Rig Veda 8.41.7: Mandala 8, Sukta 41, Mantra 7
Sukta 8.41
Devata: Varuṇa (whose vrata is followed by all gods)
Samhita Patha (Devanagari)
य आस्वत्क आशये विश्वा जातान्येषाम् । परि धामानि मर्मृशद्वरुणस्य पुरो गये विश्वे देवा अनु व्रतं नभन्तामन्यके समे ॥
Transliteration
ya āsu atka āśaye viśvā jātāni eṣām | pari dhāmāni marmṛśad varuṇasya puro gayaḥ viśve devā anu vratam nabhantām anyake same ||
Translation
જે સર્વ જન્મેલાંનું આશ્રયસ્થાનમાં વસ્ત્ર સમે વ્યાપી શયન કરે છે; જે ચારે તરફ ધામોને સ્પર્શી તપાસે છે—વરুণના પુરઃસ્થાને સર્વ દેવો વ્રત અનુસાર ગતિ કરે છે—અન્ય સમત્વમાં પ્રકાશો તેજે ચમકે.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/निर्देशक (यः—सः-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आस्वत्कःdwelling/abiding (in one’s own seat/home)
आस्वत्कः:
विशेषणम् (यः…)
TypeAdjective
Rootआस्वत्क (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण)
आशयेin the resting-place/abode
आशये:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootआ-शी (धातु; ‘to lie, rest, abide’) → आशय (स्थान/आश्रय)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म (जा॒तानि इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
जातानिbeings/creatures that are born
जातानि:
कर्म
TypeParticiple (used as noun)
Root√जन् (धातु) → जात (कृदन्त, भूतकृत्/क्त)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध (जातानि—एषाम्)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परिaround, all about
परि:
क्रियाविशेषणम् (मर्मृशत् इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
धामानिabodes, stations, ordinances
धामानि:
कर्म
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
मर्मृशत्he has touched/passed over
मर्मृशत्:
क्रिया (कर्तृ: यः…)
TypeVerb
Root√मृश् (धातु; ‘to touch, stroke, pass over’) [वैदिक: पुनरुक्त-प्रयोगः]
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध (पुरः/गये इत्यादि)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
पुरःin front, before
पुरः:
अधिकरण/देशवाचक
TypeIndeclinable (adverbial) / Noun-form used adverbially
Rootपुरस् (अव्ययीभाव/अव्यय-प्रयोगः)
गयेin the dwelling/seat called Gaya (or: in the place of going)
गये:
अधिकरणम्
TypeNoun
Rootगय (प्रातिपदिक; स्थाननाम/अवस्थान) अथवा √गा (धातु) → गय (गमन/स्थान) [वैदिक]
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अनुfollowing, according to
अनु:
क्रियाविशेषणम् (नभन्ताम् इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
व्रतम्the ordinance, sacred law
व्रतम्:
कर्म (अनु + नभन्ताम्)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
नभन्ताम्let them attain/press on to
नभन्ताम्:
क्रिया (कर्तृ: विश्वे देवाः)
TypeVerb
Root√नभ् (धातु; ‘to strive/press on, reach’) [वैदिक]
अन्यकेin another (place/way)
अन्यके:
अधिकरणम्
TypeAdjective/Noun
Rootअन्यक (प्रातिपदिक; ‘another/elsewhere’, वैदिक)
समेin sameness/at the meeting-level; together
समे:
अधिकरणम्
TypeNoun/Adjective (used adverbially)
Rootसम (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.