Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 66

Rishi: Traditionally affiliated with Yājñavalkya’s transmission (Śukla-Yajurvedic school lineage); specific ṛṣi not stated in the excerpt.
Devata: Agni (as Prayuj; and as Vaiśvānara), with Prajāpati and Manu as concluding recipients.
Chandas: Yajus-formulas (prose yajus; not a fixed ṛgvedic metre).

आकू॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । मनो॑ मे॒धाम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । चि॒त्तं विज्ञा॑तम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । वा॒चो विधृ॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । प्र॒जाप॑तये॒ मन॑वे॒ स्वाहा॑ । ऽग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ स्वाहा॑ ॥

ākū́tim agníṃ prayújaṃ svā́hā | manó medhā́m agníṃ prayújaṃ svā́hā | cittáṃ vijñā́tam agníṃ prayújaṃ svā́hā | vā́co vidhṛ́tim agníṃ prayújaṃ svā́hā | prajā́pataye mánave svā́hā | ’gnáye vaiśvānaráya svā́hā ||

આકૂતિને—યોજક અગ્નિને—સ્વાહા! મનને, મેધાને—યોજક અગ્નિને—સ્વાહા! ચિત્તને, વિજ્ઞાત (સ્પષ્ટ જ્ઞાન)ને—યોજક અગ્નિને—સ્વાહા! વાણીના ધારણને—યોજક અગ્નિને—સ્વાહા! પ્રજાપતિને, મનુને—સ્વાહા! વૈશ્વાનર અગ્નિને—સ્વાહા!

आकू॑तिम् । अ॒ग्निम् । प्र॒युज॑म् । स्वाहा॑ । मनः॑ । मे॒धाम् । अ॒ग्निम् । प्र॒युज॑म् । स्वाहा॑ । चि॒त्तम् । वि॒ज्ञात॑म् । अ॒ग्निम् । प्र॒युज॑म् । स्वाहा॑ । वा॒चः । वि॒धृ॑तिम् । अ॒ग्निम् । प्र॒युज॑म् । स्वाहा॑ । प्र॒जाप॑तये । मन॑वे । स्वाहा॑ । अ॒ग्नये॑ । वैश्वान॒राय॑ । स्वाहा॑ ।

आकूतिम्intention, resolve
आकूतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआकूति (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire-deity)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रयुजम्to be yoked/appointed; harnessed
प्रयुजम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्र-युज् (धातु) → प्रयुज् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
(मन्त्र-उद्गारः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
मनःmind
मनः:
कर्तृ (सम्बन्धे/उद्देश्ये)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मेधाम्intelligence, wisdom
मेधाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रयुजम्harnessed/appointed
प्रयुजम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्र-युज् (धातु) → प्रयुज् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-उद्गारः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय)
चित्तम्thought, consciousness
चित्तम्:
कर्म
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक; √चित्/चेत् से)
विज्ञातम्well-known, clearly understood
विज्ञातम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवि-√ज्ञा (धातु) → विज्ञात (कृदन्त)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रयुजम्harnessed/appointed
प्रयुजम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्र-युज् (धातु) → प्रयुज् (कृदन्त)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-उद्गारः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय)
वाचःof speech
वाचः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
विधृतिम्support, sustaining, steadiness
विधृतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवि-√धृ (धातु) → विधृति (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रयुजम्harnessed/appointed
प्रयुजम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्र-युज् (धातु) → प्रयुज् (कृदन्त)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-उद्गारः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय)
प्रजापतयेto Prajāpati
प्रजापतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
मनवेto Manu
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-उद्गारः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वैश्वानरायto Vaiśvānara
वैश्वानराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
(मन्त्र-उद्गारः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय)
A
Agni (Prayuj)
P
Prajāpati
M
Manu
A
Agni Vaiśvānara