verse 14

प्राचीं माधवमास्तूय स गच्छेत्परमां गतिम् । गंडकीपुण्यतीर्थे हि स्नानं यः कुरुते नरः

プラーチーにてマーダヴァを讃えれば、最高の目的地に至る。まことに、ガンダキーの聖なるティールタで聖浴を行う人は、この功徳を得る。

Verse 15

शालग्रामशिलामर्च्य न भूयः स्तनपो भवेत् । गोमतीजलकल्लोलैर्मज्जयेत्कृष्णसन्निधौ

シャーラグラーマの聖石を礼拝すれば、再び生まれて乳を飲むことはない。ゴーマティーのさざ波の中に身を沈め、クリシュナの御前にて行ずべし。

Verse 16

चतुर्भुजो नरो भूत्वा वैकुण्ठे मोदते चिरम् । चर्मण्वतीं नमस्कृत्य अपः स्पृशति यो नरः

四臂の身となり、ヴァイクンタにて久しく歓喜する。聖なるチャルマṇヴァティーに礼拝し、その水に触れる者は、この果報を得る。

Verse 17

स तारयति पूर्वजान्दश पूर्वान्दशापरान् । द्वयोश्च संगमं दृष्ट्वा श्रुत्वा वा सागरध्वनिम्

彼は先祖十代と未来十代を救済する。二つの水の合流を見、あるいは海の轟きを聞くだけでも、そのような功徳が生ずる。

Verse 18

ब्रह्महत्यायुतो वापि पूतो गच्छेत्परां गतिम् । माघमासे प्रयागे तु मज्जनं कुरुते नरः

たとえブラフマ殺し（brahmahatyā）の罪に染まる者であっても、マーガ月にプラヤーガで聖なる沐浴として身を沈めるなら、清められ最高の境地に至る。

Verse 19

इह लोके सुखं भुक्त्वा अन्ते विष्णुपदं व्रजेत् । प्रभासे ये नरा राम त्रिरात्रं ब्रह्मचारिणः

この世で幸福を味わい、ついにはヴィシュヌの御住処へ赴く。おおラーマよ、プラバーサにて三夜、梵行（brahmacarya）を守る者はこの果報を得る。

Verse 20

यमलोकं न पश्येयुः कुंभीपाकादिकं तथा । नैमिषारण्यवासी यो नरो देवत्वमाप्नुयात्

彼らはヤマの国を見ることなく、クンビー・パーカなどの責め苦にも遭わない。ナイミシャーラニヤに住する人は神性の位を得る。

Verse 21

देवानामालयं यस्मात्तदेव भुवि दुर्लभम् । कुरुक्षेत्रे नरो राम ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः

おおラーマよ、ここはデーヴァたちの住処であるゆえ、このような聖地は地上に稀である。クルクシェートラにおいて人は大いなる功徳（プンニャ）を得、とりわけ月食・日食の時に殊勝である。

Verse 22

हेमदानाच्च राजेंद्र न भूयः स्तनपो भवेत् । श्रीस्थले दर्शनं कृत्वा नरः पापात्प्रमुच्यते

王の中の最勝者よ、黄金の布施によって、人は再び乳を吸う依存の幼子として生まれない。さらにシュリースタラ（Śrīsthāla）でダルシャナを得れば、人は罪より解き放たれる。

Verse 23

सर्वदुःखविनाशे च विष्णुलोके महीयते । काश्यपीं स्पर्शयेद्यो गां मानवो भुवि राघव

おおラाघァヴァよ、地上で「カーシャピー（Kāśyapī）」と名づけられた牝牛に触れる者は、あらゆる苦しみを滅し、ヴィシュヌの世界において尊ばれる。

Verse 24

सर्वकामदुघावासमृषिलोकं स गच्छति । उज्जयिन्यां तु वैशाखे शिप्रायां स्नानमाचरेत्

彼は一切の願いをかなえる住処、すなわちリシ（ṛṣi）たちの世界へと至る。ヴァイシャーカ月（Vaiśākha）には、ウッジャイニー（Ujjayinī）のシプラー川（Shiprā）で沐浴すべきである。

Verse 25

मोचयेद्रौरवाद्घोरात्पूर्वजांश्च सहस्रशः । सिंधुस्नानं नरो राम प्रकरोति दिनत्रयम्

おおラーマよ、シンドゥ（Sindhu）で三日間沐浴を行う人は、恐るべきラウラヴァ（Raurava）の地獄から、幾千もの祖先をも解き放つ。

Verse 26

सर्वपापविशुद्धात्मा कैलासे मोदते नरः । कोटितीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा कोटीश्वरं शिवम्

一切の罪より清められた人はカイラーサにて歓喜する。コーティティールタに沐浴し、コーティーシュヴァラとしてのシヴァを拝して、その境地に至る。

Verse 27

ब्रह्महत्यादिभिः पापैर्लिप्यते न च स क्वचित् । अज्ञानामपि जंतूनां महाऽमेध्ये तु गच्छताम्

彼は梵殺などの罪によって、いかなる所においても汚されない。無明の生きものですら、この大いなる浄めのティールタへ赴けば清められる。

Verse 28

पादोद्भूतं पयः पीत्वा सर्वपापं प्रणश्यति । वेदवत्यां नरो यस्तु स्नाति सूर्योदये शुभे

足を洗ったところから生じた水を飲めば、あらゆる罪は滅する。また吉祥なる日の出にヴェーダヴァティーで沐浴する者も清めを得る。

Verse 29

सर्वरोगात्प्रमुच्येत परं सुखमवाप्नुयात् । तीर्थानि राम सर्वत्र स्नानपानावगाहनैः

ラーマよ、人はあらゆる病より解き放たれ、至上の安楽を得る。諸方のティールタは、沐浴と飲水と入水の浸礼によってその果を授けるからである。

Verse 30

नाशयंति मनुष्याणां सर्वपापानि लीलया । तीर्थानां परमं तीर्थं धर्मारण्यं प्रचक्षते

それらは人々の一切の罪を、まるで戯れのごとく滅し去る。諸ティールタの中で、ダルマーラニヤこそ最上のティールタであると宣言される。

Verse 31

ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैर्यदादौ संस्थापितं पुरा । अरण्यानां च सर्वेषां तीर्थानां च विशेषतः

太古のはじめに、ブラフマー、ヴィシュヌ、シヴァならびに諸神によって建立されたこのダルマアラニヤは、あらゆる森の中で最勝であり、とりわけすべてのティールタ（聖なる渡り場）の中で第一である。

Verse 32

धर्मारण्यात्परं नास्ति भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । स्वर्गे देवाः प्रशंसंति धर्मारण्यनिवासिनः

ダルマアラニヤに勝るものはない。そこは世の享楽と解脱（モークシャ）をともに授ける。天界においてさえ、神々はダルマアラニヤに住まう者を讃える。

Verse 33

ते पुण्यास्ते पुण्यकृतो ये वसंति कलौ नराः । धर्मारण्ये रामदेव सर्वकिल्बिषनाशने

まことに福徳あり、功徳を積む者とは、カリの時代にダルマアラニヤに住まう人々である。おおラーマ・デーヴァよ、汝は一切の罪を滅する者。

Verse 34

ब्रह्महत्यादिपापानि सर्वस्तेयकृतानि च । परदारप्रसंगादि अभक्ष्यभक्षणादि वै

婆羅門殺しなどの罪、あらゆる盗みの行い、他人の妻への不義の交わり、食してはならぬものを食すること——まことに（そのような過ちのすべては）……

Verse 35

अगम्यागमना यानि अस्पर्शस्पर्शनादि च । भस्मीभवंति लोकानां धर्मारण्यावगाहनात्

禁じられたものに近づくこと、触れてはならぬものに触れること——そのような罪は、人々がダルマアラニヤに身を浸し沐浴することによって灰と化す。

Verse 36

ब्रह्मघ्नश्च कृतघ्नश्च बालघ्नोऽनृतभाषणः । स्त्रीगोघ्नश्चैव ग्रामघ्रो धर्मारण्ये विमुच्यते

婆羅門を殺す者、恩知らず、幼子を殺す者、虚言を語る者。女や牛を殺す者、さらには村を滅ぼす者であっても、ダルマアーラニヤにおいて（罪より）解き放たれる。

Verse 37

नातः परं पावनं हि पापिनां प्राणिनां भुवि । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं वांछितार्थप्रदं शुभम्

地上の罪ある衆生にとって、これに勝る浄化はない。天界、名声、長寿、望みの成就、そして吉祥を授ける。

Verse 38

कामिनां कामदं क्षेत्रं यतीनां मुक्तिदायकम् । सिद्धानां सिद्धिदं प्रोक्तं धर्मारण्यं युगेयुगे

ダルマアーラニヤは、時代ごとに、欲に駆られる者には願いを授け、修行者には解脱を与え、成就者には悉地を授ける霊地であると説かれる。

Verse 39

ब्रह्मोवाच । वसिष्ठवचनं श्रुत्वा रामो धर्मभृतां वरः । परं हर्षमनुप्राप्य हृदयानंदकारकम्

ブラフマーは言った。ヴァシシュタの言葉を聞いて、ダルマを支える者の中の最勝たるラーマは、心を歓ばせる至上の喜びに満たされた。

Verse 40

प्रोत्फुल्लहृदयो रामो रोमाचिंततनूरुहः । गमनाय मतिं चक्रे धर्मारण्ये शुभव्रतः

ラーマは心が花開き、法悦に身の毛もよだつほどであった。吉祥なる誓願を持つ彼は、ダルマアーラニヤへ赴く決意を固めた。

Verse 41

यस्मिन्कीटपतंगादिमानुषाः पशवस्तथा । त्रिरात्रसेवनेनैव मुच्यन्ते सर्वपातकैः

その聖なる地においては、虫や鳥はもとより、人も獣も、ただ三夜の行を修するだけで一切の罪より解き放たれる。

Verse 42

कुशस्थली यथा काशी शूलपाणिश्च भैरवः । यथा वै मुक्तिदो राम धर्मारण्यं तथोत्तमम्

クシャスタリーがカーシーに等しく、シュूलパーニがバイラヴァとしてそこに現れるように、またその地がまことに解脱を授けるように、同じく、ラーマよ、ダルマーラニヤはこの上なく勝れている。

Verse 43

ततो रामो महेष्वासो मुदा परमया युतः । प्रस्थितस्तीर्थयात्रायां सीतया भ्रातृभिः सह

それから大弓のラーマは、無上の歓喜に満たされ、シーターと兄弟たちを伴って、聖なるティールタ巡礼の旅へと出発した。

Verse 44

अनुजग्मुस्तदा रामं हनुमांश्च कपीश्वरः । कौशल्या च सुमित्रा च कैकेयी च मुदान्विता

その時、彼らはラーマに従った。猿たちの王ハヌマーン、また歓喜に満ちたカウシャリヤー、スミトラー、カイケーイーも共に。

Verse 45

लक्ष्मणो लक्षणोपेतो भरतश्च महामतिः । शत्रुघ्नः सैन्यसहितोप्ययोध्यावासिनस्तथा

徳相を備えたラクシュマナ、深い智慧のバラタ、軍勢を伴うシャトルグナ、そしてアヨーディヤーの民もまた、ともに随行した。

Verse 46

प्रकृतयो नरव्याघ्र धर्मारण्ये विनिर्ययुः । अनुजग्मुस्तदा रामं मुदा परमया युताः

民衆は、人中の虎よ、ダルマーラニヤへと赴き、そして至上の歓喜に満ちてラーマに従った。

Verse 47

तीर्थयात्राविधिं कर्तुं गृहात्प्रचलितो नृपः । वसिष्ठं स्वकुलाचार्यमिदमाह महीपते

巡礼の作法を成就せんと家を発った王は、氏族の師であるヴァシシュタに、地の主よ、次のように語った。

Verse 48

श्रीराम उवाच । एतदाश्चर्यमतुलं किमादि द्वारकाभवत् । कियत्कालसमुत्पन्ना वसिष्ठेदं वदस्व मे

シュリー・ラーマは言った。「この比類なき奇瑞よ、ドヴァーラカーはいかに始まり、いかなる起源より生じたのか。どれほどの時を経て現れたのか。ヴァシシュタよ、我に語れ。」

Verse 49

वसिष्ठ उवाच । न जानामि महाराज कियत्कालादभूदिदम् । लोमशो जांबवांश्चैव जानातीति च कारणम्

ヴァシシュタは言った。「大王よ、いかほどの時を経てこれが成ったのか、我は知らぬ。されどローマシャとジャンバヴァーンは、まことにその理由とともに知っている。」

Verse 50

शरीरे यत्कृतं पापं नानाजन्मांतरेष्वपि । प्रायश्चितं हि सर्वेषामेतत्क्षेत्र परं स्मृतम्

身によってなされた罪は、たとえ幾多の生にわたるものであっても、この聖なるクシェートラこそ、すべてにとって至上の贖罪と記憶される。

Verse 51

श्रुत्वेति वचनं तस्य रामं ज्ञानवतां वरः । गन्तुं कृतमतिस्तीर्थं यात्राविधिमथाचरत्

その言葉を聞いて、智慧ある者の中の最勝たるラーマは、かの聖なる渡しへ赴くことを決意し、ついで巡礼出立の定められた作法を如法に修した。

Verse 52

वसिष्ठं चाग्रतः कृत्वा महामांडलिकैर्नृपैः । पुनश्चरविधिं कृत्वा प्रस्थितश्चोत्तरां दिशम्

ヴァシシュタを先頭に立て、偉大な地方王たちを伴い、しかるべきプナシュチャラナ（punaścaraṇa）の行を修して、北方へと出立した。

Verse 53

वसिष्ठं चाग्रतः कृत्वा प्रतस्थे पश्चिमां दिशम् । ग्रामाद्ग्राममतिक्रम्य देशाद्देशं वनाद्वनम्

ヴァシシュタを先頭に据え、西方へと進み、村から村へ、国から国へ、森から森へと越えて行った。

Verse 54

विमुच्य निर्ययौ रामः ससैन्यः सपरिच्छदः । गजवाजिसहस्रौघै रथैर्यानैश्च कोटिभिः

そののちラーマは、解き放たれ整えられて、軍勢と王の装備一切を伴い出立した。幾千の象馬が流れのごとく続き、戦車や車両はクロールに及んだ。

Verse 55

शिबिकाभिश्चासंख्याभिः प्रययौ राघवस्तदा । गजारूढः प्रपश्यंश्च देशान्विविधसौहृदान्

そのときラグハヴァは、数知れぬ輿を従えて進んだ。象に乗り、さまざまな友誼の絆に彩られた諸国を見渡していた。

Verse 56

श्वेतातपत्रं विधृत्य चामरेण शुभेन च । वीजितश्च जनौघेन रामस्तत्र समभ्यगात्

白き王の天蓋と、麗しきヤクの尾の払子を携え、群衆にあおがれつつ、ラーマはやがてそこへ到着した。

Verse 57

वादित्राणां स्वनैघोरैर्नृत्यगीतपुरःसरैः । स्तूयमानोपि सूतैश्च ययौ रामो मुदान्वितः

楽器の轟く響きの中、舞と歌が先導し、吟誦の詩人たちにも讃えられつつ、ラーマは歓喜に満ちて進んだ。

Verse 58

दशमेऽहनि संप्राप्तं धर्मारण्यमनुत्तमम् । अदूरे हि ततो रामो दृष्ट्वा मांडलिकं पुरम्

十日目に、比類なきダルマ―ラニヤに到り、さらに近くに地方の都を見て、ラーマはそこへ向かった。

Verse 59

तत्र स्थित्वा ससैन्यस्तु उवास निशि तां पुरीम् । श्रुत्वा तु निर्जनं क्षेत्रमुद्वसं च भयानकम्

そこで軍勢とともに留まり、その夜は都に宿した。だが聖なる地は人影なく、住む者もなく、恐ろしいと聞き及んだ。

Verse 60

व्याघ्रसिंहाकुलं तत्र यक्षराक्षससेवितम् । श्रुत्वा जनमुखाद्रामो धर्मारण्यमरण्यकम् । तच्छ्रुत्वा रामदेवस्तु न चिंता क्रियतामिति

人々の口から、ダルマ―ラニヤは真の荒野で、虎や獅子が群れ、ヤクシャやラークシャサが出入りするとラーマは聞いた。これを聞いてラーマデーヴァは言った。「憂いを起こすな。」

Verse 61

तत्रस्थान्वणिजः शूरान्दक्षान्स्वव्यवसायके

そのときラーマは、そこに居合わせた商人たち—勇敢で有能、各々の業に熟達した者たち—に語りかけた。

Verse 62

समर्थान्हि महाकायान्महाबलपराक्रमान् । समाहूय तदा काले वाक्यमेतदथाब्रवीत्

その時、力ある者、巨躯にして大いなる力と武勇を備えた者たちを召し集め、彼は次の言葉を告げた。

Verse 63

शिबिकां सुसुवणां मे शीघ्रं वाहयताचिरम् । यथा क्षणेन चैकेन धर्मरण्यं व्रजाम्यहम्

「黄金で麗しく飾られた我が輿を、速やかに、ためらうことなく担げ。まるで一瞬のうちに、わたしがダルマラニヤへ至れるように。」

Verse 64

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च सर्वपापात्प्रमुच्यते । एवं ते वणिजः सर्वै रामेण प्रेरितास्तदा

「そこで沐浴し、その聖なる水を飲めば、あらゆる罪より解き放たれる。」こうしてその時、商人たちは皆ラーマに促された。

Verse 65

तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे ऊहुस्तच्छिबिकां तदा । क्षेत्रमध्ये यदा रामः प्रविष्टः सहसैनिकः

「そのとおりに」と皆が答え、ただちにその輿を担いだ。ラーマが軍勢を伴って、聖なるクシェートラのただ中へ入ったとき……

Verse 66

तद्यानस्य गतिर्मंदा संजाता किल भारत । मंदशब्दानि वाद्यानि मातंगा मंदगामिनः

おおバーラタよ、その乗り物の進みはまことに遅くなり、楽器の音もひそやかに沈み、象たちもまた柔らかく緩やかな歩みとなった。

Verse 67

हयाश्च तादृशा जाता रामो विस्मय मागतः । गुरुं पप्रच्छ विनयाद्वशिष्ठं मुनिपुंगवम्

馬たちもまた同じように、遅く沈んだ様子となった。驚きに満たされたラーマは、恭しく師であるヴァシシュタ——牟尼の中の最勝者——に問いかけた。

Verse 68

किमेतन्मंदगतयश्चित्रं हृदि मुनीश्वर । त्रिकालज्ञो मुनिः प्राह धर्मक्षेत्रमुपागतम्

（ラーマ曰く）「牟尼の主よ、なぜ我が胸にこの不思議が起こるのか——皆が遅く進むのはなぜか。」三世を知る聖仙は答えた。「汝はダルマクシェートラ、ダルマの聖なる原に到ったのだ。」

Verse 69

तीर्थे पुरातने राम पादचारेण गम्यते । एवं कृते ततः पश्चात्सैन्यसौख्यं भविष्यति

「ラーマよ、この古きティールタへは徒歩で赴くべきである。そうすれば、その後に軍勢は安らぎと健やかさを得るであろう。」

Verse 70

पादचारी ततौ रामः सैन्येन सह संयुतः । मधुवासनके ग्रामे प्राप्तः परमभावनः

かくしてラーマは軍勢を伴い、徒歩で進み、至高に気高きその御方はマドゥヴァーサナカと名づくる村に到着した。

Verse 72

ततो रामो हरिक्षेत्रं सुवर्णादक्षिणे तटे । निरीक्ष्य यज्ञयोग्याश्च भूमीर्वै बहुशस्तथा

その後ラーマは、スヴァルナー河の南岸にてハリクシェートラを拝し、祭祀（ヤジュニャ）にふさわしい多くの地を丹念に見定めた。

Verse 73

गुरुणा चोक्तमार्गेण मातॄणां पूजनं कृतम् । नानोपहारैर्विविधैः प्रतिष्ठाविधिपूर्वकम्

師の説く作法に従い、母神群（マートリカー）への供養が、さまざまな供物をもって、安置・灌頂の正しい儀軌により執り行われた。

Verse 74

सैन्यसंघं समुत्तीर्य्य बभ्राम क्षेत्रमध्यतः । तत्र तीर्थेषु सर्वेषु देवतायतनेषु च

軍勢を渡らせたのち、彼は聖域の中心を巡り歩き、そこにあるすべてのティールタ（聖なる渡し場）と、諸神の社殿とを参詣した。

Verse 75

यथोक्तानि च कर्माणि रामश्चक्रे विधानतः । श्राद्धानि विधिवच्चक्रे श्रद्धया परया युतः

ラーマは説かれたとおりの諸作法を規定に従って行い、さらに至高の信を具して、シュラーダ（祖霊供養）を法にかなって修した。

Verse 76

स्थापयामास रामेशं तथा कामेश्वरं पुनः । स्थानाद्वायुप्रदेशे तु सुवर्णो भयतस्तटे

彼はラーメーシャ（Rāmeśa）を安置し、さらに再びカーメーシュヴァラ（Kāmeśvara）をも安置した――スヴァルナー河のバヤタ（Bhayata）と呼ばれる岸、ヴァーユプラデーシャの地において。

Verse 77

कृत्वैवं कृतकृत्योऽभूद्रामो दशरथात्मजः । कृत्वा सर्वविधिं चैव सभायां समुपाविशत्

かくして行い終えると、ダシャラタの子ラーマは、己の務めが果たされたと感じた。さらに一切の定められた儀礼を成し遂げ、 सभा（集会）の広間に座した。

Verse 78

तां निशां स नदीतीरे सुष्वाप रघुनंदनः । ततोऽर्द्धरात्रे संजाते रामो राजीवलोचनः

その夜、ラグ族の喜びである御方は川辺にて眠りについた。やがて真夜中となり、蓮華の眼をもつラーマは—

Verse 79

जागृतस्तु तदा काल एकाकी धर्मवत्सलः । अश्रौषीच्च क्षणे तस्मिन्रामो नारीविरोदनम्

その時、彼は目覚めていた。独りにしてダルマを愛する者。まさにその刹那、ラーマは女の嘆きの声を聞いた。

Verse 80

निशायां करुणैर्वाक्यै रुदंतीं कुररीमिव । चारैर्विलोकयामास रामस्तामतिसंभ्रमात्

夜の闇に、哀れみを誘う言葉で泣くその声は、クラーリー鳥の叫びのようであった。ラーマは大いに驚き、配下の斥候に命じて彼女を捜させた。

Verse 81

दृष्ट्वातिविह्वलां नारीं क्रंदन्तीं करुणैः स्वरैः । पृष्टा सा दुःखिता नारी रामदूतैस्तदानघ

ひどく取り乱し、哀切な声で泣き叫ぶ女を見て、ラーマの使者たちはその嘆きの女に問いかけた――おお、罪なき御方よ――その苦しみの訳を。

Verse 82

दूता ऊचुः । कासि त्वं सुभगे नारि देवी वा दानवी नु किम् । केन वा त्रासितासि त्वं मुष्टं केन धनं तव

使者たちは言った。「吉祥なる女よ、汝は誰か。女神か、あるいはアスリー（阿修羅の女）か。誰に脅かされたのか。誰に財を力ずくで奪われたのか。」

Verse 83

विकला दारुणाञ्छब्दानुद्गिरंती मुहुर्मुहुः । कथयस्व यथातथ्यं रामो राजाभिपृच्छति

「たとえ動揺し、荒々しい声を幾度も上げていても、ありのままの真実を語れ。ラーマ王が汝に問いただしておられるのだ。」

Verse 84

तयोक्तं स्वामिनं दूताः प्रेषयध्वं ममांतिकम् । यथाहं मानसं दुःखं शांत्यै तस्मै निवेदये

彼女は使者たちに言った。「汝らの主君をここへお遣わしください。わたしの胸の憂いを申し上げ、鎮めていただきたいのです。」

Verse 85

तथेत्युक्त्वा ततो दूता राममागत्य चाब्रुवन्

「しかるべし」と言って、使者たちはラーマのもとへ赴き、彼に告げた。