Rig Veda 9.21.2: Mandala 9, Sukta 21, Mantra 2

Sukta 9.21

Devata: Soma (pavamāna streams)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रवृण्वन्तो अभियुजः सुष्वये वरिवोविदः । स्वयं स्तोत्रे वयस्कृतः ॥

Transliteration

pravṛṇvánto abhiyújaḥ súṣvaye varivo-vídaḥ | svayáṃ stotré vayaḥ-kṛ́taḥ ||

Translation

वे अभियुज्—आक्रमण के लिए जुते हुए—अग्रसर होते हैं, सु-प्रेसन के लिए; वरिवोविद्—विस्तृत अवकाश के खोजी। वे स्वयं स्तोत्र में वयस्कृत्—जीवन-वृद्धि—को रचते हैं।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रवृण्वन्तः: choosing forth / selecting (they)
• प्रवृण्वन्तः: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √वृ (वृणोति ‘चुनोति/वृणुते’) + प्र-

• अभियुजः: yoking/engaging (ones); harnessing
• अभियुजः: कर्तृ (प्रवृण्वन्तः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अभि- + √युज् (‘योजने’) → युज्- (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)

• सुष्वये: for the well-swelling/prosperous one
• सुष्वये: सम्प्रदान
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु- + √श्वि/√श्वा (‘श्वयति/श्वायते’ ‘फुल्ल/प्रसन्न/समृद्ध’—वेदिक) → सुष्वय- (प्रातिपदिक)

• वरिवोविदः: finders/winners of favour (wide room, grace)
• वरिवोविदः: कर्तृ (प्रवृण्वन्तः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वरिवस् (n. ‘विस्तार/अवकाश/कृपा/उपकार’) + √विद् (‘ज्ञाने/लाभे’) → -विद् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• स्वयम्: of themselves; spontaneously
• स्वयम्: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (निपात)

• स्तोत्रे: in/at the hymn of praise
• स्तोत्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (n.) < √स्तु (‘स्तुतौ’)

• वयस्कृतः: making (one) vigorous/bringing strength (they)
• वयस्कृतः: कर्तृ (प्रवृण्वन्तः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (past participial)
• Root: वयस् (n. ‘बल/यौवन/जीवन-काल’) + √कृ (‘करणे’) → कृत (ppp) ; समास: वयः-कृत