Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65

Devanagari script

तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे ऊहुस्तच्छिबिकां तदा । क्षेत्रमध्ये यदा रामः प्रविष्टः सहसैनिकः

Transliteration

tathetyuktvā ca te sarve ūhustacchibikāṃ tadā | kṣetramadhye yadā rāmaḥ praviṣṭaḥ sahasainikaḥ

Translation

「そのとおりに」と皆が答え、ただちにその輿を担いだ。ラーマが軍勢を伴って、聖なるクシェートラのただ中へ入ったとき……

Word by Word

• तथा: so, thus
• तथा: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (so/thus)

• इति: thus (saying)
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्त; त्वा-प्रत्यय (absolutive) अव्यय; ‘उक्त्वा’ = having said

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; ‘ते’ इति विशेषण

• ऊहुः: carried
• ऊहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; ‘ऊहुः’ = they carried

• तत्: that
• तत्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘शिबिकाम्’ इति विशेषण

• शिबिकाम्: palanquin
• शिबिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिबिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

• क्षेत्रमध्ये: in the middle of the field/region
• क्षेत्रमध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘क्षेत्रस्य मध्ये’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• यदा: when
• यदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक सम्बन्धसूचक (when)

• रामः: Rama
• रामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• प्रविष्टः: entered
• प्रविष्टः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + विश् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रविष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: कृतान्त (भूतकृदन्त/क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘रामः’ इति विशेषण

• सहसैनिकः: accompanied by soldiers
• सहसैनिकः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह (अव्यय/उपपद) + सैनिक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (‘सह सैनिकैः’ = with soldiers); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘रामः’ इति विशेषण

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The palanquin procession moves into the heart of the sacred forest precinct; soldiers flank the path; merchants bear the palanquin; a visible boundary—torana, sacred trees, or marked path—signals kṣetra entry.

Characters & Entities

• Rāma
• sainika (troops)
• kṣetra (holy precinct of Dharmāraṇya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacred kṣetra is approached with intention and order; entry into holy space marks a transition into dharmic discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya kṣetra (holy precinct) where the tīrtha is situated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it narrates the act of entering the sacred boundary (kṣetra).