Sukta 24
Sukta 7.24
Vasiṣṭha
Indra
Triṣṭubh (probable)
આ ટૂંકું ઇન્દ્રસૂક્ત અનેકવાર આહ્વાનિત પ્રભુ ઇન્દ્રને યજ્ઞમાં તૈયાર કરાયેલા આસન પર આવવા આમંત્રિત કરે છે. તે પોતાની શક્તિઓ સાથે આવે, બ્રહ્મન્ (પવિત્ર ઉચ્ચાર)માં આનંદ કરે અને વિજયબળથી ઉપાસકોને દૃઢ બનાવે—એવી વિનંતી કરે છે. કવિ રક્ષણ, અવકાશવિસ્તાર (દબાણ/અવરોધોનું નિવારણ), ધનસંપત્તિ, તેમજ ઉદાર યજમાનો અને વીર સંતાનને ટકાવી રાખતી પ્રેરક ઊર્જા માટે પ્રાર્થના કરે છે. અંતે ઇન્દ્ર અને તેના સંલગ્ન દૈવી સહાયકોના આશ્રય હેઠળ દીર્ઘકાલીન કલ્યાણ (સ્વસ્તિ) મળે એવી પ્રાર્થનાથી સૂક્ત પૂર્ણ થાય છે.
Mantras
Mantra 1
योनिष्ट इन्द्र सदने अकारि तमा नृभिः पुरुहूत प्र याहि । असो यथा नोऽविता वृधे च ददो वसूनि ममदश्च सोमैः ॥
હે ઇન્દ્ર, નિવાસમાં તારા માટે આસન—તારી પ્રકટતાનું યોનિ—તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે; હે પુરુહૂત, માનવજન સાથે ત્યાં પ્ર યાહિ (આગળ આવી પહોંચ). જેથી તું અમારો અવિતા (રક્ષક) બની વૃદ્ધિમાં સહાયક થા, અને વાસૂનિ (ધન-સંપત્તિ) આપતા, સોમૈઃ (સોમરસથી) મદમાન (આનંદિત) થા.
Mantra 2
गृभीतं ते मन इन्द्र द्विबर्हाः सुतः सोमः परिषिक्ता मधूनि । विसृष्टधेना भरते सुवृक्तिरियमिन्द्रं जोहुवती मनीषा ॥
હે ઇન્દ્ર, દ્વિબર્હાઃ (દ્વિગુણ બળવાળો) સુત સોમ તારા મનને ગૃભીતં (પકડીને સ્થિર) કરે છે; મધૂનિ (મધુર રસો) સર્વત્ર પરિષિક્ત (છાંટાયેલા) છે. વિસૃષ્ટધેના (મુક્ત પ્રવાહવાળી ધેનુ સમ) એવી આ સુવૃક્તિ (સુઘડ વાણી) આગળ વધે છે—આ મનીષા (પ્રજ્ઞામય વિચાર) ઇન્દ્રને જોહુવતી (આહ્વાન કરતી) રતિ અને વૃદ્ધિ માટે.
Mantra 3
आ नो दिव आ पृथिव्या ऋजीषिन्निदं बर्हिः सोमपेयाय याहि । वहन्तु त्वा हरयो मद्र्यञ्चमाङ्गूषमच्छा तवसं मदाय ॥
હે ઋજીષિન્ (ઇન્દ્ર), દ્યૌમાંથી અને પૃથ્વીમાંથી અમારી પાસે આવો; સોમપાન માટે આ બર્હિ (યજ્ઞાસન) પર આવો. તમારા પીળાશિયા હરિઓ (અશ્વો) તમને અહીં લાવે—અંગૂષ (પ્રેરિત સ્તુતિ) તરફ—હે બળવાન, મદ (ઉલ્લાસ) માટે.
Mantra 4
आ नो विश्वाभिरूतिभिः सजोषा ब्रह्म जुषाणो हर्यश्व याहि । वरीवृजत्स्थविरेभिः सुशिप्रास्मे दधद्वृषणं शुष्ममिन्द्र ॥
હે હર્યશ્વ ઇન્દ્ર, સર્વ ઉપકારક ઊતિઓ સાથે, એકમન થઈ, બ્રહ્મ (પવિત્ર વચન/સ્તુતિ)માં આનંદ લેતા અમારી પાસે આવો. હે સુશિપ્ર (સુંદર હોઠવાળા), સ્થવિર (બળવાન) સાથીઓ સાથે વિશાળ અવકાશ બનાવતા, અમામાં વૃષણ (વૃષભસમાન) બળ—ઉગ્ર શુષ્મ (આવેગી પરાક્રમ)—સ્થાપિત કરો, હે ઇન્દ્ર.
Mantra 5
एष स्तोमो मह उग्राय वाहे धुरीवात्यो न वाजयन्नधायि । इन्द्र त्वायमर्क ईट्टे वसूनां दिवीव द्यामधि नः श्रोमतं धाः ॥
આ સ્તોમ મહાન ઉગ્ર માટે, વહન કરનાર માટે સ્થાપિત થયો છે—ધૂરીવાત્ય (જુગમાં જોડાયેલ) અશ્વ જેમ, બળની સમૃદ્ધિ માટે દોડતો. હે ઇન્દ્ર, આ અર્ક (સ્તુતિગીત) તને વસુઓ (ધન) માટે પ્રાર્થના કરે છે; દ્યૌ સમાન ઊંચું શ્રવણ—દિવ્ય ખ્યાતિ—અમારા માટે સ્થાપિત કર, જે પ્રકાશમય ધામ પર સ્થિર રહે.
Mantra 6
एवा न इन्द्र वार्यस्य पूर्धि प्र ते महीं सुमतिं वेविदाम । इषं पिन्व मघवद्भ्यः सुवीरां यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
એવાં જ, હે ઇન્દ્ર, અમારા માટે વર્ય (શ્રેષ્ઠ) સમૃદ્ધિઓ પૂર્ણ કર; અમે તારી મહાન સુમતિ (સદ્-મતિ) પ્રાપ્ત કરીએ. મઘવદ્ (દાનવીર) જન માટે સુવીર (વીર-સંતતિ/વીર-શક્તિથી યુક્ત) ઇષા (પ્રેરણા) વધાર; અને તમે અમને સદા સ્વસ્તિભિઃ (કલ્યાણકારી અવસ્થાઓથી) રક્ષો.
Inside Sukta 24
How it unfolds
- Where it opens
A ‘seat/womb’ is prepared for Indra in the dwelling of the rite; he is invited to come with human powers and become protector and giver of riches.
- Development
The hymn intensifies the invitation: Indra is asked to arrive in glad accord, enjoy the sacred word, and actively widen space by the strong ones, establishing vigorous force in the community.
- Climax
The request peaks in the installation of vṛṣan-śuṣma—Indra’s impetuous, victorious potency—within the worshippers, turning praise and Soma into living strength.
- Where it settles
It ends with a comprehensive boon: fill us with the best plenitudes, grant vast right-mindedness, increase the sustaining impulse for patrons, and guard us always with well-being.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the puruhūta (much-invoked) wielder of thunder-force, exhilarated by Soma, coming swiftly with tawny steeds to the sacrifice to grant wealth, victory, and protection.
- Cosmic functionHe establishes order by breaking obstruction, widening the world for life and light, and empowering the community through strength, rain/abundance motifs, and triumph over hostile forces.
- Inner significanceIndra symbolizes the awakened will and courageous clarity that breaks inner constraints, expands the field of action, and turns inspired speech and ecstasy (Soma) into effective power.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha-gotra (Āditya lineage in later tradition); chief seer of the Vasiṣṭhas in the Rigveda · Foremost among Rigvedic seers, celebrated as a priest-poet of royal consecration and as a master of brahman (effective sacred speech), especially in Mandala 7.
Famous verses
puruhūta
varīvṛjat
svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- puruhūta (often-invoked)
- haryaśva (tawny-steeded)
- soma-priya (delighting in Soma)
- vṛṣan (bull-like potency)
- protector and wealth-giver
- obstacle-breaker and space-widener (varīvṛjat)
Also by this seer
- Rigveda Mandala 7 is predominantly attributed to Vasiṣṭha and his family of seers
- Key Vasiṣṭha-attributed hymns include RV 7.33 (Vasiṣṭha–Viśvāmitra/river episode), RV 7.89 (prayer to Varuṇa), and numerous Indra and Agni hymns across Mandala 7
The rite, step by step
- Prepare the ritual seat/space for Indra (yoni/sadana), establishing order and readiness of the offering ground.
- Recite the brahman (hymn) as invitation, calling Indra ‘puruhūta’ to approach with supportive powers.
- Offer Soma (or its substitute in later practice) and accompanying oblations, asking Indra to take delight and become guardian for growth.
- Petition for ‘wide room’—removal of constriction, hostility, and scarcity—through Indra’s strong allies.
- Ask Indra to place vṛṣan-śuṣma (bull-like might) within the worshippers: courage, victory, and heroic vitality.
- Conclude with requests for choicest plenitude, increased impulse for generous givers, and enduring svasti (well-being) under divine protection.
Offerings
- Soma libations (primary)
- Ghee/clarified butter in fire (āhuti)
- Oblations and praise (brahman) as the core ‘offering’ of speech
Frequently Asked Questions
The hymn invites Indra to the ritual seat and asks him to protect the community, widen their space (remove pressures and obstacles), and grant strength, wealth, and well-being.
It describes the sacrificial place as a prepared dwelling for Indra’s presence—an established locus where praise and offerings can effectively draw the deity and his powers.
The closing prayer can include Indra together with his accompanying helpers (often envisioned as allied divine powers such as the Maruts or protective forces), asking collective guardianship through svasti.
Ask anything about Sukta 24 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
