
Sukta 9.106
Indra (with Soma as the vehicle-offering)
આ પવમાન સોમસૂક્ત તાજે પિષાયેલાં, સ્વયં શુદ્ધ થનારા સોમપ્રવાહોની સ્તુતિ કરે છે; તે પવિત્ર (ગાળણી)માંથી ધસી નીકળીને પરાક્રમના વૃષભ એવા ઇન્દ્ર તરફ આગળ વધે છે. સ્પષ્ટ, ‘મધુર-મધુસમાન’ પ્રવાહવાળો સોમ દૈવી ઉલ્લાસ/મદને જગાવે છે, વિજય માટે ઇન્દ્રને બળ આપે છે, અને દેવો તથા યજમાન-ઉપાસકોને સૂર્યલોક (સ્વર) અને અમરત્વ અર્પે છે, એમ અહીં પ્રશંસિત છે.
Mantra 1
इन्द्रमच्छ सुता इमे वृषणं यन्तु हरयः । श्रुष्टी जातास इन्दवः स्वर्विदः ॥
ઇન્દ્ર તરફ આ પિષાયેલા સોમબિંદુઓ જાય; બળના વૃષભ તરફ, હરિત-તામ્ર ઊર્જાઓ દ્વારા વહેંચાઈને. શ્રુષ્ટિમાં જન્મેલા આ ઇન્દવો સ્વર્વિદ—સ્વરલોકના શોધક—છે; તેઓ શ્રવણ-ઇચ્છા ધારણ કરી દેવ-ઇરાદાને પૂર્ણ કરે છે.
Mantra 2
अयं भराय सानसिरिन्द्राय पवते सुतः । सोमो जैत्रस्य चेतति यथा विदे ॥
આ પિષાયેલો સોમ ઇન્દ્ર માટે વહે છે—ભારણ અને વિજય માટે. સોમ વિજયી ચેતનાને જાગ્રત કરે છે, જેથી અમે જાણીએ—જેથી જ્ઞાન યોગ્ય રીતે પ્રાપ્ત થાય.
Mantra 3
अस्येदिन्द्रो मदेष्वा ग्राभं गृभ्णीत सानसिम् । वज्रं च वृषणं भरत्समप्सुजित् ॥
આ સોમના આહ્લાદોમાં ઇન્દ્ર વિજયદાયક પકડ (ગ્રાભ) ગ્રહણ કરે છે. અપ્સુજિત્—જળોમાં વિજયી—વજ્ર અને વૃષણ-બળને એકત્ર લાવે છે, પ્રકાશના વિજય માટે શક્તિ અને ઋતગતિને જોડે છે.
Mantra 4
प्र धन्वा सोम जागृविरिन्द्रायेन्दो परि स्रव । द्युमन्तं शुष्ममा भरा स्वर्विदम् ॥
પ્ર ધન્વા, હે સોમ, જાગૃત રહી; હે ઇન્દુ, ઇન્દ્ર માટે ચારે તરફ વહે. દ્યુમંત શુષ્મ—પ્રકાશમય તેજસ્વી બળ—લાવી દે, સ્વર્વિદ, સૂર્યલોકને શોધનાર.
Mantra 5
इन्द्राय वृषणं मदं पवस्व विश्वदर्शतः । सहस्रयामा पथिकृद्विचक्षणः ॥
ઇન્દ્ર માટે વૃષણ મદરૂપે તું પવિત્ર થા, હે સર્વદર્શત. સહસ્ર માર્ગો પર ગમન કરનાર, પથિ-કૃત્—માર્ગ રચનાર—વિચક્ષણ, તું શુદ્ધ આનંદ બની આંતરિક યાત્રાના માર્ગો ખોલી દે.
Mantra 6
अस्मभ्यं गातुवित्तमो देवेभ्यो मधुमत्तमः । सहस्रं याहि पथिभिः कनिक्रदत् ॥
અમારા માટે તું માર્ગનો સર્વોત્તમ શોધક બન; દેવો માટે તું સર્વાધિક મધુમય બન. હજાર માર્ગોથી ગર્જના કરતો, જાગૃત શક્તિના નાદ સાથે, તું યાત્રા કર.
Mantra 7
पवस्व देववीतय इन्दो धाराभिरोजसा । आ कलशं मधुमान्त्सोम नः सदः ॥
હે ઇન્દુ, બળની ધારાઓ વડે દેવોના આનંદમય સ્વીકાર માટે તું પવિત્ર થા. હે મધુમય સોમ, કલશ પાસે આવ અને અમારા અંદર આસન ગ્રહણ કર.
Mantra 8
तव द्रप्सा उदप्रुत इन्द्रं मदाय वावृधुः । त्वां देवासो अमृताय कं पपुः ॥
તારા બિંદુઓ, ઉપર ઉછળતા, ઇન્દ્રને શક્તિના મદ માટે વધાર્યા છે. દેવોએ તને અમૃતત્વ માટે પાન કર્યો છે—શુદ્ધ આનંદને અજર-અમર દ્રવ્યરૂપે.
Mantra 9
आ नः सुतास इन्दवः पुनाना धावता रयिम् । वृष्टिद्यावो रीत्यापः स्वर्विदः ॥
હે નઃ, સોતેલા ઇન્દુઓ (સોમરસ), શુદ્ધ થતા દોડી આવો; સમૃદ્ધિ (રયિ) લઈને આવો. જેમનું આકાશ વરસાદરૂપ છે અને જેમના જળ પ્રવાહિત થાય છે—સ્વર્ (સૂર્યલોક)ના શોધક બનો.
Mantra 10
सोमः पुनान ऊर्मिणाव्यो वारं वि धावति । अग्रे वाचः पवमानः कनिक्रदत् ॥
સોમ, પોતે શુદ્ધ થતો, ઊર્મિ (તરંગ) સાથે અવિ (ભેંસના ઊન)માં વાર (છાણણી)માંથી દોડી પસાર થાય છે. વાચ (વાણી)ના અગ્રે પવમાન ગર્જે છે—અંતરમાંથી ઉચ્ચારને જાગૃત કરતો.
Mantra 11
धीभिर्हिन्वन्ति वाजिनं वने क्रीळन्तमत्यविम् । अभि त्रिपृष्ठं मतयः समस्वरन् ॥
ધી (પ્રજ્ઞા)થી તેઓ વાજિન (બળ-સમૃદ્ધિધારી)ને પ્રેરિત કરે છે—અવિ (ભેંસના ઊન)ની પાર વનમાં રમતા તેને. ત્રિપૃષ્ઠ (ત્રિ-પીઠવાળા) તરફ મતયઃ (પ્રેરણાઓ) એકસ્વરે ગુંજે છે.
Mantra 12
असर्जि कलशाँ अभि मीळ्हे सप्तिर्न वाजयुः । पुनानो वाचं जनयन्नसिष्यदत् ॥
તે કલશો તરફ, ઉદાર દાન તરફ, સમૃદ્ધિ-ઇચ્છુક અશ્વ સમાન છૂટો મૂકાયો છે. પવમાન (સોમ) વાણીનું જનન કરતો, અવિરત વેગથી આગળ ધસી જાય છે.
Mantra 13
पवते हर्यतो हरिरति ह्वरांसि रंह्या । अभ्यर्षन्त्स्तोतृभ्यो वीरवद्यशः ॥
હરિત-સુવર્ણ પવમાન પવિત્ર થાય છે—આગળ ધસી જવા તત્પર; વાંકાપણાંને ઝડપી વટાવી જાય છે. તે સ્તોતાઓ તરફ પ્રવાહિત થાય છે, વીર્યસભર યશ-ગૌરવ લઈને.
Mantra 14
अया पवस्व देवयुर्मधोर्धारा असृक्षत । रेभन्पवित्रं पर्येषि विश्वतः ॥
આ રીતે પવિત્ર થા, દેવોને ઇચ્છનાર; મધુની ધારાઓ છૂટેલી છે. હે રેભન (સ્તુતિગાયક), તું પવિત્ર (છાણણી)ને સર્વ દિશાથી પરિભ્રમણ કરે છે—સમગ્રને નિર્મળ કરતો.
It praises Soma as it is pressed and purified through the filter, then offered to Indra to increase his victorious power and to bring light (svar) and immortality (amṛta).
Indra is portrayed as becoming stronger and more ecstatic (mada) by drinking Soma; Soma is the sacrificial essence that fuels Indra’s cosmic victories and blessings for the worshippers.
Ritually, it is Soma being strained to become fit for offering; symbolically, it represents consciousness being clarified—so the divine force (Indra) can act with clean, luminous power.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.