Adhyaya 107

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अष्टषष्टिरियं प्रोक्ता या त्वया सूतनन्दन । क्षेत्राणां देवदेवस्य कथं सा तत्र संस्थिता । एतत्सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

Para ṛṣi berkata: “Wahai putra Sūta, engkau telah menyebut ‘enam puluh enam’—yakni kṣetra-kṣetra suci milik Dewa para dewa. Bagaimana semuanya ditegakkan di sana? Jelaskanlah seluruhnya, sebab besar benar rasa ingin tahu kami.”

Verse 2

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष यो भवद्भिः प्रकीर्तितः । तथापि कीर्तयिष्यामि नमस्कृत्वा पिनाकिनम्

Sūta berkata: “Sungguh besar beban pertanyaan yang kalian ajukan. Namun demikian, setelah bersujud kepada Pinākin (Śiva), sang pemegang busur, akan kuceritakan semuanya.”

Verse 3

चमत्कारपुरेऽवासीत्पूर्वं ब्राह्मणसत्तमः । वत्सस्यान्वयसंभूतश्चित्रशर्मा महायशाः

Dahulu, di kota bernama Cāmatkāra, tinggallah seorang brāhmaṇa utama, Citraśarman yang termasyhur, lahir dari garis keturunan Vatsa.

Verse 4

तस्य बुद्धिरियं जाता पाताले हाटकेश्वरम् । अत्रानीय ततो भक्त्या पूजयामि दिवानिशम्

Lalu timbul tekad dalam dirinya: “Membawa Hāṭakeśvara dari Pātāla ke tempat ini, aku akan memuja-Nya dengan bhakti siang dan malam.”

Verse 5

एवं स निश्चयं कृत्वा तपश्चके ततः परम् । नियतो नियताहारः परां निष्ठां समाश्रितः

Setelah membuat ketetapan yang teguh demikian, ia pun menjalankan tapa. Dengan disiplin dan makanan yang teratur, ia berlindung pada keteguhan tertinggi.

Verse 6

तस्यापि भगवाञ्छंभुः कालेन महता ततः । संतुष्टो ब्राह्मण श्रेष्ठास्ततः प्रोवाच सादरम्

Setelah waktu yang lama, Bhagavān Śambhu pun berkenan kepadanya. Lalu, kepada brāhmaṇa terbaik itu, Ia berbicara dengan penuh kasih dan hormat.

Verse 7

वरं प्रार्थय विप्रेन्द्र यत्ते मनसि वर्तते । अपि त्रैलोक्यराज्यं ते तुष्टो दास्याम्यसंशयम्

“Wahai viprendra, mohonlah anugerah apa pun yang ada dalam hatimu. Aku berkenan; jika engkau menghendaki, niscaya akan Kuberikan kepadamu kerajaan atas tiga dunia, tanpa ragu.”

Verse 8

तस्मात्प्रार्थय ते नित्यं यत्र चित्ते व्यवस्थितम् । दुर्लभं सर्वदेवानां मनुष्याणां विशेषतः

Karena itu, mohonlah senantiasa akan apa yang teguh bersemayam di dalam hatimu—sesuatu yang langka bahkan bagi semua dewa, terlebih lagi bagi manusia.

Verse 9

चित्रशर्मोवाच । यदि तुष्टोसि मे देव वरं चेन्मे प्रयच्छसि । तदत्रागच्छ पातालाल्लिंगरूपी सुरेश्वर

Citraśarman berkata: “Wahai Dewa, jika Engkau berkenan kepadaku dan hendak menganugerahkan suatu anugerah, maka datanglah ke sini dari Pātāla dalam wujud liṅga, wahai Penguasa para dewa.”

Verse 10

यत्पाताले स्थितं लिंगं ब्रह्मणा संप्रतिष्ठितम् । हाटकेश्वरसंज्ञं तु तदिहायातु सत्व रम्

Semoga liṅga yang berdiri di Pātāla—yang dahulu ditegakkan oleh Brahmā dan dikenal sebagai Hāṭakeśvara—datang ke sini dengan segera.

Verse 11

श्रीभगवानुवाच । अचलं सर्वलिंगं स्यात्सर्वत्रापि द्विजोत्तम । कि पुनः प्रथमं यच्च ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम्

Sang Bhagavān bersabda: “Wahai yang terbaik di antara para dvija, setiap liṅga itu tak tergoyahkan di mana pun. Apalagi liṅga yang mula-mula, yang dibentuk oleh Brahmā sendiri!”

Verse 12

तस्मात्थापय लिंगं तद्धाटकेन द्विजोत्तम । हाटकेश्वरसंज्ञं तु लोके ख्यातं भविष्यति

Karena itu, wahai dvija yang utama, tegakkanlah liṅga itu dengan hāṭaka (emas). Ia akan termasyhur di dunia dengan nama Hāṭakeśvara.

Verse 15

चित्रशर्माऽपि कृत्वाथ प्रासादं सुमनोहरम् । तत्र हेममयं लिंगं स्थापयामास भक्तितः

Citraśarman pun kemudian membangun sebuah prasada (kuil) yang sangat menawan, dan di sana ia menegakkan liṅga emas dengan penuh bhakti.

Verse 16

शास्त्रोक्तेन विधानेन पूजां चक्रे च नित्यशः । ततस्त्रैलोक्य विख्यातं तल्लिंगं तत्र वै द्विजाः

Dengan tata cara yang diajarkan śāstra, ia melakukan pūjā setiap hari. Maka, wahai para dvija, liṅga itu pun termasyhur di tiga loka.

Verse 17

दूरादभ्येत्य लोकाश्च पूजयंति ततः परम् । अथ तत्र द्विजा येऽन्ये संस्थिता गुणवत्तराः

Orang-orang datang dari tempat yang jauh dan semakin tekun memujanya. Lalu di sana tinggal pula para dvija lainnya—yang lebih unggul dalam kebajikan.

Verse 18

तेषां स्पर्धा ततो जाता दृष्ट्वा तस्य विचेष्टितम् । एकस्थानप्रसूतानां सर्वेषां गुणशालिनाम्

Melihat perilakunya, timbullah persaingan di antara mereka—semuanya berbudi, lahir dari tempat dan komunitas garis keturunan yang sama.

Verse 19

अयं गुणविहीनोऽपि प्रख्यातो भुवनत्रये । हराराधनमासाद्य यस्मात्तस्माद्वयं हरम् । तदर्थे तोषयिष्यामः साम्यं येन प्रजायते

‘Walau ia tampak tanpa keutamaan, ia termasyhur di tiga dunia karena telah meraih ārādhana Hara (Śiva). Maka kami pun akan memuaskan Hara demi tujuan itu, agar tercipta kesetaraan dalam derajat rohani.’

Verse 20

अष्टषष्टिः स्मृता लोके क्षेत्राणां शूलपाणिनः । यत्र सान्निध्यमभ्येति त्रिकालं परमेश्वरः

Di dunia ini dikenang enam puluh delapan kṣetra suci milik Sang Pemegang Trisula; di sanalah Parameśvara menghadirkan kedekatan-Nya pada tiga waktu (pagi, siang, senja).

Verse 22

अष्टषष्टिश्च गोत्राणामस्माकं चात्र संस्थिता । एतेन मूढमनसा सार्धं सामान्यलक्षणा

Dan enam puluh delapan gotra kami pun ditegakkan di sini; bersama orang yang pikirannya tersesat ini, mereka memiliki tanda-tanda lahiriah yang sama.

Verse 23

तथा सर्वैश्च सर्वाणि क्षेत्रलिंगानि कृत्स्नशः । आनेतव्यानि चाराध्य तपःशक्त्या महेश्वरम्

Karena itu, oleh mereka semua, seluruh kṣetra-liṅga harus dibawa dan dihimpun sepenuhnya; lalu dengan daya tapa, Mahēśvara dipuja dengan khidmat.

Verse 24

एतेषां सर्वगोत्राणामानेष्यति च शंकरः । यद्गोत्रं क्षेत्रसंयुक्तं यच्चान्यद्वा भविष्यति

Dan Śaṅkara akan menghimpun gotra dari semuanya ini—gotra apa pun yang terhubung dengan suatu kṣetra, dan apa pun yang kelak muncul.

Verse 25

ततस्ते शर्मसंयुक्ताः सर्व एव द्विजोत्तमाः । चक्रुस्तपःक्रियां सर्वे दुष्करां सर्वजन्तुभिः

Kemudian para dvija-utama itu, dipenuhi keteguhan yang suci, semuanya menjalankan laku tapa—sebuah disiplin yang amat sukar bagi makhluk mana pun.

Verse 26

जपैर्होमोपवासैश्च नियमैश्च पृथग्विधैः । बलिपूजोपहारैश्च स्नानदानादिभिस्तथा

Dengan japa, homa, upavāsa, serta berbagai niyama; dengan persembahan bali, pūjā, dan upahāra; demikian pula dengan upacara snāna, dāna, dan lainnya—mereka menunaikan laku tapa-bhakti mereka.

Verse 27

लिंगं संस्थाप्य देवस्य नाम्ना ख्यातं द्विजेश्वरम् । मनोहरतरे प्रोच्चे प्रासादे पर्वतोपमे

Setelah menegakkan liṅga Sang Bhagavān—yang termasyhur dengan nama ilahi Dvijeśvara—mereka menempatkannya dalam prāsāda yang amat menawan, menjulang tinggi, laksana gunung dalam keagungan.

Verse 28

त्यक्त्वा गृहक्रियाः सर्वास्तथा यज्ञसमुद्भवाः । अन्याश्च लोकयात्रोत्थास्तोषयंति महेश्वरम्

Meninggalkan segala urusan rumah tangga, juga tata-ritus yang lahir dari yajña, bahkan pekerjaan lain yang terkait penghidupan duniawi—mereka berusaha menyenangkan Maheśvara semata.

Verse 29

एवमाराध्यमानोऽपि सन्तोषं परमेश्वरः । नाभ्यगच्छत्परां तुष्टिं कथंचिदपि स द्विजाः

Walau demikian Ia terus dipuja, Parameśvara tidak juga berkenan sepenuhnya; wahai para dvija, sama sekali Ia belum mencapai sukacita tertinggi.

Verse 30

ततो वर्षसहस्रांते समाराध्य महेश्वरम् । न च किञ्चित्फलं प्राप्ता यावत्क्रुद्धास्ततोऽखिलाः

Kemudian, setelah genap seribu tahun memuja Maheśvara dengan tata yang semestinya, mereka tidak memperoleh hasil sedikit pun—hingga akhirnya mereka semua diliputi amarah.

Verse 31

अस्य मूर्खतमस्याऽपि त्वं शूलिंश्चित्रशर्मणः । सुस्तोकेनाऽपि कालेन सन्तोषं परमं गतः

Bahkan bagi orang yang amat bodoh ini pun, wahai Śūlin, Engkau menjadi amat berkenan kepada Citraśarman hanya dalam waktu yang sangat singkat.

Verse 32

वयं वार्धक्यमापन्ना बाल्यात्प्रभृति शंकरम् । पूजयन्तोऽपि नो दृष्टस्तथाऽपि परमेश्वर

Kami telah mencapai usia tua; sejak masa kanak-kanak kami memuja Śaṅkara; namun demikian, wahai Parameśvara, kami belum juga memperoleh darśana-Mu.

Verse 33

तस्मात्सर्वे प्रकर्तव्यं हव्यवाहप्रवेशनम् । अस्माभिर्निश्चयो ह्येष तवाग्रे सांप्रतं कृतः

Karena itu, marilah kita semua memasuki api. Inilah keputusan teguh kami, yang baru saja kami tetapkan di hadapan-Mu.

Verse 34

ततश्चाहृत्य काष्ठानि सर्वे ते द्विजसत्तमाः । ईश्वरं मनसि ध्यात्वा चिताश्चक्रुः पृथग्विधाः

Kemudian para dvija terbaik itu membawa kayu bakar; sambil bermeditasi kepada Tuhan dalam batin, mereka menyiapkan tumpukan kayu pembakaran jenazah masing-masing, dengan beragam susunan.

Verse 35

तथा सर्वं क्रियाकल्पं स्नानदानादिकं च यत् । कृत्वा ते ब्राह्मणाः सर्वे सुसमिद्धहुताशनम्

Demikian pula, setelah menunaikan seluruh rangkaian tata-ritus yang ditetapkan—mandi suci, sedekah, dan lainnya—para brāhmaṇa itu menyalakan hutāśana dengan baik, hingga berkobar terang.

Verse 36

यावत्कृत्वा सुतैः सार्धं प्रविशंति समाहिताः । तावत्स भगवांस्तुष्टस्तेषां संदर्शनं ययौ

Tatkala mereka, bersama putra-putra mereka, dengan batin tenang dan terpusat, hendak memasuki api, pada saat itu juga Bhagavān yang berkenan menampakkan diri di hadapan mereka.

Verse 37

अब्रवीच्च विहस्योच्चैर्मेघगम्भीरया गिरा । सर्वांस्तान्ब्राह्मणश्रेष्ठान्मृतान्संजीवयन्निव

Lalu Ia bersabda sambil tertawa nyaring, dengan suara berat laksana gemuruh awan; begitu menggugah seakan-akan Ia menghidupkan kembali para brāhmaṇa utama yang terbaring seperti mati.

Verse 38

भो भो ब्राह्मणशार्दूला मा मैवं साहसं महत् । यूयं कुरुत मद्वाक्यात्संतुष्टस्य विशेषतः

“Wahai brāhmaṇa laksana harimau, jangan lakukan keberanian nekat sebesar ini. Lakukanlah menurut sabdaku—terutama kini, ketika Aku sungguh berkenan.”

Verse 39

तस्माद्वदत यच्चित्ते युष्माकं चैव संस्थितम् । येन दत्त्वा प्रगच्छामि स्वमेव भुवनं पुनः

“Karena itu, katakanlah apa yang telah mantap di dalam hati kalian. Setelah menganugerahkannya, Aku akan berangkat kembali ke alam-Ku sendiri.”

Verse 40

ब्राह्मणा ऊचुः । अस्मिन्क्षेत्रे सुरश्रेष्ठ पुरस्यास्य च संनिधौ । क्षेत्राणामष्टषष्टिर्या धन्या संकीर्त्यते जनैः

Para brāhmaṇa berkata: “Wahai yang terbaik di antara para dewa, di kṣetra suci ini, dekat kota ini, ada enam puluh delapan tīrtha yang diberkahi, yang dipuji dan disebut-sebut oleh orang banyak.”

Verse 41

सदाभ्यैतु समं लिंगैस्तैराद्यैः सुरसत्तम । येनामर्षप्रशांतिर्नः सर्वेषामिह जायते

Wahai yang terbaik di antara para dewa, semoga liṅga-liṅga purba itu senantiasa hadir di sini bersama-sama, agar amarah dan persaingan kami semua di tempat ini menjadi reda.

Verse 42

एष संस्पर्धतेऽस्माभिः सर्वैर्गुणविवर्जितः । त्वल्लिंगस्य प्रभावेन तस्मादेतत्समाचर

Orang ini, meski tanpa kebajikan, bersaing dengan kami semua; karena itu, dengan daya liṅga-Mu, mohon laksanakan penawar ini yang meneduhkan pertentangan kami.

Verse 43

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे विप्रो ज्ञात्वा तं वरदं हरम् । उवाच स्पर्धया युक्तश्चित्रशर्मा महेश्वरम्

Sūta berkata: Pada saat itu, brāhmaṇa Citraśarmā—mengetahui Hara sebagai pemberi anugerah—berbicara kepada Maheśvara dengan hati yang dipenuhi persaingan.

Verse 44

चित्रशर्मोवाच । एतैः प्राणपरित्यागमारभ्य तदनतरम् । तुष्टिं नीतोऽसि देवश कृत्वा च सुमहत्तपः

Citraśarmā berkata: “Sejak saat mereka mulai meninggalkan nyawa, seketika itu juga, wahai Tuhan para dewa, Engkau menjadi berkenan karena tapa yang amat agung.”

Verse 46

मया स्पर्द्धमानैश्च केवलं गुणगर्वितैः । तस्मादेषो न दातव्यत्वं त्वया किंचित्सुरेश्वर

Dan karena mereka bersaing denganku, semata-mata congkak oleh kelebihan mereka sendiri, maka, wahai Tuhan para dewa, janganlah Engkau menganugerahkan apa pun kepada mereka.

Verse 47

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवाञ्छशिशेखरः । चिन्तयामास चित्तेन किमत्र सुकृतं भवेत्

Sūta berkata: Mendengar kata-kata itu, Bhagavān Śaśiśekhara merenung dalam hati: “Tindakan apakah di sini yang sungguh berpahala dan sesuai dharma?”

Verse 48

एते ब्राह्मणशार्दूला विनाशं यांति मत्कृते । एषोऽपि सर्वसंसिद्धो गणतुल्यो द्विजोत्तमः

“Para Brāhmaṇa laksana harimau ini menuju kebinasaan karena diriku. Dan Brāhmaṇa utama ini pun—sempurna dalam segala siddhi—telah menjadi sebanding dengan seorang gaṇa (Śiva).”

Verse 49

तस्माद्द्वाभ्यां मया कार्यं क्षेत्रे सौख्यं यथा भवेत् । ब्राह्मणानां विशेषेण तथा चात्र निवासिनाम्

“Karena itu, melalui kalian berdua, aku harus mewujudkan agar kesejahteraan bersemayam di kṣetra suci ini—terutama bagi para Brāhmaṇa, dan juga bagi para penghuni di sini.”

Verse 50

ममापि सर्वदा चित्ते कृत्यमेतद्धि वर्तते । एक स्थाने करोम्येव सर्वक्षेत्राणि यानि मे

“Tugas inilah yang senantiasa hadir dalam benakku: Aku sungguh akan menghimpun di satu tempat semua kṣetra yang menjadi milikku.”

Verse 51

भविष्यति तथा कालो रौद्रः कलिसमुद्भवः । तत्र क्षेत्राणि तीर्थानि नाशं यास्यंति भूतले

“Akan datang suatu masa yang ganas, lahir dari zaman Kali; saat itu di bumi, kṣetra dan tīrtha akan merosot dan menuju kehancuran.”

Verse 52

सत्तीर्थैस्तद्भयात्सर्वैः क्षेत्रमेतत्समाश्रितम् । आनयिष्याम्यहमपि स्वानि क्षेत्राणि कृत्स्नशः

Karena takut akan bahaya yang lahir dari Kali itu, semua tīrtha sejati telah berlindung pada kṣetra ini. Aku pun akan membawa ke sini seluruh kṣetra suciku dengan lengkap.

Verse 53

ततस्तं चित्रशर्माणं प्राह चेदं महेश्वरः । शृणु मद्वचनं कृत्स्नं कुरुष्व तदनंतरम्

Kemudian Maheśvara berkata kepada Citraśarman demikian: “Dengarkan seluruh sabdaku, lalu lakukanlah segera sesudah itu.”

Verse 54

अत्र क्षेत्राणि सर्वाणि मदीयानि द्विजोत्तम । समागच्छंतु विप्राश्च प्रभवंतु प्रहर्षिताः

“Wahai yang terbaik di antara para dwija, biarlah semua kṣetra suciku berhimpun di sini; dan biarlah para Brāhmaṇa pun berkumpul serta berkembang dalam sukacita.”

Verse 55

तवापि योग्यतां श्रेष्ठां करिष्यामि महामते । यदि मे वर्तसे वाक्ये मुक्त्वा स्पर्द्धां द्विजोद्भवाम्

“Wahai yang berhati agung, Aku pun akan menganugerahkan kepadamu kelayakan dan kewenangan tertinggi—jika engkau berpegang pada sabdaku, setelah menanggalkan persaingan yang lahir dari keangkuhan Brāhmaṇa.”

Verse 56

तुरीयमपि ते गोत्रं वेदोक्तेन क्रमेण च । आद्यतां चापि ते सर्वे कीर्तयिष्यंति ते द्विजाः

“Bahkan sebuah gotra keempat akan ditegakkan bagimu menurut tata Veda; dan semua Brāhmaṇa itu pun akan memaklumkan keutamaanmu sebagai yang pertama.”

Verse 57

तथान्यदपि सन्मानं तव यच्छामि च द्विज । आचन्द्रार्कमसंदिग्धं पुत्रपौत्रादिकं च यत्

Dan, wahai Dvija Brāhmaṇa, kepadamu Kuberikan pula kehormatan tambahan—tanpa ragu hingga bulan dan matahari bertahan—serta anugerah keturunan yang teguh, mulai dari putra dan cucu.

Verse 58

त्वदन्वये भविष्यंति पुत्रपौत्रास्तथा परे । कृत्ये श्राद्धे तर्पणे वा क्रियमाणे विधानतः

Dalam garis keturunanmu sungguh akan ada putra, cucu, dan keturunan selanjutnya. Dan bila upacara yang ditetapkan—baik śrāddha maupun tarpaṇa—dilaksanakan menurut tata-vidhi, semuanya akan terlaksana dengan sempurna.

Verse 59

आद्यस्य वत्ससंज्ञस्य नाम उच्चार्य गोत्रजम् । ततो नामानि चाप्येवं कीर्तयिष्यंति भक्तितः

Mula-mula mereka akan menyebut nama leluhur pertama yang dikenal sebagai ‘Vatsa’, beserta nama gotranya. Sesudah itu, dengan cara yang sama, mereka akan melantunkan nama-nama lainnya juga dengan bhakti.

Verse 60

ततः संतर्पयिष्यंति पितॄनथ पितामहान् । तथान्यानपि बंधूंश्च सुहृत्संबंधिबांधवान्

Kemudian mereka akan mempersembahkan tarpaṇa kepada para ayah dan para kakek; demikian pula kepada kerabat lainnya—sahabat, sanak, dan kaum keluarga.

Verse 61

त्वदन्वये विना नाम्ना त्वदीयेन विमोहिताः । ये पितॄंस्तर्पयिष्यंति तेषां व्यर्थं भविष्यति

Namun, dalam garis keturunanmu, siapa pun yang karena kebingungan melakukan tarpaṇa kepada para leluhur tanpa menyebut namamu—tarpaṇa itu akan menjadi sia-sia bagi mereka.

Verse 62

श्राद्धं वा यदि वा दानं तर्पणं वा त्वदुद्भवम् । तस्मादहंकृतिं मुक्त्वा मामाराधय केवलम्

Baik itu śrāddha, sedekah, maupun tarpaṇa—apa pun yang timbul melalui dirimu; maka tinggalkan keakuan dan sembahlah Aku semata.

Verse 63

येन सिद्धोऽपि संसिद्धिं परामाप्नोषि शाश्वतीम् । एवं संबोध्य तं विप्रं कृत्वाद्यमपि पश्चिमम्

Dengan ajaran ini, meski engkau telah siddha, engkau akan meraih kesempurnaan tertinggi yang kekal. Setelah menasihati brāhmaṇa itu demikian, ia pun menuntaskan perkara dari awal hingga akhir.

Verse 64

ततस्तान्ब्राह्मणानाह प्रासादः क्रियतामिति । गोत्रंगोत्रं पुरस्कृत्य स्थाप्यं लिंगमनुत्तमम् । येन संक्रमणं तेषु मम संजायतेद्विजाः

Lalu ia berkata kepada para brāhmaṇa itu: “Dirikanlah sebuah prāsāda (bait suci).” Dengan memuliakan tiap gotra menurut urutannya, tegakkanlah liṅga yang tiada banding—agar, wahai para dvija, di antara mereka timbul ‘saṅkramaṇa’ rahmat-Ku yang menyelamatkan.

Verse 65

अथ ते ब्राह्मणास्तत्र भूमिभागान्मनोहरान् । दृष्ट्वादृष्ट्वा प्रचक्रुश्च प्रासादान्हर्षसंयुताः

Kemudian para brāhmaṇa itu, memandang berulang-ulang bagian-bagian tanah yang menawan di sana, dengan sukacita mulai membangun prāsāda-prāsāda (kuil).

Verse 66

अष्टषष्टिमितान्दिव्यान्कैलासशिखरोपमान् । तेषु संस्थापयामासु लिङ्गानि विविधानि च । क्षेत्रेक्षत्रे च यन्नाम तत्तत्संज्ञां प्रचक्रिरे

Mereka mendirikan enam puluh delapan prāsāda ilahi, laksana puncak-puncak Kailāsa. Di dalamnya mereka menegakkan beragam liṅga; dan pada tiap kṣetra serta tempat, nama yang berlaku di sana itulah yang mereka tetapkan.

Verse 67

अथ तेषां पुनर्दृष्टिं गत्वा देवस्त्रिलोचनः । प्रोवाच मधुरं वाक्यं कस्मिंश्चित्कालपर्यये । आराधितस्तपःशक्त्या लिंगसंस्थापनादनु

Kemudian, setelah beberapa waktu berlalu, Tuhan bermata tiga menampakkan diri kembali kepada mereka dan mengucapkan kata-kata manis—karena berkenan oleh daya tapa mereka, sesudah penegakan liṅga-liṅga suci.

Verse 68

श्रीभगवानुवाच । परितुष्टोऽस्मि विप्रेंद्रा युष्माकमहमद्य वै । एतन्मम कृतं कृत्यं भवद्भिरखिलं ततः

Śrī Bhagavān bersabda: “Wahai yang terbaik di antara para brāhmaṇa, hari ini Aku sungguh berkenan kepadamu. Melalui kalian, segala tugas yang harus Kulakukan telah sepenuhnya terselesaikan.”

Verse 69

अस्मदीयानि लिंगानि क्षेत्राणि च कलेर्भयात् । ततो मान्याश्च मे यूयं नान्यैरेतद्भविष्यति

“Karena ketakutan akan Kali-yuga, liṅga-liṅga-Ku dan tempat-tempat suci-Ku akan bergantung pada kalian. Maka kalian akan dimuliakan oleh-Ku—kedudukan ini tidak akan dianugerahkan oleh yang lain.”

Verse 70

तस्माच्चित्तस्थितं शीघ्रं प्रार्थयंतु द्विजोत्तमाः । संप्रयच्छामि येनाशु यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“Karena itu, wahai yang terbaik di antara para dvija, segeralah mohon apa yang tersimpan di dalam hati kalian. Aku akan menganugerahkannya segera—meski itu amat sukar diperoleh.”

Verse 71

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि देव प्रसन्नस्त्वमस्माकं च सुरेश्वर । पश्चिमश्चित्रशर्मा च यथाद्यो भवता कृतः

Para brāhmaṇa berkata: “Wahai Deva, jika Engkau berkenan kepada kami, wahai Penguasa para dewa, maka jadikanlah kami pun seperti yang terdahulu—sebagaimana Citraśarman telah Engkau jadikan.”

Verse 72

अस्मदीयं सदा नाम कीर्तनीयमसंशयम् । श्राद्धकृत्येषु सर्वेषु यथा तेन समा वयम् । भवामस्त्वत्प्रसादेन सांप्रतं चित्रशर्मणा

Semoga nama kami pun senantiasa, tanpa ragu, dilantunkan. Dan dalam segala upacara śrāddha, berkat anugerahmu, kini kami menjadi setara dengan Citraśarman.

Verse 73

श्रीभगवानुवाच । युष्माकमपि ये केचिद्वशं यास्यंति मानवाः । युवानः शास्त्रसंयुक्ता वेदविद्याविशारदाः

Sang Bhagavān bersabda: “Di antara kalian juga, siapa pun manusia yang akan berada di bawah tata disiplin kalian—para pemuda, terlatih dalam śāstra, dan sangat mahir dalam ilmu Veda—”

Verse 74

आनयिष्यथ तान्यूयमामुष्यायणसंज्ञितान् । नित्यं स्थिताश्च ते क्षेत्रे श्राद्धस्याक्षय्यकारकाः

Kalian akan membawa mereka—yang dikenal dengan sebutan ‘Āmuṣyāyaṇa’. Senantiasa menetap di kṣetra suci itu, mereka akan menjadikan buah śrāddha tak pernah habis.

Verse 75

एवमुक्त्वाथ देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । तेऽपि विप्राः सुसंतुष्टास्तत्र स्थाने व्यवस्थिताः

Setelah berkata demikian, Sang Penguasa para dewa pun lenyap dari pandangan. Para brāhmaṇa itu juga, sangat puas, tetap menetap di tempat itu.

Verse 76

एवं तत्र समस्तानि क्षेत्राण्यायतनानि च । कलिभीतानि विप्रेंद्रा निवसंति सदैव हि

Demikianlah, di sana seluruh tīrtha dan tempat suci—karena gentar akan Kali—senantiasa berdiam, wahai yang terbaik di antara brāhmaṇa.

Verse 77

एवं ते ब्राह्मणाः प्राप्य सिद्धिं चेश्वरपूजनात् । ख्याताः सर्वत्र भुवने श्राद्धस्याक्षय्यकारकाः

Demikianlah para brāhmaṇa itu, setelah meraih siddhi melalui pemujaan kepada Īśvara, termasyhur di seluruh dunia sebagai mereka yang menjadikan buah śrāddha tak pernah habis.

Verse 107

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये ब्राह्मणचित्रशर्मलिंगस्थापनवृत्तांतवर्णनंनाम सप्तोत्तरशततमोऽध्यायः

Demikian berakhir bab ke-107 dalam Śrī Skanda Mahāpurāṇa, pada Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, bagian keenam bernama Nāgara Khaṇḍa—dalam Tīrtha-māhātmya yang memuliakan kṣetra suci Hāṭakeśvara—berjudul “Kisah Brāhmaṇa Citraśarmā tentang penetapan (sthāpanā) sebuah Śiva-liṅga.”