Mantra 30
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (not explicit).
Devata: Protective principles around Agni (functionally tied to Agni purīṣya)
Chandas: Anuṣṭubh-like (compact four-pāda cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
शर्म॑ च स्थो॒ वर्म॑ च॒ स्थोऽछि॑द्रे बहु॒ले उ॒भे । व्यच॑स्वती॒ सं व॑साथां भृ॒तम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒म्
Transliteration
śárma ca stho várma ca stho’chídrē bahulé ubhé | vyácasvatī sáṃ vasāthāṃ bhṛtám agníṃ purīṣyám ||
Translation
તમે બન્ને શર્મ (આશ્રય) પણ છો અને વર્મ (કવચ) પણ છો—અછિદ્ર, બહુળ, સર્વવ્યાપી, બન્ને. તમે સાથે વસો; ધારિત ‘પુરીષ્ય’ અગ્નિને સર્વ તરફથી આવરી રાખો.
Padapatha (Word Analysis)
शर्म । च । स्थः । वर्म । च । स्थः । अ-छिद्रे । बहुले । उभे । व्यचस्वती । सम् । वसाथाम् । भृतम् । अग्निम् । पुरीष्यम् ।
Word by Word
शर्मshelter, comfort, welfare
शर्म:
कर्म (स्तुत्य/प्रार्थ्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
स्थःyou two are
स्थः:
क्रिया (सम्बोधन-प्रयोगे)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वर्मarmor, protection
वर्म:
कर्म (स्तुत्य/प्रार्थ्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootवर्मन् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
स्थःyou two are
स्थः:
क्रिया (सम्बोधन-प्रयोगे)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अच्छिद्रेunpierced, without a hole; unbroken
अच्छिद्रे:
विशेषण (सम्बोधन/कर्म-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअ-छिद्र (प्रातिपदिक)
बहुलेbroad, abundant
बहुले:
विशेषण
TypeAdjective
Rootबहुल (प्रातिपदिक)
उभेboth (of you/two)
उभे:
सम्बोधन/कर्म (युगल-वस्तु)
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (प्रातिपदिक)
व्यचस्वतीspreading, expansive (having wide extension)
व्यचस्वती:
विशेषण
TypeAdjective
Rootव्यचस्-वत् (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootसम्
वसाथाम्may you two dwell/abide; clothe/cover (together)
वसाथाम्:
क्रिया (विधि/आशीः)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
भृतम्borne, supported, maintained
भृतम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootभृत (कृदन्त; √भृ)
अग्निम्Agni; the fire
अग्निम्:
कर्म (वसाथाम्—‘अग्निं … सं वसाथाम्’)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरीष्यम्rich in purīṣa (moisture/nourishing matter); thriving
पुरीष्यम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Purīṣya)Ś
ŚarmaV
VarmanV
Vyacasvatī (all-pervading protection)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes