Rig Veda 9.103.6: Mandala 9, Sukta 103, Mantra 6

Sukta 9.103

Rishi: Soma Pavamāna corpus; precise attribution requires Anukramaṇī confirmation.

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Likely Gāyatrī/Anuṣṭubh/Triṣṭubh depending on hymn; verify by metrical count for 9.103.1.

Samhita Patha (Devanagari)

परि सप्तिर्न वाजयुर्देवो देवेभ्यः सुतः । व्यानशिः पवमानो वि धावति ॥

Transliteration

pári saptír ná vāja-yúr devó devébhyaḥ sutáḥ | vi-ānaśíḥ pavamā́nō ví dhāvati ||

Translation

બળની પૂર્ણતા જીતનાર અશ્વ સમે પરિભ્રમતો, દેવ સોમ—દેવો માટે પીડિત—પવમાન બની અનેક દિશાઓમાં દોડી નીકળે છે; વિસ્તરતા આનંદનો વિતરણ કરતો તે પોતે શુદ્ધ થાય છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• सप्तिः: the steed (horse)
• सप्तिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सप्ति- (प्रातिपदिक; ‘घोड़ा/रथ-घोड़ा’)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• वाजयुः: prize-seeking, eager for victory
• वाजयुः: Kartā (सप्तिः का विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: वाजयु- (प्रातिपदिक; वाज ‘प्राइज/बल’ + यु ‘इच्छु/प्रेरित’)

• देवः: the god
• देवः: Kartā (पवमान-सोमः)
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• देवेभ्यः: to/for the gods
• देवेभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• सुतः: pressed, expressed (Soma)
• सुतः: Kartā (देवः का विशेषण)
• Type: Participle (past passive)
• Root: सु- (धातु ‘सुनोति’/‘सुवति’ → ‘प्रसव/निष्पादन’; क्त-प्रत्यय)

• व्यानशिः: all-pervading, widely reaching
• व्यानशिः: Kartā (पवमानो का विशेषण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: व्यानशि- (प्रातिपदिक; वि-आनश्/अश् ‘प्राप्ति/व्याप्ति’ से; अर्थ ‘व्यापी/सर्वव्यापी’)

• पवमानः: purifying (Soma), flowing clear
• पवमानः: Kartā
• Type: Participle (present middle)
• Root: पू (धातु ‘पवते’ = शुद्धौ/प्रवाहे) + शानच् (वर्तमान कृदन्त)

• वि: apart, forth, widely
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• धावति: runs, rushes, streams
• धावति: Kriyā (कर्तृ-क्रिया: पवमानः)
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु)